I. PH N M ĐUẦ Ở Ầ
I. Lý do ch n đ tàiọ ề
Ti ng Vi t tr ng Ti u h c có nhi m v r t quan tr ng, nó hình thành năngế ệ ở ườ ể ọ ệ ụ ấ ọ
l c ho t đng ngôn ng cho h c sinh, năng l c ho t đng ngôn ng đc th hi nự ạ ộ ữ ọ ự ạ ộ ữ ượ ể ệ
trong 4 ho t đng t ng ng v i chúng ta v i 4 kĩ năng : nghe - nói - đc - vi t .ạ ộ ươ ứ ớ ớ ọ ế
Đc là m t phân môn trong ch ng trình Ti ng Vi t b c Ti u h c. Đây là m tọ ộ ươ ế ệ ậ ể ọ ộ
phân môn có v trí đc bi t trong ch ng trình vì nó đm b o nhi m v và vi cị ặ ệ ươ ả ả ệ ụ ệ
hình thành và phát tri n cho h c sinh kĩ năng đc, m t kĩ năng quan tr ng hàng đuể ọ ọ ộ ọ ầ
c a h c sinh b c đu tiên trong tr ng ph thông. N u không bi t đc thì h củ ọ ở ậ ầ ườ ổ ế ế ọ ọ
sinh không th ti p thu n n văn minh c a loài ng i, nh ng thành t u văn hóaể ế ề ủ ườ ữ ự
khoa h c, nh ng t t ng , tình c m c a các th h tr c và c a c nh ng ng iọ ữ ư ưở ả ủ ế ệ ướ ủ ả ữ ườ
đng th i ph n l n đoc ghi l i b ng ch vi t .... B i th , không th s ng m tươ ờ ầ ớ ự ạ ằ ữ ế ở ế ể ố ộ
cu c s ng bình th ng, có h nh phúc v i đúng nghĩa c a t trong xã h i hi n đi,ộ ố ườ ạ ớ ủ ừ ộ ệ ạ
H n n a, tr ng Ti u h c, phân môn T p đc có nhi m v cung c p ki n th cơ ữ ở ườ ể ọ ậ ọ ệ ụ ấ ế ứ
cho các em đ h c các phân môn Ti ng Vi t và là ti n đ cho h c sinh h c t t cácể ọ ế ệ ề ề ọ ọ ố
môn khác .
Trong T p đc thì đc di n c m có vai trò đc bi t quan tr ng. Đc di n c mậ ọ ọ ễ ả ặ ệ ọ ọ ễ ả
có tính đc thù vì đây là hình th c đc ngh thu t. ặ ứ ọ ệ ậ Ng i đc ph i có c m xúc thườ ọ ả ả ả
h n mình vào bài văn, bài th ... đ suy nghĩ, rung c m và truy n c m xúc đnồ ơ ể ả ề ả ế
ng i nghe khi n ng i nghe hi u đc n i dung và "c m" đc bài văn, bài thườ ế ườ ể ựơ ộ ả ượ ơ
đó. Vì th , đc di n c m không ch đn thu n thu c ph m trù ngôn ng mà cònế ọ ễ ả ỉ ơ ầ ộ ạ ữ
thu c ph m trù văn h c và th m m . Đc di n c m giúp các em có kh năng c mộ ạ ọ ẩ ỹ ọ ễ ả ả ả
th văn h c t t h n và t đó giúp các em làm giàu v n hi u bi t v ti ng Vi t,ụ ọ ố ơ ừ ố ể ế ề ế ệ
đng th i mang đn cho các em tình c m cao đp, tình yêu con ng i, tình yêu giaồ ờ ế ả ẹ ườ
đình, yêu quê h ng đt n c và yêu cu c s ng . ươ ấ ướ ộ ố
Nh ng mu n đc di n c m đc m t bài văn, bài th h c sinh ph i có kĩư ố ọ ễ ả ượ ộ ơ ọ ả
năng đc đúng rõ ràng l u loát và gi ng đc phù h p v i n i dung t ng bài đc.ọ ư ọ ọ ợ ớ ộ ừ ọ
Trên th c t hi n nay, kĩ năng đc c a h c sinh còn y u, đc còn b sót ti ng t ,ự ế ệ ọ ủ ọ ế ọ ỏ ế ừ
đc nhát ng ng r i r c, đc l n l n gi các ph âm ch a chú ý ng t đúng nh pọ ừ ờ ạ ọ ẫ ộ ữ ụ ư ắ ị
1
th nên vi c đc di n c m nhi u em còn mang tính ph ng ng nh : d/ gi, ân /ơ ệ ọ ễ ả ề ươ ữ ư
anh , ât/ ach...
