intTypePromotion=1

Thơ Quốc âm Nguyễn Trãi với hai dòng thất ngôn của thể song thất lục bát

Chia sẻ: Thi Thi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5

0
22
lượt xem
1
download

Thơ Quốc âm Nguyễn Trãi với hai dòng thất ngôn của thể song thất lục bát

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nội dung bài viết là xác định một cách tương đối hợp lý về nguồn gốc thể thơ Song thất lục bát. Để hiểu rõ hơn, mời các bạn tham khảo chi tiết nội dung bài viết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Thơ Quốc âm Nguyễn Trãi với hai dòng thất ngôn của thể song thất lục bát

T¹p chÝ Khoa häc & C«ng nghÖ - Sè 4(48) Tập 1/N¨m 2008<br /> <br /> Khoa häc X· héi Nh©n v¨n<br /> <br /> TH¥ QUèC ¢M NGUYÔN TR·I VíI HAI DßNG THÊT NG¤N CñA THÓ SONG THÊT LôC B¸T<br /> Ph¹m ThÞ Ph−¬ng Th¸i (Khoa KHTN & XH - §H Th¸i Nguyªn)<br /> <br /> Cïng víi lôc b¸t, song thÊt lôc b¸t (STLB) lµ niÒm tù hµo cña thi ca d©n téc ViÖt Nam.<br /> XuÊt hiÖn vµo kho¶ng cuèi thÕ kØ XV – ®Çu thÕ kØ XVI, thÓ th¬ nµy ®M nhanh chãng x¸c lËp cho<br /> m×nh mét vÞ trÝ xøng ®¸ng trªn thi ®µn d©n téc. Thêi trung ®¹i, ®øng bªn §−êng luËt – mét thÓ<br /> th¬ gi÷ vai trß chñ ®¹o, STLB vÉn lu«n kh¼ng ®Þnh søc sèng m¹nh mÏ, l©u bÒn vµ gi¸ trÞ d©n téc<br /> cña m×nh. ChÝnh v× thÕ, ngän nguån cña STLB ®M tõ l©u trë thµnh mèi quan t©m cña nhiÒu nhµ<br /> v¨n häc sö, nhµ lÝ luËn th¬ ca. Song cho ®Õn nay, vÊn ®Ò nµy vÉn ch−a thèng nhÊt. Tùu trung l¹i<br /> lµ hai luång ý kiÕn: §©y lµ thÓ th¬ “thuÇn tóy ViÖt Nam” vµ “®©y lµ hiÖn t−îng c¶i biÕn, l¾p ghÐp<br /> gi÷a thÓ thÊt ng«n cña Trung Hoa víi thÓ lôc b¸t cña ViÖt Nam”[1]. Tuy nhiªn, nh÷ng ý kiÕn<br /> trªn cÇn tiÕp tôc bµn gi¶i vµ chøng minh. X¸c ®Þnh mét c¸ch t−¬ng ®èi hîp lÝ vÒ nguån gèc thÓ<br /> STLB cho ®Õn nay vÉn lµ môc tiªu cña nhiÒu nhµ nghiªn cøu. Trong bµi viÕt nµy, t«i muèn bµn<br /> tíi mét gi¶ thiÕt khoa häc kh¸c, ngoµi hai gi¶ thiÕt trªn.<br /> Tr−íc hÕt cÇn x¸c ®Þnh dÊu hiÖu ®Æc tr−ng cña thÓ STLB so víi thÓ th¬ thÊt ng«n §−êng luËt.