intTypePromotion=1
ADSENSE

Tìm hiểu Nguyễn Thị Duệ - Tiến sĩ nữ đầu tiên nước Việt

Chia sẻ: Trần Lê Kim Yến | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:6

60
lượt xem
2
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo bài viết 'tìm hiểu nguyễn thị duệ - tiến sĩ nữ đầu tiên nước việt', tài liệu phổ thông, ôn thi đh-cđ phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tìm hiểu Nguyễn Thị Duệ - Tiến sĩ nữ đầu tiên nước Việt

  1. Tìm hiểu Nguyễn Thị Duệ - Tiến sĩ nữ đầu tiên nước Việt Nguyễn Thị Duệ (hay Nguyễn Thị Du[1]; ngoài ra, có người gọi bà tên Nguyễn Thị Ngọc Toàn [2], hiệu Diệu Huyền), là Tiến sĩ nữ đầu tiên của Việt Nam. Hiện chỉ biết bà sống vào cuối thế kỷ 16, đầu thế kỷ 17, chưa rõ năm sinh và mất. I.Tiểu sử: Nguyễn Thị Duệ, quê ở Kiệt Đặc (nay là xã Văn An), huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương. Vốn là người thông minh, có nhan sắc nên mới hơn 10 tuổi, bà đã được nhiều nhà quyền quí đến xin hỏi cưới, nhưng bà không thuận. Năm 1592, Trịnh Tùng đem quân đánh chiếm kinh đô Thăng Long, nhà Mạc chạy lên Cao Bằng. Nguyễn Thị Duệ cùng gia đình đi theo. Là một người hiếu học, song luật lệ bấy giờ không cho phép con gái được học hành thi cử, Nguyễn Thị Duệ phải giả trai để dự việc đèn sách. Khoa thi Hội năm Giáp Ngọ (1594) [3] bà mang tên giả là Nguyễn Du đi
  2. thi và đỗ đầu khi tuổi vừa 20. Đến khi mở yến tiệc chiêu đãi các tân khoa, vua Mạc Kính Cung thấy vị tiến sĩ trẻ dáng vẻ mảnh mai, mặt mày thanh tú... nên dọ hỏi. Khi đã rõ chuyện, Nguyễn Thị Duệ không bị khép tội mà còn được vua khen ngợi... Sau đó, vua vời bà vào cung để dạy các phi tần, rồi được tuyển làm phi: Tinh Phi (Sao Sa) và người ta quen gọi là “Bà Chúa Sao”[4]. Năm 1625, quân Lê - Trịnh tiến lên Cao Bằng diệt nhà Mạc. Nguyễn Thị Duệ vào rừng ẩn náu, bị quân lính bắt được. Mến tài, vua Lê và chúa Trịnh vẫn cho bà trông coi việc dạy học trong vương phủ... Năm 70 tuổi, Nguyễn Thị Duệ xin về nghỉ nơi quê nhà. Nguyễn Thị Duệ sống hơn 80 tuổi mới qua đời. Khi mất, người dân địa phương lập đền thờ, tôn bà làm phúc thần. II. Nhân cách: Khi còn làm việc quan, bà rất quan tâm đến việc thi cử, bồi dưỡng nhân tài. Phần lớn ở các kỳ thi đình, thi hội; bài vở thảy đều qua tay bà chấm chọn. Mỗi tháng đôi kỳ, bà cùng các bậc túc nho đến giảng dạy, ôn tập cho các sĩ tử. Ngoài ra, bà còn xin triều đình cấp nhiều mẫu ruộng tốt, cho canh tác lấy huê lợi, giúp đỡ học trò nghèo biết chăm chỉ.
  3. Người ta còn truyền tụng câu chuyện: Thưở hàn vi, anh trai Nguyễn Thị Duệ bị người trong làng hãm hại. Khi vinh hiển, bà không hề nghĩ đến tư thù. Một lần dự cuộc vui, Nguyễn Thị Duệ quen được hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc (vợ vua Lê Thần Tông). Từ đấy, bà thường cùng hoàng hậu đi lễ chùa, gặp các nhà sư thông tuệ, đạo hạnh; gặp gỡ các sĩ phu có tài, như Giang Văn Minh, Khương Thế Hiền...