1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT HOÀNG MAI 2
TRƯỜNG THPT HOÀNG MAI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
VẬN DỤNG HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO KẾT HỢP SƠ ĐỒ TƯ
DUY VÀO DẠY BÀI “CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI TRÊN ĐẤT NƯỚC VIỆT
NAM” - LỊCH SỬ 10, BAN CƠ BẢN - NHẰM GÓP PHẦN NÂNG CAO HIỆU
QUẢ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH
Môn: Lịch Sử
Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Nga
Đồng tác giả: Hồ Hồng Sơn
NĂM HỌC 2021 – 2022
ĐT: 0962857866
2
MỤC LỤC
Nội dung
Trang
PHẦN MỘT – ĐẶT VẤN ĐỀ
1
1. Lý do chọn đề tài
1
2. Điểm mới của sáng kiến
2
3. Đối tượng nghiên cứu
3
4. Phương pháp nghiên cứu
3
PHẦN HAI – NỘI DUNG
3
Chương 1: Cơ sở khoa học
3
1. Cơ sở lí luận
3
1.1. Cơ sở lí luận dạy học hoạt động trải nghiệm sáng tạo
3
1.2. Cơ sở lí luận dạy học bằng Sơ đồ tư duy
9
2. Cơ sở thực tiễn
11
2.1. Thực trạng sử dụng các phương pháp dạy học của GV ở bài “Các quốc
gia cổ đại trên đất nước Việt Nam” – Lịch sử lớp 10 ban cơ bản ở các lớp
11
2.2. Thực trạng về hứng thú của học sinh khi học tập lịch sử bằng HĐTNST
và SĐTD
11
2.3. Thực trạng về hứng thú và nguyện vọng của HS khi học bài “Các quốc
gia cổ đại trên đất nước Việt Nam”
12
Chương 2. Phương pháp tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo và dạy
học theo sơ đồ tư duy góp phần giáo dục kĩ năng sống cho hoc sinh qua bài
“Các quốc gia cổ đại trên đất nước Việt Nam”
13
1. Đặc điểm bài “Các quốc gia cổ đại trên đất nước Việt Nam”
13
2. Các hoạt động trải nghiệm sáng tạo và kĩ năng sống tương ứng được giáo
dục qua bài “Các quốc gia cổ đại trên đất nước Việt Nam”
13
3. Thiết kế 1 số HĐTNST áp dụng vào dạy học bài “Các quốc gia cổ đại
trên đất nước Việt Nam”
15
3.1. Hoạt động trải nghiệm làm MC (Hướng dẫn viên du lịch)
15
3.2. Hoạt động trải nghiệm về đời sống vật chất của cư dân “Các quốc gia
cổ đại trên đất nước Việt Nam”
17
3
3.3. Hoạt động trải nghiệm về đời sống tinh thần của cư dân “Các quốc gia
cổ đại trên đất nước Việt Nam”
18
3.4. Hoạt động trải nghiệm về xây dựng một số mô hình về nghệ thuật quân
sự và hoạt động kinh tế của các quốc gia cổ
19
4. Kết hợp kĩ thuật sơ đồ tư duy vào dạy học bài “Các quốc gia cổ đại trên
đất nước Việt Nam”
20
4.1. Các phương pháp vận dụng kĩ thuật sơ đồ tư duy vào bài học “Các quốc
gia cổ đại trên đất nước Việt Nam”
20
4.2. Các kĩ năng hình thành cho học sinh bằng kĩ thuật dạy học sơ đồ tư duy
qua bài “Các quốc gia cổ đại trên đất nước Việt Nam”
22
4.3. Hướng dẫn kết hợp kĩ thuật sơ đồ tư duy với tổ chức hoạt động trải
nghiệm sáng tạo ở bài “Các quốc gia cổ đại trên đất nước Việt Nam”
22
5. Thực nghiệm sư phạm
23
5.1. Mục đích thực nghiệm
23
5.2. Đối tượng thực nghiệm
5.3. Phương pháp thực nghiệm
24
5.4. Nội dung thực nghiệm
24
5.5. Kết quả thực nghiệm sư phạm
31
6. Bài học kinh nghiệm rút ra khi tiến hành thực nghiệm
35
6.1. Về phía giáo viên
35
6.2. Về phía học sinh
36
PHẦN III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT
37
1. Kết luận
37
2. Kiến nghị - Đề xuất
37
TÀI LIỆU THAM KHẢO
