1. PH N M ĐUẦ Ở Ầ
1.1. Lí do ch n đ tàiọ ề
Văn h c v n r t g n gũi v i cu c s ng, mà cu c s ng bao gi cũng bọ ố ấ ầ ớ ộ ố ộ ố ờ ề
b n và vô cùng phong phú. M i tác ph m văn ch ng là m t m ng cu c s ngộ ỗ ẩ ươ ộ ả ộ ố
đã đc nhà văn ch n l c ph n ánh. Vì v y môn văn trong nhà tr ng có m t vượ ọ ọ ả ậ ườ ộ ị
trí r t quan tr ng: Nó là vũ khí thanh tao đc l c có tác d ng sâu s c đn tâmấ ọ ắ ự ụ ắ ế
h n tình c m c a con ng i, nó b i đp cho con ng i tr nên trong sáng,ồ ả ủ ườ ồ ắ ườ ở
phong phú và sâu s c h n. M.Goóc-ki nói: ắ ơ “Văn h c giúp con ng i hi u đcọ ườ ể ượ
b n thân mình, nâng cao ni m tin vào b n thân mình và làm n y n con ng iả ề ả ả ở ườ
khát v ng h ng t i chân lý”.ọ ướ ớ
D y Văn nói chung, d y phân môn T p làm văn ki u bài ngh lu n v tácạ ạ ậ ể ị ậ ề
ph m văn h c ẩ ọ (ph n th )ầ ơ nói riêng kh i l p 9 trong tr ng Trung h c c sở ố ớ ườ ọ ơ ở
là d y cho các em h c sinh l a tu i 14, 15 - l a tu i h n nhiên, trong sáng,ạ ọ ứ ổ ứ ổ ồ
năng đng và nh y c m bi t tìm tòi, khám phá ra th gi i văn ch ng nghộ ạ ả ế ế ớ ươ ệ
thu t. Làm th nào đ giáo viên giúp h c sinh đng c m v i nh ng giá tr tậ ế ể ọ ồ ả ớ ữ ị ư
t ng nhân văn c n đt t i trong m i tác ph m tìm ra cái hay, cái đp trong cácưở ầ ạ ớ ỗ ẩ ẹ
tác ph m đ bi t cách làm bài. ẩ ể ế
Hi n nay, h c sinh khi làm t p làm văn, đa s các em th ng không tìmệ ọ ậ ố ườ
hi u kĩ đ bài và tìm ý tr c khi b t tay vào làm bài vi t c a mình nên th ngể ề ướ ắ ế ủ ườ
l ch l c ki u bài, nh m l n các d ng đ. Đ bài ngh lu n v đo n th , bàiệ ạ ể ầ ẫ ạ ề ề ị ậ ề ạ ơ
th th ng có các d ng đ m nh l nh và “m ”. Các m nh l nh th ng g p làơ ườ ạ ề ệ ệ ở ệ ệ ườ ặ
“suy nghĩ” “c m nh n c a em”ả ậ ủ , “phân tích” v đo n th , bài th ...ề ạ ơ ơ
Trong quá trình gi ng d y môn ng văn l p 9, h c sinh m i ch n m v ngả ạ ữ ớ ọ ớ ỉ ắ ữ
các yêu c u, cách làm bài ngh lu n đo n th , bài th trên lý thuy t, nh ng khiầ ị ậ ạ ơ ơ ế ư
b t tay vào làm bài, vi t bài ngh lu n đo n th , bài th thì các em ch a th tắ ế ị ậ ạ ơ ơ ư ậ
thành th o, còn lúng túng, hành văn ch a m ch l c, b c c ch a rõ ràng, nh tạ ư ạ ạ ố ụ ư ấ
là đi v i đi t ng h c sinh t trung bình tr xu ng. Vì v y, c n ph i chúố ớ ố ượ ọ ừ ở ố ậ ầ ả
tr ng giúp h c sinh và đnh h ng cách làm bài cho h c sinh, giúp h c sinh bi tọ ọ ị ướ ọ ọ ế
1
cách làm bài, nhằm t ng b c nâng cao ch t l ng c a bài vi t và hi u quừ ướ ấ ượ ủ ế ệ ả
c a vi c giáo d c, đáp ng yêu c u c a m c tiêu giáo d c hi n nay. ủ ệ ụ ứ ầ ủ ụ ụ ệ
Xu t phát t tình hình trên và th y rõ t m quan tr ng c a vi c rèn cho h cấ ừ ấ ầ ọ ủ ệ ọ