để hiểu rõ tình hình trong nước nhằm giúp vua, chúa kịp thời điều chỉnh chính sách cho phù hợp. Do nhiều công lao, bà được thăng chức “Chiêu Nghi” hiệu là “Nghi Ái Quan”. Tuổi cao, Nguyễn Thị Duệ cáo quan về lại quê nhà, bà dựng am Đào hoa để có nơi đọc sách và bảo ban các sĩ tử trong làng. Vua Lê giao cho bà số thuế hằng năm của tổng Kiệt Đặc để làm bổng lộc; chỉ dành một ít tiền chi dụng, còn bao nhiêu bà dành hết cho việc công ích và trợ giúp người nghèo. Về sáng tác, theo Công dư tiệp ký của Vũ Phương Đề (1697-?), thì: Văn thơ của bà rất nhiều, nhưng nay không còn bài nào. Bà có làm bài Gia ký bằng Quốc âm thuật lại các việc riêng và tự ví mình như Bạc Thị[5]. Bài Gia ký có mấy câu rằng:
  4. Kém gì một chút đảo điên, So le Bạc Thị vốn duyên Hán hoàng… …Nữ nhi dù đặng có lề Ắt là tay thiếp kém gì trạng nguyên. III. Ghi công: Trên Website Phụ nữ Việt Nam viết: Dưới thời phong kiến ở Việt Nam, tư tưởng “trọng nam khinh nữ” đã không cho giới nữ được bình đẳng với nam giới, kể cả việc học hành, thi cử. Vậy mà có một người con gái tài sắc, đức độ, trí tuệ trác việt đã vượt qua luật lệ khắt khe đó, đạt tới học vị tiến sĩ. Đó là Nguyễn Thị Duệ. Danh sĩ Vũ Phương Đề khen ngợi bà là: Lễ sư thông tuệ , nhất kính chiếu tam vương (Công Dư tiệp ký) Tháp mộ Nguyễn Thị Duệ trên đỉnh một quả đồi cạnh núi Phượng Hoàng (Chí Linh, Hải Dương). Cuối triều Lê, Tinh Phi cổ tháp được xếp vào hàng Chí Linh bát cổ, trong đó có những câu: Lạ thay nhất kính chiếu ba vương
  5. Kiệt Đặc tinh phi vốn cố hương Đẹp tuyệt trần gian thêm sắc sảo... Đình làng Kiệt Đoài có một pho tượng đẹp gọi là Vua Bà (tức Nguyễn Thị Duệ) và một sắc phong thờ phụng: “chánh vương phủ, thị nội cung tần, lế sư Nguyễn Thị Ngọc tôn thần. Người có công giúp nước, che chở cho dân...” Năm 2004, có tám vị đại khoa của Hải Dương là hiền tài của đất nước được đúc tượng đồng và khám thờ, trong đó có nữ Tiến sĩ Nguyễn Thị Duệ. Bà được thờ cùng Khổng Tử tại hậu cung Văn miếu Mao Điền (Hải Dương). Bùi Thụy Đào Nguyên, giới thiệu. Chú thích: 1.Tên ghi theo tài liệu của Văn miếu Mao Điền - Hải Dương và Hải Dương phong vật chí 2.Gọi theo Chí Linh phong cảnh và Lập cử tự bia. PTS. Đỗ Thị Hảo công tác ở Viện Hán Nôm cho rằng “dù có những tên khác nhau như Duệ, Du nhưng tên chính của bà vẫn là Nguyễn Thị Ngọc Toàn, vì Lập
  6. cử tự bia là tư liệu có niên đại xưa nhất (1653) so với các tư liệu khác nói về bà” (Thư tịch Hán Nôm viết về Nguyễn Thị Ngọc Toàn, bà tiến sĩ triều Mạc" trong tập sách "Nhà Mạc và dòng họ Mạc trong lịch sử", NXB. Hà Nội, 1996) 3.Căn cứ trong Chí Linh phong cảnh (Có người ngọn xứng bút văn, đỗ khoa Mậu Thìn tuổi mới 20), thì bà thi đậu năm Mậu Thìn (1568). 4.Chỉ có Tinh Phi cổ tháp ghi Tinh Phi. Bia Lập cử tự bia ở chùa Phổ Chiếu, xã Kiệt Đoài, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương dựng năm Thịnh Đức (1653) và sắc phong tại đình xã Kiệt Đài ghi bà chỉ là: Thị nội cung tần Nguyễn Thị Ngọc Toàn 5.Bạc Thị là một bà phi của Hán Cao Tổ, là mẹ của Văn Đế. Nhờ có hiền đức nên sau khi chồng chết, bà không bị Lã Hậu đánh ghen, mà con bà (Văn Đế) còn được nối ngôi vua sau khi Lã Hậu mất.
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2