intTypePromotion=3

Sinh hóa miễn dịch - Chương 6

Chia sẻ: Nguyễn NHi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
71
lượt xem
25
download

Sinh hóa miễn dịch - Chương 6

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tài liệu tham khảo giáo trình Sinh hóa miễn dịch gồm 7 chương - Chương 6 hệ miễn dịch HIV tấn công

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Sinh hóa miễn dịch - Chương 6

  1. CHƯƠNG 6 H MI N D CH B HIV T N CÔNG 6.1. AIDS - căn b nh th k AIDS? AIDS:Căn c vào cơ ch sinh b nh ngư i ta g i ADIS là h i ch ng suy gi m mi n d ch m c ph i (Acquired -Immuno-Deficiency-Syndrome) AIDS làm m t s c ñ kháng c a cơ th v i các tác nhân gây b nh, có th d n ñ n ung thư ho c t vong. Th c ch t c a ADIS là m t b nh nhi m trùng do virus HIV gây ra. Virus HIV phá hu các t bào c a h th ng mi n d ch, khi n cơ th không còn kh năng ch ng l i các virus, vi khu n và n m gây b nh. Thu t ng AIDS ñư c dùng ñ ch giai ño n mu n hơn c a b nh. Như v y, thu t ng nhi m HIV/AIDS ñư c dùng ñ ch nh ng giai ño n khác nhau c a cùng m t b nh . S hình thành và phát hi n b nh ADIS Vào năm 1981 t i trung tâm ki m soát b nh truy n nhi m Atlanta bác sĩ Michael Gothiev ñã phát hi n 5 ngư i ñàn ông ñ ng tình luy n ái viêm ph i chêt mà bình thư ng ngư i ta có th ch a ñư c. Bác sĩ Friedman Alvin phát hi n m t b nh nhân b u lành t vong. Ti p sau ñó nhi u nơi công b nh ng b nh nhân tương t có liên quan ñ n ñ ng tình luy n ái, tiêm trích ma túy. T ñây xu t hi n m t khái ni m b nh lý m i, ñó là s suy gi m mi n d ch d n ñ n m c ph i b nh nhi m trùng sau ñó t vong. D ch ADIS ñã có m t h u h t kh p nơi trên th gi i. Nh ng thông báo c a t ch c y t th gi i không theo k p s phát tri n c a ñ i d ch toàn c u. Nhi u th ng kê cho r ng ñ n tháng 6 năm 1994 có 985.119 ca HIV, tháng 12 năm 1996 có 22,5 tri u ngư i nhi m HIV, tháng 10 năm 1999 có 33,4 tri u ngư i m c HIV và ñ n năm 2004, trên th gi i có 40 tri u ngư i nhi m HIV. Trong ñó có 1 tri u cư dân châu M . Như v y m i năm có thêm kho ng 5 tri u ngư i nhi m HIV và 3 tri u ngư i t vong vì AIDS. T c ñ phát tri n châu Á còn nhanh hơn n a.
  2. ADIS Vi t nam Sau 10 năm ca phát hi n ñ u tiên Vi t Nam, t i thành ph HCM vào tháng 12 năm 1990, ñ n tháng 7 năm 1997 có 8994 ngư i m c HIV; 1211 ca ADIS; 648 ca t vong. ð n tháng 10 năm 1999 có 1600 HIV; 2903 ca ADI S trong ñó có 1509 ca t vong. Vi t Nam ñư c ñánh giá là qu c gia có t l nhi m HIV th p hơn so v i nhi u nư c trong khu v c và th gi i, cho t i nay có kho ng kho ng 81000 ca ADIS Vi t Nam Tuy nhiên, nguy cơ lan r ng khá cao n u không có các bi n pháp phòng, ch ng và ñi u tr thích h p. 6.2.Virus HIV - Pháp và M l n ñâu tiên ngư i ta phân l p ñư c virus gây b nh t bào lympho T4 là cơ s v t ch t c a h mi n d ch. - ð n năm 1983 B.Sinoussi ñ t tên là virus hư ng h ch. - 1984 Gallo g i là virus hư ng ngư i. - 1986 h i ngh qu c t v danh pháp ñã th ng nh t g i là virus t n công h mi n d ch ngư i (HIV- Humam -Immunodeficiency-Virus) Virus gây suy gi m mi n d ch ngư i ñư c Luc Montagnier và Francoise Barre Sinoussi phân l p vào năm 1983 g i là HIV typ I (HIV-1), ñ n năm 1986 Luc Montagnier l i phân l p ñư c HIV-II trên nh ng b nh nhân Tây Phi. Trong ñó, ngư i nhi m HIV ch y u là HIV-1 chi m 98%.
