intTypePromotion=1
ADSENSE

Tự chủ và chịu trách nhiệm trong quản lý nhà trường hiện đại

Chia sẻ: Nguyen Khi Ho | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:6

68
lượt xem
2
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết góp phần thảo luận quan niệm tự chủ và chịu trách nhiệm, nguyên tắc và nội dung của việc tự chủ và chịu trách nhiệm trong nhà trường.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tự chủ và chịu trách nhiệm trong quản lý nhà trường hiện đại

NGHI N C U TRAO I<br /> <br /> <br /> T CH VÀ CH U TRÁCH NHI M<br /> TRONG QUẢN L NHÀ TR NG HI N ẠI<br /> ẶNG THÀNH H NG *<br /> Email: nga970@gmail.com<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Tóm t t<br /> Trong qu n l giáo d c, t ch và ch u trách nhi m có nh ng nguy n t c và n i dung nh t<br /> nh, kh ng th làm t y ti n. Tuy v n này c bàn n khá nhi u nh ng ch a sáng t v l<br /> lu n trong khi ó kinh nghi m th c t c ng ch a nhi u, c bi t trong khu v c giáo d c c ng.<br /> Bài này góp ph n th o lu n quan ni m t ch và ch u trách nhi m, nguy n t c và n i dung c a<br /> nó trong nhà tr ng.<br /> khóa T ch , t ch u tr ch nhi m, qu n l , nhà tr ng hi n i.<br /> <br /> <br /> <br /> n ai c ng ng m hi u, m c d v “kh ng b ai chi<br /> ph i kh ng th t chính xác. Trong nhi u tài li u<br /> T ch và ch u trách nhi m trong nhà<br /> th ng gi i thích t ch là t m nh c quy n<br /> tr ng là v n c p thi t trong qu n l . Tr<br /> và c th ki m so t c nh ng c ng vi c c a<br /> khu v c giáo d c ngh có cách làm khá n<br /> m nh. ó c ng là gi i thích ngh a c a t ti ng<br /> th a th các ngành ào t o khác, nh t là giáo<br /> Anh Autonomy. Tuy nhi n ó ch a ph i là<br /> d c i h c, có r t nhi u lúng túng. Các tr ng<br /> khái ni m khoa h c.<br /> ngoài c ng l p c “t ch và ch u trách<br /> nhi m do s h u c a m nh. Còn các tr ng Cái g cho phép ng i ta t ch và có<br /> c ng l p th r t khó kh n. Tr c khi bàn v các quy n nh v y Ng i ta th c hi n t ch tr n<br /> gi i pháp tháo g , c n làm sáng t th nào là nh ng ph ng di n nào B n ch t c a t ch<br /> t ch và ch u trách nhi m, theo nh ng nguy n là g Theo ngh a th ng th ng, ch s h u<br /> t c nào và nh ng l nh v c nào ó là v n cái nhà g i là ch nh n, khi ó cái nhà c<br /> tuy c t ra t l u nh ng l i ít c nghi n ng i ó làm ch . Khi là ch nh n c a chính<br /> c u c th . m nh, ó là t ch . M nh có m t ch nh n, ch<br /> nh n ó là chính m nh ch kh ng ph i ng i<br /> 1. uan n m t ch và ch u trách<br /> khác. Làm ch m nh có ngh a là g Có ngh a<br /> nh m<br /> là qu n l b n th n, hay t qu n. T qu n th<br /> 1.1. ch kh ng ch g m ki m soát mà còn nhi u th<br /> Theo t i n Ti ng Vi t: T ch là t i u n a.<br /> hành, qu n l m i c ng vi c c a m nh, kh ng Khái ni m t ch c xác nh t góc<br /> b ai chi ph i, ví d ng l i c l p, t ch khoa h c qu n l nh sau: t ch là n ng<br /> 8 . ó là ngh a c a t th ng th ng l c t qu n l c a cá nh n hay t ch c d a<br /> NGHI N C U TRAO I<br /> <br /> tr n tính c l p t ng i c a ch th ó và trách nhi m c c p y. Tuy nhi n thu t<br /> quan h c a h v i nh ng ràng bu c và chi ng l i kh ng ng nh t và ch ch sang ngh a<br /> ph i khác t b n ngoài, trong ó chính h v a khác. T ch u trách nhi m có th c hi u<br /> là ch th v a là i t ng c a qu n l . Trong l c sang ngh a là Ch u trách nhi m v m nh.