Triết lý lãnh đạo phục vụ
Tìm hiểu xuất phát điểm cũng như việc áp dụng triết lý
lãnh đạo phục vụ trong các tổ thức ngày nay, tác giả Larry
C. Spears đã đưa ra cái nhìn khá toàn diện về khái niệm
này trong bài viết trên tạp chí Leader to Leader.
Ý tưởng của Robert K Greenleaf về việc lãnh đạo phục vụ
(servant-leadership) đã ra đời được bốn thập kỷ và đang
tiếp tục tạo ra cuộc cách mạng thầm lặng ở nhiều môi
trường làm việc trên thế giới.
Trong thời kỳ cách mạng công nghiệp, các nhà quân lý có
xu hướng xem con người như những công cụ, trong khi
các tổ chức chỉ xem nhân viên của họ như những bánh
răng trong một cỗ máy.
Một vài thập kỷ trước, chúng ta đã chứng kiến một sự tiến
bộ trong quan điểm về lãnh đạo. Ngày nay, trong các tổ
thức phi lợi nhuận và lợi nhuận, chúng ta thấy các mô
hình lãnh đạo truyền thống, chuyên quyền và thứ bậc đã
chịu nhường cho một cách làm việc khác - dựa trên nhóm
và cộng đồng, tìm kiếm sự liên quan của nhiều người
trong quyết định, dựa trên hành vi có tính đạo đức và sự
quan tâm, và cố gắng để hoàn thiện cá nhân trong khi vẫn
cải thiện sự quan tâm và chất lượng của nhiều tổ thức.
Cách tiếp cận với việc lãnh đạo và sự phục vụ bắt đầu từ
Greenleaf. Khái niệm lãnh đạo phục vụ lần đầu tiên được
Greenleaf (1904-1990) sử dụng trong một bài báo có nhan
đế: "Nhà lãnh đạo là người phục vụ”. Từ đó, hơn một nửa
triệu bản sao cuốn sách và bài báo của ông đã được bán
trên toàn thế giới.
Greenleaf dành hầu hết thời gian công việc của mình
trong lĩnh vực nghiên cứu, phát triển và giáo dục quản lý
ở AT&T. Với nghề nghiệp hơn 40 năm ở AT&T,
Greenleaf thích thú nghề nghiệp thứ hai - kéo dài khoảng
25 năm, trong suốt thời gian ông làm việc như một nhà tư
vấn có ảnh
hưởng với nhiều tổ chức lớn như Đại học Ohio, tổ chức
Ford, tổ thức R. K. Mellon, Mead, Tổ chức nghiên cứu
Quản lý Hoa Kỳ, Quỹ Lilly... Năm 1964, Greenleaf cũng
thành lập Trung tâm Nguyên tắc ứng dụng, mà năm 1985
được đổi tên thành Trung tâm Rchert K. Greenleaf và
hiện giờ đặt trụ sở ở Indianapolis.
Chậm mà chắc, các bài viết về lãnh đạo phục vụ của
Greenleaf có ấn tượng sâu sắc, lâu dài với các nhà lãnh
đạo, các nhà giáo dục, và nhiều người quan tâm đến vấn
đề lãnh đạo quản lý, phục vụ và sự phát triển cá nhân. Các
tiêu chuẩn ứng dụng nhanh chóng được nâng lên thành ý
tưởng, được chứng thực bởi các tác phẩm của Stephen
Covey, Peter Senge, Max Depree, Margaret Wheatley,
Ken Blanchard và nhiều người khác, những người gợi ý
rằng có cách tốt hơn để lãnh đạo và quản lý các tổ chức
của chúng ta. Các bài viết của Greenleaf về chủ đề lãnh
đạo phục vụ giúp cho phong trào này bắt đầu, và quan
điểm của ông đã có tác động sâu sắc và ngày càng tăng
lên nhiều người.
Lãnh đạo phục vụ là gì?
Ý tưởng nhà lãnh đạo như một người phục vụ xuất phát
một phần từ kinh nghiệm hơn nửa thập kỷ của Greenleaf
trong công việc định hình cho các tổ chức. Tuy nhiên, suy
nghĩ rõ ràng của Greenleaf bắt đầu từ những năm 1960,
khi ông đọc tiểu thuyết của Hermann Hesse có tên gọi
"Hành trình tới phương Đông" - cuộc hành trình thần
thoại của một nhóm người dựa trên một đòi hỏi tâm linh.
Sau khi đọc câu chuyện này, Greenleaf kết luận rằng ý
nghĩa trọng tâm của nó là các nhà lãnh đạo vĩ đại trải qua
kinh nghiệm đầu tiên như một người phục vụ những
người khác và thực tế đơn giản này là trọng tâm của sự vĩ
đại của nhà lãnh đạo. Sự lãnh đạo đích thực đến từ những
người mà động cơ cơ bản là khao khát giúp đỡ những
người khác. Trong các tác phẩm của mình, Greenleaf bàn
về nhu cầu cho cách tiếp cận tốt hơn với việc lãnh đạo,
một trong số đó là phục vụ những người khác - bao gồm
nhân viên, khách hàng, và cộng đồng - như là ưu tiên số
1. Lãnh đạo phục vụ nhấn mạnh vào việc phục vụ những
người khác ngây một tăng, cách tiếp cận toàn diện với
công việc, thúc đẩy nhận thức của cộng đồng và chia sẻ
quyền lực trong việc ra quyết định. Từ servant (người
phục vụ, người đầy tớ) và leader (người lãnh đạo) thường
được nghĩ là các từ đối lập. Khi hai sự đối lập này ghép
lại với nhau trong một cách có ý nghĩa, sẽ sinh ra nghịch
lý. Vì thế từ “người phục vụ và "người lãnh đạo" được
ghép lại với nhau để mang lại ý tưởng có tinh nghịch lý:
lãnh đạo phục vụ.
Ai là nhà lãnh đạo phục vụ?
Greenleaf nói rằng nhà lãnh đạo trước tiên phải là người
phục vụ. Trong cuốn: "Nhà lãnh đạo là người phục vụ”,
ông viết: "Bắt đầu với cảm xúc tự nhiên rằng một người
muốn được phục vụ, trước tiên phải phục vụ. Sau đó lựa
chọn có nhận thức sẽ mang người đó đến với khát khao
lãnh đạo. Sự khác biệt tự bộc lộ trong sự quan tâm của
người phục vụ - trước tiên đảm bảo những nhu cầu được
ưu tiên cao nhất của mọi người đang được phục vụ.