intTypePromotion=3
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 140
            [banner_name] => KM1 - nhân đôi thời gian
            [banner_picture] => 964_1568020473.jpg
            [banner_picture2] => 839_1568020473.jpg
            [banner_picture3] => 620_1568020473.jpg
            [banner_picture4] => 994_1568779877.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 8
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:11:47
            [banner_startdate] => 2019-09-11 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-11 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => sonpham
        )

)

Biến đổi kinh tế - Xã hội ở vùng ven đô Hà Nội trong quá trình đô thị hóa

Chia sẻ: Hồ Khải Kỳ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
20
lượt xem
1
download

Biến đổi kinh tế - Xã hội ở vùng ven đô Hà Nội trong quá trình đô thị hóa

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết Biến đổi kinh tế - Xã hội ở vùng ven đô Hà Nội trong quá trình đô thị hóa trình bày: Chuyển đổi nghề nghiệp, cơ cấu nguồn thu nhập và mức sống; Biến đổi về nhà ở, cở sở hạ tầng môi trường, đời sồn văn hóa - xã hội,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Biến đổi kinh tế - Xã hội ở vùng ven đô Hà Nội trong quá trình đô thị hóa

X· héi häc sè 1 (89), 2005<br /> <br /> 56<br /> <br /> BiÕn ®æi kinh tÕ - x· héi ë vïng ven ®« Hµ Néi<br /> trong qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa<br /> ∗<br /> <br /> NguyÔn H÷u Minh vµ ®ång nghiÖp<br /> <br /> Më ®Çu<br /> C¸c nhµ nghiªn cøu ph¸t triÓn ®« thÞ ®· ®−a ra mét sè ®Þnh nghÜa kh¸c nhau<br /> vÒ vïng ven ®«, song cã thÓ tãm t¾t c¸c ®iÓm chung nhÊt nh− sau: vÒ mÆt ®Þa lý vïng<br /> ven ®« ®−îc hiÓu lµ khu vùc cËn kÒ víi thµnh phè. Vïng ven ®« lµ n¬i võa cã c¸c ho¹t<br /> ®éng ®Æc tr−ng cho n«ng th«n võa cã c¸c ho¹t ®éng mang tÝnh chÊt ®« thÞ. Vïng ven<br /> ®« kh«ng tån t¹i ®éc lËp mµ n»m trong mét miÒn liªn th«ng n«ng th«n - ven ®« - ®«<br /> thÞ. C¸c mèi quan hÖ t−¬ng t¸c lÉn nhau cña c¸c bé phËn hîp thµnh hÖ thèng n«ng<br /> th«n - ven ®« - ®« thÞ ®−îc thÓ hiÖn ë chç n«ng th«n vµ ven ®« lµ n¬i cung cÊp th−êng<br /> xuyªn, l©u dµi l−¬ng thùc thùc phÈm, nguån nguyªn liÖu vµ nguån lao ®éng cho ®«<br /> thÞ, ng−îc l¹i ®« thÞ t¹o ra thÞ tr−êng ®Ó tiªu thô c¸c s¶n phÈm n«ng nghiÖp, t¹o c¬<br /> héi viÖc lµm vµ n¬i ë cho c¸c dßng di d©n tõ n«ng th«n ®Õn ®« thÞ, vµ cung cÊp c¸c<br /> s¶n phÈm phôc vô cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp (Iaquinta vµ Drescher 2002). Th«ng<br /> th−êng, ng−êi ta x¸c ®Þnh ranh giíi cña vïng ven ®« dùa vµo c¸c chÝnh s¸ch quy<br /> ho¹ch ®« thÞ vµ c¸c biÖn ph¸p qu¶n lý hµnh chÝnh. Trong bµi viÕt nµy chóng t«i coi<br /> tÊt c¶ c¸c x·, thÞ trÊn cã phÇn l·nh thæ tiÕp gi¸p khu vùc néi thµnh Hµ Néi lµ vïng<br /> ven ®«.<br /> Qóa tr×nh ®« thÞ hãa t¹o ra nh÷ng biÕn ®æi m¹nh mÏ trong cuéc sèng c− d©n ë<br /> c¸c vïng n«ng th«n, tr−íc hÕt lµ c¸c vïng ven ®«. Cã thÓ coi khu vùc ven ®« lµ vïng<br /> ®Öm cho b−íc chuyÓn tõ n«ng th«n sang thµnh thÞ, n¬i ph¶n ¸nh râ nÐt nhÊt nh÷ng<br /> ¶nh h−ëng cña qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa ®èi víi n«ng th«n. Nh÷ng biÕn ®æi cã thÓ kh¸c<br /> nhau ®èi víi c¸c nhãm x· héi, vµ diÔn ra trªn nhiÒu lÜnh vùc kh¸c nhau cña ®êi sèng:<br /> sö dông ®Êt canh t¸c vµ ®Êt x©y dùng; kiÕn tróc nhµ cöa; qui m« vµ c¬ cÊu d©n sè;<br /> lao ®éng vµ viÖc lµm; m«i tr−êng; biÕn ®æi lèi sèng vµ phong tôc tËp qu¸n.