M C L CỤ Ụ
DANH M C CÁC T VI T T TỤ Ừ Ế Ắ
CH CÁI VI T T TỮ Ế Ắ C M T ĐY ĐỤ Ừ Ầ Ủ
BCH Ban ch p hànhấ
B1, B2, B3, … B c 1, B c 2, B c 3, …ướ ướ ướ
CNXH Ch nghĩa xã h iủ ộ
CT Ch ng trìnhươ
GDPT Giáo d c ph thôngụ ổ
GV Giáo viên
HĐHo t đngạ ộ
HS H c sinhọ
SGK, SGV Sách giáo khoa, sách giáo viên
KT Ki n th cế ứ
1
BÁO CÁO K T QU NGHIÊN C U, NG D NG SÁNG KI NẾ Ả Ứ Ứ Ụ Ế
I. ĐT V N ĐẶ Ấ Ề.
Nh ng năm g n đây, vi c d y h c Ng văn trong nhà tr ng ph thông đã có nhi uữ ầ ệ ạ ọ ữ ườ ổ ề
chuy n bi n, th hi n rõ nh t là yêu c u chuy n t d y h c n i dung sang d y h c phátể ế ể ệ ấ ầ ể ừ ạ ọ ộ ạ ọ
tri n ph m ch t và năng l c. T vi c th y cô ch y u gi ng văn, nói cho h c sinh nghe cáiể ẩ ấ ự ừ ệ ầ ủ ế ả ọ
hay, cái đp c a tác ph m theo nh n th c và c m th c a mình chuy n sang t ch c,ẹ ủ ẩ ậ ứ ả ụ ủ ể ổ ứ
h ng d n cho h c sinh bi t cách ti p nh n, t tìm hi u cái hay, cái đp c a tác ph mướ ẫ ọ ế ế ậ ự ể ẹ ủ ẩ
b ng nh ng hi u bi t và c m nh n c a các em, tránh khuôn m u gò bó. Cùng v i đó là yêuằ ữ ể ế ả ậ ủ ẫ ớ
c u đi m i cách ki m tra cũng ph i theo h ng đánh giá năng l c; xác đnh đúng khầ ổ ớ ể ả ướ ự ị ả
năng v n d ng, t o ra s n ph m (đc, vi t, nói và nghe) c a ng i h c; … Nh ng yêu c uậ ụ ạ ả ẩ ọ ế ủ ườ ọ ữ ầ
m i này ớmang tính đt phá c a công cu c đi m i căn b n, toàn di n giáo d c Vi t Namộ ủ ộ ổ ớ ả ệ ụ ệ
theo Ngh quy t 29 (2013) c a Đng và Ngh quy t 88 (2014) c a Qu c h i. Đây ị ế ủ ả ị ế ủ ố ộ th c s làự ự
m t thách th c v i m i giáo viên.ộ ứ ớ ọ
Nh n th c đc yêu c u và thách th c trên trong vi cậ ứ ượ ầ ứ ệ nâng cao ch t l ng d y h cấ ượ ạ ọ
môn Ng văn tr ng THPTữ ở ườ , tôi luôn trăn trở làm th nào đ có đc nh ng gi h c t t,ế ể ượ ữ ờ ọ ố
phát huy đc tính tích c c, ch đng, sáng t oượ ự ủ ộ ạ c a h c sinhủ ọ , giúp các em hình thành, b iồ
d ng nh ng ph m ch t và năng l cưỡ ữ ẩ ấ ự c n thi t ầ ế trong quá trình h c t p cũng nh ng d ngọ ậ ư ứ ụ
