intTypePromotion=1

Áp dụng pháp luật hình sự của tòa án nhân dân (qua thực tiễn tỉnh Thanh Hóa)

Chia sẻ: Làu Chỉ Quay | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:22

0
55
lượt xem
2
download

Áp dụng pháp luật hình sự của tòa án nhân dân (qua thực tiễn tỉnh Thanh Hóa)

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết Áp dụng pháp luật hình sự của tòa án nhân dân (qua thực tiễn tỉnh Thanh Hóa) trình bày Nghiên cứu cơ sở lý luận về việc áp dụng pháp luật (ADPL) trong hoạt động giải quyết án hình sự của TAND dưới góc độ lý luận Mác - Lênin về Nhà nước và pháp luật, làm rõ những đặc trưng riêng của hoạt động giải quyết án hình sự và các tiêu chí để đánh giá chất lượng ADPL trong hoạt động xét xử án hình sự của TAND hiện nay,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Áp dụng pháp luật hình sự của tòa án nhân dân (qua thực tiễn tỉnh Thanh Hóa)

Áp dụng pháp luật hình sự của Tòa án nhân dân (qua<br /> thực tiễn tỉnh Thanh Hóa)<br /> Đàm Cảnh Long<br /> Trường Đại học Quốc gia Hà Nội; Khoa Luật<br /> Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật; Mã số: 603801<br /> Người hướng dẫn: Giáo sư, tiến sỹ Hoàng Thị Kim Quế<br /> Năm bảo vệ: 2012<br /> Abstract. Nghiên cứu cơ sở lý luận về việc áp dụng pháp luật (ADPL) trong hoạt động giải<br /> quyết án hình sự của TAND dưới góc độ lý luận Mác - Lênin về Nhà nước và pháp luật. Làm rõ<br /> những đặc trưng riêng của hoạt động giải quyết án hình sự và các tiêu chí để đánh giá chất lượng<br /> ADPL trong hoạt động xét xử án hình sự của TAND hiện nay. Phân tích thực trạng ADPL hình<br /> sự của TAND ở tỉnh Thanh Hóa trong thời gian 05 năm (từ 2006 đến 2010), làm rõ các nguyên<br /> nhân dẫn đến việc các bản án, quyết định còn oan, sai, bị hủy, cải sửa lớn do lỗi chủ quan, không<br /> đúng pháp luật. Đề xuất các quan điểm và giải pháp cơ bản bảo đảm chất lượng ADPL trong<br /> hoạt động giải quyết án hình sự của TAND góp phần thực hiện có hiệu quả công cuộc cải cách tư<br /> pháp, nâng cao uy tín của nền tư pháp nước nhà trong tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền<br /> XHCN của dân, do dân và vì dân.<br /> Keywords: Thanh Hóa; Luật hình sự; Tòa án Nhân dân; Pháp luật Việt Nam<br /> Content.<br /> PHẦN MỞ ĐẦU<br /> 1. Tính cấp thiết của đề tài<br /> Xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam là con đường phát triển tất yếu, phù hợp với xu thế chung<br /> của thời đại. Trong Nhà nước pháp quyền, quyền tư pháp giữ một vai trò đặc biệt quan trọng. Vì vậy, mục<br /> tiêu của chiến lược cải cách tư pháp ở nước ta đến năm 2020 đã được chỉ ra trong Nghị quyết số 49NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị (gọi tắt là Nghị quyết số 49-NQ/TW) là: "Xây dựng nền tư<br /> pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý, từng bước hiện đại, phục vụ nhân<br /> dân, phụng sự Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; hoạt động tư pháp mà trọng tâm là hoạt động xét xử<br /> được tiến hành có hiệu quả và hiệu lực cao".<br /> Trong những năm qua, chất lượng hoạt động xét xử đã được nâng lên từng bước. Nhưng chưa ngang<br /> tầm với yêu cầu và đòi hỏi của nhân dân; Vẫn còn tình trạng xét xử oan, sai, bỏ lọt tội phạm..., các bản án<br /> bị hủy, cải sửa lớn do lỗi chủ quan. Xâm hại đến quyền lợi chính đáng, hợp pháp của công dân, làm giảm<br /> sút niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và các cơ quan tư pháp.<br /> Mặt khác cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường, tình hình tội phạm diễn ra ngày<br /> càng đa dạng phức tạp, đang gây ra những tác hại nghiêm trọng về an ninh trật tự và đời sống xã hội.<br /> <br /> Để xây dựng nhà nước pháp quyền thực sự của dân, do dân và vì dân, cần phải xây dựng Tòa án thực<br /> sự là cơ quan bảo vệ công lý, bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp của mỗi người dân trước nguy cơ bị<br /> xâm hại trái pháp luật của các cá nhân, tổ chức, cũng như từ chính các cơ quan tiến hành tố tụng, góp<br /> phần duy trì trật tự xã hội và tạo môi trường ổn định, lành mạnh, thuận lợi cho cuộc sống của người dân,<br /> thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.<br /> Nâng cao chất lượng áp dụng pháp luật (ADPL) của các cơ quan tư pháp nói chung, Tòa án nói riêng<br /> đang là đòi hỏi cấp thiết và lâu dài. Nhận thức đúng tầm quan trọng của ADPL hình sự tại Tòa án, góp<br /> phần nâng cao chất lượng ADPL hình sự của Tòa án nhân dân (TAND), xứng đáng với niềm tin của nhân<br /> dân, Đảng và Nhà nước trong tiến trình cải cách tư pháp. Tôi chọn đề tài "Áp dụng pháp luật hình sự<br /> của Tòa án nhân dân (qua thực tiễn tỉnh thanh Hóa)" để làm luận văn cao học của mình.<br /> 2. Tình hình nghiên cứu của đề tài<br /> Ở nước ta hiện nay, vấn đề ADPL nói chung và ADPL trong hoạt động giải quyết án hình sự nói<br /> riêng của TAND luôn luôn là đề tài thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học pháp lý và đã có những<br /> bài viết có giá trị. Những bài viết đó góp phần làm sáng tỏ mối liên hệ giữa lý luận khoa học pháp lý với<br /> thực tiễn, vì vậy trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần quan trọng trong việc bảo đảm ADPL của TAND.<br /> Gần đây có một số công trình nghiên cứu về ADPL trong hoạt động giải quyết, xét xử của TAND đã<br /> được công bố như:<br /> - Luận án tiến sĩ của Lê Xuân Thân: "Áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân<br /> ở Việt Nam hiện nay", năm 2004.<br /> - Luận án tiến sĩ của Chu Thị Trang Vân: "Hoạt động áp dụng pháp luật hình sự của các cơ quan điều tra,<br /> Viện kiểm sát và Tòa án Việt Nam", năm 2009.<br /> - Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Đức Hiệp: "Áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử án hình sự của<br /> Tòa án nhân dân ở tỉnh Ninh Bình", năm 2004.<br /> - Luận văn thạc sĩ của Trần Văn Kiểm: "Áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử án hình sự của Tòa<br /> án nhân dân ở tỉnh Nam Định", năm 2010.<br /> - Tác giả Lưu Tiến Dũng với bài: "Bàn về áp dụng pháp luật trong công tác xét xử", Tạp chí TAND,<br /> số tháng 5/2005.<br /> - Tác giả Chu Thi Trang Vân với bài: "Vai trò sáng tạo của Tòa án trong thực tiễn áp dụng pháp luật hình<br /> sự", Tạp chí Lập pháp, số 27, tháng 9/2007.<br /> - Tác giả Nguyễn Ngọc Trí với bài: "Chức năng của Tòa án trong tố tụng hình sự trước yêu cầu cải<br /> cách tư pháp", Tạp chí Khoa học, Đại học quốc gia Hà Nội, năm 2009.<br /> Những công trình nghiên nêu trên đã đề cập đến việc ADPL, ADPL trong xét xử của TAND nói<br /> chung, ADPL trong xét xử các vụ án hình sự nói riêng. Luận văn này tập trung nghiên cứu toàn bộ hoạt<br /> động ADPL hình sự của TAND qua thực tiễn tỉnh Thanh Hóa, nơi học viên đã có nhiều năm công tác<br /> nhằm rút ra những kết luận trong hoạt động ADPL hình sự của TAND.<br /> 3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn<br /> <br /> 3.1. Mục đích<br /> Nghiên cứu góp phần làm rõ cơ sở lý luận của ADPL trong hoạt động giải quyết án hình sự.<br /> Phân tích, đánh giá thực trạng ADPL hình sự của TAND ở tỉnh Thanh Hóa. Từ đó luận văn đề xuất quan<br /> điểm và giải pháp bảo đảm ADPL trong hoạt động giải quyết án hình sự, khắc phục những hạn chế ADPL<br /> hình sự của TAND.<br /> 3.2. Nhiệm vụ<br /> - Nghiên cứu cơ sở lý luận về việc ADPL trong hoạt động giải quyết án hình sự của TAND dưới góc độ lý<br /> luận Mác - Lênin về Nhà nước và pháp luật. Làm rõ những đặc trưng riêng của hoạt động giải quyết án hình sự<br /> và các tiêu chí để đánh giá chất lượng ADPL trong hoạt động xét xử án hình sự của TAND hiện nay.<br /> - Phân tích thực trạng ADPL hình sự của TAND ở tỉnh Thanh Hóa trong thời gian 05 năm (từ 2006<br /> đến 2010), làm rõ các nguyên nhân dẫn đến việc các bản án, quyết định còn oan, sai, bị hủy, cải sửa lớn<br /> do lỗi chủ quan, không đúng pháp luật.<br /> - Đề xuất các quan điểm và giải pháp cơ bản bảo đảm chất lượng ADPL trong hoạt động giải quyết án<br /> hình sự của TAND góp phần thực hiện có hiệu quả công cuộc cải cách tư pháp, nâng cao uy tín của nền tư<br /> pháp nước nhà trong tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân.<br /> 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu<br /> 4.1. Đối tượng nghiên cứu<br /> Đối tượng nghiên cứu của luận văn là việc ADPL hình sự, trong quá trình giải quyết các vụ án hình<br /> sự của TAND qua thực tiễn tỉnh Thanh Hóa.<br /> 4.2. Phạm vi nghiên cứu<br /> Trong phạm vi luận văn thạc sĩ luật học thuộc chuyên ngành lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật,<br /> luận văn bao gồm những nội dung lý luận và thực tiễn có liên quan đến vấn đề ADPL hình sự của TAND. Để<br /> giải quyết một vụ án hình sự có thể phải áp dụng nhiều loại văn bản pháp luật có liên quan, như: Bộ luật dân<br /> sự, luật thi hành án dân sự, Pháp lệnh về án phí và lệ phí Tòa án… nhưng chủ yếu là pháp luật hình sự. Vì vậy<br /> luận văn tập trung nghiên cứu ADPL hình sự của TAND qua thực tiễn tỉnh Thanh Hóa.<br /> Nghiên cứu toàn bộ hoạt động ADPL hình sự của TAND ở tỉnh Thanh Hóa từ năm 2006 đến năm<br /> 2010, gồm: Hoạt động xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự của TAND cấp huyện thuộc tỉnh và của TAND<br /> tỉnh; Hoạt động xét xử phúc thẩm các vụ án hình sự; hoạt động giám đốc thẩm các vụ án hình sự; hoạt<br /> động ADPL hình sự của Tòa án trong thi hành án hình sự, nhằm phát hiện những tồn tại, hạn chế cũng<br /> như những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động ADPL hình sự của Tòa án, từ đó đưa ra các giải pháp khắc<br /> phục nguyên nhân, phát huy những thành tựu, đáp ứng một cách tốt nhất các yêu cầu của hoạt động<br /> ADPL hình sự của TAND địa phương, đồng thời đề xuất các giải pháp để bảo đảm cho ADPL hình sự<br /> của TAND đúng pháp luật, phù hợp với tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền.<br /> Luận văn nghiên cứu những vấn đề chung của quy trình ADPL trong hoạt động giải quyết án hình sự từ<br /> việc nghiên cứu vụ án đến việc chọn quy phạm pháp luật, ban hành bản án và ra các quyết định thi hành<br /> bản án hình sự.<br /> <br /> 5. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn<br /> 5.1. Cơ sở lý luận<br /> Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về Nhà nước và pháp luật; tư<br /> tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp quyền; đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng<br /> Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân. Đặc biệt là các quan điểm chỉ đạo cải cách tư<br /> pháp, theo tinh thần nghị quyết 48NQ/TW; 49NQ/TW của Bộ chính trị về vấn đề cải cách tổ chức và hoạt<br /> động của TAND và các cơ quan tư pháp trong giai đoạn hiện nay, nhằm đáp ứng tốt nhất yêu cầu của lộ<br /> trình cải cách tư pháp.<br /> 5.2. Các phương pháp nghiên cứu<br /> Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu cụ thể đó là: Phân tích, tổng hợp, so sánh, lịch sử và<br /> lôgic, phương pháp thống kê, trong đó chú trọng các phương pháp kết hợp giữa lý luận và thực tiễn.<br /> 6. Đóng góp mới về khoa học của luận văn<br /> Trên cơ sở làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về ADPL trong hoạt động xét xử nói chung<br /> và ADPL trong hoạt động giải quyết án hình sự của TAND qua thực tiễn tỉnh Thanh Hóa nói riêng, luận<br /> văn đề xuất một số phương hướng và giải pháp cụ thể nhằm góp phần nâng cao chất lượng giải quyết các<br /> vụ án hình sự của TAND đáp ứng nhu cầu công cuộc cải cách tư pháp hiện nay.<br /> 7. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn<br /> - Về mặt lý luận: Luận văn góp phần làm sáng tỏ lý luận về ADPL, làm sáng tỏ các đặc điểm của<br /> ADPL hình sự của TAND trong việc giải quyết các vụ án hình sự.<br /> - Về mặt thực tiễn: Luận văn có ý nghĩa thực tiễn đối với việc nâng cao trình độ lý luận, chuyên môn<br /> cho thẩm phán, thư ký Tòa án, những người trực tiếp làm công tác giải quyết án hình sự tại các TAND,<br /> góp phần nâng cao chất lượng giải quyết án hình sự của TAND. Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu<br /> tham khảo cho công tác nghiên cứu khoa học pháp lý, học tập trong các trường Đại học ngành luật.<br /> 8. Kết cấu của luận văn<br /> Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3<br /> chương:<br /> Chương 1: Cơ sở lý luận về áp dụng pháp luật hình sự của Tòa án nhân dân<br /> Chương 2: Thực trạng áp dụng pháp luật hình sự của Tòa án nhân dân qua thực tiễn tỉnh Thanh Hóa.<br /> Chương 3: Các quan điểm và giải pháp cơ bản về bảo đảm chất lượng áp dụng pháp luật hình sự của<br /> Tòa án nhân dân.<br /> <br /> Chương 1<br /> CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ<br /> CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN<br /> <br /> 1.1. Khái niệm, đặc điểm áp dụng pháp luật<br /> 1.1.1. Áp dụng pháp luật trong hệ thống các hình thức thực hiện pháp luật<br /> ADPL hình sự có tầm quan trọng đặc biệt, vừa có những đặc điểm chung như các dạng ADPL khác,<br /> vừa có những đặc điểm riêng của mình.Do vậy, trước khi nghiên cứu về ADPL hình sự, chúng ta cần<br /> phân tích về ADPL trong hệ thống các hình thức thực hiện pháp luật nói chung.<br /> Pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam là hệ thống các quy tắc xử sự thể hiện ý chí, lợi ích của nhân dân lao<br /> động, do nhà nước ban hành (hoặc thừa nhận), có tính bắt buộc chung, được nhà nước đảm bảo thực hiện trên<br /> cơ sở kết hợp giáo dục, thuyết phục và cưỡng chế; thu hút sự tham gia tích cực của toàn xã hội vào hoạt động<br /> xây dựng và thực hiện pháp luật, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội vì mục tiêu dân giầu, nước mạnh, xã<br /> hội công bằng, dân chủ và văn minh.<br /> Pháp luật chỉ có ý nghĩa thực sự khi các quy định pháp luật được thực hiện trên thực tế. Chỉ khi pháp<br /> luật được thực hiện đầy đủ, nghiêm túc, triệt để, sâu rộng trong đời sống xã hội thì mới đảm bảo được<br /> quyền lợi chính đáng của công dân, vai trò lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, duy trì được trật tự xã hội, thúc<br /> đẩy xã hội phát triển.<br /> Thực hiện pháp luật là một quá trình hoạt động có mục đích làm cho những quy định của pháp luật đi<br /> vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật. Căn cứ vào tính chất<br /> của các hoạt động thực hiện pháp luật, khoa học pháp lý đã phân chia thực hiện pháp luật thành những<br /> hình thức cụ thể như: Tuân thủ pháp luật; thi hành pháp luật; sử dụng pháp luật; và ADPL.<br /> ADPL là một trong bốn hình thức thực hiện pháp luật cơ bản, có tính chất đặc biệt.<br /> ADPL là một hình thức thực hiện pháp luật, trong đó nhà nước thông qua các cơ quan có thẩm quyền<br /> hoặc nhà chức trách tổ chức cho các chủ thể pháp luật thực hiện những quy định của pháp luật, hoặc tự<br /> mình căn cứ vào các quy định của pháp luật ra các quyết định ADPL vào trong những trường hợp cụ thể<br /> của đời sống xã hội.<br /> 1.1.2. Đặc điểm của áp dụng pháp luật<br /> Thứ nhất, ADPL là hoạt động mang tính tổ chức, thể hiện quyền lực Nhà nước.<br /> Thứ hai, ADPL là hoạt động phải tuân theo thủ tục chặt chẽ do pháp luật quy định.<br /> Thứ ba, hoạt động ADPL là hoạt động điều chỉnh có tính chất cá biệt, cụ thể đối với các quan hệ xã<br /> hội nhất định.<br /> Thứ tư, ADPL là hoạt động đòi hỏi tính sáng tạo.<br /> 1.2. Khái niệm, đặc điểm, các giai đoạn áp dụng pháp luật hình sự của Tòa án nhân dân<br /> 1.2.1. Khái niệm áp dụng pháp luật hình sự của Tòa án nhân dân<br /> ADPL hình sự của TAND trước hết là một hoạt động ADPL, nên nó có đầy đủ những đặc điểm<br /> chung của hoạt động ADPL nói chung, đồng thời có tính đặc thù riêng của hoạt động ADPL hình sự do Tòa<br /> án áp dụng. Đó là những quy phạm pháp luật có những chế tài mạnh nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến tính<br /> mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, quyền sở hữu tài sản của con người, việc duy trì trật tự công cộng và<br /> chỉ duy nhất Tòa án có quyền áp dụng.<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2