Bài giảng Quản lý đô thị: Kinh nghiệm và kiến thức chuẩn nhất

Qu¶n lý ®« thÞ

Chương I:

tæng quan vÒ qu¶n lý ®« thÞ

néi dung chÝnh cña bµi

1.1. Kh¸I niÖm chung

1.2. Môc ®Ých vai trß vµ ®èi tîng cña qL§T 1.3. nh÷ng Néi dung chñ YÕu cña c«ng T¸c QL§T

1.4. c¬ cÊu hÖ thèng QL§T vµ thùc Tr¹ng vÒ QL§T ë ViÖt Nam

1.1. Kh¸I niÖm chung

1.1.1.Nh÷ng ®Æc ®iÓm c¬ b¶n cña ®« thÞ

 §« thÞ lµ nh÷ng ®iÓm d©n c tËp trung, cã vai trß thóc ®Èy sù ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi cña mét vïng l·nh thæ, cã c¬ së h¹ tÇng thÝch hîp vµ d©n c néi thÞ kh«ng díi 4000 ngêi víi tû lÖ phai n«ng nghiÖp tèi thiÓu lµ 65%.

 Mçi ®« thÞ lµ trung t©m tæng hîp hay trung t©m chuyªn ngµnh cña mét vïng l·nh thæ nµo ®ã, thËm trÝ lµ mét trung t©m cña quèc gia. * §« thÞ kh«ng nh÷ng lµ n¬i tiªu biÓu cho sù ph¸t triÓn, thÞnh vîng vµ v¨n minh cña mçi quèc gia mµ cßn lµ nh÷ng trung t©m truyÒn b¸ v¨n minh, lµ ®Çu tÇu thóc ®Èy c¸c vïng xung quanh ph¸t triÓn.

YÕu tè c¬ b¶n thóc ®Èy sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ®« thÞ ë chç:

Thø nhÊt: §« thÞ lµ n¬i tËp trung c¸c c¬ quan hµnh chÝnh cña

®Þa ph¬ng

Thø hai: §« thÞ lµ n¬i tËp trung giao lu c¸c bé phËn cña s¶n xuÊt ®µu mèi bu«n b¸n, s¶n xuÊt c«ng nghiÖp tËp trung… Thø ba: §« thÞ lµ n¬i tiªu biÓu cho sù ph¸t triÓn, thÞnh vîng

vµ v¨n minh cña mçi quèc gia mµ cßn lµ trung t©m truyÒn b¸ v¨n minh, lµ ®Çu tÇu thóc ®Èy c¸c vïng xunh quanh ph¸t triÓn.

Thø 4: §« thÞ cã tÝnh tËp trung rÊt cao. Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ®« thÞ nÕu ®« thÞ mÊt dÇn vai trß

tËp trung th× qu¸ tr×nh ®« thÞ ho¸ sÏ ngõng trÖ.

1.1.2. Kh¸i niÖm vÒ QL§T

 Qu¶n lý §« thÞ lµ c¸c ho¹t ®éng nh»m huy ®éng mäi nguån lùc vµo c«ng t¸c quy ho¹ch, ho¹ch ®Þnh c¸c ch¬ng tr×nh ph¸t triÓn vµ duy tr× c¸c ho¹t ®éng ®ã ®Ó ®¹t ®îc c¸c môc tiªu ph¸t triÓn cña chÝnh quyÒn thµnh phè.

 Qu¶n lý §« thÞ lµ mét khoa häc tæng hîp ®îc x©y dùng trªn c¬ së cña nhiÒu khoa häc chuyªn ngµnh, bao gåm hÖ thèng chÝnh s¸ch, c¬ chÕ, biÖn ph¸p vµ ph¬ng tiÖn ®îc chÝnh quyÒn nhµ níc c¸c cÊp sö dông ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn qu¶n lý vµ kiÓm so¸t qu¸ tr×nh t¨ng trëng ®« thÞ.

Thùc chÊt cña QL§T nhµ níc trªn c¸c lÜnh vùc ë ®« thÞ lµ sù can thiÖp b»ng quyÒn lùc cña chÝnh quyÒn vµo c¸c qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ë ®« thÞ, víi môc ®Ých lµm cho c¸c ®« thÞ trë thµnh nh÷ng trung t©m ho¹t ®éng kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸, khoa häc kü thuËt vµ giao lu quèc tÕ cña mçi vïng l·nh thæ.

Qu¶n lý ®« thÞ bao gåm:

Qu¶n lý hµnh chÝnh ®« thÞ

Qu¶n lý nghiÖp vô trªn mäi lÜnh vùc cña ®« thÞ

Qu¶n lý hµnh chÝnh cã t¸c dông duy tr× mäi ho¹t ®éng trªn mäi lÜnh vùc thuéc ®Þa bµn.

Qu¶n lý chuyªn m«n nghiÖp vô trªn c¸c ngµnh, c¸c lÜnh vùc cña ®« thÞ chÝnh lµ hç trî cho hÖ thèng qu¶n lý qu¶n lý nhµ níc

C¬ quan qu¶n lý hµnh chÝnh chÞu tr¸ch nhiÖm cao nhÊt vÒ c¸c sù viÖc x¶y ra ë ®« thÞ

Qu¶n lý chuyªn m«n nghiÖp vô kh«ng ®¬n thuÇn lµ thùc hiÖn theo ®óng c¸c quy ®Þnh quy ph¹m kü thuËt cña ngµnh mµ cßn ph¶i thùc hiÖn tèt c¸c nhiÖm vô ®îc giao tõ c¬ quan QL nhµ níc

Qu¶n lý hµnh chÝnh lµ mét c«ng viÖc rÊt ®a d¹ng vµ phøc t¹p ®ßi hái mét c¬ chÕ qu¶n lý ®Çy ®ñ vµ ®ång bé

Nh÷ng vÊn ®Ò trong qu¶n lý chuyªn m«n nghiÖp vô ë ®« thÞ lµ:

Qu¶n lý tµi chÝnh ®« thÞ

Qu¶n lý C«ng tr×nh kiÕn tróc

Qu¶n lý ®Êt

Qu¶n lý H¹ tÇng kü thuËt

1.2. môc ®Ých, vai trß vµ ®èi tîng cña qu¶n lý ®« thÞ

1.2.1.Môc ®Ých cña qu¶n lý ®« thÞ

Qu¶n lý sù t¨ng trëng cña ®« thÞ

Lµm chñ qu¸ tr×nh t¨ng trëng

N©ng cao tû lÖ t¨ng trëng

Thùc chÊt ®ã lµ §iÒu phèi c¸c ho¹t ®éng cña ®« thÞ

§Ó qu¶n lý sù t¨ng trëng ®« thÞ ph¶i:

§iÒu phèi c¸c ho¹t ®éng cña ®« thÞ ®Ó t¹o thµnh mét ®« thÞ cã sù ph¸t triÓn hµi hoµ gi÷ c¸c thµnh phÇn vµ c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn

Trong qu¸ tr×nh tæ chøc, x©y dùng vµ ph¸t triÓn ®« thÞ ®« thÞ cÇn ph¶i ®Ò ra nh÷ng môc tiªu dµi h¹n, trung h¹n vµ ng¾n h¹n.

Trªn thùc tÕ, c¸c nhµ qu¶n lý cã nhiÖm vô réng lín h¬n ®ã lµ hä ph¶i ho¹ch ®Þnh vµ lËp kÕ ho¹ch ph¸t triÓn tæng thÓ

NÕu nh×n vµo qu¶n lý mét c¸ch phiÕn diÖn vµ ®¬n thuÇn th× QL§T chØ tæ chøc c¸c ho¹t ®éng ë ®« thÞ vµ gi¶I quyÕt tèt c¸c mèi quan hÖ ngang däc gi÷a c¸c bé phËn cña ®« thÞ

Víi môc tiªu ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc, gi÷ v÷ng ph¸t triÓn linh tÕ x· héi, v¨n ho¸, ®¶m b¶o an ninh quèc phßng vµ b¶o vÖ m«I trêng sinh th¸I th× th× qu¶n lý ®« thÞ cÇn ®iÒu tiÕt sù ph¸t triÓn cho phï hîp víi sù ph©n bè vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt, tËp trung x©y dùng c¬ së kinh tÕ kü thuËt v÷ng ch¾c lµm ®éng lùc ph¸t triÓn cho mçi ®« thÞ.

Qu¶n lý ®« thÞ cÇn cã ch¬ng tr×nh kÕ ho¹ch bè trÝ hîp lý c¸c ®« thÞ lín, trung b×nh vµ nhá, t¹o ra sù ph¸t triÓn c©n ®èi gi÷a c¸c vïng l·nh thæ, trªn c¬ së ®ã mµ tæ chøc hîp lý viÖc qu¶n lý m«i trêng vµ m«i sinh. §ã còng lµ bíc ®êng ®i ®Õn môc tiªu ph¸t triÓn æn ®Þnh, bÒn v÷ng vµ trêng tån.