vào th c t cu c s ng sau này. Đi u đó đã thôi thúc tôi suy nghĩ đ đa ra ph ng phápự ế ộ ố ề ể ư ươ
2
phù h p trong t ng bài d y, đc bi t ph n d y đc hi u văn b n văn h c ợ ừ ạ ặ ệ ở ầ ạ ọ ể ả ọ v i nh ng thớ ữ ể
lo i c b n nh : Th , truy n, k ch, kí, ...ạ ơ ả ư ơ ệ ị là ph n ki n th c chi m dung l ng l n nh tầ ế ứ ế ượ ớ ấ
c a môn h c, cũng là ủ ọ ho t đng có tính ch t ạ ộ ấ b n l đ các em rèn năng ả ề ể l c ựt o l p vănạ ậ
b nả là năng l c đc thù b mônự ặ ộ . Trong chuyên đ nàyề, tôi xin đ xu t k ho ch t ch cề ấ ế ạ ổ ứ
m t bài d y c th theo yêu c u phát tri n ph m ch t và năng l c ng i h c trong ch ngộ ạ ụ ể ầ ể ẩ ấ ự ườ ọ ươ
trình Ng văn 11 hi n hành,ữ ệ v i mong mu nớ ố có th đáp ng đc ph n nào đnh h ngể ứ ượ ầ ị ướ
giáo d cụ hi n nayệ. V i nh n th c nh trên, tôi quy t đnh xây d ng chuyên đ ớ ậ ứ ư ế ị ự ề D y đc –ạ ọ
hi u văn b n văn h c theo yêu c u phát tri n ph m ch t và năng l c ng i h c quaể ả ọ ầ ể ẩ ấ ự ườ ọ
tác ph m “Chi u t i” c a H Chí Minh.ẩ ề ố ủ ồ
II. TÊN SÁNG KI N Ế
D y đc – hi u văn b n văn h c theo yêu c u phát tri n ph m ch t và năng l cạ ọ ể ả ọ ầ ể ẩ ấ ự
ng i h c qua tác ph m “Chi u t i” c a H Chí Minh.ườ ọ ẩ ề ố ủ ồ
III. TÁC GI SÁNG KI N. Ả Ế
Ph m H ng D ng, Giáo viên Ng văn tr ng THPT Yên L cạ ồ ươ ữ ườ ạ
IV. CH ĐU T SÁNG T O RA SÁNG KI NỦ Ầ Ư Ạ Ế
Ph m H ng D ng, Giáo viên Ng văn tr ng THPT Yên L cạ ồ ươ ữ ườ ạ
V. LĨNH V C ÁP D NG SÁNG KI NỰ Ụ Ế
- Gi ng d y Ng văn 1ả ạ ữ 1.
- Ôn thi THPT Qu c gia.ố
- Ôn thi h c sinh gi iọ ỏ
VI. NGÀY SÁNG KI N ĐC ÁP D NG L N ĐUẾ ƯỢ Ụ Ầ Ầ : 09/02/2017
3
VII. MÔ T B N CH T C A SÁNG KI NẢ Ả Ấ Ủ Ế
Ch ng 1ươ
C S LÍ LU N VÀ TH C TI N C A V N Đ.Ơ Ở Ậ Ự Ễ Ủ Ấ Ề
I. C s lí lu n.ơ ở ậ
1. D y h c phát tri n ph m ch t và năng l c.ạ ọ ể ẩ ấ ự
1. 1. Ph m ch t và yêu c u phát tri n ph m ch t trong d y h c.ẩ ấ ầ ể ẩ ấ ạ ọ
1.1.1. Khái ni m ph m ch t.ệ ẩ ấ
Trong ti ng Vi t, ph m ch t đc hi u là “ế ệ ẩ ấ ượ ể cái làm nên giá tr c a ng i hay v tị ủ ườ ậ ”.