Đi v i giáo viên v n còn t n t i m t vài h n ch nh : đc ch a đúng chínhố ớ ẫ ồ ạ ộ ạ ế ư ọ ư
âm, ng t gi ng ch a chú ý đn nghĩa c a t ng , câu hay đc di n c m th thìắ ọ ư ế ủ ừ ữ ọ ễ ả ơ
h u h t bài nào cũng đc v i gi ng tình c m tha thi t. Đi u này khi n cho vi cầ ế ọ ớ ọ ả ế ề ế ệ
c m th cái hay cái đp c a bài văn, bài th b h n ch và hi u qu gi đc ch aả ụ ẹ ủ ơ ị ạ ế ệ ả ờ ọ ư
cao, kém sinh đng.ộ
Đc đúng, đc di n c m là m c đích c a d y h c ti n t i, là n i dung c aọ ọ ễ ả ụ ủ ạ ọ ế ớ ộ ủ
vi c luy n đc. Luy n đc đúng cũng chính là cái đích c a c a quá trình đc thànhệ ệ ọ ệ ọ ủ ủ ọ
ti ng. Nh n th c đúng t m quan tr ng c a vi c d y đc di n c m và xu t phát tế ậ ứ ầ ọ ủ ệ ạ ọ ễ ả ấ ừ
th c t v kĩ năng đc di n c m c a h c sinh tr ng, ngay t đu năm h c bênự ế ề ọ ễ ả ủ ọ ườ ừ ầ ọ
c nh vi c ch đo các môn h c khác, tôi luôn quan tâm suy nghĩ tìm ra m t s bi nạ ệ ỉ ạ ọ ộ ố ệ
pháp rèn đc di n c m cho h c l p 5.ọ ễ ả ọ ớ
Qua quá trình nghiên c u và áp d ng có hi u qu , tôi m nh d n đa ra kinhứ ụ ệ ả ạ ạ ư
nghi m: "ệM t s bi nộ ố ệ pháp nâng cao ch t l ng đc di n c m cho h c sinhấ ượ ọ ễ ả ọ
l p 5" ớgóp ph n làm trong sáng Ti ng Vi t, lành m nh ngôn ng đc và nâng caoầ ế ệ ạ ữ ọ
ch t l ng môn Ti ng Vi t tr ng ti u h c.ấ ượ ế ệ ở ườ ể ọ
II. Đi m m i c a đ tài:ể ớ ủ ề
Đi v i ph ng phố ớ ươ áp d y h c luyạ ọ ện đc diọ ễn c m cho HS ảti u h c để ọ ó có
nhi u tài li u đ c p, nhi u h i th o nề ệ ề ậ ề ộ ả oi đn nếên tôi đã áp d ng. Tuy nhiụên xu tấ
phát t th c t d y h c ừ ự ế ạ ọ ở l pớ tôi, tình tr ng d y t p đc bu n t , kém hi u quạ ạ ậ ọ ồ ẻ ệ ả
còn t n t i, qua đóồ ạ tôi m nh d n ạ ạ tìm ph ng pháp t i u nh t giúp h c sinh đcươ ố ư ấ ọ ọ
đúng, đc di n c m theo n i dung và yêu c u c a bài đc, đápọ ễ ả ộ ầ ủ ọ ng m c tiêu mônứ ụ
t p đc đ ra. Vì v y, sáng ki n kinh nghi m này đc nghiên c u và áp d ng, cậ ọ ề ậ ế ệ ượ ứ ụ ụ
th :ể
- C ng c , phát tri n kĩ năng đc tr n, đc th m đã đc hình thành các l pủ ố ể ọ ơ ọ ầ ượ ở ớ
d i; Tăng t c đ đc, kh năng đc l t đ ch n thông tin nhanh; Kh năng đcướ ố ộ ọ ả ọ ướ ể ọ ả ọ
di n c m. ễ ả
2
- Phát tri n kĩ năng đc - hi u lên m c cao h n: N m và v n dung đc m t sể ọ ể ứ ơ ắ ậ ượ ộ ố
khái ni m nh đ tài, c t truy n, nhân v t ,tính cách ... đ hi u ý nghĩa c a bài vàệ ư ề ố ệ ậ ể ể ủ
phát hi n m t vài giá tr ngh thu t trong các bài văn, bài th .ệ ộ ị ệ ậ ơ
- M r ng v n hi u bi t v t nhiên, xã h i và con ng i đ góp ph n hìnhở ộ ố ể ế ề ự ộ ườ ể ầ
thành nhân cách c a con ng i m i xã h i ch nghĩa. ủ ườ ớ ộ ủ
II. PH N N I DUNGẦ Ộ
1. Th c tr ng gi ng d y phân môn t p đc nói chung và vi c rèn đc di n ự ạ ả ạ ậ ọ ệ ọ ễ
c m nói riêng tr ngả ở ườ .