<br /> So víi c©u thÊt ng«n Trung Quèc, c©u thÊt ng«n cña STLB cã nh÷ng ®iÓm kh¸c biÖt:<br /> 1. C¸ch hiÖp vÇn trong cÆp song thÊt cña thÓ STLB cã ®Æc ®iÓm lµ: ch÷ cuèi c©u thÊt trªn<br /> vÇn víi ch÷ thø n¨m c©u thÊt d−íi vµ ®Òu lµ vÇn tr¾c. Ch÷ cuèi cña c©u thÊt d−íi b¾t vÇn víi ch÷<br /> thø s¸u cña c©u lôc, ®Òu lµ vÇn b»ng. Nh− vËy, c©u song thÊt cña thÓ STLB sö dông c¶ c−íc vËn<br /> vµ yªu vËn, c¶ vÇn b»ng vµ vÇn tr¾c. Trong khi ®ã, c©u thÊt ng«n Trung Quèc duy nhÊt dïng<br /> c−íc vËn b»ng, ë ch÷ cuèi c©u 1, 2, 4, 6, 8. NghÜa lµ, gi÷a hai c©u liÒn nhau kh«ng cã mèi g¾n bã<br /> vÒ vÇn. §èi chiÕu hai c©u thÊt ng«n trong T× bµ hµnh cña B¹ch C− DÞ víi b¶n dÞch cña Phan Huy<br /> Thùc sÏ thÊy râ ®Æc ®iÓm trªn:<br /> - TÇm D−¬ng giang ®Çu d¹ tèng kh¸ch,<br /> Phong diÖp ®Þch hoa thu s¾c s¾c.<br /> - BÕn TÇm D−¬ng canh khuya ®−a kh¸ch,<br /> Qu¹nh h¬i thu lau l¸ch ®×u hiu.<br /> 2. VÒ luËt b»ng tr¾c trong cÆp c©u thÊt cña thÓ STLB, theo ViÖt Nam v¨n häc sö yÕu cña<br /> D−¬ng Qu¶ng Hµm, “Trõ ch÷ thø nhÊt kh«ng kÓ, muèn ®Æt tiÕng g× còng ®−îc, cßn s¸u ch÷ sau chia<br /> lµm ba ®o¹n mçi ®o¹n hai ch÷. Trong c©u 7 th× cã ®o¹n ®Çu tr¾c tr¾c; ®Õn c©u 7 d−íi th× luËt tr¸i<br /> l¹i: ®o¹n ®Çu b»ng b»ng” [2]. LuËt b»ng tr¾c trong thÓ song thÊt ®M ®−îc m« h×nh ho¸ nh− sau:<br /> C©u b¶y trªn: o t t b b t t<br /> C©u b¶y d−íi: o b b t t b b<br /> Trong ®ã, o = ch÷ ®Çu c©u b¶y g¸c ra ngoµi kh«ng kÓ; nh÷ng ch÷ in nghiªng kh«ng cÇn<br /> theo ®óng luËt, theo lÖ “nhÊt, tam, ngò bÊt luËn” cña c©u thÊt ng«n Trung Quèc.<br /> 3. C¸ch ng¾t nhÞp trong c©u song thÊt còng kh¸c h¼n so víi c©u thÊt ng«n §−êng luËt.<br /> Theo V−¬ng Lùc, thÓ th¬ cña Trung Quèc chia theo nhÞp cuèi lµ nhÞp lÎ, 3 ch÷ cuèi ®øng thµnh<br /> mét nhÞp hoÆc cã thÓ c¾t nhá thµnh 2 – 1. ThÝ dô:<br /> V« biªn l¹c méc/ tiªu tiªu - h¹,<br /> BÊt tËn tr−êng giang/cæn cæn – lai<br /> (§¨ng cao - §ç Phñ)<br /> Tr¸i ng−îc víi m« h×nh ng¾t nhÞp trong c©u thÊt Trung Quèc, nhÞp ng¾t trong c©u song<br /> thÊt lµ lÎ cuèi ch½n sau. Ch¼ng h¹n:<br /> 17<br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc & C«ng nghÖ - Sè 4(48) Tập 1/N¨m 2008<br /> <br /> Khoa häc X· héi Nh©n v¨n<br /> <br /> ThiÕp th©n bÊt t−ëng/ vi chinh phô,<br /> Qu©n th©n khëi häa/ vÞ v−¬ng t«n.<br /> (Chinh phô ng©m - §Æng TrÇn C«n)<br /> ThiÕp ch¼ng t−ëng/ ra ng−êi chinh phô,<br /> Chµng h¸ tõng/ häc lò V−¬ng T«n.<br /> (B¶n dÞch Chinh phô ng©m – §oµn ThÞ §iÓm)<br /> Nh− vËy, mÆc dï cïng lµ c©u th¬ 7 ch÷, song gi÷a c©u thÊt ng«n §−êng luËt vµ c©u song<br /> thÊt cña thÓ STLB cã nÐt kh¸c biÖt trong c¸ch ng¾t nhÞp, hiÖp vÇn vµ luËt b»ng tr¾c. Cã thÓ coi<br /> c©u thÊt trong STLB lµ c©u thÊt ViÖt Nam, cã nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng, dÊu hiÖu nhËn diÖn riªng.