  3. ð c tính - HIV là virus gây nhi m trùng ch m phát tri n, h retrovirus. - V t ch t di truy n c a virus là ARN s i ñơn ho c s i ñôi và có Enzyme phiên mã ngư c ñ t ng h p ADN. - B gen c a HIV có kích thư c 10 kb, g m 9 gen chính: gag, pol, env, vif, tat, vpu, nef, vpr, rev. M i gen có c u trúc, th c hi n các ch c năng khác nhau như gen tat (trans activator) ñi u hoà tái b n gen c a HIV, gen pol mã hoá, có trình t ñ c hi u att (attachment site) giúp HIV có th g n b gen c a nó v i b gen c a t bào ch … - Khi vào cơ th sao chép ngư c m.ARN thành ADN. - Tính di truy n c a virus r t cao. - Sau khi thâm nh p vào cơ th chúng s ng âm th m và r t lâu. - T t c các protein c a virus có tính ch t kháng nguyên. Các kháng th kháng glucoprotein thư ng có hi u giá cao hơn các kháng th kháng nucleoprotein trong lõi c a virus. Các kháng th kháng glucoprotein ñ u tìm th y virus trong b nh nhân ADIS. - M t ñ c tính n i b t c a virus là có ái tính v i lympho bào. C u t o HIV: V Protein: có d ng hình c u g m các phân t protein có tr ng lư ng phân t 18KD, p18. -Lõi: có d ng hình tr ñư c bao b c b ng m t l p protein p24. Trong lõi có hai s i ARN ñơn, có enzym phiên mã ngư c và m t s phân t protein phân t lư ng nh . (Trong m i s i ARN c a Virus này có 3 gen c u trúc là gen GAG- gen mã hoá cho các protein trong c a virus; gen pol mã hoá cho các enzyme phiên mã ngư c và gen env mã hoá cho protein bao ngoài c a virus gp120)
  4. Hình 6.1. C u t o và ch c năng sinh h c c a HIV 6.3. Lâm sàng ADIS là m t h i ch ng ch không ph i là m t b nh nên có b m t lâm sàng ñ c trưng và r t ña d ng. Nhân khi h lymphoT suy s p các t bào ñ t bi n không ñư c phát hi n k p th i, do v y nh ng b nh nhi m trùng và kh i u phát sinh và r t ña d ng. - Viêm ph i. - N m ni ng và th c qu n. - Kh i u sarcoma kaposi. - Tái phát các b nh vi khu n và virus. - R i lo n th n kinh. - Nhi m trùng d dày và ru t. - Nhi m trùng th n kinh - U lympho bào - Các d ng k t h p c a các b nh trên ... 6.4. Nh ng nguyên nhân d n ñ n s suy gi m mi n d ch Ho t ñ ng c a HIV HIV t n công lympho làm m t kh năng mi n d ch c a h mi n d ch do ñó ngư i b nh không có kh năng tiêu di t virus. ðó là nguyên nhân phát sinh nhi u b nh nhi m virus cơ h i.
  5. Hình 6.2: Quá trình xâm nh p vào t bào c a virus Sau khi xâm nh p vào t bào mang c m bi t hoá CD4, HIV liên tưc nhân lên t o ra hàng lo t virus m i. S thi u h t mi n d ch m c ph i v nguyên t c do s gi m các lympho CD4, tuy nhiên v cơ ch cho ñ n nay v n chưa ñư c hi u bi t m t cách rõ ràng. Dư i ñây là m t s gi thyu t v s thi u h t mi n d ch do nhi m HIV. Gi t tr c ti p t bào. - Sau khi HIV t n công vào t bào T - CD4 s sinh sôi n y n và phá hu màng t bào và gây ra hi n tư ng gi t t bào. - HIV cũng có th phá v b máy bên trong c a t bào và gây gi t t bào. - Khi HIV g n vào t bào T - CD4, cũng kích thích ho t hoá T- CD8 gây ñ c và gi t nh ng t bào nhi m, do v y s gi m t bào lympho T. G n v i th th CD4 - HIV không làm bi n d ng t bào lympho T4 nhưng l i c ch sinh s n c a t bào lympho. Chúng làm r i lo n t bào b ng cách g n thành ph n
  6. gp120 c a HIV lên các th th c a t bào lympho T4 làm cho t bào T gi m ch c năng mi n d ch. - Khi b nhi m HIV các siêu kháng nguyên tương tác và g n vào T CD4, và CD4 b c m ng thành không ñáp ng mi n d ch, cu i cùng là d n ñ n cái ch t c a t bào T. H lympho b nhi m HIV suy s p c v s lư ng l n ch t lư ng. ngư i bình thư ng có kho ng 450- 1280 lymphoT /µl máu thì b nh nhân ADIS ch có 200 lymphoT. Hình 6.4:Quá trình g n virus vào CD4
  7. S tương tác c a HIV v i phân tư CD4. Khi HIV xâm nh p vào t bào, thành ph n gp120 c a ph c h p glucoprotein c a virus có ái l c v i b m t c a t bào CD4. Theo cách ñó, glucoprotein này kéo virus vào t bào T- CD4, t bào tua, ñ i th c bào, và t t c nh ng t bào bi u hi n th th CD4 cũng có th liên k t v i HIV nhưng th p hơn ñ i v i t bào lymphoT- CD4. Trư c khi dung h p, gp120 c a virus ph i g n v i m t co-receptor trên màng c a t bào ch . Có m t vài ph n t khác ho t ñ ng như co- receptor cho HIV ñi vào, h u h t trong s chúng là các th th chemokine. Trong ñó chemokine quan tr ng tương tác v i HIV là CCR5, bi u hi n t bào tua, ñ i th c bào và t bào T-CD4 và CXR4 bi u hi n trên các t bào T ñã ñư c ho t hoá. 6.5. Các phương pháp chu n ñoán HIV Chu n ñoán huy t thanh h c Th i kỳ ân tính v i HIV. - ðó là th i kỳ trong máu chưa xu t hi n kháng th ñ c hi u v i virus HIV. - Th i kỳ huy t thanh âm tính dài hay ng n tùy thu c vào con ñư ng lây nhi m và dao ñ ng t 1,5 tháng ñ n 14 tháng Th i kỳ xét nghi m dương tính v i HIV. - Lúc này trong máu xu t hi n kháng th ñ c hi u v i HIV. Tuy nhiên kháng th này không có kh năng b o v cơ th . Vì virus HIV ñã thay ñ i kháng nguyên b m t khi n cho kháng th không th trung hòa ñư c. V i kháng th t o thành ch có ý nghĩa v m t chu n ñoán mà thôi. - Như v y ý nghĩa c a vi c xét nghi m huy t thanh dương tính ñã kh ng ñ nh b nh nhân ñã b nhi m HIV và có kh năng lây lan sang ngư i khác