39
PHỤ LỤC
40
4
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG SÁNG KIẾN
Nội dung
Viết tắt
Đối chứng
ĐC
Giáo viên
GV
Học sinh
HS
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo
HĐTNST
Kĩ năng sống
KNS
Sơ đồ tư duy
SĐTD
Thực nghiệm
TN
Trung học phổ thông
THPT
Sách giáo khoa
SGK
5
ĐỀ TÀI: VẬN DỤNG HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO KẾT
HỢP SƠ ĐỒ TƯ DUY VÀO DẠY BÀI “CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI TRÊN
ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM” - LỊCH SỬ 10, BAN CƠ BẢN - NHẰM GÓP
PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC
SINH
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá là một trong những yếu
tố quan trọng trong sự nghiệp đổi mới của nghành Giáo dục và Đào tạo ở nước ta
hiện nay. Luật giáo dục năm 2005 chỉ rõ “Phương pháp giáo dục phổ thông phải
phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc
điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm
việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng, vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến
tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”, đồng thời một trong
những quan điểm chỉ đạo của Đảng trong nghị quyết 29- NQ/TW là “Chuyển
mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện
năng lực và phẩm chất người học. Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn;
giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”
Yêu cầu xã hội hướng vào đào tạo con người có khả năng thích nghi cao
với những thay đổi của môi trường, với hoàn cảnh mới, đặc biệt là trong giai đoạn
đất nước đang thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, tham gia vào quá trình toàn
cầu hoá là hết sức quan trọng và cần thiết, yêu cầu này đặt nặng lên vai nghành
Giáo dục và Đào tạo. Một thực tế là nhà trường khó dạy hết tất cả những gì học
sinh sẽ gặp trong cuộc sống sau này, vì vậy việc rèn luyện năng lực thích nghi trí
tuệ cho học sinh, hình thành các kĩ năng sống là một phần rất quan trọng trong
quá trình dạy học nói chung và quá trình dạy học Lịch sử nói riêng, bởi dạy học
Lịch sử là dạy cho học sinh cách học, hướng học sinh vào việc tích cực hóa các
hoạt động học tập vào khả năng tự học, tự phát hiện và giải quyết vấn đề để tự
kiến tạo tri thức mới, từ những kiến thức đã học, học sinh sẽ hình thành và phát
triển các năng lực của cá nhân, từ đó có thể rút ra bài học kinh nghiệm và vận
dụng vào cuộc sống.
Thực tế hiện nay không ít HS có vốn hiểu biết về lịch sử, văn hóa và cuộc
sống quá hạn hẹp; nhiều em học tập chỉ biết “học vẹt” với mục đích phục vụ thi
cử, để rồi hiểu biết một cách nông cạn về tinh hoa văn hóa nhân loại, về quá khứ
hào hùng của dân tộc; mơ hồ về tiềm lực của quốc gia, bi quan với chế độ xã hội
chủ nghĩa. Không chỉ vậy, HS rất thiếu những kĩ năng cơ bản cần cho cuộc sống
hiện đại như kĩ năng giao tiếp, kĩ năng sinh hoạt tập thể, kĩ năng phân tích, dự
đoán, kĩ năng ứng phó với căng thẳng... Điều đó sẽ dẫn đến sự khập khiễng trong
đào tạo, ảnh hưởng đến đầu ra của giáo dục và tương lai của nước nhà.