a. Vi c gi ng d y c a giáo viên .ệ ả ạ ủ
Nhìn chung, giáo viên đã nh n th c đc v trí vai trò c a phân môn t p đc,ậ ứ ượ ị ủ ậ ọ
đc bi t là trang b nh ng ki n th c ngôn ng đ các em có đi u ki n thu n l iặ ệ ị ữ ế ứ ữ ể ề ệ ậ ợ
v n d ng trong th c t p và giao ti p góp ph n gi gìn s trong sáng c a ti ngậ ụ ự ậ ế ầ ữ ự ủ ế
Vi t.ệ
Song th c t gi ng d y phân môn này nh t là vi c rèn đc di n c m còn cóự ế ả ạ ấ ệ ọ ễ ả
nh ng b t c p c n ph i quan tâm kh c ph c: Nhi u giáo viên ch chú ý trong giữ ấ ậ ầ ả ắ ụ ề ỉ ờ
t p đc ph i d y đúng ti n trình và có bao nhiêu em đc đc ( càng nhi u càngậ ọ ả ạ ế ựơ ọ ề
t t ) mà ch a quan tâm đn ch t l ng đc. Bên c nh đó c n nh c đn s h nố ư ế ấ ượ ọ ạ ầ ắ ế ự ạ
ch trong vi c n m ki n th c bài kĩ năng đc di n c m c a giáo viên d n đn tìnhế ệ ắ ế ứ ọ ễ ả ủ ẫ ế
tr ng rèn đc di n c m m c chung chung, không rõ ràng, c th gây c n tr đnạ ọ ễ ả ở ứ ụ ể ả ở ế
vi c nh n th c c a h c sinh .ệ ậ ứ ủ ọ
b. Vi c đc di n c m c a h c sinh. ệ ọ ễ ả ủ ọ
Đa s m c đ h c thu c ( không k đn m t s em còn đc ng ng, đc êố ở ứ ộ ọ ộ ể ế ộ ố ọ ọ ọ
a) ho c đc ch đúng, đc đu đu đc không có ý th c.ặ ọ ỉ ọ ề ề ọ ứ
Qua kh o sát k t qu đu năm cho th y ch t l ng đc c a h c sinh ả ế ả ầ ấ ấ ượ ọ ủ ọ l pớ 5 c aủ
tôi ph tráchụ nh sau: ư
- S h c sinh đc ng ng : 5 emố ọ ọ ọ
- S h c sinh đc r i r c : ố ọ ọ ờ ạ 7 em
- S h c sinh đc đúng : ố ọ ọ 13 em
- S h c sinh đc di n c m : ố ọ ọ ễ ả 8 em
3
Qua tìm hi u th c t và kh o sát ch t l ng, tôi rút ra đc nguyên nhân làmể ự ế ả ấ ượ ượ
cho các em ch a th đc l u loát văn b n:ư ể ượ ư ả
- Do v n t ng c a các em còn h n ch nên ch a hi u h t nghĩa c a t trongố ừ ữ ủ ạ ế ư ể ế ủ ừ
văn b n d n đn ng t ngh tùy ti n và đc l p t ho c v p nhi u. ả ẫ ế ắ ỉ ệ ọ ặ ừ ặ ấ ề
- Nh n th c c a h c sinh v t m quan tr ng môn h c ch a đúng nên ch a có ýậ ứ ủ ọ ề ầ ọ ọ ư ư
th c t rèn luy n.ứ ự ệ
M t s em đc văn b n l u loát nh ng ch a bi t đc di n c m thì nguyên nhânộ ố ọ ả ư ư ư ế ọ ễ ả
là:
- Các em ch a c m nh n đc ý nghĩa n i dung ngh thu t c a văn b n đc.ư ả ậ ượ ộ ệ ậ ủ ả ọ