  8. Ngày nay khoa h c k thu t ñã cho phép chu n ñoán nhi m HIV v i xác su t cao. Hai phương pháp ñư c s d ng ñó là chu n ñoán huy t thanh h c và phân l p virus HIV. Qui trình g m sàng l c ban ñ u b ng xét nghi m h p th mi n d ch liên k t enzym (ELISA). N u k t qu (+), xét nghi m ELISA ñư c làm l i, n u v n dương tính, k t qu ñư c xác nh n b ng m t phương pháp khác, thư ng là Western blot ho c xét nghi m mi n d ch huỳnh quang. Test huy t thanh dương tình xu t hi n sau 3 tháng k t khi b lây nhi m, có nhi u ngư i ph i sau 6 tháng. ð xác ñ nh nhi m HIV ngư i ta ti n hành xét nghi m như sau: Xét nghi m tr c ti p: Phát hi n chính b n thân HIV, bao g m các xét nghi m kháng nguyên (kháng nguyên p24), nuôi c y HIV, xét nghi m acid nucleic c a t bào lympho máu ngo i vi, và ph n ng chu i polymerase. Các xét nghi m máu: H tr ch n ñoán và giúp ñánh giá m c ñ suy gi m mi n d ch, g m ñ m t bào T CD4+ và CD8+, t c ñ máu l ng, ñ m t bào máu toàn ph n, microglobulin beta huy t thanh , kháng nguyên p24... Các xét nghi m phát hi n b nh lây qua ñư ng tình d c và nhi m trùng cơ h i như: giang mai, viêm gan B, lao… Chu n ñoán b ng phân l p virus. Ch n ñoán b ng phân l p virus cho k t qu ch c ch n nhưng khá ph c t p, giá thành ñ t. Vi c phân l p virus HIV thư ng ñư c ti n hành trong các trung tâm nghiên c u v i m c ñích nghiên c u hơn là ch n ñoán b nh. M c ñích c a ch n ñoán virus HIV ði u tra thăm dò ph c ph cho d ch v y t . Ví d như truy n máu, ghép mô, ghép cơ quan, s d ng tinh trùng và tr ng ph ph cho th tinh nhân t o. ði u tra d ch t h c: th c hi n trên m t vùng ho c m t c ng ñ ng không liên quan ñ n con ngư i c th .
  9. Ch n ñoán nhi m HIV, xét nghi m b nh nhân ñ thông báo cho cá th bi t v tr ng thái huy t thanh c a h có nhi m HIV hay không. Thông báo k t qu xét nghi m. Vi c thông báo k t qu xét nghi m là v n ñ tâm lý xã h i ph c t p ñã ñư c qui ñ nh trong pháp l nh do Thư ng v qu c h i ban hành ngày 31 tháng 5năm 1995 Khi thông báo ph i ph thu c vào hàng lo t y u t ch quan và khách quan c a ngư i b nh như: - Tình hình s c kh e c a ngư i b nh. - S hi u bi t c a ngư i b nh v căn b nh. - Nh ng v n ñ có liên quan ñ n gia ñình, con cái, cơ quan, công vi c xã h i ... - Cơ quan ñư c thông báo phái có bi n pháp thích h p ñ chăm sóc ñ ng viên nh ng ngư i b nh và ñ m b o nh ng quy n l i mà nhà nư c cho h ñư c hư ng 6.6. ADIS v i ph n T c ñ nhi n HIV ñ i v i ph n ngày càng gia tăng. Lúc ñ u t l m c b nh nam gi i g p 10 l n ph n nhưng hi n nay g n b ng nhau. ð i v i ph n ngoài ñi u chung v ADIS, còn có nh ng v n ñ ñ c thù liên quan ñ n gi i tinh, ñ a v xã hôi, phong t c ... T l ph n m c b nh các nư c nghèo, các nư c ñang phát tri n ngày càng gia tăng. Ch y u là các nư c chưa thoát kh i nh ng t n t i v quy n cơ b n là ph n bình ñ ng v i nam gi i. Ph n chưa ñư c bình ñ ng v i nam gi i. HIV liên quan ñ n gái mãi dâm, chính h là nh ng vector truy n b nh t ngư i này sang ngư i khác và là nguyên nhân chính gia tăng t l m c bênh c a ph n 6.7. HIV ñ i v i tr em T l tr sinh ra t m nhi m HIV và b nhi m HIV trung bình trên toàn th gi i chi m 25% . Nư c công nghi p phát tri n 14%, Châu phi 45%, Châu Á t 26-42%
