SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT YÊN THÀNH 2
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:
RÈN LUYỆN NĂNG LỰC TƯ DUY PHẢN BIỆN
CHO HỌC SINH LỚP 10 QUA HAI VĂN BẢN ĐỌC - HIỂU
TẤM CÁM (TRUYỆN CỔ TÍCH), TRUYỆN AN DƯƠNG
VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU - TRỌNG THỦY (TRUYỀN
THUYẾT) -
NGỮ VĂN 10, TẬP 1
MÔN: NGỮ VĂN
Tên tác giả: CUNG THỊ THU
Tổ bộ môn: Văn - Ngoại ngữ
Năm thực hiện: 2020 - 2021
SĐT liên hệ: 0966512070
MỤC LỤC
PHẦN I. MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1
1.1. Năng lực tư duy phản biện đáp ứng nhu cầu của thời đại 4.0 1
1.2. Năng lực tư duy phản biện đáp ứng Yêu cầu - Mục tiêu cần hướng
tới của ngành giáo dục thế giới nói chung và Giáo dục Đào tạo Việt Nam
nói riêng 1
1.3. Năng lực tư duy phản biện góp phần khắc phục những hạn chế của
phương pháp dạy học ngữ văn kiểu truyền thống tại địa phương 2
1.4. Đáp ứng nhu cầu dạy và học tác phẩm Văn học dân gian nói chung
và hai văn bản Tấm Cám (Truyện cổ tích); Truyện An Dương Vương và
Mị Châu - Trọng Thủy (truyền thuyết) nói riêng (chương trình Ngữ văn
10 - Tập 1) 2
2. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 3
3. Mục đích - nhiệm vụ nghiên cứu 3
4. Phương pháp nghiên cứu 3
PHẦN II. NỘI DUNG 5
Chương 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 5
1. Cơ sở lý luận 5
1.1. Thuật ngữ và khái niệm “Phản biện”, “Tư duy phản biện”, “Năng lực
phản biện” 5
1.2. Mối quan hệ giữa “Tư duy phản biện” và “Năng lực phản biện” 5
1.3 Hình thức và cấu trúc của phản biện 6
2. Cơ sở thực tiễn 6
2.1. Phản biện trong dạy học ở những nước có nền giáo dục tiên tiến 6
2.2. Phản biện trong dạy học ở Việt Nam 7
2.3. Tính đặc thù của bộ môn Văn trong trường THPT 7
2.4. Tầm quan trọng việc phát triển năng lực tư duy phản biện trong dạy
học 8
Chương 2. THỰC TRẠNG PHẢN BIỆN CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC
SINH TRONG QUÁ TRÌNH DẠY HỌC VĂN Ở TRƯỜNG TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG 10
1. Thực trạng dạy học, những khó khăn và thuận lợi 10
1.1. Thực trạng dạy học môn Ngữ văn 10
1.2. Những khó khăn, bất cập trong quá trình thực hiện kỹ năng phản
biện của thầy và trò 10
1.3. Những thuận lợi cho hoạt động phản biện theo xu hướng giáo dục
phổ thông mới và dấu hiệu tích cực đã đạt được 12
2. Thực trạng phản biện của giáo viên - học sinh trung học phổ thông nói
chung và thầy trò trường trung học phổ thông Yên Thành 2 nói riêng hiện
nay trong những giờ dạy học văn 13
3. Nhu cầu học tập, bộc lộ của học sinh lớp 10 trong 2 văn bản Tấm Cám
(truyện cổ tích), An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy (truyền
thuyết) tại trường THPT Yên Thành 2 14
3.1. Văn học dân gian . 14
3.2. Thế giới của những câu chuyện cổ tích 14
3.3. Truyền thuyết An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy 15
Chương 3. MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT HUY KHẢ NĂNG PHẢN BIỆN
CỦA HỌC SINH TRONG QUÁ TRÌNH DẠY HỌC HAI VĂN BẢN
ĐỌC - HIỂU “TẤM CÁM”, “AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU -
TRỌNG THỦY” 17
1. Một số nguyên tắc dạy học theo hướng phát triển tư duy phản biện và
năng lực phản biện cho học sinh qua hai văn bản 17
1.1. Giáo viên kiến tạo cơ hội cho học sinh được bày tỏ quan điểm, được
thảo luận, tranh biện 17
1.2. Tôn trọng con người cá nhân, tôn trọng sự khác biệt, sẵn sàng đón
nhận năng lực đa chiều của học sinh 17
1.3. Rèn luyện năng lực tư duy phản biện cần đảm bảo thống nhất với các
mục tiêu khác khi tiến hành dạy học văn bản 18
2. Một số biện pháp phát triển tư duy phản biện và năng lực phản biện cho
học sinh qua đọc hiểu văn bản Tấm Cám, Truyện An Dương Vương và Mị
Châu - Trọng Thủy 20
2.1. Xây dựng tình huống dạy học có vấn đề 20
2.2. Tiến trình tổ chức trên lớp 22
3. Khả năng ứng dụng của đề tài 48
3.1. Phạm vi ứng dụng và đối tượng sử dụng 48
3.2. Hiệu quả của đề tài 48
3.3. Bảng đối chứng thực nghiệm về hiệu quả của đề tài 48
PHẦN III. KẾT LUẬN 49
PHỤ LỤC
Phụ lục 1. MỘT SỐ CÁC HÌNH ẢNH HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
TRONG QUÁ TRÌNH LÊN LỚP
Phụ lục 2. SẢN PHẨM CỦA 3 NHÓM THEO DỰ ÁN HỌC TẬP
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
TT
Từ viết tắt
Từ đầy đủ
1
GV
Giáo viên
2
HS
Học sinh
3
SGK
Sách giáo khoa
4
THPT
Trung học phổ thông