§èi víi tõng ®« thÞ, QL§T cÇn v¹ch ra môc tiªu cô thÓ sao cho c¬ së h¹ tÇng ph¸t triÓn ®ång bé vµ phï hîp víi tr×nh ®é kinh tÕ x· héi tuú thuéc vµo yªu cÇu sö dông vµ khai th¸c c¸c khu vùc trong ®« thÞ.

Môc tiªu chung cho c«ng t¸c QL§T níc ta giai ®o¹n tíi

Tõng bíc x©y dùng vµ hoµn thiÖn hÖ thèng ®« thÞ

Cã c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ x· héi vµ kü thuËt hiÖn ®aÞ

§¶m b¶o cho mçi ®« thÞ ph¸t huy ®Çy ®ñ thÕ m¹nh, c¸c nguån lùc

M«i trêng ®« thÞ trong s¹ch ®¶m b¶o mü quan ®îc ph©n bè vµ Ph¸t triÓn hîp lý Trªn ®Þa bµn c¶ níc

1.3. Nh÷ng néi dung chñ yÕu cña c«ng t¸c QL§T

 Qu¶n lý §« thÞ lµ sù kÕt hîp hµi hoµ gi÷a qu¶n lý hµnh chÝnh vµ qu¶n lý chuyªn m«n. Qu¶n lý hµnh chÝnh ®« thÞ lµ mét hÖ thèng thÓ chÕ thùc thi quyÒn hµnh ph¸p luËt nh»m qu¶n lý toµn d©n, qu¶n lý toµn diÖn b»ng hÖ thèng ph¸p quy. Qu¶n lý ®« thÞ cã tÝnh chÊt lÖ thuéc vµo chÝnh trÞ, cã tÝnh x· héi, cã tÝnh ph¸p quyÒn, cã tÝnh hÖ thèng tÇng bËc, cã tÝnh thÝch nghi vµ cã tÝnh chuyªn m«n ho¸ nghÒ nghiÖp cao.

 Qu¶n lý ®« thÞ lµ mét thÓ chÕ thèng nhÊt nªn nã chØ cã hiÖu qu¶ tèt khi x¸c ®Þnh râ nh÷ng thÈm quyÒn g¾n liÒn víi nhiÖm vô cô thÓ cña tõng phÇn tö thuéc hÖ thèng qu¶n lý. Nguyªn t¾c thÈm quyÒn ®Çy ®ñ lµ nguyªn t¾c c¨n b¶n nhÊt, nghÜa lµ nhiÖm vô qu¶n lý ®« thÞ cã ®îc mét hÖ thèng thÓ chÕ qu¶n lý x· héi theo hÖ thèng c¬ chÕ ph¸p lý thèng nhÊt

C¸c c¸ch ph©n lo¹i QL§T

Qu¶n lý ®Êt vµ nhµ ®Êt

Qu¶n lý m«I trêng sinh th¸i

Qu¶n lý Quy ho¹ch x©y dùng ®« thÞ

Qu¶n lý h¹ tÇng kü thuËt

Qu¶n lý h¹ tÇng x· héi

Qu¶n lý tµi chÝnh ®« thÞ

a. Qu¶n lý ®Êt vµ nhµ ®« thÞ

 §Êt ®ai lµ tµi nguyªn cña ®Êt níc vµ trong ®ã ®Êt ®« thÞ lµ tµi nguyªn quý gi¸ mµ mçi quèc gia cÇn qu¶n lý mét c¸ch cã môc ®Ých vµ cã hiÖu qu¶ cao nhÊt. §Êt ®« thÞ lµ ®Êt néi thµnh, néi thÞ. §Êt ngo¹i thµnh, ngo¹i thÞ ®· cã quy ho¹ch ®îc c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn phª duyÖt ®Ó ph¸t triÓn ®« thÞ còng ®îc qu¶n lý nh ®Êt ®« thÞ.