  10. Nư c ta tr em m c HIV năm 1999 là 1100 em 4 l n năm 1994. Hi n nay trên th gi i có t i 1,2 tri u tr em dư i 15 tu i nhi m HIV Nh ng nghiên c u g n ñây cho th y tr em b nhi m HIV trong th i kỳ bú m ch có th x y ra khi m m i b nhi m trong th i kỳ cho con bú. Còn các bà m b nhi m trư c ho c trong khi mang thai thì ít có kh năng truy n HIV sang con. Theo th ng kê c a t ch c th gi i cho th y 20% tr sinh ra v i HIV s phát thành ADIS trong vòng 15 tháng sau khi sinh. Lâm sàng ADIS c a tr là ch m phát tri n, b nh n m mi ng, viêm h ch lympho, viêm ph i, tiêu ch y, gan và lách sưng to...T khi có tri u ch ng ñ n lúc ch t 5 tháng Kho ng 30% tr em có m b nhi m HIV s b nhi m HIV, còn 70% không b nhi m nhưng không bao lâu h l i tr thành tr mô côi. Theo th ng kê năm 1994 có 10.000 tr em tr thành mô côi dư i 15 tu i t i năm 2000 có 415.000 tr sinh ra t cha m b HIV s có 95.000 tr mô côi m , 190.000 m côi cha, 37.000mô côi lúc dư i 5 tu i. Như v y trong công cu c phòng ch ng ADIS ngoài v n ñ y t chuyên môn còn n i cu n lên v n ñ xã h i c n ph i ñ i ñ u như: Tr bán dâm, tr th t h c, tr b bóc l t s c lao ñ ng, tr b kỳ th , ...khó có th nói h t ñư c s nguy hi m c a căn b nh này. M t s vi c c n ph i làm vì tr em: - Tìm cách ngăn ng a cho m c a h không lao vào con ñư ng nhi m HIV. - Giáo d c và dánh th c h b ng trách nhi m làm cha làm m v i con cái - Nêu cao tinh th n giáo gi c tr em t i các trư ng h c v tác h i c a HIV/ADIS - Hư ng ñ n th c hi n các bi n pháp, chính sách và lu t l c a nhà nư c, ñ m b o th ng l i chương trình qu c gia phòng ch ng ADIS 6.7. Thu c ñi u tr (AZT) Hư ng nghiên c u ñi u tr ði u tr theo nguyên nhân nhi m trùng cơ h i, theo hư ng này ch có tác d ng làm gi m cơn ñau cho b nh nhân. Ngăn c n s phát sinh c a virus HIV trong t bào lympho
  11. Tăng cư ng s phát tri n c a t bào TCD4 là ñ i tư ng t n công c a virus HIV, s d ng nh ng ch ph m ki u IFN ho c α,γ interleukin-2... Thu c ñi u tr Sau 12 năm sau khi HIV/AIDS xu t hi n, Úc và m t s nư c châu âu như Pháp, ð c Ý, Hà lan...ñã dùng th lo i thu c th ký hi u là AZT v i 3500 ngư i ñi u tr theo 3 phác ñ khác nhau ñ ñánh giá k t qu - Phác ñ I: dùng m t mình AZT. - Phác ñ 2 dùng AZT + Dianozyn. - Phác ñ III dùng AZT v i Zancytabyn T i 4/10/1995 công ty dư c ph m Anh ñã thông báo k t qu : Theo phác ñ I, có 83% s ngư i nhi m HIV thoát ch t. Theo phác ñ II, có 90% và theo phác ñ III là 88%... Như v y theo phác ñ II là kh quan hơn. Nhưng giá thành r t ñ t !5000 U SD/1 ngư i trong 1 năm. Cơ ch tác ñ ng c a AZT là ngăn c n s nhân lên c a virus HIV trong t bào lympho T Thu c Zidovudin v i cơ ch tác d ng c ch enzym sao chép ngư c ARN ADN và ngăn ng a vi c truy n HIV t m mang thai sang con Vacxin phòng ch ng HIV/AIDS Vacxin - ADN: Gép gen HIV vào ADN plasmid ñ t o ra vacxin Vacxin dùng vector s ng: ngư i ta gép gen HIV vào gen c a virus ho c vi khu n dùng làm vacxin. Sau ñó tiêm vào ngư i b nh theo cơ ch t o ra kháng th ch ng HIV ñ g th i t o ra kháng th t n công virus và vi khu n nói trên. T t c các lo i vacxin nói trên ñang th nghi m typ 3

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản