Thiết bị điện: Đại cương chương 5 (mới nhất)

GV: Lê Tin Dũng _ B môn TðH _ Khoa ðin

81





















Các phn t khng ch là các phn t tham gia vào mch khng ch ñ khng ch mt h

Tðð vi chc năng ñiu khin hoc bo v. Khng ch có th là bng tay hoc t ñng. Mi

phn t khng ch có th ch gi chc năng ñiu khin hoc chc năng bo v hoc gi ñng

thi c hai chc năng.

5.1 Các phn t bo v

5.1.1 Cu chy

Cu chy là mt loi khí c dùng ñ bo v cho thit b ñin và tránh lưi ñin khi

dòng ñin ngn mch (hay còn gi là ñon mch, chp mch).

B phn cơ bn c a cu chy là dây chy. Dây chy thưng làm bng các ch!t có nhit

ñ nóng chy th!p. Vi nhng dây chy trong mch có dòng ñin làm vic ln, có th làm

bng các ch!t có nhit ñ nóng chy cao nhưng tit din nh thích h"p.

Dây chy thưng là nhng dây chì tit din tròn hoc bng các lá chì, k#m, h"p kim chì

thic, nhôm hay ñng ñư"c dp, ct theo các hình dng như hình 5.1. Dây chy ñư"c k$p cht

bng vít vào ñ cu chy, có np cách ñin ñ tránh h quang bn tung tóe ra xung quanh khi

dây chy ñt.

















 



ðc tính cơ bn c a dây chy là ñc tính thi gian - dòng ñin A-s như ñưng 1 hình

5.2. Dòng ñin qua dây chy càng ln, thi gian chy ñt càng nh.

ð bo v ñư"c ñi tư"ng cn bo v vi mt dòng ñin nào ñó trong mch, dây chy

phi ñt trưc khi ñi tư"ng b phá hu%. Do ñó, ñưng ñc tính A - s c a dây chy là ñưng 1

phi nm dưi ñc tính c a ñi tư"ng cn bo v (ñưng 2).

Thc t thì dây chy thưng có ñc tính như ñưng 3. Như vy trong min quá ti ln,

ñưng 3 th!p hơn ñưng 2 thì cu chy bo v ñư"c ñi tư"ng. Ngư"c li trong min quá ti

nh (1,5÷2)I

ñm

, cu chy không bo v ñư"c ñi tư"ng, trưng h"p này dòng quá ti nh, s

phát nóng c a dây chy ta ra môi trưng là ch yu nên không ñ làm chy dây.

Hình 5.1 - Mt s hình dng

dây chy lá. Hình 5.2 - ðc tính A-s c a dây chy.

GV: Lê Tin Dũng _ B môn TðH _ Khoa ðin

82

Tr s dòng ñin mà dây chy ñt ñư"c gi là dòng ñin gii hn. Rõ ràng cn có I

ñ dây chy không b ñt khi làm vic vi dòng ñin ñnh mc.

- ði vi dây chy chì:





 = (1,25 ÷ 1,45)



- Dây chy h"p kim chì thic:





 = 1,15

- Dây chy ñng:





 = (1,6 ÷ 2)

5.1.2 Rơle nhit

Rơle nhit là phn t dùng ñ bo v các thit b ñin (ñng cơ) khi b quá ti.

Rơle nhit có dòng ñin làm vic ti vài trăm Ampe, & lưi ñin mt chiu ti 440V và

xoay chiu ti 500V, tn s 50Hz.

Nguyên lý c!u to c a rơle nhit ñư"c biu di'n & hình 5.4. Mch lc cn bo v quá ti

ñư"c mc ni tip vi phn t ñt nóng 1. Khi có dòng ñin ph ti chy qua, phn t ñt

nóng 1 s# nóng lên và ta nhit ra xung quanh. Băng kép 2 khi b ñt nóng s# cong lên trên,

ri khi ñu trên c a ñòn xoay 3. Lò xo 6 s# kéo ñòn xoay 3 ngư"c chiu kim ñng h. ðu

dưi ñòn xoay 3 s# quay sang phi và kéo theo thanh cách ñin 7. Tip ñim thưng ñóng 4

m& ra, ct mch ñiu khin ñi tư"ng cn bo v.

Khi s c quá ti ñã ñư"c gii quyt, băng kép 2 ngui và cong xung nhưng ch tỳ lên

ñu trên c a ñòn xoay 3 nên tip ñim 4 không th t ñóng li ñư"c. Mun rơle hoàn toàn tr&

v trng thái ban ñu ñ tip tc nhim v bo v quá ti, phi !n nút hi phc 5 ñ ñ)y ñòn

xoay 3 quay thun chiu kim ñng h và ñu t do c a băng kép s# tt xung gi ñòn xoay 3

& v trí ñóng tip ñim 4.

ðc tính thi gian - dòng ñin (A-s): Dòng ñin quá ti càng ln thì thi gian tác ñng

c a rơle nhit càng ngn.

Hình 5.3 - Ký hiu cu chy

trên sơ ñ ñin.

Hình 5.4 - Nguyên lý c!u to và làm vic c a rơle nhit.

