SỞ GD & ĐT NGHỆ AN
----------------------------
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SỐ CHO HỌC SINH THPT TRONG
DẠY HỌC ĐỊA LÍ THEO HƯỚNG CHUYỂN ĐỔI SỐ
MÔN: ĐỊA LÍ
NĂM HỌC: 2021 – 2022
SỞ GD & ĐT NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT HUỲNH THÚC KHÁNG - THPT LÊ VIẾT THUẬT
------
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SỐ CHO HỌC SINH THPT TRONG
DẠY HỌC ĐỊA LÍ THEO HƯỚNG CHUYỂN ĐỔI SỐ
Môn: Địa lí
Tác giả:
1. Nguyễn Thị Yến
2. Nguyễn Thị Mai Linh
3. Nguyễn Thị Tố Hoài
Tổ: Xã hội
Điện thoại: 0982.520.468
NĂM HỌC: 2021 – 2022
MỤC LỤC
Trang
PHẦN MỞ ĐẦU .................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài. ............................................................................................... 1
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu. ...................................................................... 2
2.1. Mục đích. .......................................................................................................... 2
2.2. Nhiệm vụ. ......................................................................................................... 2
3. Đối tượng, phạm vi và thời gian nghiên cứu. ................................................. 2
3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu........................................................................ 2
3.2. Thời gian nghiên cứu ....................................................................................... 3
4. Phương pháp nghiên cứu. ................................................................................. 3
5. Những đóng góp mới của đề tài. ...................................................................... 3
PHẦN NỘI DUNG ................................................................................................ 4
1. Cơ sở lí luận. .................................................................................................. 4
1.1. Khái niệm năng lực số. ..................................................................................... 4
1.2. Các nhân tố ảnh hưởng phát triển năng lực số cho học sinh. .......................... 4
1.3. Các khung năng lực số cho học sinh. ............................................................... 5
2. Cơ sở thực tiễn. .................................................................................................. 8
2.1. Thực trạng dạy học và nhu cầu ứng dụng ICT trong dạy học hiện nay. .......... 8
2.2. Tính cấp thiết của việc thực hiện chuyển đổi số trong dạy học ở giai đoạn
hiện nay. ................................................................................................................ 12
3. Các giải pháp tổ chức dạy học theo hướng chuyển đổi số nhằm phát triển
năng lực số cho học sinh. .................................................................................... 13
3.1. Xây dựng kế hoạch phát triển năng lực số cho học sinh tại trường THPT
Huỳnh Thúc Kháng và THPT Lê Viết Thuật. ....................................................... 13
3.2. Xác định các địa chỉ tích hợp phát triển năng lực số và kĩ năng chuyển đổi
số trong chương trình Địa lí lớp 11 và lớp 12. ..................................................... 21
3.3. Giáo án minh họa dạy học theo hướng chuyển đổi số nhằm phát triển năng
lực số cho học sinh. .............................................................................................. 40
4. Thực nghiệm sư phạm. ................................................................................... 48
4.1. Mục đích thức nghiệm sư phạm. .................................................................... 48
4.2. Đối tượng và nhiệm vụ thực nghiệm sự phạm. .............................................. 48
4.3. Nội dung thực nghiệm sư phạm. .................................................................... 49
4.4. Kết quả thực nghiệm sư phạm. ....................................................................... 49
KẾT LUẬN .......................................................................................................... 55
1. Một số kết luận. ............................................................................................... 55
2. Kiến nghị. ......................................................................................................... 55
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................. 58
PHỤ LỤC
MỘT SỐ TỪ VIẾT TẮT
- CNTT: Công nghệ thông tin
- CNTT-TT (ICT): Công nghệ thông tin - truyền thông
- GV: Giáo viên
- GDĐT: Giáo dục và đào tạo
- HS: Học sinh
- THPT: Trung học phổ thông
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài.
Quá trình hội nhập quốc tế ở nước ta đã tạo ra những cơ hội đồng thời cũng
đặt ra nhiều thách thức đối với tất cả các lĩnh vực kinh tế - xã hội, trong đó có giáo
dục. Khoa học công nghệ phát triển đòi hỏi ngày càng cao ở đội ngũ lao động về
năng lực hành động, tư duy sáng tạo và có khả năng giải quyết các vấn đề trong
thực tiễn….Để nguồn lao động hiện tại và tương lai đáp ứng được những yêu cầu
mới thì ngành giáo dục cần được nâng cao hơn nữa chất lượng. Nghị quyết số 29 -
NQ/TW đã nêu rõ quan điểm chỉ đạo “…Chuyển mạnh từ quá trình giáo dục chủ
yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học.
Học đi đôi với hành, lí luận gắn với thực tiễn,…”, đặc biệt là vấn đề ứng dụng
công nghệ thông tin (CNTT) và phát triển năng lực số cho học sinh (HS).
Việc ứng dụng CNTT vào dạy học trong những năm gần đây đã dần thay đổi
phương pháp dạy học từ truyền thống sang tích cực, giúp người dạy và người học
phát huy được khả năng tư duy, sáng tạo, chủ động và đạt hiệu quả cao trong dạy
học. Từ mô hình lớp học tập trung dần chuyển sang các mô hình dạy học trực
tuyến, sử dụng công nghệ thông tin - truyền thông (CNTT-TT) để hỗ trợ các hoạt
động giảng dạy, học tập. Qua đó, người học có thể tiếp cận tri thức mọi nơi, mọi
lúc, có thể chủ động trong việc học tập và ứng dụng kiến thực vào thực tiễn. Sự
bùng nổ về công nghệ giáo dục đã, đang và sẽ thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của
nền giáo dục mang tính chuyển đổi sâu sắc vì con người. Ngày 03/6/2020, Thủ
tướng Chính phủ ký quyết định số 749/QĐ-TTg về việc phê duyệt “Chương trình
Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” trong đó giáo
dục là lĩnh vực được ưu tiên chuyển đổi số thứ 2 sau lĩnh vực Y tế.
Trước bối cảnh đó và để chuẩn bị cho quá trình đổi mới chương trình sách
giáo khoa giáo dục phổ thông, cần thiết phải đổi mới đồng bộ phương pháp
dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực người học,
đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển năng lực số ở tất cả các bộ môn, trong đó
có môn Địa lí. Đây là tiền đề vô cùng quan trọng để chúng ta tiến tới việc việc dạy
học và kiểm tra, đánh giá theo theo định hướng phát triển năng lực của người học.
Tuy nhiên, từ thực tế giảng dạy của bản thân cũng như việc đi dự giờ đồng nghiệp
tôi thấy rằng sự sáng tạo trong việc đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính
tích cực, năng lực của HS…chưa nhiều. Dạy học vẫn nặng về truyền thụ kiến thức.
Việc rèn luyện kỹ năng tự học, sáng tạo, giải quyết tình huống trong thực
tiễn…chưa thật sự đạt hiệu quả cao. Việc ứng dụng CNTT-TT trong dạy học còn
nhiều hạn chế từ cả giáo viên (GV) và HS.
Chương trình Địa lí trung học phổ thông (THPT) không chỉ giúp HS nắm rõ
đặc điểm tự nhiên, dân cư, kinh tế - xã hội của thế giới, khu vực, quốc gia trong đó
có Việt Nam mà còn rèn luyện cho HS những kĩ năng hành động, ứng xử thích hợp
với môi trường tự nhiên, xã hội, xác định được trách nhiệm và nghĩa vụ của bản