<br /> Nh÷ng dßng STLB thµnh v¨n ®Çu tiªn xuÊt hiÖn vµo cuèi thÕ kØ XV- ®Çu thÕ kØ XVI. Tr¶i<br /> qua nh÷ng b−íc ngËp ngõng, ®Õn Cung o¸n ng©m (thÕ kØ XVIII) míi thùc sù thµnh thÓ th¬ c¸ch<br /> luËt. Kh«ng cßn “ph©n v©n” ë ch÷ thø 3 hay thø 5 nh− b¶n dÞch Chinh phô ng©m §oµnThÞ §iÓm,<br /> vÇn l−ng ë c©u song thÊt trong Cung o¸n ng©m ®M døt kho¸t ®Þnh vÞ ë vÞ trÝ ch÷ thø 5. Mçi c©u<br /> thÊt ®Òu cã hai chç gieo vÇn vµ ®−îc ph©n bè: Ch÷ thø 7 c©u thÊt tr−íc lµ vÇn tr¾c, hiÖp víi ch÷<br /> thø 5 c©u thÊt sau, ch÷ thø 7 vÇn c©u thÊt sau lµ vÇn b»ng hiÖp víi ch÷ thø 6 cña c©u lôc. ThÝ dô:<br /> Trong cung quÕ ©m thÇm chiÕc bãng,<br /> §ªm n¨m canh tr«ng ngãng lÇn lÇn.<br /> Kho¶nh lµm chi bÊy chóa xu©n,<br /> Ch¬i hoa cho r÷a nhôy dÇn l¹i th«i.<br /> (Cung o¸n ng©m – NguyÔn Gia ThiÒu)<br /> LuËt b»ng tr¾c trong t¸c phÈm Cung o¸n còng ®−îc luËt ho¸ cao. Trong sè 356 c©u thÊt<br /> chØ cã 2 c©u kiÓu kh¸c, cßn l¹i tÊt c¶ ®Òu ®óng luËt nh− D−¬ng Qu¶ng Hµm kh¸i qu¸t:<br /> Duyªn ®B may cí sao l¹i rñi<br /> MiÕng cao l−¬ng phong l−u nh−ng lîm<br /> Mïi ho¾c lª thanh ®¹m mµ ngon.<br /> Râ rµng, ®Õn Cung o¸n ng©m, thÓ STLB ®M hoµn chØnh. YÕu tè vÇn, nhÞp, luËt b»ng tr¾c<br /> trong thÓ th¬ nµy ®M ®−îc luËt ho¸ cao. ë giai ®o¹n tiÕp theo, c¸c s¸ng t¸c theo thÓ STLB ®Òu<br /> tu©n thñ theo luËt lÖ ®M ®−îc “ngÇm ®Þnh” trong t¸c phÈm Cung o¸n ng©m. V× thÕ, kh«ng ph¶i<br /> ngÉu nhiªn thÓ STLB cßn ®−îc gäi lµ "thÓ Cung o¸n".<br /> M« h×nh ng¾t nhÞp 3/4 vµ lèi gieo vÇn l−ng ë ch÷ thø 5 - nh÷ng yÕu tè luËt trong thÓ th¬<br /> STLB ®M cã dÊu hiÖu ngay ë nh÷ng dßng STLB thµnh v¨n ®Çu tiªn cuèi thÕ kØ XV - ®Çu thÕ kØ XVI.<br /> - C©u 5:<br /> - C©u 239:<br /> <br /> Bµi h¸t chóc lµng cña Lª §øc Mao gåm 9 ®o¹n th¬, trong ®ã ®o¹n 2 thÓ hiÖn ®óng theo<br /> luËt gieo vÇn, ng¾t nhÞp trong Cung o¸n ng©m:<br /> Xu©n nhÞ nguyÖt/ huyªn hoµ lÖnh tiÕt,<br /> LÒ x−íng ca/ më tiÖc thê thÇn..<br /> H−¬ng d©ng khãi to¶ lÇn lÇn,<br /> S©n thiÒu móa ph−îng, giã nh©n bay cê.<br /> Phông tam linh/ sau nhê phóc hç,<br /> Dèc mét lßng/ cæ vò hoan h©n.<br /> Cung ®µn nhÞp h¸t ngµy xu©n,<br /> Phô tµi ®µn ThuÊn, tr¹i thÇn ca Chu.