- Đi u ki n đ b c l kh năng c a h c sinh còn ít nên ch a phát huy h t khề ệ ể ộ ộ ả ủ ọ ư ế ả
năng c a mình.ủ
2. M t s bi n pháp đc di n c m cho h c sinh l p 5 ộ ố ệ ọ ễ ả ọ ớ
Qua nghiên c u sách giáo khoa và t th c tr ng d y h c phân môn t p đc ứ ừ ự ạ ạ ọ ậ ọ ở
tr ng, tôi đã suy nghĩ tìm tòi các bi n pháp đ nâng cao ch t l ng đc di n c mườ ệ ể ấ ượ ọ ễ ả
nh sau: ư
2.1 . Chu n b t t bài gi tr c đc.ẩ ị ố ờ ướ ọ
* Đi v i giáo viênố ớ :
Phân môn t p đc là s t ng h p các ki n th c v ng âm, t v ng, ngậ ọ ự ổ ợ ế ứ ề ữ ừ ự ữ
pháp m i bài t p đc là m t m ng th c t cu c s ng giáo viên c n n m ch c n iỗ ậ ọ ộ ả ự ế ộ ố ầ ắ ắ ộ
dung, hi u t ng t trong bài đ h ng d n h c sinh n m b t bài m t cách dể ừ ừ ể ướ ẫ ọ ắ ắ ộ ễ
dàng. Đi v i m i bài văn, bài th , giáo viên ph i tìm hi u kĩ hoàn c nh sáng tác,ố ớ ỗ ơ ả ể ả
xu t x c a m i bài văn bài th y đ hi u rõ m ch c m xúc c a tác gi , t đóấ ứ ủ ỗ ơ ấ ể ể ạ ả ủ ả ừ
chu n b cho mình gi ng đc đúng và di n c m phù h p .ẩ ị ọ ọ ễ ả ợ
* Đi v i h c sinh ố ớ ọ
M i bài t p đc, ph i yêu c u các em ph i chu n b k nhà n i dung c nỗ ậ ọ ả ầ ả ẩ ị ỹ ở ộ ầ
tìm hi u. Đc nhi u l n đ tìm cách đc phù h p, tr l i câu h i cu i bài ra m tể ọ ề ầ ể ọ ợ ả ờ ỏ ố ộ
quy n v so n bài, l p tìm dàn ý và rút ra n i dung chính c a bài. Vi c chu n bể ở ạ ậ ộ ủ ệ ẩ ị
k nhà giúp h c sinh tìm ra cách đc sáng t o cho mình ho c là c s đ các emỹ ở ọ ọ ạ ặ ơ ở ể
ti p thu bài gi ng, h óng d n đc di n c m c a giáo viên m t cách t t nh t.ế ả ư ẫ ọ ễ ả ủ ộ ố ấ
4
2.2. S d ng tr c quan b ng gi ng đc di n c m c a giáo viênử ụ ự ằ ọ ọ ễ ả ủ
- S d ng đ dùng tr c quan r t phù h p v i đc đi m nh n th c c a h c sinhử ụ ồ ự ấ ợ ớ ặ ể ậ ứ ủ ọ
ti u h c, có tác d ng kích thích tính tích c c, ch đng c a h c sinh trong h c t p.ể ọ ụ ự ủ ộ ủ ọ ọ ậ
Vì v y, đ dùng tr c quan là ph ng ti n quan tr ng góp ph n vào thành công c aậ ồ ự ươ ệ ọ ầ ủ
ti t d y. Trong gi t p đc, gi ng đc c a giáo viên là m t giáo c tr c quan vôế ạ ờ ậ ọ ọ ọ ủ ộ ụ ự
