V VÙNG CAO TÌM HI U VĂN HÓAỀ Ể
HÒA BÌNH – PH N 2Ầ
V Hòa Bình ăn Cháo M c Nhungề ắ
Ngày xuân, v M ng T c, du khách không nh ng đ c th ng th c mónề ườ ấ ữ ượ ưở ứ
“Tôm bay”, cá Su i T c, đ c s n c a quê h ng vùng lúa Phù Hoa, mà còn đ cố ấ ặ ả ủ ươ ượ
làm quen, th ng th c món cháo “M c nhung”- m t món ăn dân dã đ c chưở ứ ắ ộ ượ ế
bi n t m t th qu màu xanh cùng h v i cà chua nh ng ch bé b ng h t đu đế ừ ộ ứ ả ọ ớ ư ỉ ằ ạ ủ
chín, có v cay cay, đ ng ng t.ị ắ ọ
Sau mùa g t, qu m c nhung gieo vãi trên n ng b t đ u chín m ng, bà conặ ả ắ ươ ắ ầ ọ
hái đem v r a s ch, thêm g ng x , tr n v i g o t m, t i ít n c đ chín, túmề ử ạ ừ ả ộ ớ ạ ấ ướ ướ ủ
vào lá chu i bu c ch t vùi trong tro b p nóng, ho c đ xôi nh món “M gà” c aố ộ ặ ế ặ ồ ư ọ ủ
đ ng bào dân t c Thái, ch 30 phút sau s có ngay m t món ăn s n s t, ngămồ ộ ỉ ẽ ộ ề ệ
ngăm đ ng, th m cay là l đ y h p d n và ch m v i xôi r t h p kh u v , Ngàyắ ơ ạ ầ ấ ẫ ấ ớ ấ ợ ẩ ị
nay, cháo “M c nhung” đã tr thành món ăn đ c s n đ c m i ng i a chu ng.ắ ở ặ ả ượ ọ ườ ư ộ
Đ có món cháo M c nhung (ti ng M ng g i là qu ng ), ng i ch bi n ph iể ắ ế ườ ọ ả ố ườ ế ế ả
bi t ch n lo i t th m, n u đ c t m đ u v g t non (nh c m) thì càng t t.ế ọ ạ ẻ ơ ế ượ ấ ầ ụ ặ ư ố ố
Dùng th t s ng s n l n n ng khô hay hun khói, băm nh n u nhuy n v iị ươ ườ ợ ướ ỏ ấ ễ ớ
cháo t m. Khi cháo chín t i cho qu M c nhung vào (t l 1 kg t m n u đ n 1-2ấ ớ ả ắ ỷ ệ ấ ấ ế
kg qu M c nhung tuỳ theo s thích), đ p thâm c g ng, n ng và x c cả ắ ở ậ ủ ừ ở ướ ả ả ủ
b vào đáy n i cháo, khu y đ u. vài phút sau, m i ng i có ngay món cháo "M cỏ ồ ấ ề ọ ườ ắ
nhung" đ c s n th m n ng, đ c sánh. ặ ả ơ ồ ặ
Đón xuân có thêm món cháo "M c nhung" đ y h ng v đông quê th t đãi b nắ ầ ươ ị ế ạ
bè thì th t tuy t.ậ ệ
M t s phong t c t t c a dân t c M ng Tây B cộ ố ụ ế ủ ộ ườ ắ
Bánh Ch ng ngày t tư ế
Dù giàu hay nghèo, ng i M ng vùng Tây B c không th thi u bánh ch ng trênườ ườ ắ ể ế ư
bàn th . Có đi u bánh ch ng nh , dài đ gang tay g i là bánh ch ng ng ch 1 vàờ ề ư ỏ ộ ọ ư ố ỉ
2 l ng g o. Tuy bánh nh nh ng s l ng khá nhi u, nhà nghèo ít cũng trên d iạ ạ ỏ ư ố ượ ề ướ
200 chi c, nhà khá gi gói đ n c ngàn chi c. Vì th phong t c ng i M ng cóế ả ế ả ế ế ụ ườ ườ
l b n, ngày gói bánh tr c ngày t t c a gia đình mình t 2 đ n 3 ngày. Ng iệ ả ướ ế ủ ừ ế ườ
trong b n, trong h h n l ch nhau, t p trung gói h t t nhà này đ n nhà khác.ả ọ ẹ ị ậ ế ừ ế
Ngày gói bánh t t là ngày h i b n r n nh ng r t vui c a ch em, k c nh ngế ộ ậ ộ ư ấ ủ ị ể ả ữ
chàng r , cô dâu t ng lai đ u có m t, là n i h i t trai, gái đ n tu i c p kê, hể ươ ề ặ ơ ộ ụ ế ổ ậ ọ
Đang (hát).
Bánh t t c a anhế ủ
Tu i xuân c a emổ ủ
H n ngày đôi taẹ
Bánh ch ng còn là quà c a ch nhà phát v n cho nhi uư ủ ủ ố ề ng i, nh t là tr emườ ấ ẻ
đ n chúc t t không phát v n b ng ti n) n u là ng i già và b trên trong h cònế ế ố ằ ề ế ườ ề ệ
kèm theo gói th t băm.ị
Món cá chua
Ngày x a ngày x a, ng i M ng b m đ t ngón tay đ xem ngày, chu n bử ư ườ ườ ấ ố ể ẩ ị
các món ăn cho ngày t t th t chu đáo, trong đó nh t thi t nhà nào cũng ph i cóế ậ ấ ế ả
món cá p chuaướ
Đ có m t “Pe cá Tua”- hũ cá chua không ph i d . Con trai đi quăng chài vàoể ộ ả ễ
đêm, đem cá v m b ng moi ru t, c t khúc nh b ng hai ngón tay, b đ u đuôi,ề ổ ụ ộ ắ ỏ ằ ỏ ầ
p mu i, đem xôi, sau đó thêm m t ít c m ngu i, ít men r u, tr n đ u r i choướ ố ộ ơ ộ ượ ộ ề ồ
vào hũ, đ c 15 ngày thì b thính vào.ượ ỏ
Cá p chua đ t 3 đ n 6 tháng, bày lên mâm ăn ngay. Cá p chua gói vào láướ ể ừ ế ướ
th u d u (bánh t ) r i n ng. Cá p chua n u canh có thêm gia v : Lá s , g ng,ầ ầ ẻ ồ ướ ướ ấ ị ả ừ
t, m c khén. Cá p chua làm bánh và đ c m (vung ch o xôi b ng g ).ớ ắ ướ ồ ơ ả ằ ỗ
Ng i M ng có câu: “ăn m t mi ng cá chua, sáng m t c năm” mùi th mườ ườ ộ ế ắ ả ơ
c a cá chua n ng, h i b c lên c a chõ xôi bánh khêu g i m i g i m i nhà đónủ ướ ơ ố ủ ợ ờ ọ ọ
xuân v .ề
Ăn chay
Đêm 29 và 30 tháng ch p, nhà nhà đ u th p h ng, s m mâm rau, qu , r u,ạ ề ắ ươ ắ ả ượ
tr u cau, không có th t cá, g i là ăn chay đ đón “ma nhà” và t tiên v ăn t t. Doầ ị ọ ể ổ ề ế
đó, g i b a “ti c” đêm 29 và 30 tháng ch p là ngày ăn chay.ọ ữ ệ ạ
U ng r u khi hátố ượ
Hát dân ca (Đang) là đ c đáo nh t c a dân t c M ng, trong mâm c ngày t tộ ấ ủ ộ ườ ỗ ế
không th thi u. Nh ng bây gi không ph i ai cũng bi t Đang nh ngày x a, choể ế ư ờ ả ế ư ư
nên c i bi n b ng cái l . Ch mâm x ng ra m t đôi chén r u, đôi chén y đ tả ế ằ ệ ủ ướ ộ ượ ấ ặ
tr c ai ng i y ph i Đang, n u không bi t thì hát b t kỳ bài gì mà mình bi t.ướ ườ ấ ả ế ế ấ ế
Kh i anh cán b ng i Kinh ph i hát c bài k t đoàn là vì th .ố ộ ườ ả ả ế ế