<br /> tr ng h p này, t ch c là nhà tr ng và t ng B i v t p quán ti ng Vi t v n nói T ánh giá<br /> n v trong tr ng. là m nh ánh giá m nh, T cao là m nh cao<br /> m nh, T ti là m nh h th p m nh, T sát là<br /> Trong khái ni m này, tính c l p t ng<br /> m nh gi t m nh v.v cho n n nói T ch u trách<br /> i c hi u tr n các ph ng di n: t t ng,<br /> nhi m là cách nói g y l m l n thành ngh a ch u<br /> trí tu , l p tr ng, v n hóa, giá tr , o c,<br /> trách nhi m v m nh. Trong khi ó T i n và<br /> hành vi và hành ng th c ti n. Nó th hi n<br /> Lu t u gi i thích T ch u trách nhi m chính<br /> quy n t quy t nh v chính m nh nh ng<br /> là Ch u trách nhi m, kh ng ch v m nh mà v<br /> quy n ó c t trong nh ng li n h ph<br /> ng i khác n a, v nh ng vi c m nh làm hay<br /> thu c khách quan ch kh ng tuy t i. Tính<br /> có li n quan n m nh.<br /> c l p trong t ch là t ng i. Nh ng ràng<br /> bu c và chi ph i t b n ngoài c ng v y, mang Trong bài này hi u cách nói T ch u trách<br /> tính ch t t ng i. Ng i ta quy t t sát nhi m và khái ni m Ch u trách nhi m là nh<br /> th kh ng ai và cái g ng n c n c. C ng nhau. Ch u trách nhi m kh ng nh trách nhi m<br /> nh v y, quy t bi n m nh thành v nh n là cá nh n (Self t c là cá nh n m nh tr c m i<br /> quy n c a cá nh n ó, nh ng có thành v nh n vi c mà m nh làm và nh ng ng i thu c c p<br /> th c s hay kh ng l i ph thu c vào v vàn làm, ngay c sai l m do i u ki n khách quan<br /> i u ki n và chi ph i khác t x h i, ch kh ng mang l i, ngay c h u qu kh ng do m nh g y<br /> ch ph thu c quy t t m và tài n ng c a m nh. ra. Ví d hi u tr ng ph i ch u trách nhi m cá<br /> nh n v HS g p n n t i tr ng m c d tai n n<br /> Nh ng h t nh n c a t ch là n ng<br /> ó kh ng do hi u tr ng g y ra. Ch u trách<br /> l c c a chính m nh. N ng l c ó th hi n<br /> nhi m cá nh n nói v ch u trách nhi m trong<br /> trong ph ng th c t qu n l (m nh qu n l<br /> ph m vi nh ng c ng vi c và quan h do cá<br /> m nh , t c là t ho ch nh cu c s ng, t t<br /> nh n ó l nh o hay qu n l ho c c giao<br /> ch c cu c s ng hay ho t ng, t giám sát,<br /> phó.<br /> t nh h ng (Self-directed , t ki m tra (t<br /> ki m soát- Self-controled , t i u ch nh (Self- Ch u trách nhi m còn có ngh a r ng h n,<br /> regulated , t th hi n (Self-Reali ationed , t bao g m c trách nhi m cá nh n l n trách<br /> ánh giá (Self- evaluated , xét trong b i c nh nhi m t p th hay t ch c. Khi a tin sai s<br /> nh t nh. th t, c tòa báo ph i ch u trách nhi m t p th ,<br /> còn cá nh n th tr ng và nhà báo a tin sai<br /> 1.2. Ch u trách nh m<br /> ph i ch u trách nhi m cá nh n. V v y có th<br /> Theo t i n Ti ng Vi t 8 , T ch u trách hi u khái ni m Tính ch u trách nhi m t góc<br /> nhi m: i u ph i làm, ph i gánh vác ho c ph i khoa h c qu n l nh sau: ch u trách nhi m<br /> nh n l y v m nh. Accountability là thu t ng là tính s n sàng gánh vác h u qu d t t hay<br /> nói v n ng l c hay kh n ng ch u trách nhi