<br /> 18<br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc & C«ng nghÖ - Sè 4(48) Tập 1/N¨m 2008<br /> <br /> Khoa häc X· héi Nh©n v¨n<br /> <br /> V¹n v¹n tuÕ/ tung h« ba tiÕng,<br /> Nøc ba hµng/ thÞ yÕn thõa h−u.<br /> Vui xu©n xu©n yÕn ngµy l©u,<br /> Thä b«i kÓ chôc, ca trï ®iÓm tr¨m.<br /> Mõng thÕ trÞ/ n¨m n¨m xu©n tÞch,<br /> Tông thÇn h−u/ th©n tÝch v« c−¬ng.<br /> Xu©n k× gi¶i th−ëng ®µo n−¬ng,<br /> Chóc d©ng hai ch÷ phô khang mõng lµng.<br /> §o¹n th¬ trªn gåm 4 khæ, mçi khæ gåm 2 c©u thÊt vµ cÆp lôc b¸t. Trong ®ã, c¸c c©u thÊt<br /> ®Òu cã ®iÓm t−¬ng ®ång trong lèi gieo vÇn, ng¾t nhÞp cña thÓ STLB sau nµy: nhÞp ng¾t 3/4, ch÷<br /> cuèi ë c©u thÊt trªn ®Òu lµ vÇn tr¾c hiÖp víi ch÷ thø 5 c©u thÊt sau. ë c©u thÊt sau, cã 2 chç gieo<br /> vÇn, mét vÇn tr¾c (ch÷ thø 5) vµ mét vÇn b»ng (ch÷ thø 7) ®Ó “l¨ng lÝu” víi c©u lôc trong cÆp lôc<br /> b¸t kÕ tiÕp. §©y lµ ®o¹n th¬ duy nhÊt trong tæng sè 9 ®o¹n cña toµn t¸c phÈm thÓ hiÖn dÊu hiÖu<br /> luËt ho¸ thÓ STLB. Nh− vËy, ngay ë b−íc ®i chËp ch÷ng ®Çu tiªn, c©u th¬ STLB ®M sím béc lé<br /> nh÷ng dÊu hiÖu ®Æc tr−ng thÓ lo¹i.<br /> Nh÷ng c©u thÊt trong s¸ng t¸c cña TiÕn sÜ hä Lª lµng §«ng Ng¹c mang d¸ng dÊp c©u thÊt<br /> ViÖt Nam kh¸c biÖt víi c©u thÊt ng«n Trung Quèc. B−íc thÓ nghiÖm thµnh c«ng nµy ®M hÐ më<br /> mét h−íng ®i míi cho nÒn thi ca d©n téc. TiÕc r»ng, nöa sau thÕ kØ XV vµ b−íc sang thÕ kØ XVI,<br /> c¸c t¸c gi¶ Hång §øc quèc ©m thi tËp vµ NguyÔn BØnh Khiªm d−êng nh− kh«ng ®i theo h−íng<br /> nµy. Trong s¸ng t¸c cña hä rÊt hiÕm khi dïng yªu vËn.<br /> ThÕ nh−ng, cã ®iÒu ®¸ng chó ý, c¸ch gieo vÇn xuèng l−ng chõng c©u vµ ng¾t nhÞp lÎ<br /> tr−íc ch½n sau l¹i kh¸ phæ biÕn trong th¬ N«m NguyÔn TrMi - nöa ®Çu thÕ kØ XV.<br /> Kh¶o s¸t 1383 c©u thÊt ng«n trong Quèc ©m thi tËp, cã tíi 127 c©u trong 66 bµi th¬ cã<br /> nhÞp ng¾t ch½n cuèi: 3/4 hoÆc 3/ 2- 2. Ch¼ng h¹n:<br /> §Êt thiªn tö/ d−ìng t«i thiªn tö,<br /> §êi th¸i b×nh/ ca khóc th¸i b×nh<br /> (Bµi 65, c©u 5 -6)<br /> R−îu ®èi cÇm/ ®©m th¬ - mét thñ,<br /> Ta cïng bãng/ lÉn nguyÖt – ba ng−êi.<br /> (Bµi 100, c©u 5 -6)<br /> NÕu hiÖn t−îng trªn chØ lµ ngÉu nhiªn th× kh«ng ®¸ng nãi. Song víi sè l−îng trªn mét<br /> tr¨m c©u thÊt ng«n cã nhÞp ng¾t ch½n cuèi, râ rµng ®©y lµ chñ ý cña t¸c gi¶. KiÓu tiÕt tÊu nµy<br /> còng chÝnh lµ th«ng lÖ ng¾t nhÞp trong c©u song thÊt. VÒ lèi gieo vÇn trong th¬ N«m NguyÔn<br /> TrMi vµ thÓ STLB còng cã ®iÓm t−¬ng ®ång ®¸ng chó ý.<br /> Ngoµi lèi gieo vÇn ch©n th−êng thÊy ë th¬ §−êng luËt, Quèc ©m thi tËp cßn cã hiÖn<br /> t−îng ch÷ cuèi c©u trªn b¾t vÇn víi ch÷ cña c©u d−íi ë c¸c vÞ trÝ 2, 3, 4, 5, 6. Cô thÓ:<br /> - Ch÷ cuèi c©u trªn hiÖp vÇn víi ch÷ ë vÞ trÝ thø 2 cña c©u d−íi xuÊt hiÖn 28 lÇn.ThÝ dô:<br /> Cã lßng b»ng tróc mç nªn h−.<br /> Ðn tõ nÎo l¹c nhµ V−¬ng T¹,<br /> Qu¹t ®B hÇu thu lßng TiÖp D−.<br /> (Bµi 34, c©u 4 – 5- 6)<br /> 19<br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc & C«ng nghÖ - Sè 4(48) Tập 1/N¨m 2008<br /> <br /> Khoa häc X· héi Nh©n v¨n<br /> <br /> - Ch÷ cuèi c©u trªn hiÖp vÇn víi ch÷ thø 3 c©u d−íi xuÊt hiÖn 35 lÇn. ThÝ dô:<br /> Hµu chÊt so le côm cuèi lµng.<br /> Ng©m s¸ch th»ng chµi trong thuë Êy,<br /> TiÕng trµo dËy kh¾p Th−¬ng Lang.<br /> (Bµi 9, c©u 6 – 7- 8)<br /> - Ch÷ cuèi c©u trªn hiÖp vÇn víi ch÷ thø 4 c©u d−íi xuÊt hiÖn 30 lÇn. ThÝ dô:<br /> N»m ë ch¼ng tõng khuÊt nhiÔu ai.<br /> TuyÕt ®−îm chÌ mai c©u dÔ ®éng<br /> (Bµi 84, c©u 2 -3)<br /> - Ch÷ cuèi c©u trªn hiÖp vÇn ë ch÷ thø 5 c©u d−íi xuÊt hiÖn 47 lÇn. ThÝ dô:<br /> C¬m ¸o kh«n ®Òn Nghiªu ThuÊn trÞ,<br /> Tãc t¬ ch−a b¸o mÑ cha sinh.<br /> Rµy mõng thiªn h¹ hai cña,<br /> TÓ t−íng hiÒn tµi chóa th¸nh minh<br /> (Bµi 65, c©u 5-6-7-8)<br /> - Ch÷ cuèi c©u trªn hiÖp vÇn ë ch÷ thø 6 c©u d−íi xuÊt hiÖn 28 lÇn. ThÝ dô:<br /> Ao quan th¶ göi hai bÌ muèng,<br /> §Êt Bôt −¬ng nhê mét luèng mïng<br /> (Bµi 6, c©u 5-6)<br /> Trong v¨n häc thµnh v¨n, NguyÔn TrMi lµ ng−êi ®Çu tiªn cã sè l−îng nhiÒu nhÊt c¸c bµi<br /> th¬ sö dông lèi gieo vÇn tõ ch÷ cuèi c©u trªn xuèng ch÷ c©u d−íi ë nhiÒu vÞ trÝ kh¸c nhau. Tíi<br /> h¬n 200 lÇn sö dông kiÓu hiÖp vÇn nãi trªn, ch¾c ®©y “ph¶i lµ do dông ý cña nhµ th¬”.<br /> Cã thÓ nhËn thÊy, c¸c tr−êng hîp ch÷ cuèi c©u trªn b¾t vÇn víi ch÷ ë vÞ trÝ l−ng chõng<br /> c©u d−íi, phæ biÕn nhÊt vÉn lµ ch÷ ë vÞ trÝ thø 5, tøc lµ sau ®ã cßn mét b−íc th¬ gåm 2 ©m tiÕt:<br /> Mét cöa thi th− dâi nghiÖp nhµ.<br /> ThÊy bÓ triÒu quan ®µ ng¹i v−ît.<br /> (Bµi 168, c©u 6 – 7)<br /> §Æc biÖt, trong lèi gieo vÇn kÓ trªn, vÇn tr¾c xuÊt hiÖn kh¸ nhiÒu:<br /> Ngµy xem hoa rông ch¨ng cµi cöa,<br /> Tèi r−íc chim vÒ mùa l¹c ®µn.<br /> (Bµi 95, c©u 5 – 6)<br /> Nhí chóa lßng cßn son mét tÊc,<br /> ¢u th× tãc ®B b¹c m−êi ph©n.<br /> (Bµi 165, c©u 3 – 4)<br /> VÇn tr¾c gieo ë vÞ trÝ ch÷ thø 5 trong th¬ N«m NguyÔn TrMi mang d¸ng dÊp cña yªu vËn<br /> tr¾c trong c©u song thÊt khi ®M ®−îc ®Þnh h×nh vµ æn ®Þnh trong th¬ 7 – 7 - 7 – 6 – 8 - thÓ th¬<br /> c¸ch luËt cña d©n téc.<br /> Sö dông yªu vËn b»ng vµ ®Æc biÖt yªu vËn tr¾c ë vÞ trÝ ch÷ thø 5, d−êng nh− lµ sù “thÓ<br /> nghiÖm”, dù c¶m cña nhµ th¬ b¸c häc NguyÔn TrMi trªn hµnh tr×nh ®i t×m mét lèi th¬ d©n téc.<br /> Mét thÓ th¬ tõ lóc manh nha ®Õn khi trë thµnh thÓ th¬ c¸ch luËt bao giê còng tr¶i qua mét<br /> qu¸ tr×nh. ë ViÖt Nam vµ Trung Quèc, hÇu nh− bÊt cø thÓ th¬ nµo còng ®−îc b¾t nguån tõ d©n<br /> gian.Trong hµnh tr×nh c¸ch luËt ho¸ mét thÓ th¬ bao giê còng cã sù ®ãng gãp cña nhiÒu thÕ hÖ thi<br /> sÜ. V× thÕ, nÕu cho r»ng thÓ STLB chØ b¾t nguån tõ v¨n häc d©n gian th× ch−a ®ñ chøng cø thuyÕt<br /> 20<br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc & C«ng nghÖ - Sè 4(48) Tập 1/N¨m 2008<br /> <br /> Khoa häc X· héi Nh©n v¨n<br /> <br /> phôc. Bëi nh÷ng vÇn th¬ d©n gian ë ViÖt Nam ®−îc ghi l¹i sím nhÊt vµo thÕ kØ XVIII. VÒ thêi<br /> ®iÓm ca dao thµnh v¨n xuÊt hiÖn, s¸ch “Thi v¨n ViÖt Nam” La S¬n Yªn Hå Hoµng Xu©n HBn viÕt:<br /> “Nh÷ng c©u chän d−íi ®©y, phÇn lín lÊy ë trong hai s¸ch “Nam phong gi¶i trµo vµ Nam phong<br /> thi tËp in ®êi Duy T©n vµ do mét nhãm v¨n sÜ cuèi Lª ®Çu NguyÔn gãp l¹i vµ dÞch ra H¸n v¨n vµ<br /> theo lèi Kinh Thi. VËy ch¾c nh÷ng c©u Êy ®êi Lª ®B cã” [3]. Trong khi ®ã, nöa sau thÕ kØ XV,<br /> trong bµi ca trï cña Lª §øc Mao ®M cã nh÷ng dßng STLB mang nÐt ®Æc tr−ng thÓ lo¹i. Tr−íc ®ã,<br /> vµo nöa ®Çu thÕ kØ XV, trong th¬ N«m NguyÔn TrMi ®M cã nh÷ng dÊu hiÖu t−¬ng ®ång vÒ c¸ch ng¾t<br /> nhÞp vµ gieo vÇn víi thÓ STLB.<br /> Khai sinh ra mét thÓ th¬ c¸ch luËt kh«ng thuéc vÒ c¸ nh©n nµo. ThÓ th¬ luËt ®ã cã thÓ<br /> h×nh thµnh tõ nhiÒu céi nguån kh¸c nhau, nh−ng ch¾c ch¾n ®−îc hÊp thu tõ m¹ch nguån d©n<br /> gian vµ do bµn tay t¸c t¹o cña nh÷ng bËc trÝ thøc b¸c häc.<br /> §iÓm t−¬ng ®ång trong c¸ch gieo vÇn, ng¾t nhÞp gi÷a th¬ N«m NguyÔn TrMi vµ thÓ STLB<br /> cho phÐp ®Æt ra mét gi¶ thiÕt: hµnh tr×nh kiÕn t¹o thÓ th¬ STLB, cã thÓ cã sù gãp c«ng cña t¸c gi¶<br /> Quèc ©m thi tËp. Ph¶i ch¨ng, khi Xu©n DiÖu ®¸nh gi¸ Quèc ©m thi tËp lµ “t¸c phÈm më ®Çu cña<br /> nÒn th¬ cæ ®iÓn ViÖt Nam” [4], bao hµm c¶ ý trªn?<br /> Tãm t¾t<br /> Ngän nguån thÓ STLB hiÖn vÉn cÇn tiÕp tôc bµn gi¶i. Khai sinh ra mét thÓ th¬ c¸ch luËt<br /> kh«ng thuéc vÒ c¸ nh©n nµo. ThÓ th¬ ®ã cã thÓ h×nh thµnh tõ nhiÒu céi nguån kh¸c nhau, nh−ng<br /> ch¾c ch¾n ®−îc hÊp thu tõ m¹ch nguån d©n gian vµ do bµn tay t¸c t¹o cña nh÷ng bËc trÝ thøc b¸c<br /> häc. Nh÷ng ®iÓm t−¬ng ®ång trong c¸ch gieo vÇn, ng¾t nhÞp gi÷a th¬ N«m NguyÔn TrMi vµ thÓ<br /> STLB, cho phÐp ®Æt ra mét gi¶ thiÕt: hµnh tr×nh kiÕn t¹o thÓ th¬ STLB, cã thÓ cã sù gãp c«ng cña<br /> t¸c gi¶ Quèc ©m thi tËp.<br /> Summary<br /> Relationship between Nguyen Trai’s Quoc Am Thi Tap and two seven-beat meter lines in<br /> the seven-seven-six-eight meter poetry<br /> Until now, the question of the origin of the seven-seven-six-eight meter poetry remains<br /> open because creating a style of poetry is not the work of one person. The seven-seven-six-eight<br /> meter poetry could be the offspring of many fathers but it is clear that it sprouted in folklore<br /> literature and then, reborn by the intellectual poets. The similarities in rhymes and rhythm<br /> between Nguyen Trai’s poetry style in his Quoc Am Thi Tap (Collected Poems in National<br /> Language) and the seven-seven-six-eight meter poetry enables a possibility which cite Nguyen<br /> Trai as one of the creators of this style of poetry.<br /> Tµi liÖu tham kh¶o<br /> [1]. Xu©n DiÖu (1999), “Quèc ©m thi tËp, t¸c phÈm më ®Çu nÒn th¬ cæ ®iÓn ViÖt Nam”, NguyÔn<br /> TrBi vÒ t¸c gia t¸c phÈm, NguyÔn H÷u S¬n tuyÓn chän vµ giíi thiÖu, Nxb Gi¸o dôc, H, trang 638.<br /> [2]. L−¬ng V¨n §ang, NguyÔn Th¹ch Giang, NguyÔn Léc (1987), Nh÷ng khóc ng©m chän läc<br /> (1987), Nxb §H vµ THCN, H.<br /> [3]. Hoµng Xu©n HMn (1988), “Thi v¨n ViÖt Nam” La S¬n Yªn Hå Hoµng Xu©n HBn, tËp 3, Nxb<br /> Gi¸o dôc, H, trang 23.<br /> [4]. D−¬ng Qu¶ng Hµm (2005), ViÖt Nam v¨n häc sö yÕu, Nxb TrÎ, Thµnh phè Hå ChÝ Minh,<br /> trang 206 – 207.<br /> [5]. Phan DiÔm Ph−¬ng (1998), Lôc b¸t vµ song thÊt lôc b¸t, Nxb Qu©n ®éi, H, tr 82.<br /> [6]. Paul Schneider (1987), Nguyen Trai et son recueil de poÌms en langue nationale, Ðdition du<br /> centre national de la recherche scientifique, Paris.<br /> <br /> 21<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2