1
SỞ GIÁO DỤC- ĐÀO TẠO HÀ TĨNH
MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 10
THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018
Môn Lịch sử
Mã số 09
Hà Tĩnh, tháng 12 năm 2022
2
MỤC LỤC
A. ĐẶT VẤN ĐỀ .................................................................................................. 3
I. Bối cảnh chọn đề tài ............................................................................................. 3
II.Lý do chọn đề tài ................................................................................................. 3
III. Đối tượng nghiên cứu ....................................................................................... 4
IV. Mục đích nghiên cứu ......................................................................................... 5
V. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu ................................................................... 5
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ .................................................................................. 5
I. Cơ sở lí luận…………………………………………………………………….5
II. Thực trạng của đề tài .......................................................................................... 6
III. Một số giải pháp để góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện Chương trình giáo dục
phổ thông 2018
1. Đổi mới sinh hoạt TCM ....................................................................................... 7
2. Đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học ........................................................ 9
3.Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học…………………….12
4.Khai thác hiệu quả các nguồn học liệu ………………………………………..13
5.Chú trọng “dạy thực hành lịch sử”…………………………………………….15
6. Chú trọng rèn luyện cho HS tính tích cực, chủ động; phương pháp tự học, tự nghiên
cứu tài liệu……………………………………………………………………………17
IV. Hiệu quả mang lại của sáng kiến .................................................................... 18
1. Mục tiêu nhiệm vụ thực nghiệm ....................................................................... 18
2. Tổ chức tiến hành thực nghiệm ........................................................................ 18
3. Kết quả thực nghiệm......................................................................................... 18
V. Khả năng ứng dụng và triển khai sáng kiến .................................................... 21
VI. Ý nghĩa của sáng kiến .................................................................................... 21
C. PHẦN KẾT LUẬN ........................................................................................ 21
1. Những bài học kinh nghiệm .............................................................................. 21
2. Kiến nghị ........................................................................................................... 22
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................... 23
PHỤ LỤC ............................................................................................................. 24
3
A.ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Bối cảnh chọn đề tài
Năm học 2022-2023 Bộ Giáo dục thực hiện lộ trình Chương trình giáo dục phổ thông
2018 đối với bậc THPT mà cụ thể là lớp 10. Điểm hoàn toàn mới trong chương trình là lần
đầu tiên, ngành giáo dục đưa ra được mô hình “sản phẩm” tương lai của mình đó là phát
triển phẩm chất năng lực người học với 5 phẩm chất chủ yếu gồm: yêu nước, nhân ái, chăm
chỉ, trung thực, trách nhiệm; 10 năng lực cốt lõi, có 3 năng lực chung được hình thành, phát
triển thông qua tất cả các môn học và hoạt động giáo dục: năng lực tự chủ và tự học, năng
lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo. Có 7 năng lực đặc thù
được hình thành, phát triển chủ yếu thông qua một số môn học và hoạt động giáo dục: năng
lực ngôn ngữ, năng lực tính toán, năng lực khoa học, năng lực công nghệ, năng lực tin học,
năng lực thẩm mĩ, năng lực thể chất. Bên cạnh việc hình thành, phát triển các năng lực cốt
lõi, chương trình giáo dục phổ thông còn góp phần phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu của
học sinh (HS).
Thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục, trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh nhiều trường đã nhanh
chóng chuyển biến tiệm cận dần với phương pháp dạy học năng lực để thực hiện Chương
trình giáo dục phổ thống 2018. Giáo viên (GV) đã thực hiện xây dựng kế hoạch dạy học
phát triển năng lực theo công văn 5512, đó là một bước đi kịp thời và đúng đắn. Cách tổ
chức dạy học của GV theo hướng tích cực hiện đại là yếu tố tiên quyết để nâng cao chất
lượng dạy học bộ môn Lịch sử và phát huy hết vai trò và vị thế quan trọng của môn học
trong sự nghiệp đào tạo con người mới XHCN trong thời đại 4.0 (tích cực, chủ động và yêu
nước, yêu chế độ XHCN). Đồng thời khắc phục chất lượng điểm thi tốt nghiệp THPT và
xây dựng tình yêu của HS với bộ môn Lịch sử.
II.Lý do chọn đề tài
Nhân tố quan trọng nhất để thực hiện Chương trình giáo dục 2018 nói chung và chương
trình bộ môn Lịch sử nói riêng đó chính là chất lượng đội ngũ nhà giáo. Để phát triển các
phẩm chất năng lực của HS theo yêu cầu của chương trình và bộ môn đòi hỏi người GV
phải có một tư duy, phương pháp mới đổi mới thực sự, đa dạng hóa các hình thức tổ chức
4
dạy học, đảm bảo phát triển đầy đủ các phẩm chất và năng lực cho HS. GV phải chuyển từ
dạy kiến thức thuần túy sang dạy cách tiếp cận kiến thức, cách khai thác, sử dụng và cách
đưa kiến thức gắn với thực tiễn. GV là người tổ chức các hoạt động giáo dục, HS chủ động
tìm tòi, phát hiện kiến thức để phát triển phẩm chất và năng lực.