§iÒu tra, kh¶o s¸t, ®¸nh gi¸

Qu¶n lý ®Êt ®« thÞ

Thñ tôc quyÒn sö dông

CËp nhËt biÕn ®éng

LËp c¸c kÕ ho¹ch, v¨n b¶n ph¸p quy

Gi¶i quyÕt tranh chÊp, vi ph¹m

•

• Quy ho¹ch ®« thÞ lµ viÖc tæ chøc kh«ng gian ®« thÞ, tæ chøc n¬i ¨n chèn ë, n¬i lµm viÖc, ®i l¹i, nghØ ngíi gi¶i trÝ vµ c¶i thiÖn quan hÖ x· héi cña ngêi d©n ®« thÞ Môc tiªu cña quy ho¹ch lµ t¹o sù tiÖn lîi, kinh tÕ, hµi hoµ gi÷a c¸c chøc n¨ng cña ®« thÞ vµ c¸c mèi quan hÖ cña con ngêi. Do vËy, quy ho¹ch ®« thÞ lµ mét c«ng t¸c tæng hîp cã liªn quan ®Õn nhiÒu ngµnh nh lÞch sö, ®Þa lý, nh©n v¨n, kinh tÕ, nghÖ thuËt, luËt ph¸p, an ninh, an toµn vv...

LËp v¨n b¶n ph¸p quy LËp vµ xÐt duyÖt quy ho¹ch

B¶o vÖ m«i tr- êng c¶nh quan Thanh tra, kiÓm tra, xö lý

c. Qu¶n lý m«i trêng sinh th¸i ®« thÞ

M«i trêng ®« thÞ gåm toµn bé c¸c yÕu tè tù nhiªn vµ nh©n t¹o quan hÖ mËt thiÕt víi nhau bao quan con ngêi cã ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn mäi ho¹t ®éng, sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña con ngêi còng nh thiªn nhiªn tuú thuéc vµo th¸i ®é cña con ngêi ®èi víi nã.

• Qu¶n lý m«i trêng ®« thÞ nh»m môc ®Ých c©n ®èi hµi hµo gi÷a ph¸t triÓn kinh tÕ, v¨n ho¸ x· héi vµ b¶o vÖ m«i trêng. M«i tr- êng sinh th¸i ®« thÞ ph¶i ®¹t yªu cÇu cao vÒ tæ chøc, bëi v× sù c©n b»ng sinh th¸i lµ nÒn t¶ng ®Ó ®¶m b¶o sù æn ®Þnh l©u dµi, sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña ®« thÞ.

• ChÊt lîng m«i trêng ®îc ®¸nh gÝa bëi tiªu chuÈn m«i trêng vµ luËt ph¸p. Dùa trªn c¬ së ®ã, nghiªm chØnh thùc hiÖn LuËt B¶o vÖ m«i trêng ®Ó gi÷ cho m«i trêng ®« thÞ xanh, s¹ch, ®Ñp vµ v¨n minh.

d. Qu¶n lý h¹ tÇng kü thuËt ®« thÞ

Qu¶n lý h¹ tÇng x· héi ®« thÞ lµ qu¶n lý ngµnh y tÕ, gi¸o dôc,

th¬ng m¹i, thÓ thao, vui ch¬i gi¶i trÝ.

• Qu¶n lý h¹ tÇng x· héi ®« thÞ lµ mét nhiÖm vô cña qu¶n lý nhµ níc vÒ ®« thÞ mµ chÝnh quyÒn ®« thÞ chÞu tr¸ch nhiÖm, nã gåm an ninh ®« thÞ, phßng chèng ch¸y næ, an ninh v¨n ho¸, trËt tù c«ng céng, phßng chèng ma tuý vµ tÖ n¹n x· héi.....

• C¸c biÖn ph¸p b¶o ®¶m an ninh ®« thÞ ®îc chÝnh quyÒn c¸c cÊp giao cho c¬ quan chuyªn tr¸ch mµ chñ yÕu lµ qu©n ®éi vµ c«ng an. C¬ quan qu©n ®éi ®¶m b¶o an ninh quèc phßng, chèng l¹i c¸c thÕ lùc thï ®Þch. C¬ quan c«ng an b¶o vÖ c¸c c¬ quan chÝnh trÞ, æn ®Þnh trËt tù ®« thÞ, an toµn giao th«ng, an toµn ch¸y næ, an toµn v¨n ho¸

e. Qu¶n lý tµi chÝnh ®« thÞ

Môc ®Ých cña viÖc qu¶n lý tµi chÝnh lµ ph¸t triÓn nh»m t¹o ra mét chÝnh s¸ch, mét c¬ chÕ tµi chÝnh hîp lý ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn tèt nhÊt cho viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ.