CÂU H IỎ
1. Anh/Ch hãy áp d ng ki n th c th c ti n đ trình bày các thành t căn b nị ụ ế ứ ự ễ ể ố ả
c a m t chính sách nh m đm b o cho chính sách xã h i đó v n hành trongủ ộ ằ ả ả ộ ậ
th c ti n. H c viên cho ví d minh h a v i các chính sách xã h i c th .ự ễ ọ ụ ọ ớ ộ ụ ể
2. D a trên chuy n tham quan th c t các chính sách công (Đi n khí gió và đêự ế ự ế ệ
bao chu n b cho d án l c d u) t i hai xã Th nh Phong và Thanh H i c aẩ ị ự ọ ầ ạ ạ ả ủ
Huy n Thanh Phú, T nh B n Tre. Anh ch hãy d báo các chính sách xã h iệ ỉ ế ị ự ộ
c n tri n khai t i hai xã trên. H c viên viên ch n m t trong các chính sách xãầ ể ạ ọ ọ ộ
h i v a nêu đ t v n cho các nhà qu n lý t i đa ph ng nh m giúp h hìnhộ ừ ể ư ấ ả ạ ị ươ ằ ọ
thành chính sách xã h i c th cho nhóm ng i y u th t i đa bàn trên.ộ ụ ể ườ ế ế ạ ị
Trang 1
BÀI LÀM
Câu 1.
a. Khái ni m cệhính sách, chính sách xã h iộ
Chính sách là m t h th ng nguyên t c có ch ý h ng d n các quy tộ ệ ố ắ ủ ướ ẫ ế
đnh và đt đc các k t qu h p lý. M t chính sách là m t tuyên b v ýị ạ ượ ế ả ợ ộ ộ ố ề
đnh, và đc th c hi n nh m t th t c ho c giao th c. Các chính sáchị ượ ự ệ ư ộ ủ ụ ặ ứ
th ng đc c quan qu n tr thông qua trong m t t ch c. Chính sách cóườ ượ ơ ả ị ộ ổ ứ
th h tr c vi c đa ra quy t đnh ch quan và khách quan. ể ỗ ợ ả ệ ư ế ị ủ
Các chính sách h tr trong vi c ra quy t đnh ch quan th ng h trỗ ợ ệ ế ị ủ ườ ỗ ợ
qu n lý c p cao v i các quy t đnh ph i d a trên thành tích t ng đi c aả ấ ớ ế ị ả ự ươ ố ủ
m t s y u t và do đó th ng khó ki m tra khách quan, ví d : chính sáchộ ố ế ố ườ ể ụ
cân b ng gi a công vi c và cu c s ng. Các chính sách t ng ph n đ h trằ ữ ệ ộ ố ươ ả ể ỗ ợ
vi c ra quy t đnh khách quan th ng ho t đng trong t nhiên và có thệ ế ị ườ ạ ộ ự ể
đc ki m tra khách quanượ ể
Chính sách xã h iộ là m t d ng chính sách đc nhà n c ban hànhộ ạ ượ ướ
nh m cung c p cho ng i dân nh ng d ch v xã h i t t nh t. Các chính sáchằ ấ ườ ữ ị ụ ộ ố ấ
xã h i nh m h tr cho các đi t ng khó khăn trong xã h i( nhóm ng iộ ằ ỗ ợ ố ượ ộ ườ
y u th ). ế ế
Chính sách xã h i đc đa ra b i Đng và nhà n c nh m b tr choộ ượ ư ở ả ướ ằ ổ ợ
chính sách công, h tr cho các đi t ng chính sách xã h i và ph c v choỗ ợ ố ượ ộ ụ ụ
l i ích chung c a xã h i. ợ ủ ộ
Ví d : Đ t o đi u ki n cho các h nghèo v n lên thoát nghèo, Đng và nhàụ ể ạ ề ệ ộ ươ ả
n c có chính sách h tr cho các gia đình thu c h nghèo nh sau: ướ ỗ ợ ộ ộ ư
+ H tr 100% chi phí khám, ch a b nhỗ ợ ữ ệ
+ Mi n h c phí cho h c sinh, sinh viênễ ọ ọ
+ H tr vay v n xây nhà ỗ ợ ố ở
+ H tr ti n đi n sinh ho t hàng thángỗ ợ ề ệ ạ
Trang 2
b. Các thành t căn b n c a m t chính sáchố ả ủ ộ nh m đm b o cho chính ằảả
sách xã h i đó v n hành trong th c ti n bao g m: hành lang pháp lý, s ộ ậ ự ễ ồ ự
đng thu n c a nhân dân và th c ti n. Trong đó:ồ ậ ủ ự ễ
- Hành lang pháp lý là t p h p các quy đnh pháp lu t h p thành th ch , chậ ợ ị ậ ợ ể ế ế
đnh có tính chuyên ngành dành cho vi c đi u ch nh m t lo i quan h xã h iị ệ ề ỉ ộ ạ ệ ộ
cùng tính ch t, liên h khăng khít v i nhau, đ phân bi t v i các quan h xãấ ệ ớ ể ệ ớ ệ
h i thu c lo i khác, b o đm cho s th ng nh t cho s v n hành c a cácộ ộ ạ ả ả ự ố ấ ự ậ ủ
quan h xã h i đó. M i lo i quan h xã h i có hành lang pháp lý riêng c aệ ộ ỗ ạ ệ ộ ủ
mình.
Nhà n cướ xây d ng và ban hành pháp lu t là th ch hóa chính sách c aự ậ ể ế ủ
Đng thành pháp lu t nh ng cũng là m t b c xây d ng và hoàn thi n chínhả ậ ư ộ ướ ự ệ
sách công. N u chính sách (khi ch a đc lu t pháp hóa) ch là nh ng cái đíchế ư ượ ậ ỉ ữ
mà ng i ta c n h ng t i, ch a ph i là nh ng quy t c x s có tính ràngườ ầ ướ ớ ư ả ữ ắ ử ự
bu c chung hay tính b t bu c ph i th c hi n, thì pháp lu t l i là nh ng chu nộ ắ ộ ả ự ệ ậ ạ ữ ẩ
m c có giá tr pháp lý b t bu c chung và đc b o đm th c hi n b ng s cự ị ắ ộ ượ ả ả ự ệ ằ ứ
m nh c ng ch c a Nhà n c; Khi đã đc th ch hóa thì, vì chính sách làạ ưỡ ế ủ ướ ượ ể ế
n i dung, pháp lu t là hình th c nên chính sách có vai trò chi ph i, quy t đnhộ ậ ứ ố ế ị
đi v i pháp lu t. Khi t t ng chính sách thay đi thì pháp lu t ph i thay điố ớ ậ ư ưở ổ ậ ả ổ
theo. Ng c l i, pháp lu t l i là công c th c ti n hóa chính sách. Chính sáchượ ạ ậ ạ ụ ự ễ
mu n đi vào cu c s ng m t cách th c s hi u qu thì ph i đc lu t phápố ộ ố ộ ự ự ệ ả ả ựợ ậ
hóa.
- Đng thu n c a nhân dânồ ậ ủ là đi u ki n khách quan cho s t n t i, n đnhề ệ ự ồ ạ ổ ị
và phát tri n b n v ng c a m i h th ng xã h i; đng th i là ph ng th cể ề ữ ủ ỗ ệ ố ộ ồ ờ ươ ứ
t p h p l c l ng h u hi u nh t trong đi s ng chính tr - xã h i, trong côngậ ợ ự ượ ữ ệ ấ ờ ố ị ộ
tác dân v n hi n nay. Đng thu n c a nhân dân là s nh t trí cao trong tậ ệ ồ ậ ủ ự ấ ư
t ng, hành đng t o nên s c m nh th c hi n m c đích, lí t ng chung. Điưở ộ ạ ứ ạ ự ệ ụ ưở ố
t ng chính sách nh h ng r t l n đn hi u qu th c thi chính sách. Chínhượ ả ưở ấ ớ ế ệ ả ự
sách có đt đc m c đích đ ra hay không, không ch ph thu c vào ch tạ ượ ụ ề ỉ ụ ộ ấ
l ng chính sách và năng l c c a ch th th c thi chính sách, mà còn phượ ự ủ ủ ể ự ụ
thu c vào thái đ c a đi t ng chính sách. ộ ộ ủ ố ượ
Theo đó, n u đi t ng chính sách ti p nh n và ng h chính sách thìế ố ượ ế ậ ủ ộ
vi c th c thi chính sách s thu n l i. Còn n u đi t ng chính sách khôngệ ự ẽ ậ ợ ế ố ượ
ti p nh n chính sách, không ng h chính sách thì vi c th c thi s khó khăn,ế ậ ủ ộ ệ ự ẽ
t đó làm cho chi phí th c thi chính sách tăng lên. Vi c ch có m t b ph n điừ ự ệ ỉ ộ ộ ậ ố
Trang 3
t ng chính sách ti p nh n chính sách cũng làm cho quá trình th c thi chínhượ ế ậ ự
sách tr nên khó khăn h n. Do đó, s ti p nh n và ng h c a đi t ngở ơ ự ế ậ ủ ộ ủ ố ượ
chính sách là m t trong nh ng nhân t ch y u nh h ng đn hi u qu th cộ ữ ố ủ ế ả ưở ế ệ ả ự
thi chính sách công. M c tiêu chính sách th ng đa d ng, nh ng th ng đcụ ườ ạ ư ườ ượ
th hi n là s phân ph i và đi u ch nh đi v i l i ích c a m t b ph n ng iể ệ ự ố ề ỉ ố ớ ợ ủ ộ ộ ậ ườ
cũng nh ti n hành ki m soát hay làm thay đi hành vi đi v i m t b ph nư ế ể ổ ố ớ ộ ộ ậ
ng i. M c đ h ng ng và ti p nh n chính sách c a đi t ng chính sáchườ ứ ộ ưở ứ ế ậ ủ ố ượ
v a liên quan đn s tính toán v m t chi phí – l i ích c a đi t ng chínhừ ế ự ề ặ ợ ủ ố ượ
sách, v a liên quan đn m c đ đi u ch nh c a chính sách đi v i hành vi c aừ ế ứ ộ ề ỉ ủ ố ớ ủ
đi t ng chính sách. ố ượ
M t chính sách đc ban hành, n u mang l i l i ích thi t th c cho điộ ượ ế ạ ợ ế ự ố
t ng chính sách ho c m c đ đi u ch nh c a chính sách đi v i hành vi c aượ ặ ứ ộ ề ỉ ủ ố ớ ủ
đi t ng chính sách không l n thì th ng d đc đi t ng chính sách ti pố ượ ớ ườ ễ ượ ố ượ ế
nh n, qua đó góp ph n nâng cao hi u qu th c thi chính sách. Trái l i, n u điậ ầ ệ ả ự ạ ế ố
t ng chính sách cho r ng, chính sách đó không mang l i l i ích cho h , th mượ ằ ạ ợ ọ ậ
chí nh h ng tiêu c c đn l i ích c a h , ho c m c đ đi u ch nh c a chínhả ưở ự ế ợ ủ ọ ặ ứ ộ ề ỉ ủ
sách đi v i hành vi c a đi t ng chính sách là l n thì đi t ng chính sáchố ớ ủ ố ượ ớ ố ượ
th ng ít ti p nh n chính sách, th m chí là c n tr th c hi n chính sách. Vìườ ế ậ ậ ả ở ự ệ
v y, đ tăng c ng s ti p nh n c a đi t ng chính sách, vi c ho ch đnhậ ể ườ ự ế ậ ủ ố ượ ệ ạ ị
chính sách c n phù h p v i quy lu t phát tri n c a xã h i, th hi n đc l iầ ợ ớ ậ ể ủ ộ ể ệ ượ ợ
ích c b n c a ng i dân ho c xác đnh m c đ phù h p trong đi u ch nhơ ả ủ ườ ặ ị ứ ộ ợ ề ỉ
hành vi đi v i đi t ng chính sách.ố ớ ố ượ
- Chính sách th c ti nự ễ v i s phát tri n c a xã h i là m t t t y u. Xây d ng,ớ ự ể ủ ộ ộ ấ ế ự
th c hi n các chính sách phù h p v i các giai t ng xã h i; gi i quy t hài hòaự ệ ợ ớ ầ ộ ả ế
các quan h xã h i, ngăn ch n, gi i quy t có hi u qu nh ng v n đ xã h iệ ộ ặ ả ế ệ ả ữ ấ ề ộ
b c xúc, nh ng mâu thu n có th d n đn xung đt xã h i… quan tâm thíchứ ữ ẫ ể ẫ ế ộ ộ
đáng đn các t ng l p, b ph n y u th trong xã h i, đng bào các dân t cế ầ ớ ộ ậ ế ế ộ ồ ộ
thi u s vùng cao, vùng sâu, vùng xa, kh c ph c xu h ng gia tăng phân hóaể ố ở ắ ụ ướ
giàu – nghèo, b o đm s phát tri n xã h i n đnh và b n v ng... K p th iả ả ự ể ộ ổ ị ề ữ ị ờ
ki m soát và x lý các r i ro, mâu thu n, xung đt xã h i.. ể ử ủ ẫ ộ ộ
Th c hi n các chính sách xã h i h ng vào phát tri n và lành m nh hóaự ệ ộ ướ ể ạ
xã h i, th c hi n công b ng trong phân ph i, t o đng l c m nh m trongộ ự ệ ằ ố ạ ộ ự ạ ẽ
phát tri n s n xu t, tăng năng xu t lao đng, th c hi n bình đng trong cácể ả ấ ấ ộ ự ệ ẳ
quan h xã h i, khuy n khích nhân dân làm giàu h p pháp. Các v n đ chínhệ ộ ế ợ ấ ề
sách xã h i đu ph i gi i quy t theo tinh th n xã h i hóa. Nhà n c gi vaiộ ề ả ả ế ầ ộ ướ ữ
Trang 4
trò nòng c t, đng th i đng viên m i ng i dân, các doanh nghi p, các tố ồ ờ ộ ỗ ườ ệ ổ
ch c trong xã h i, các cá nhân và t ch c n c ngoài cùng tham gia gi i quy tứ ộ ổ ứ ướ ả ế
nh ng v n đ xã h i.ữ ấ ề ộ
c. Ví d minh h a đi v i các chính sách xã h i c th : ụ ọ ố ớ ộ ụ ể
Hi n t i n c ta đang có 2 h ng chính sách v xã h i chính là:ệ ạ ở ướ ướ ề ộ
+ Nhóm chính sách xã h iộ đc đa ra cho nh ng ng i lao đng trong xã h iượ ư ữ ườ ộ ộ
và nh ng đi t ng y v n hay đc g i là đi t ng xã h i và đi t ngữ ố ượ ấ ẫ ượ ọ ố ượ ộ ố ượ
chính sách.
+ Chính sách đi v i giai c p xã h i là nh ng chính sách dành cho nhi u t ngố ớ ấ ộ ữ ề ầ
l p trong xã h i hi n t i, v i nh ng nhóm xã h i đi n hình nh : t ng l p triớ ộ ệ ạ ớ ữ ộ ể ư ầ ớ
th c, t ng l p thanh thi u niên, chính sách v tôn giáo, chính sách dân t c...ứ ầ ớ ế ề ộ
+ Bên c nh đó, khi th c thi m t s chính sach công, chính sách xã h i cònạ ự ộ ố ộ
đc áp d ng t c th i cho m t s đi t ng r i vào hoàn c nh khó khăn nhượ ụ ứ ờ ộ ố ố ượ ơ ả ư
quy ho ch c u, đng b m t đt đai và nhà ...ạ ầ ườ ị ấ ấ ở
Có th xem đây là nh ng chính sách đc đa ra b i nhà n c, v i m cể ữ ượ ư ở ướ ớ ụ
đích n đnh an sinh xã h i thông qua nh ng hành đng đng c th . Nhi uổ ị ộ ữ ộ ộ ụ ể ề
nhóm đi t ng khác nhau s đc phân lo i rõ ràng đ h ng nh ng chínhố ượ ẽ ượ ạ ể ưở ữ
sách v xã h i do chính nhà n c áp d ng. V đnh nghĩa “đi t ng chínhề ộ ướ ụ ề ị ố ượ
sách” b n có th hi u m t cách ng n g n chính là nh ng đi t ng thu c vàoạ ể ể ộ ắ ọ ữ ố ượ ộ
di n nh ng ng i lao đng nh ng vì hoàn c nh, đi u ki n s ng khó khăn cóệ ữ ườ ộ ư ả ề ệ ố
th t kinh t ho c do nh ng tác nhân t nhiên ch quan, ho c hoàn c nh tể ừ ế ặ ữ ự ủ ặ ả ừ
chính b n thân h . Nhóm đi t ng này s đc h ng các chính sách v xãả ọ ố ượ ẽ ượ ưở ề
h i do chính ph h tr v i m c đích giúp h đc s ng v i quy n l i bìnhộ ủ ỗ ợ ớ ụ ọ ượ ố ớ ề ợ
đng. Nh ng t ng l p khác trong xã h i, tăng đi u ki n đc ti p c n v iẳ ữ ầ ớ ộ ề ệ ượ ế ậ ớ
nh ng thông tin, và d ch v xã h i đc c i ti n. Đi t ng c th bao g m: ữ ị ụ ộ ượ ả ế ố ượ ụ ể ồ
+ Nhóm đi t ng thu c di n ng i dân t c thi u s t i Vi t Namố ượ ộ ệ ườ ộ ể ố ạ ệ
+ Nh ng công dân u tú đi n hình, tr c ti p tham gia vào nh ng ho t đngữ ư ể ự ế ữ ạ ộ
s n xu t v i trên 5 năm làm vi c liên t c, và trong đó s c n ph i có 02 nămả ấ ớ ệ ụ ẽ ầ ả
đt danh hi u “chi n sĩ thi đua” đc phía t nh, thành ph , n i đa ph ng cạ ệ ế ượ ỉ ố ơ ị ươ ư
trú công nh n và trao t ng b ng khen.ậ ặ ằ
+ Tr ng h p là nh ng th ng b nh binh, công an nhân dân, quân nhân, t iườ ợ ữ ươ ệ ạ
ngũ đc đn v c đi h c, ho c đã th c hi n xong nghĩa v t 12 tháng trượ ơ ị ử ọ ặ ự ệ ụ ừ ở
lên và hi n t i đã xu t ngũ khu v c 1.ệ ạ ấ ở ự
Trang 5