Tâm lí h c phân bi t ph m ch t tâm lí – “nh ng đc đi m thu c tâm lí, nói lên m t đcọ ệ ẩ ấ ữ ặ ể ộ ặ ứ
(theo nghĩa r ng) c a m t nhân cách” v i ph m ch t trí tu - “nh ng đc đi m b o đmộ ủ ộ ớ ẩ ấ ệ ữ ặ ể ả ả
cho ho t đng nh n th c c a m t ng i đt k t qu t t, bao g m nh ng ph m ch t c aạ ộ ậ ứ ủ ộ ườ ạ ế ả ố ồ ữ ẩ ấ ủ
tri giác (óc quan sát), c a trí nh (nh nhanh, chính xác…), c a t ng t ng, t duy, ngônủ ớ ớ ủ ưở ượ ư
ng , và chú ý. Trí thông minh là hi u qu t ng h p c a ph m ch t, trí tu ”. Nh v y, đtữ ệ ả ổ ợ ủ ẩ ấ ệ ư ậ ặ
trong s đi sánh v i năng l c, khái ni m ự ố ớ ự ệ ph m ch tẩ ấ nêu trong các văn ki n c a Đng vàệ ủ ả
Nhà n c v đi m i CT, SGK GDPT ướ ề ổ ớ có nghĩa là đo đcạ ứ . Yêu c u “phát tri n toàn di nầ ể ệ
c v ph m ch t và năng l c” là s ti p n i truy n th ng xây d ng con ng i toàn di nả ề ẩ ấ ự ự ế ố ề ố ự ườ ệ
có đc có tài, v a h ng v a chuyên c a dân t c.ứ ừ ồ ừ ủ ộ
Trong giáo d c cũng nh trong đi s ng, ph m ch t (đc) đc đánh giá b ngụ ư ờ ố ẩ ấ ứ ượ ằ
hành vi, còn năng l c (tài) đc đánh giá b ng hi u qu c a hành đng.ự ượ ằ ệ ả ủ ộ
1.1.2 Yêu c u c n đt v ph m ch t trong ch ng trình GDPT m i và căn ầ ầ ạ ề ẩ ấ ươ ớ
c xác đnh các yêu c u c n đt v ph m ch t c a ng i h cứ ị ầ ầ ạ ề ẩ ấ ủ ườ ọ
Ch ng trình GDPT các n c ph ng Tây th ng không quy đnh chu n vươ ướ ươ ườ ị ẩ ề
ph m ch t c a h c sinh, m c dù r t đ cao và chú tr ng giáo d c các giá tr tinh th n. Líẩ ấ ủ ọ ặ ấ ề ọ ụ ị ầ
do là ch ng trình ch quy đnh nh ng chu n có th đo l ng đc.ươ ỉ ị ữ ẩ ể ườ ượ
Trong khi đó, h u h t ch ng trình GDPT các n c châu Á đu quy đnhầ ế ươ ướ ề ị
nh ng ph m ch t mà h c sinh c n đt.ữ ẩ ấ ọ ầ ạ
Ch ng trình GDPT c a Singapore t p trung vàoươ ủ ậ 6 giá tr :ị tôn tr ng, tráchọ
nhi m, chính tr c, chu đáo, kiên c ng, hòa đng.ệ ự ườ ồ
Ch ng trình c a Hàn Qu c t p trung vàoươ ủ ố ậ 4 giá tr :ị trung th c, quan tâm, chính nghĩa,ự
trách nhi m.ệ
4
Ch ng trình c a Nh t B n xác đnh nhi m v giáo d c đo đc nh mươ ủ ậ ả ị ệ ụ ụ ạ ứ ằ 6 m c tiêuụ
và 3 tr ng đi m:ọ ể
- Sáu m c tiêu là:ụ (I) Tôn tr ng nhân ph m, lòng yêu quý cu c s ng; (II) K th a,ọ ẩ ộ ố ế ừ
phát tri n văn hóa truy n th ng và sáng t o văn hóa giàu tính cá nhân; (III) N l c hìnhể ề ố ạ ỗ ự
thành, phát tri n m t xã h i đt n c dân ch ; (IV) Có đóng góp cho s phát tri n m t thể ộ ộ ấ ướ ủ ự ể ộ ế