m x u do hành ng mà m nh ch tr ng, m nh<br /> tr c nhi m v m nh c giao ho c có li n ng h ho c m nh th c hi n g y ra, th a nh n<br /> quan. i u 55 c a Lu t Giáo d c n c ta 5 úng m c ph n trách nhi m c a m nh trong<br /> quy nh v T ch u trách nhi m. ó là m t h u qu ó và trong hành ng kh c ph c h u<br /> khái ni m hoàn toàn ng ngh a v i Tính ch u qu x u. Tính s n sàng này có 2 m t: n ng l c<br /> NGHI N C U TRAO I<br /> <br /> và thi n chí 3 . Thi u m t trong hai m t ó th bi t d a vào s tham gia th s c n, s<br /> kh ng dám ch u trách nhi m ho c kh ng gi m sút n ng l c v ít c h i h c h i. Khi ó t<br /> s c ch u trách nhi m. ch và ch u trách nhi m s i xu ng. C thái<br /> l n hành ng t ch và ch u trách nhi m u<br /> 2. gu n t c t ch và ch u trách<br /> m t d n b n ch t c a nó. H n n a, ng òi l nh<br /> nh m<br /> o và qu n l ng u khi c n s có xu<br /> 2.1. h c h n qu n t ch ph h ng s trách nhi m và thi hành t ch sai<br /> v ch u trách nh m v các ho t ng c a l ch thành ra c oán.<br /> nhà tr ng<br /> 2.4. nt ng và qu n<br /> Nguy n t c này òi h i quy n h n và<br /> Nguy n t c y quy n mách b o r ng,<br /> n ng l c trong ph m vi t ch c a tr ng ph i<br /> mu n c vi c, mu n n ng cao n ng l c<br /> t ng x ng v i n ng l c và th c ch u trách<br /> t ch và ch u trách nhi m trong qu n l nhà<br /> nhi m. T ch n m c nào ph i ch u trách<br /> tr ng, h y tin t ng m i ng i và y quy n<br /> nhi m n m c ó 1 . Hai thu c tính này g n<br /> cho nh ng ai ph h p v i vi c ó. Tin t ng<br /> li n v i nhau. Kh ng dám và kh ng n ng<br /> và y quy n cho 10 ng i t c là ta n ng<br /> l c ch u trách nhi m th t t nhi n kh ng th có<br /> cao s c m nh c a m nh l n 10 l n. S c m nh<br /> n ng l c t ch v nh v y kh ng có b n l nh<br /> t ng l n c ng có ngh a là t ch và ch u trách<br /> ng phó v i nh ng chi ph i c a ngo i c nh.<br /> nhi m l n h n 7 . B i v khi ó h là ta và ta<br /> Ng c l i c ng v y, kh ng t ch c th làm<br /> là h . m m, bao bi n và a nghi là nh ng<br /> sao có b n l nh ch u trách nhi m.<br /> th ti u di t d n t ch và ch u trách nhi m,<br /> 2.2. qu n l và ch ng tr c b i v chúng làm tàn l i m i tr ng do thi u<br /> nh m v h p tác, thi u h c h i, thi u chia s , và thi u<br /> Nguy n t c này có ngh a mu n t ch c t nh ng i.<br /> và ch u trách nhi m t t th cá nh n hay t ch c 2.5. Ch a s trách nh m tr n c s<br /> ph i có n ng l c và nhu c u t qu n l , c ng trách nh m cá nh n<br /> nh tính ch ng tr c nhi m v 6 . Ví d :<br /> Nguy n t c này òi h i tr c h t trách<br /> do b k u ca nhi u m i ra quy t nh gi i quy t<br /> nhi m cá nh n c a c th tr ng l n nhà giáo.<br /> - ó là th ng và m t d u hi u c a mu n<br /> Ai làm ng i ó ch u trách nhi m cá nh n 2 .<br /> tr n tránh trách nhi m, c ng là bi u hi n rõ<br /> Tuy nhi n nhi m v nào c ng có li n quan n<br /> ràng c a t ch kém. Th y sai th s a ngay<br /> ng i khác và n c nhà tr ng n n c n có<br /> kh ng c n ai ph i thúc, th y úng th làm ngay<br /> s chia s trách nhi m. c bi t là hi u tr ng<br /> kh ng ch ai khen ó là t ch và ch u trách<br /> là ng i lu n v a ph i ch u trách nhi m cá<br /> nhi m ch ng tr c nhi m v .<br /> nh n v a ph i chia s trách nhi m v i các nhà<br /> 2.3. ng cao và m r ng s tham g a giáo trong tr ng trong m i vi c. Chia s trách<br /> C ch và m i tr ng tham gia là b n nhi m tr n c s trách nhi m cá nh n s n ng<br /> ng hành và tr th m nh m c a t ch và cao n ng l c t ch c a m i ng i và c a c<br /> ch u trách nhi m. Tham gia mang l i c h i chia t p th nhà tr ng.<br /> s trách nhi m gi a m i ng i, khuy n khích 3. dung t ch và ch u trách nh m<br /> m i ng i n l c làm vi c mà kh ng s thi t, trong nhà tr ng<br /> kh ng s trách nhi m, h c h i c nhau b n<br /> 3.1. ch và ch u trách nh m v<br /> l nh t ch . N u nhà qu n l tr ng kh ng<br /> hành chính<br /> NGHI N C U TRAO I<br /> <br /> Trong ph m vi c ph n c p nhà quan tr ng. V chuy n m n kh ng th các<br /> tr ng t ch và ch u trách nhi m trong vi c y u t ngo i lai chi ph i mà m nh ph i t quy t<br /> ch p hành các quy nh hành chính ch ra và ch u trách nhi m v quy t nh ó. M t khác<br /> trong th ch giáo d c c a nhà n c nh Hi n c ng kh ng th trút trách nhi m cho ai khác<br /> pháp, pháp lu t, chính sách, chi n l c, quy khi có sai l m v chuy n m n. Chuy n m n<br /> ch và chu n qu c gia. D i các quy nh pháp nói chung g m nh ng v n khách quan, ti u<br /> l này, nhà tr ng có th ban hành và áp d ng chí c b n c a chúng là khoa h c. Kh ng dám<br /> các th t c hành chính, các chính sách n i b nói th ng nói th t và t v n chuy n m n úng<br /> có li n quan n n n n p làm vi c, k lu t lao n tr c c p tr n và ng c p là m t h n ch<br /> ng, ch h p giao ban, h p chuy n m n, r t áng k trong các nhà tr ng hi n nay.<br /> s d ng tài s n và h t ng k thu t, trang ph c Nghe tr n ch o bi t là sai nh ng v n làm mà<br /> c a nhà giáo, nh n vi n và h c sinh nh ng kh ng có ki n ph i h i úng m c, nghe d<br /> kh ng c vi ph m khung pháp l qu c gia lu n trái chi u v i t ng c a m nh là r t l i<br /> và nh ng quy nh hành chính c a c p tr n. kh ng làm n a t c là ch a t ch và ch u trách<br /> T ch và ch u trách nhi m v hành chính giúp nhi m y v chuy n m n. T ch và ch u<br /> nhà tr ng c nh h nh rõ ràng v m t t trách nhi m v chuy n m n là bi u hi n cao<br /> ch c, trong ó có v n t cách pháp nh n nh t c a n ng l c qu n l ch t l ng, c ng là<br /> v n hành và i ngo i. Trong tr ng c ng t ch và ch u trách nhi m v ch t l ng giáo<br /> t ng t , các n v có th x y d ng th t c d c và ào t o, v ch t l ng d ch v và s n<br /> hành chính ri ng trong khu n kh n n hành ph m khoa h c-c ng ngh c a nhà tr ng.<br /> chính chung c a tr ng.<br /> 3.4. ch và ch u trách nh m v tà<br /> 3.2. ch và ch u trách nh m v chính và tà s n<br /> nh n s<br /> i v i giáo d c sau ph th ng y là l nh<br /> V nh n s nhà tr ng có quy n c v c c ng v i chuy n m n quy t nh m i v n<br /> nh n s khi tuy n d ng, sa th i và ph i ch u khác. Giáo d c ngh v n có kinh nghi m<br /> trách nhi m v ng i m nh c hay sa th i. nh ng giáo d c i h c hi n nay v n còn r t<br /> T ng t nh v y, nh ng v n li n quan y u v m t này, còn giáo d c ph th ng th h u<br /> n thi ua, khen th ng, k lu t, b i d ng nh ch a th c hi n c t ch và ch u trách<br /> ngh nghi p, s d ng và i u ng nh n s nhi m tài chính, tài s n. Ch nh ng c s giáo<br /> trong tr ng u do nhà tr ng t ch và ch u d c ngoài c ng l p th c hi n c n i dung<br /> trách nhi m gi i quy t tr c ti p ho c d a vào này song ch a ph i là t t v h bi t cách trút<br /> ch th c a c p tr n n u v vi c c n ph i có gánh n ng tài chính l n ng i h c ho c né<br /> ki n c p tr n. C ch qu n l nh n s trong tránh ch t l ng ào t o. V m t này, chính<br /> giáo d c m m non và ph th ng hi n nay còn sách i v i hai khu v c ch a th t c ng b ng,<br /> r t r c r i, ch a thu n l i cho th c hi n t ch ch a úng m c v i khu v c ngoài c ng l p.<br /> và ch u trách nhi m c a nhà tr ng. V n t ch và ch u trách nhi m tài chính, tài<br /> s n các tr ng c ng, nh t là giáo d c i<br /> 3.3. ch và ch u trách nh m v<br /> h c c n ph i c xem xét nghi m túc t g c<br /> chu n m n<br /> r nh s h u, lu t, c ch , chính sách tr n c<br /> y là n i dung tr ng t m c a t ch và Kinh t h c chính tr và Kinh t h c giáo d c.<br /> ch u trách nhi m c a b t c c s giáo d c<br /> 3.5. ch và ch u trách nh m v v n<br /> nào. i v i giáo d c sau ph th ng nó càng<br /> hóa nhà tr ng<br /> NGHI N C U TRAO I<br /> <br /> i v i giáo d c sau ph th ng y là l nh th . Tr ng t m c a v n hóa nhà tr ng r t c n<br /> v c c ng v i chuy n m n quy t nh m i v n cho t ch và ch u trách nhi m là v n hóa h c<br /> khác. Giáo d c ngh v n có kinh nghi m h i và v n hóa ch t l ng. Tuy nhi n mu n<br /> nh ng giáo d c i h c hi n nay v n còn r t hai y u t này c m b o th ph i ch m lo<br /> y u v m t này, còn giáo d c ph th ng th h u x y d ng v n hóa qu n l , v n hóa ng x và<br /> nh ch a th c hi n c t ch và ch u trách giao ti p, v n hóa gi ng d y hi n i, chuy n<br /> nhi m tài chính, tài s n. Ch nh ng c s giáo nghi p trong nhà tr ng.<br /> d c ngoài c ng l p th c hi n c n i dung<br /> K t lu n<br /> này song ch a ph i là t t v h bi t cách trút<br /> gánh n ng tài chính l n ng i h c ho c né D a vào quan ni m úng v t ch và<br /> tránh ch t l ng ào t o. V m t này, chính ch u trách nhi m trong qu n l nhà tr ng m i<br /> sách i v i hai khu v c ch a th t c ng b ng, có th t ng b c t m ra nh ng gi i pháp hi u<br /> ch a úng m c v i khu v c ngoài c ng l p. qu áp d ng t t trong th c ti n giáo d c. V<br /> V n t ch và ch u trách nhi m tài chính, tài v y v m t l lu n v n t ch và ch u trách<br /> s n các tr ng c ng, nh t là giáo d c i nhi m trong giáo d c, nh t là giáo d c ph<br /> h c c n ph i c xem xét nghi m túc t g c th ng và giáo d c i h c khu v c c ng l p,<br /> r nh s h u, lu t, c ch , chính sách tr n c c n c ti p t c nghi n c u s u s c h n và<br /> Kinh t h c chính tr và Kinh t h c giáo d c. c th h n. Th c t cho th y các tr ng c ng<br /> tuy là s h u nhà n c nh ng nhi u khi h u<br /> 3.5. ch và ch u trách nh m v v n<br /> nh b bi n thành tài s n ri ng c a nhóm khi<br /> hóa nhà tr ng<br /> nhóm ó n m quy n. ó ch là m t trong nhi u<br /> y là n i dung có ngh a t o d ng n n v ng m c c a t ch và ch u trách nhi m mà<br /> t ng v n hóa cho phát tri n b n v ng. Xu nhà n c ta c n ph i quan t m gi i quy t r t<br /> h ng chung trong x y d ng và qu n l v n l u dài. Khó t ch và ch u trách nhi m úng<br /> hóa nhà tr ng là t o ra b n s c ri ng, kh ng ngh a n u kh ng có c ch qu n l ph h p<br /> n n b t ch c tr ng khác, k c tr ng qu c v i quy lu t kinh t và áp ng th tr ng p<br /> t . Ta là ta mà qu c t là qu c t . Nhà tr ng<br /> Tà l u tham kh o<br /> Vi t Nam c n v n l n t m qu c t ch kh ng<br /> ph i v n l n ch gi ng h . Nguy n t c chung 1 . Chirkov, V. Ryan, R. M. Kim, Y.<br /> c a t ch và ch u trách nhi m v v n hóa nhà Kaplan, U., (2003 , “Differentiating autonomy<br /> tr ng là t m nh n ph i thoáng và xa, b i from individualism and independence: A self-<br /> n u thi n c n s kh ng bao gi h nh thành determination perspective on internalisation of<br /> c các giá tr truy n th ng và th ng hi u, cultural orientations, gender and well being .<br /> h nh nh ri ng. n c ta có cách làm r t Journal of Personality and Social Psychology.<br /> kh ng t t v v n hóa t ch c ó là it n 84: 97 110.<br /> c ng ti, doanh nghi p, t p oàn, c quan s 2 . Deci, E. L., & Ryan, R. M., (1995 ,<br /> nghi p cho c n s n ph m c a m nh xoành “Human autonomy: The basis for true self-<br /> xo ch, theo thích c a th tr ng mà ch có esteem , In M. Kernis (Ed. , Ef cacy, agency,<br /> l do g th a áng. ó kh ng ph i t ch chính and self-esteem (pp. 3149 . New York: Plenum.<br /> áng mà là t c m m nh l i trong khi t n tu i<br /> 3. ng Thành H ng, (2013 , Ti p c n<br /> các nhóm khác phát tri n li n t c. H t nhi m<br /> qu n l giáo d c hi n i, T p 1 và 2, Tr ng<br /> k c a m nh th r b trách nhi m tr c h u<br /> i h c s ph m Hà N i 2, Hà N i.<br /> qu c a nh ng ng x v n hóa t y ti n nh<br /> NGHI N C U TRAO I<br /> <br /> 5. Qu c h i n c CHXHCN Vi t Nam, 7. Williams, Christopher, (2006<br /> (2009 , Lu t giáo d c - s a i b sung m t s Leadership accountability in a globali ing<br /> i u c a Lu t giáo d c 2005, Nxb Chính tr Qu c world. London: Palgrave Macmillan.<br /> gia, Hà N i.<br /> 8. Nguy n Nh Ý (ch bi n,1998 , it<br /> 6. Roberts, Jennifer T., (1982 , i n Ti ng Vi t, Nxb V n hóa th ng tin, Hà N i.<br /> Accountability in Athenian Government.<br /> Madison, WI: University of Wisconsin Press.<br /> <br /> <br /> AUTONOMY AND ACCOUNTABILITY IN MODERN<br /> SCHOOL MANAGEMENT<br /> Dang Thanh Hung<br /> Email: nga970@gmail.com<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Abstract<br /> n the eld of educational management, Autonomy and Accountability have certain principles<br /> and speci c content to be conformed without any arbitrary action. This issue is discussed quite<br /> a lot, but the theory seems to be unclear while a limited range of practical experience does<br /> exist, especially in public education sector. This article contributes to discuss the conception of<br /> autonomy and accountability, the principles and the content of them in educational institutions.<br /> <br /> words Autonomy, accountability, management, modern school.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> * Dang Thanh Hung - Hanoi Pedagogical University 2<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2