sinh làm ki u bài văn ngh lu n v đo n th , bài th trong d y h c ng văn làể ị ậ ề ạ ơ ơ ạ ọ ữ
r t c n thi t, b n thân l i tr c ti p gi ng d y l p 9 nên tôi xin nêu m t vàiấ ầ ế ả ạ ự ế ả ạ ớ ộ
kinh nghi m trong quá trình gi ng d yệ ả ạ v i m c đích trao đi cùng các b nớ ụ ổ ạ
đng nghi p qua sáng ki n: ồ ệ ế “H ng d n h c sinh cách làm bài văn nghướ ẫ ọ ị
lu n v đo n th , bài th l p 9 - THCS”.ậ ề ạ ơ ơ ớ
1.2. Đi m m i c a đ tàiể ớ ủ ề
Trong ch ng trình c a h c kì II môn Ng văn 9, ch có 3 ti t đ c pươ ủ ọ ữ ỉ ế ề ậ
đn ph n ngh lu n v m t đo n th , bài th , g m: ế ầ ị ậ ề ộ ạ ơ ơ ồ Ngh lu n v m t đo nị ậ ề ộ ạ
th , bài th ; Cách làm bài ngh lu n v m t đo n th , bài th và Luy n nói:ơ ơ ị ậ ề ộ ạ ơ ơ ệ
Ngh lu n v m t đo n th , bài th . Trên m ng xã h i cũng nh trong cácị ậ ề ộ ạ ơ ơ ạ ộ ư
trang tài nguyên d y h c nh violet.vn, giaoan.net,... th y có nhi u đ tài,ạ ọ ư ấ ề ề
nghiên c u v văn ngh lu n nh ng ch nói chung chung, h u nh ch a có côngứ ề ị ậ ư ỉ ầ ư ư
trình nào nghiên c u đc l p cách làm bài văn ngh lu n v m t đo n th , bàiứ ộ ậ ị ậ ề ộ ạ ơ
th . ơ
Rõ ràng, v i m t ki u bài ngh lu n khó, đòi h i ph i có nhi u th i gianớ ộ ể ị ậ ỏ ả ề ờ
và cách th c đ n m rõ và v n d ng t t mà giáo viên và h c sinh có quá ít th iứ ể ắ ậ ụ ố ọ ờ
gian. Vì v y, v i đ tài này, chúng tôi mong mu n s đem đn cho th y cô vàậ ớ ề ố ẽ ế ầ
h c sinh m t vài cách làm bài ngh lu n v m t đo n th , bài th l p 9. ọ ộ ị ậ ề ộ ạ ơ ơ ớ
1.3. Ph m vi áp d ng c a đ tàiạ ụ ủ ề
Đ tài áp d ng cho giáo viên gi ng d y Ng văn l p 9 nói riêng, c pề ụ ả ạ ữ ớ ấ
THCS nói chung. Đ tài cũng là tài li u tham kh o có giá tr cho nh ng h cề ệ ả ị ữ ọ
sinh yêu thích và h c gi i môn Văn, h c sinh h c chuyên Văn... ọ ỏ ọ ọ
2
2. PH N N I DUNGẦ Ộ
2.1. Th c tr ngự ạ v n đấ ề
Trong nh ng năm g n đây, h c sinh nói chung và h c sinh kh i l p 9 nóiữ ầ ọ ọ ố ớ
riêng vi t bài t p làm văn ki u bài ngh lu n v đo n th , bài th th ng khôế ậ ể ị ậ ề ạ ơ ơ ườ
c ng, sáo r ng, lúng túng và máy móc. Các em không bi t vi t văn nh th nàoứ ỗ ế ế ư ế
cho đúng cho hay. Đúc k t nh ng giá tr văn h c thành nh ng công th c r i d aế ữ ị ọ ữ ứ ồ ự
vào đó mà suy di n trong m i tr ng h p làm tác ph m m t đi ý nghĩa c thễ ọ ườ ợ ẩ ấ ụ ể
đích th c c a nó. Chính vì v y đ tìm ra bi n pháp, cách t ch c h ng d nự ủ ậ ể ệ ổ ứ ướ ẫ
các em trong gi T p làm văờ ậ n “bi t làm văn”ế ngh lu n v đo n th , bài th ,ị ậ ề ạ ơ ơ
qu là m t v n đ! ả ộ ấ ề Tôi tin r ng đó không ch là băn khoăn trăn tr c a riêngằ ỉ ở ủ
b n thân mình mà là c a t t c nh ng ai yêu Văn và tâm huy t v i ngh d yả ủ ấ ả ữ ế ớ ề ạ
Văn.
2.1.1. Đi v i giáo viên ố ớ
Không ít th y cô còn e ng i khi d y phân môn T p làm văn. B i d y phânầ ạ ạ ậ ở ạ
môn T p làm văn nh t là ki u bài ngh lu n v đo n th , bài th , giáo viênậ ấ ể ị ậ ề ạ ơ ơ
ph i tìm tòi nghiên c u kĩ v tác ph m th , ph i th c s nh p tâm vào thiả ứ ề ẩ ơ ả ự ự ậ
ph m đ ch ra cái hay cái đp trong đo n th , phát hi n nh ng bi n phápẩ ể ỉ ẹ ạ ơ ệ ữ ệ
ngh thu t đc s d ng trong bài, ph i v n d ng, t ng h p nhi u ki n th cệ ậ ượ ử ụ ả ậ ụ ổ ợ ề ế ứ
k c v n s ng, v n t t ng tình c m th hi n s rung đng v i tác gi . Doể ả ố ố ố ư ưở ả ể ệ ự ộ ớ ả
đó, trong quá trình gi ng d y, tôi luôn trân tr ng, đánh giá cao nh ng bài làm cóả ạ ọ ữ
nét riêng, th hi n đc nh ng c m xúc chân th t, nh ng nh n xét, phân tíchể ệ ượ ữ ả ậ ữ ậ
3
tinh khôi, sáng t o c a các em đi v i m t đo n th , bài th , m t v n đ hayạ ủ ố ớ ộ ạ ơ ơ ộ ấ ề
m t khía c nh c a v n đ th hi n trong bài làm c a các em. ộ ạ ủ ấ ề ể ệ ủ
2.1.2. Đi v i ố ớ giáo viên h c sinhọ
Theo k t qu thăm dò b ng phi u đi u tra nh sau: ế ả ằ ế ề ư
T ng s h c sinh kh i 9: 112 emổ ố ọ ố
H c sinh thích h cọ ọ H c sinh không thích h cọ ọ
SL % SL %
33 29.5 79 70.5
Ph n l n các em g p d ng đ ngh lu n v đo n th , bài th thì các emầ ớ ặ ạ ề ị ậ ề ạ ơ ơ
di n nôm bài th mà ch a phân tích, bình lu n sâu s c v các tín hi u nghễ ơ ư ậ ắ ề ệ ệ
thu t ngôn t .ậ ừ
- Các em không th c hi n qua các b c t o l p văn b n.ự ệ ướ ạ ậ ả
- B c c bài văn ch a rõ ràng ba ph n.ố ụ ư ầ
- H th ng lu n đi m, lu n c ch a rõ ràng m ch l c.ệ ố ậ ể ậ ứ ư ạ ạ
- Ngôn ng di n đt c a các em thi u c m xúc, ch a thuy t ph c ng iữ ễ ạ ủ ế ả ư ế ụ ườ
đc. Chính vì v y, tôi đã áp d ng m t s bi n pháp, cách làm bài văn ngh lu nọ ậ ụ ộ ố ệ ị ậ
v đo n th , bài th , đng th i phân đi t ng h c sinh gi i - khá - trung bìnhề ạ ơ ơ ồ ờ ố ượ ọ ỏ
- y u nh m m c đích áp d ng các b c t d đn khó cho phù h p, r i v nế ằ ụ ụ ướ ừ ễ ế ợ ồ ậ
d ng chúng m t cách có hi u qu . K t qu b c đu đã đem l i thành côngụ ộ ệ ả ế ả ướ ầ ạ
nh t đnh.ấ ị
2.2. Các gi i phápả
Tác ph m văn h c bao gi cũng là m t t ng th hoàn ch nh gi a n i dungẩ ọ ờ ộ ổ ể ỉ ữ ộ
và ph ng th c bi u đt, t c là ngh thu t. Ngh lu n m t đo n th , bài th làươ ứ ể ạ ứ ệ ậ ị ậ ộ ạ ơ ơ