gi i hòa bình; (V) Có th t quy t đnh m t cách đc l p; (VI) Có ý th c đo đc: k lu t,ớ ể ự ế ị ộ ộ ậ ứ ạ ứ ỷ ậ
t ki m ch , tinh th n t p th .ự ề ế ầ ậ ể
- Ba tr ng đi m là:ọ ể (I) S tôn tr ng cu c s ng; (II) Quan h cá nhân và c ng đng;ự ọ ộ ố ệ ộ ồ
(III) Ý th c v tr t t d c.ứ ề ậ ự ọ
Ch ng trình GDPT m i c a n c ta đã tham kh o nh ng kinh nghi m nói trên, xácươ ớ ủ ướ ả ữ ệ
đnh m c tiêu hình thành và phát tri n cho HS nh ng ph m ch t ch y u sau:ị ụ ể ữ ẩ ấ ủ ế yêu n c,ướ
nhân ái, chăm ch , trung th c, trách nhi m.ỉ ự ệ
Nh ng ph m ch t này đc nêu trong các văn ki n c a Đng v xây d ng văn hóa,ữ ẩ ấ ượ ệ ủ ả ề ự
con g i Vi t Nam (c th là Ngh quy t s 03-NQ/TW ngày 16/7/1998 v xây d ng vàườ ệ ụ ể ị ế ố ề ự
phát tri n n n văn hóa Vi t Nam tiên ti n, đm đà b n s c dân t c (ể ề ệ ế ậ ả ắ ộ th ng g i là Nghườ ọ ị
quy t Trung ng 5 khóa VIIIế ươ ); Ngh quy t s 33-NQ/TW ngày 9/6/2014 v xây d ng vàị ế ố ề ự
phát tri n văn hóa, con ng i Vi t Nam đáp ng yêu c u phát tri n b n v ng đt n c)ể ườ ệ ứ ầ ể ề ữ ấ ướ
Có th th y nh ng ph m ch t ch y u c n hình thành, phát tri n cho h c sinh nêuể ấ ữ ẩ ấ ủ ế ầ ể ọ
trong d th o ch ng trình GDPT m i (ự ả ươ ớ yêu n c, nhân ái, chăm ch , trung th c, tráchướ ỉ ự
nhi mệ) phù h p v i yêu c u xây d ng con ng i Vi t Nam đã đc đ c p đy đ trongợ ớ ầ ự ườ ệ ượ ề ậ ầ ủ
hai Ngh quy t c a BCH Trung ng Đng C ng s n Vi t Nam.ị ế ủ ươ ả ộ ả ệ
1.2. Năng l c và d y h c phát tri n năng l cự ạ ọ ể ự
1.2.1. Khái ni m năng l c.ệ ự
Trong ti ng Vi t cũng nh ti ng Anh, t ế ệ ư ế ừ năng l cự đc s d ng v i nhi u nghĩa cượ ử ụ ớ ề ụ
th , g n v i các lĩnh v c khác nhau, trong nh ng tình hu ng và ng c nh riêng bi t.ể ắ ớ ự ữ ố ữ ả ệ Ti pế
thu quan ni m v năng l c c a các n c phát tri n, ệ ề ự ủ ướ ể Ch ng trình giáo d c ph thôngươ ụ ổ c aủ
Vi t Nam(2018) xác đnh: ệ ị
- Năng l cự là thu c tính cá nhân đc hình thành, phát tri n nh ng t ch t s n có vàộ ượ ể ữ ố ấ ẵ
quá trình h c t p, rèn luy n, cho phép con ng i huy đng t ng h p các ki n th c, kĩ năngọ ậ ệ ườ ộ ổ ợ ế ứ
và các thu c tính cá nhân khác nh h ng thú, ni m tin, ý chí . . . th c hi n thành công m tộ ư ứ ề ự ệ ộ
lo i ho t đng nh t đnh, đt k t qu mong mu n trong nh ng đi u ki n c th ”. Có haiạ ạ ộ ấ ị ạ ế ả ố ữ ề ệ ụ ể
lo i năng l c ạ ự c b nơ ả :
5