1
PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HUYỆN PHÚC THỌ
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NGỌC TẢO
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN
ĐỂ TỔ CHỨC VÀ ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG HỌC CỦA HỌC SINH
PHẦN KIẾN THỨC “CON NGƯỜI, DÂN SỐ VÀ MÔI TRƯỜNG”
SINH HỌC 9
TRẦN THỊ NHÀN
Hà Nội, Tháng 3/ 2020
2
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do – Hạnh phúc
---------------o0o------------
ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
A. SƠ YẾU LÝ LỊCH
Họ và tên: Trần Thị Nhàn
Sinh ngày: 09/08/1993
Năm vào ngành: 2015
Đơn vị công tác: Trường THCS Ngọc Tảo
Hệ đào tạo: Cao đẳng Sư phạm Hà Nội
Bộ môn giảng dạy: Sinh học
B. NỘI DUNG ĐỀ TÀI
BẢNG CHỈ DẪN SỬ DỤNG KHI VIẾT TẮT
1. TNKQ: Trắc nghiệm khách quan
2. KTĐG: Kiểm tra đánh giá
3. THCS: Trung học cơ sở
4. CHTNKQ: Câu hỏi trắc nghiệm khách quan.
5. GV: Giáo viên
6. HS: Học sinh
3
PHẦN A: MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề
1. Lý do chọn đề tài
Chúng ta đều biết giáo dục giữ một vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp xây
dựng và phát triển đất nước, đặc biệt trong thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại
hóa đất nước. Với ba nhiêm vụ chiến lược: “ Nâng cao dân trí , đào tạo nhân lực,
bồi dưỡng nhân tài”, nâng cao và phát triển giáo dục trở thành quốc sách hàng
đầu của Đảng và Nhà nước.
Tuy nhiên, để thực hiện thành công ba nhiệm vụ trên, ngành giáo dục phải
luôn có sự thay đổi cho phù hợp với xu thế thời đại và tình hình phát triển cụ thể
của đất nước; không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo về mọi mặt từ bậc Phổ
thông như: Tăng cường công tác bồi dưỡng năng lực giáo viên, đổi mới phương
pháp dạy học… thay đổi trong công tác kiểm tra đánh giá ( KTĐG).
KTĐG là một khâu quan trọng giúp giáo viên thu nhận được tín hiệu ngược từ
học sinh từ đó nắm được trình độ nhận thức của học sinh mình quản lý và có sự
chỉnh lý kịp thời việc dạy học. Thông qua KTĐG, học sinh tự kiểm tra được vốn
kiến thức của mình, tìm ra những lỗ hổng kiến thức để có động lực và ý chí phấn
đấu vươn lên trong học tập.
Hiện nay, KTĐG đã có sự đổi mới về mặt phương pháp, để khắc phục được
những hạn chế của phương pháp tự luận, phương pháp sử dụng các câu hỏi trắc
nghiệm khách quan đã được áp dụng vào công tác KTĐG và ngày càng được
phát triển. Với phương pháp trắc nghiệm khách quan có thể khắc phục được hết
những hạn chế của phương pháp tự luận: Đảm bảo được tính khách quan của kết
quả đánh giá và kiểm tra kiến thức trên phạm vi rộng...Tuy nhiên, phương pháp
này cũng mắc phải những hạn chế: Không phát huy được tính chủ động sáng tạo
và hạn chế khả năng diễn đạt của học sinh.