GV: Lê Tin Dũng _ B môn TðH _ Khoa ðin

83











 

Trong thc t s dng, dòng ñin ñnh mc c a rơle nhit thưng ñư"c chn bng dòng

ñin ñnh mc c a ñng cơ ñin cn ñư"c bo v quá ti, sau ñó chnh ñnh giá tr c a dòng

ñin tác ñng là: I

tñ

= (1,2 ÷ 1,3)I

ñm

Tác ñng c a rơle nhit b nh hư&ng c a môi trưng xung quanh, khi nhit ñ môi

trưng xung quanh tăng, rơle nhit s# tác ñng sm hơn nghĩa là dòng ñin tác ñng b gim.

Khi ñó cn phi hiu chnh li I

tñ

Rơle bo v quá nhit loi LR9F c a hãng Schneider Electric:

+ Sơ ñ ni bo v (cho ñng cơ xoay chiu):

(1) Thit b ngt khi quá ti nhit; (2) Báo ñng quá nhit; (3) ðt (ñiu chnh) dòng ñin.

(4) Mch chuyên dng.

Hình 5.5 - ðc tính thi gian dòng ñin

c a rơle nhit.

Hình 5.6 - Ký hiu c a rơle nhit.

a) Phn t ñt nóng; b) tip ñim thưng

ñóng có nút hi phc.

GV: Lê Tin Dũng _ B môn TðH _ Khoa ðin

84

5.1.3 Áptômat

Áptômat là khí c ñin ñóng mch bng tay và ct mch t ñng khi có s c như: Quá

ti, ngn mch, st áp...

ðôi khi trong k+ thut cũng s dng áptômat ñ ñóng ct không thưng xuyên các mch

ñin làm vic & ch ñ bình thưng.

Kt c!u các áptômat r!t ña dng và ñư"c chia theo chc năng bo v: áptômat dòng

ñin cc ñi, áptômat dòng ñin cc tiu, áptômat ñin áp th!p, áptômat công su!t ngư"c...

Hình 5.7 trình bày nguyên lý làm vic c a mt áptômat dòng ñin cc ñi. Áptômat

dòng ñin cc ñi ñư"c dùng ñ bo v mch ñin khi quá ti và khi ngn mch.

Hình 5.7 - Nguyên lý làm vic c a aptômát dòng

ñin cc ñi.

Hình 5.8 - Ký hiu c a aptômát

trên sơ ñ ñin.

GV: Lê Tin Dũng _ B môn TðH _ Khoa ðin

85

Sau khi ñóng áptômat bng tay, áptômat c!p ñin cho mch cn ñư"c bo v. Lúc này

m!u c a các cht & ñu cn 4 và ñòn 5 móc vào nhau ñ gi tip ñim ñng tỳ vào tip ñim

tĩnh. Khi dòng ñin vư"t quá ch s chnh ñnh c a áptômat qua lc căng c a lò xo 3, cun

ñin t- 1 ni tip vi mch lc s# ñ lc, thng lc cn c a lò xo 3 và hút np t- ñng 2, làm

cn 4 quay nh móc cht. Lò xo 6 kéo ri tip ñim ñng ra khi tip ñim tĩnh ñ ct mch.

Chnh ñnh dòng ñin cc ñi có th bng nhiu cách, ch.ng hn qua chnh lc căng lò

xo 3 tăng theo dòng ñin cc ñi mà áptômat phi ct.

Ký hiu c a áptômat trên sơ ñ ñin như hình 5.8.

5.2 Các phn t ñiu khin

5.2.1 Công tc

Công tc là khí c ñóng - ct bng tay hoc bng tác ñng cơ khí & lưi ñin h áp.

Công tc có loi thưng h& hoc thưng kín, có loi dùng ñ ñóng ct trc tip mch

chiu sáng hay mch ñng lc có công su!t nh, có loi ch dùng trong mch ñiu khin.

Hình dáng, c!u to c a công tc r!t ña dng song v nguyên lý ñu có các tip ñim

ñng và tĩnh mà & v trí này c a công tc thì tip ñim ñng tip xúc vi tip ñim tĩnh, còn &

v trí khác thì tip ñim ñng ri khi tip ñim tĩnh. Do vy, mch ñin ñư"c ni thông hoc

b ct tuỳ theo v trí c a công tc. S các tip ñim c a các loi công tc cũng nhiu ít khác

nhau tuỳ theo mc ñích s dng. Vic ñóng ct các tip ñim cũng có th theo các nguyên tc

cơ khí khác nhau: có loi l/y, có loi xoay..







Công tc hành trình ñư"c lp ñt ti mt v trí trên hành trình nào ñó trong mt h Tðð

ñ ñóng, ct mch ñiu khin. Nó ñư"c dùng ñ ñiu khin Tðð theo v trí hoc ñ bo v,

ñm bo an toàn cho mt chuyn ñng & cui hành trình.

Mt s loi công tc hành trình c a hãng Schneider:











Hình 5.9 - Ký hiu tip ñim công tc trên sơ ñ ñin.

a) Tip ñim công tc; b) Tip ñim công tc hành trình.

Thiết bị điện đại cương - Chương 5

Tài liệu tham khảo giáo trình Thiết bị điện đại cương - Chương 5 Các phần tử khống chế tự động truyền động điện

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi