Xu hướng freelance - Tháo bỏ sự bó buộc nơi công sở
Có bao giờ bạn tưởng tượng ra một công việc mà không phải tuân thủ những quy
định đôi khi cứng nhắc nơi công sở như phải cuống cuồng ăn, mặc, trang điểm để
đúng 8h phải có mặt ở công sở “trình diện” sếp; không phải chịu sự ganh tị từ
nhân viên khác; tự chịu tránh nhiệm về những sảm phẩm mình làm ra; đôi khi bận
bịu quá mức nhưng đôi khi lại có thể thư giãn cả tháng trời ở một nơi yêu thích…
mà vẫn có thu nhập khá cao. Đó chính là cái nhìn khái quát về freelance - lao động
tự do.
Freelance - Đi tìm sự tự do
Có không ít bạn trẻ đang giữ những chức vụ khá cao trong các công ty lớn, công ty
nước ngoài với mức lượng nhiều người mong ước nhưng đùng một cái, họ đệ đơn
xin nghỉ việc mà bỏ ra làm nghề tự do. Có không ít người kêu họ là “khùng”
nhưng thực tế, rất nhiều bạn trẻ cho rằng freelance vẫn là một cách thức làm việc
với nhiều yếu tố hấp dẫn những người năng động, sáng tạo: sự tự do, thoải mái,
nhiều thử thách, được chứng tỏ khả năng bản thân, mở rộng thêm nhiều mối quan
hệ, tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm làm việc cũng như sự trải nghiệm cuộc
sống…
Làm freelance có rất nhiều điều hấp dẫn:
Thời gian:
Bạn sẽ không phải vướng vào những ràng buộc của cuộc sống công sở như bó
cứng trong bộ đồng phục suốt 8 tiếng đồng hồ, đến cơ quan đúng 8h sáng hay
hàng ngày quẹt thẻ chấm công, không phải va chạm với những thái độ khó chịu
của đồng nghiệp…
Độc lập:
Bạn sẽ làm sếp của chính mình, có thể tự do sáng tạo và điều chỉnh các ý tưởng.
Lương bổng là vấn đề bạn có thể thoải mái thương lượng với từng đối tác.
Phong cách:
Có thể thay đổi phong cách, phương pháp làm việc và thậm chí là loại hình, đề tài
dự án, tính chất công việc... Sau khi đã "chán" làm dạng công việc này, bạn có thể
tìm cho mình những công việc mới thú vị hơn.
Làm việc nhóm:
Nếu bạn có một nhóm bạn cùng làm việc kiểu freelance, việc trao đổi công việc, ý
tưởng cũng như hỗ trợ nhau sẽ đạt đến mức tối đa, mọi người đều phát huy hết khả
năng, tinh thần trách nhiệm và sẽ không có thái độ "cha chung không ai khóc" bởi
lẽ kết quả công việc chính là "nồi cơm" của mỗi người.
Thu nhập:
freelancer còn có một mức thu nhập khá hấp dẫn theo dự án hoặc theo giờ. Thực tế
các công ty có xu hướng trả công khá cao cho những freelancer phù hợp với công
việc mà họ đang thiếu người. Một freelancer “đắt sô” có mức thu nhập hàng tháng
gấp hai, ba lần so với các đồng nghiệp làm toàn thời gian của họ cũng là chuyện
bình thường, thậm chí có người thu nhập 1 tháng có thể lên đến 1.000, 1.200 USD.
Là một freelancer được nhiều người - công ty biết đến và tin cậy, đồng nghĩa với
chuyện bạn dễ dàng nắm được những hợp đồng lớn, bỏ túi vài ngàn USD chỉ trong
một tháng. Sau một lần "trúng quả", bạn có thể vi vu du lịch đâu đó cả tuần lễ nghỉ
xả hơi lấy lại năng lượng mà chẳng cần phải nộp đơn xin phép ai. Nghe thật hấp
dẫn và đầy hoa hồng phải không?
Mối quan hệ và Kinh nghiệm:
Mở mang các mối quan hệ, tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm chinh chiến độc lập
và sự tự giác. Do tiếp cận nhiều nguồn công việc khác nhau nên kỹ năng của họ
cũng khá đa dạng và đồng thời có thêm nhiều mối quan hệ tốt. “Tích lũy thêm
nhiều kiến thức, công nghệ mới trong lĩnh vực phần mềm, có thêm nhiều bạn bè
chuyên môn là điều tôi đạt được khi làm ngoài giờ một số dự án freelance” - anh
Ngô Trung Phong, trưởng dự án (Project Leader) của công ty phần mềm FSoft
chia sẻ.
Sẽ "vỡ mộng" nếu quá tôn sùng freelance
Sức ép về thời hạn hoàn tất:
Bạn có thể được tự do về giờ giấc làm việc, nhưng thời hạn hoàn tất một dự án,
công trình vẫn là điều phải tuân thủ hàng đầu. Bạn vẫn phải căng thẳng chạy đua
với thời gian nếu không muốn mất uy tín và khách hàng. Đôi khi chính những
người làm freelance lại ảo tưởng rằng mình có nhiều thời gian, chủ động được
trong công việc, nhưng bắt tay vào làm họ mới nhận thấy để xoay sở và hoàn
thành công việc trong thời gian nhất định quả là khó khăn. Chấp nhận phiêu lưu
với nghề tự do cũng có nghĩa là bạn chấp nhận những rủi ro bất thường xảy ra với
mình.
Lương tháng và Phúc lợi:
Bạn sẽ không được hưởng những phúc lợi, chính sách ưu đãi của các công ty, các
khoản tiền thưởng, bảo hiểm xã hội, trợ cấp sinh sản và xa hơn nữa là lương hưu.
Lương bổng không ổn định cũng là một vấn đề đáng lo ngại.
Freelance đồng nghĩa với mọi gánh nặng trách nhiệm đều trút lên vai bạn:
Tự do không có nghĩa là rảnh rỗi, bạn phải biết cách sử dụng sự tự do ấy đạt hiệu
quả tối đa. Làm sếp của bản thân cũng có nghĩa là bạn phải quyết đoán, tự giác và
nghiêm khắc với chính mình. Khi còn là nhân viên trong một công ty, sai lầm của
bạn có thể được đồng nghiệp phát hiện ra trước khi thành sản phẩm giao cho
khách hàng; làm freelance, bạn phải tự kiểm tra lại tất cả sản phẩm của mình. Nếu
phạm sai lầm, bạn có thể lâm vào tình trạng "ế ẩm" trong một thời gian dài. Các
freelancer vì rất tự do nên thường xao nhãng công việc và thiếu tính kỷ luật. Chính
những điều đó khiến bạn không thể trở thành một “freelancer quan trọng”.
Freelance - Họ là những ai?
Khác với làm việc chính thức cho công ty, xí nghiệp mà ở đó các nhân viên sẽ
hoạt động theo guồng máy có sẵn với sự hỗ trợ của đồng nghiệp, người làm
freelance phải làm việc độc lập, chỉ dựa vào khả năng và mối quan hệ của mình.
Chính vì vậy, họ phải tự thân vận động để kiếm được những hợp đồng, những lời
mời cộng tác từ các khách hàng.
Do đặc thù công việc, xu hướng freelance ở nước ta hiện nay tập trung vào hai
nhóm nghề chính:
• Nhóm thiên về sáng tạo như sản xuất âm nhạc, đạo diễn chương trình, tổ
chức sự kiện, nhiếp ảnh gia, thiết kế (đồ họa, nội thất, thời trang, …), kiến
trúc sư, stylist, viết báo, biên tập viên, PR, copywriter…
• Nhóm thứ 2 gồm những nghề đòi hỏi sự đào tạo bài bản chuyên sâu và dày
dạn kinh nghiệm, như tư vấn luật, tư vấn thành lập - tái cấu trúc doanh
nghiệp, kế toán, bác sỹ, dịch thuật, lập trình, IT…
Điều kiện để trở thành một freelancer
Để có thể trở thành một người làm tự do thành công, bạn cần có một bề dày về
kinh nghiệm và thật sự giỏi về chuyên môn. Không cần phải đa tài, đa năng nhưng
bạn phải có cách làm việc chuyên nghiệp trong chuyên môn của bạn, phải linh
hoạt trong khi tìm giải pháp cho vấn đề, đảm bảo chất lượng sản phẩm, và thời
gian phải đúng hạn. Chính vì vậy, ít thấy ai vừa tốt nghiệp đã trở thành một
freelancer giỏi. Ít nhất, họ phải trải qua vài năm trong một vài công ty lớn nhỏ, có
những sản phẩm chất lượng tốt, đạt đến độ chín nhất định về nghề nghiệp, tạo
được mối quan hệ rộng…
Tính độc lập được đánh giá cao khi bạn ứng tuyển vào những vị trí freelance quan
trọng, bởi bạn sẽ nhận “đơn đặt hàng công việc” theo "gói" từ một cơ quan, hoàn
thành nó và nghiệm thu xong có thể dừng công việc. Lúc này, bạn như là một công