cùng quan tr ng, là chi c chìa khoá m ra cho các em nh ng hi u bi t v kho tàngọ ế ở ữ ể ế ề
văn h c th ca. Nh n th c rõ t m quan tr ng c a gi ng đc m u nên khi ta đcọ ơ ậ ứ ầ ọ ủ ọ ọ ẫ ọ
di n c m cho h c sinh, ng i giáo viên ph i chú tr ng đn vi c chu n b gi ngễ ả ọ ườ ả ọ ế ệ ẩ ị ọ
đc m u c a mình tr c khi lên l p sao cho phù h p v i n i dung bài đc .ọ ẫ ủ ướ ớ ợ ớ ộ ọ
Tóm l i, gi ng đc m u c a giáo viên đc coi là m t trong nh ng đ dùngạ ọ ọ ẫ ủ ượ ộ ữ ồ
tr c quan vô cùng quan tr ng , nêu m t bi u t ng m u v gi ng đc đ h c sinhự ọ ộ ể ượ ẫ ề ọ ọ ể ọ
c g ng đt t i. Ph n đc m u có th đc c bài ho c m t kh th , m t đo n,ố ắ ạ ớ ầ ọ ẫ ể ọ ả ặ ộ ổ ơ ộ ạ
m t câu, m t dòng ... mi n sao đt hi u qu t t nh t. Mu n v y, m i giáo viênộ ộ ễ ạ ệ ả ố ấ ố ậ ỗ
ph i luôn trau d i và rèn luy n cho mình m t gi ng đc di n c m t t nh t.ả ồ ệ ộ ọ ọ ễ ả ố ấ
2.3. Rèn đc đúng cho h c sinhọ ọ
H c sinh có kĩ năng đc đúng thì m i có th ti n t i đc di n c m đc.ọ ọ ớ ể ế ớ ọ ễ ả ượ
B i v y, đi u tr c tiên là ph i rèn cho h c sinh đc đúng. M t trong nh ng yêuở ậ ề ướ ả ọ ọ ộ ữ
c u quan tr ng c a vi c đc đúng là ph i phát âm đúng, chu n v ng âm và đmầ ọ ủ ệ ọ ả ẩ ề ữ ả
b o v t c đ. Phát âm không chu n ho c đc quá nhanh , quá ch m s không thả ề ố ộ ẩ ặ ọ ậ ẽ ể
hi n đc cái hay, cái đp cũng nh phong cách c a tác ph m.ệ ượ ẹ ư ủ ẩ
Đ rèn đc đúng cho h c sinh, trong quá trình rèn đc, ph i chú ý nghe cácể ọ ọ ọ ả
em đc, đng th i yêu c u l p cùng theo dõi và nh n xét cách đc, phát âm c aọ ồ ờ ầ ớ ậ ọ ủ
b n đ tìm ra ch sai, t đó h ng d n các em ch nh s a. Ngay t nh n ngày đuạ ể ỗ ừ ướ ẫ ỉ ử ừ ữ ầ
nh n l p giáo viên ph i th ng kê t t c các lõi mà h sinh mình m c ph i cácậ ớ ả ố ấ ả ọ ắ ả ở
l p d i ( k c ti ng ph ng ng ) đ có ph ng án rèn đc cho h c sinh.ớ ướ ể ả ế ươ ữ ể ươ ọ ọ
Ví d : Có em còn đc " mùa xuân" thành "mùa xoanh ", ho c " "đt n c/ụ ọ ặ ấ ướ
đách n c", thì giáo ướ viên ph i yêu c u h c sinh phát âm l i nhi u l n, n u em đóả ầ ọ ạ ề ầ ế
phát âm v n sai thì dùng b n đc đúng phát âm đ em đó nghe và ch nh l i cáchẫ ạ ọ ể ỉ ạ
đc c a mình.ọ ủ
5