Tuy nhiên đối với bộ môn Lịch sử ở các trường THPT còn có nhiều khó khăn vướng
mắc từ khâu xây dựng phân phối chương trình đến việc xây dựng kế hoạch bài học, tổ chức
dạy học, đội ngũ GV chưa thực sự đảm bảo cả về số lượng.… Đa số HS chưa thực sự chủ
động, tích cực trọng học tập. Qua thực tiễn giảng dạy, tôi đã tìm tòi, nghiên cứu, thể nghiệm
các phương pháp, giải pháp để thực hiện hiệu quả chương trình; cũng như mong muốn sẽ
chia kinh nghiệm cùng các đồng nghiệp những biện pháp để nâng cao hiệu quả giảng dạy
bộ môn Lịch sử trong trường phổ thông nhất là đối với lớp 10 đang thực hiện Chương trình
GDPT 2018. Với những lý do trên, tôi quyết định chọn đề tài “Một số giải pháp góp phần
nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử lớp 10 theo Chương trình giáo dục phổ thông
2018” làm đề tài nghiên cứu.
Trong phạm vi đề tài này tôi xin phép trình bày những ý kiến kinh nghiệm cá nhân ở
cương vị một người làm công tác quản lí chuyên môn và cương vị của một giáo viên trực
tiếp giảng dạy môn Lịch sử 10. Đề tài đã có quá trình nghiên cứu triển khai thực nghiệm
tại đơn vị và đạt kết quả tốt. Đề tài cũng được các đồng nghiệp và tổ bộ môn đánh giá cao
về tính thời sự, tính thực tiễn và hiệu quả. Các giải pháp đã được các đồng chí GV trong tổ
bộ môn triển khai vận dụng.
III.Đối tượng nghiên cứu
- Phạm vi: môn Lịch sử lớp 10 theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
- Đối tượng: Xuất phát từ thực tiễn của công tác giảng dạy, đề tài tập trung nghiên cứu
các vấn đề về hoạt động của tổ chuyên môn và đổi mới phương pháp giảng dạy của GV.
Cụ thể đề tài tập trung nghiên cứu các giải pháp để nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch
sử lớp 10 theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Từ đó đưa ra ý kiến đề xuất với các
cấp quản lý giáo dục về các chủ trương, biện pháp để thực hiện hiệu quả Chương trình giáo
dục phổ thông 2018.
5
IV.Mục đích nghiên cứu
Đề tài được thực hiện với mục đích sau:
- Gắn kết, đối chiếu lí luận giáo dục với thực tiễn giảng dạy để ứng dụng trong giảng
dạy, nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Lịch sử. Từ đó định hướng chỉ đạo hoạt động
giáo dục, giảng dạy một cách hiệu quả.
- Đề xuất một số giải pháp, kinh nghiệm trong công tác quản lí để nâng cao hiệu quả
hoạt động của Tổ Chuyên môn (TCM).
- Đề xuất ý kiến về phương pháp giảng dạy để phát triển phẩm chất, năng lực HS một
cách toàn diện.
V. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu
Đề tài là kết quả của quá trình nghiên cứu, khảo nghiệm của bản thân tôi qua thực tiễn
giảng dạy. Đóng góp của đề tài là chỉ ra những điểm mới, khác của Chương trình giáo dục
phổ thông 2018 môn Lịch sử; những khó khăn vướng mắc của GV khi thực hiện chương
trình…Từ đó đề tài cung cấp các phương pháp, giải pháp để nâng cao chất lượng giảng dạy
bộ môn Lịch sử lớp 10 theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Cụ thể đó là giải pháp
nâng cao chất lượng sinh hoạt TCM đặc biệt là sinh hoạt chuyên môn (SHCM) theo hướng
nghiên cứu bài học (NCBH); đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học nhằm phát triển
các phẩm chất, năng lực HS; ứng dụng công nghệ thông tin; phương pháp khai thác các
dạng học liệu trong các bộ sách Lịch sử lớp 10; phương pháp tổ chức các tiết dạy thực hành
Lịch sử…Nội dung nghiên cứu của đề tài là một vấn đề hoàn toàn mới, đến thời điểm hiện
nay chưa có đề tài nào nghiên cứu.
B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lí luận
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới
căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã khẳng định: “Đối với giáo dục phổ thông, tập
trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi
dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục
toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học,