Đi từ thực tiễn nêu ở trên, để tăng hiệu quả KTĐG nói chung và KTĐG môn
Sinh học nói riêng, tôi đã đi đến lựa chọn đề tài: “ Xây dựng và sử dụng câu hỏi
trắc nghiệm khách quan để tổ chức và đánh giá hoạt động học của học sinh phần
nội dung kiến thức Con người, dân số và môi trường, Sinh học 9”
4
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu về tổ chức và đánh giá hoạt động học của học sinh theo hướng
phát huy tính tự lực của học sinh, thông qua hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách
quan phần con người, dân số và môi trường trong Sinh học 9. Trong mỗi bài,
các câu hỏi trắc nghiệm sẽ đánh giá ở ba mức độ nhận thức khác nhau: Nhớ,
thông hiểu và vận dụng
II. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu nội dung kiến thức, mục tiêu cụ thể của từng phần kiến thức và
phân phối chương trình giảng dạy bộ môn Sinh học 9 – THCS, làm cơ sở để đưa
ra bảng trọng số chi tiết cho phần kiến thức Con người, dân số và môi trường và
chuẩn bị cho việc thực nghiệm Sư phạm sau này.
- Tiến hành sưu tầm tài tiệu và nghiên cứu về trắc nghiệm khách quan, từ đó có
kiến thức tổng quan cũng như cụ thể về xây dựng câu hỏi trắc nghiệm khách
quan và cơ sở lý luận cho đề tài.
- Xây dựng các câu hỏi trắc nghiệm dựa trên bảng trọng số đã lập ra, sau đó tổng
hợp lại thành hệ thống câu hỏi cho phần nội dung kiến thức Con người, dân số
và môi trường. Tiến hành thực nghiệm Sư phạm để xác định chất lượng và khả
năng ứng dụng của câu hỏi, từ đó có những chỉnh lý cho phù hợp.
III. Phương pháp nghiên cứu
1. Phương pháp nghiên cứu trên cơ sở lý thuyết
- Kết hợp sưu tầm tài liệu với xử lý ( phân tích, phân loại, tổng kết...) tài liệu
liên quan đến KTĐG, các nhóm phương pháp KTĐG nói chung và phương pháp
trắc nghiệm nói riêng.
- Nghiên cứu và ghi nhớ các bước xây dựng một câu hỏi và một hệ thống các
câu hỏi trắc nghiệm khách quan với 4 dạng.
2. Phương pháp thực nghiệm Sư phạm
- Sử dụng phiếu để điều tra gián tiếp hoặc trực tiếp trao đổi với giáo viên về việc
xây dựng và sử dụng câu hỏi theo hướng phát huy năng lực của học sinh.
- Sử dụng phiếu để điều tra trực tiếp đối với học sinh sau khi áp dụng bộ câu hỏi
TNKQ để củng cố bài.
5
IV. Tổ chức nghiên cứu
1. Đối tượng phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng:
- Hệ thống câu hỏi phần: Con người, dân số và môi trường - SH 9 - THCS.
* Phạm vi :
- Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách thiết kế SH 9 - THCS.
- Các tài liệu về lí luận dạy học.
- Các văn kiện của Đảng về giáo dục.
2. Địa điểm
Tại trường THCS Ngọc Tảo
3. Phương tiện nghiên cứu
- Đề tài cung cấp một hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan cho phần nội
dung kiến thức Con người, dân số và môi trường, góp phần hoàn thiện thêm
ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm cho bộ môn Sinh học 9– THCS.
- Dựa vào hệ thống câu hỏi, học sinh có thể tự kiểm tra kiến thức của bản thân,
nâng cao chất lượng tự học.
PHẦN B: NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
I. Vai trò của KTĐG trong dạy học
- Đối với học sinh: KTĐG giúp học sinh xác định được trình độ của bản thân từ
đó có thái độ và động lực điều chỉnh hoạt động học. Đồng thời qua KTĐG, học
sinh được tái hiện lại và khắc sâu kiến thức.
- Đối với giáo viên: KTĐG giúp giáo viên nhận được thông tin liên hệ ngược từ
học sinh. Giáo viên sẽ nắm được trình độ nhận thức chung của cả lớp và của
từng học sinh, làm cơ sở để giáo viên có những biện pháp cụ thể tác động đến
từng học sinh. KTĐG giúp giáo viên có sự điều chỉnh thích hợp trong công tác
dạy học, nhằm nâng cao chất lượng dạy học.
II. Nội dung cơ bản của KTĐG
1. Quy trình của việc kiểm tra đánh giá