trình bày nh ng nh n xét, đánh giá c a mình v ữ ậ ủ ề mình v n i dung và nghề ộ ệ
thu t c a đo n th , bài th qua ngôn t , hình nh, gi ng đi u ậ ủ ạ ơ ơ ừ ả ọ ệ ngh thu t. Nhệ ậ ư
v y, đ đáp ng yêu c u c a bài văn ngh lu n v đo n th , bài th , ng iậ ể ứ ầ ủ ị ậ ề ạ ơ ơ ườ
giáo viên và h c sinh ph i hi u tính ch t t ng h p khi d y và h c ki u bài nghọ ả ể ấ ổ ợ ạ ọ ể ị
lu n này. ậ
2.2.1. Ki n th c c n l u ý khi làm văn ngh lu n v đo n th , bài thế ứ ầ ư ị ậ ề ạ ơ ơ
4
Giáo viên ph i h ng d nả ướ ẫ cho h c sinh n m đc nh ng ki n th c quanọ ắ ượ ữ ế ứ
tr ng khi làm văn nghọ ị lu n v đo n th , bài th c th nh :ậ ề ạ ơ ơ ụ ể ư
a Ngh lu n v đo n th , bài th là gì?ị ậ ề ạ ơ ơ
+Ngh lu nị ậ v đo n th ,ề ạ ơ bài th là trình bày nh n xét, đánh giá c a mìnhơ ậ ủ
v n i dung và ngh thu t c a đo n th , bài th qua ngôn t , hình nh, gi ngề ộ ệ ậ ủ ạ ơ ơ ừ ả ọ
đi u.ệ
b. Ph ng pháp làm bàiươ :
* Ph i đt tác ph m (bài th , đo n th ) trong hoàn c nh sáng tác đả ặ ẩ ơ ạ ơ ả ể
phân tích, nh n xét, đánh giá. ậ
VD 1: “Bài th v ti u đi xe không kính” c a Ph m Ti n Du tơ ề ể ộ ủ ạ ế ậ đcượ
sáng tác trong hoàn c nh kháng chi n ch ng Mĩ ác li t, nh ng chi c xe c aả ế ố ệ ữ ế ủ
ng i lính b bom đn vùi d p tr nên tr n tr i. T đó th y đc ý chí kiênườ ị ạ ậ ở ầ ụ ừ ấ ượ
c ng, dũng c m và tinh th n l c quan c a ng i lính: Dù gi c Mĩ dã man, tànườ ả ầ ạ ủ ườ ặ
phá, hu di t nh ng không th đè b p n i ý chí, ni m tin mãnh li t c a cácỷ ệ ư ể ẹ ổ ề ệ ủ
chi n sĩ lái xe và nhân dân ta. ế
VD 2: Bài th “Đng chí” c a Chính H uơ ồ ủ ữ . Cu c kháng chi n ộ ế ch ng Phápố
gian kh , ác li t, thi u th n nh ng tình đng chí, đng đi g n bó keo s n tinhổ ệ ế ố ư ồ ồ ộ ắ ơ
th n chi n đu l c quan, lãng m n v n luôn đc th hi n nh ng ng iầ ế ấ ạ ạ ẫ ượ ể ệ ở ữ ườ
lính c H . ụ ồ
- N u là bài văn ngh lu n v m t đo n th , m t kh th , ng i vi t c nế ị ậ ề ộ ạ ơ ộ ổ ơ ườ ế ầ
ph i đt đo n th , kh th đó trong m i quan h v i toàn bài đ đnh h ngả ặ ạ ơ ổ ơ ố ệ ớ ể ị ướ
đánh giá, nh n xét.ậ
* Ngh lu n v m tị ậ ề ộ đo n th ,ạ ơ bài th c n chú ý phân tích, bình lu nơ ầ ậ
các y u t :ế ố
- Ngôn từ:
L a ch n nh ng t ng có giá tr bi u c m cao trong tác ph m. ự ọ ữ ừ ữ ị ể ả ẩ
VD: T “Con”, “thăm”, “Bác” trong câu th “Con mi n Nam ra thămừ ơ ở ề
lăng Bác” (Vi ng lăng Bácế - Vi n Ph ng).ễ ươ
5