<br /> Trong bµi viÕt nµy chóng t«i ph©n tÝch mét sè chuyÓn biÕn kinh tÕ-x· héi ë<br /> vïng ven ®« Hµ Néi trong qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa thêi gian gÇn ®©y. §Þa bµn ®−îc nªu<br /> ra trong bµi lµ Khu c«ng nghiÖp Sµi §ång vµ Khu c«ng nghiÖp Nam Th¨ng Long, bao<br /> gåm thÞ trÊn Sµi §ång, x· Th¹ch Bµn, x· Gia Thôy (huyÖn Gia L©m cò) vµ x· Cæ<br /> ∗<br /> <br /> C¸c ®ång t¸c gi¶ cña bµi viÕt nµy gåm: NguyÔn Xu©n Mai, §ç Minh Khuª, Phïng Tè H¹nh, NguyÔn Nga<br /> My, §Æng Thanh Tróc, Ph¹m Quúnh H−¬ng, NguyÔn Duy Th¾ng, TrÇn NguyÖt Minh Thu, TrÇn Qóy Long.<br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học.<br /> <br /> www.ios.org.vn<br /> <br /> NguyÔn H÷u Minh vµ ®ång nghiÖp<br /> <br /> 57<br /> <br /> NhuÕ (huyÖn Tõ Liªm).<br /> C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm kinh tÕ - x· héi, 4 ®Þa ph−¬ng nµy cã thÓ ®−îc ph©n theo<br /> møc ®é ®« thÞ hãa nh− sau: ThÞ trÊn Sµi §ång, Cæ NhuÕ, Gia Thôy, Th¹ch Bµn. T¸c<br /> ®éng cña ®« thÞ hãa ®−îc ®¸nh gi¸ th«ng qua sù kh¸c biÖt theo c¸c ®Þa bµn kh¶o s¸t<br /> vµ theo trôc thêi gian, so s¸nh víi 5 - 10 n¨m tr−íc ®©y. Ngoµi ra, mét sè yÕu tè ®Æc<br /> tr−ng cña ®« thÞ hãa nh− häc vÊn, nghÒ nghiÖp ®−îc sö dông nh− nh÷ng biÕn sè ®éc<br /> lËp ®Ó nghiªn cøu sù biÕn ®æi ®êi sèng kinh tÕ - x· héi trong qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa.1<br /> I. ChuyÓn ®æi nghÒ nghiÖp, c¬ cÊu nguån thu nhËp, vµ møc sèng<br /> C¬ cÊu nghÒ nghiÖp cña d©n c− t¹i c¸c x· ven ®« ®· cã nhiÒu biÕn ®æi. C¸c<br /> ngµnh nghÒ phi n«ng nghiÖp t¨ng dÇn tØ träng trong c¬ cÊu kinh tÕ cña c¸c ®Þa<br /> ph−¬ng. C¬ cÊu ngµnh nghÒ cña thÞ trÊn Sµi §ång ®· cã nhiÒu nÐt gièng nh− c¬ cÊu<br /> cña c¸c vïng ®« thÞ lín. T¹i mét sè x·, c¸c nghÒ thñ c«ng nghiÖp truyÒn thèng ®·<br /> kh«i phôc vµ ph¸t triÓn nhanh chãng. MÆc dÇu hiÖn nay nghÒ may cã gÆp khã kh¨n<br /> vÒ thÞ tr−êng tiªu thô, nh−ng vÉn lµ nghÒ ®em l¹i nguån thu chÝnh cho nhiÒu gia<br /> ®×nh trong x·. T¹i Th¹ch Bµn vµ Gia Thôy, ho¹t ®éng bu«n b¸n/dÞch vô vµ thñ c«ng<br /> nghiÖp còng ph¸t triÓn kh¸ nhanh. Xu h−íng chuyÓn ®æi nghÒ nghiÖp t¹i Cæ NhuÕ,<br /> Th¹ch Bµn vµ Gia Thôy ®ang h−íng ®Õn c¸c ho¹t ®éng h−ëng l−¬ng vµ trî cÊp (tõ<br /> khu vùc quèc doanh còng nh− ngoµi quèc doanh), s¶n xuÊt thñ c«ng nghiÖp, vµ bu«n<br /> b¸n/dÞch vô. Tuy nhiªn, s¶n xuÊt n«ng nghiÖp t¹i c¸c ®Þa ph−¬ng vÉn cßn gi÷ mét vÞ<br /> trÝ ®¸ng kÓ trong c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ. C¸c yÕu tè t¸c ®éng chñ yÕu ®Õn sù thay ®æi<br /> c¬ cÊu nghÒ nghiÖp cña c¸c ®Þa ph−¬ng trong qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa lµ: sù thay ®æi<br /> chÝnh s¸ch vÜ m« cña nhµ n−íc; sù h×nh thµnh c¸c khu c«ng nghiÖp; m¹ng l−íi giao<br /> th«ng ph¸t triÓn; sù thay ®æi quyÒn sö dông ®Êt cña d©n c−; sù tån t¹i c¸c ngµnh<br /> nghÒ truyÒn thèng t¹i ®Þa ph−¬ng; thÞ tr−êng tiªu thô; sù ph¸t triÓn cña khoa häc kü<br /> thuËt, c«ng nghÖ.<br /> C¬ cÊu nguån thu nhËp vµ møc sèng còng thay ®æi cïng chiÒu víi sù thay ®æi<br /> cña c¬ cÊu nghÒ nghiÖp. Ngoµi nguån thu nhËp tõ n«ng nghiÖp truyÒn thèng, c¸c<br /> nguån thu kh¸c nh− tõ l−¬ng, thñ c«ng nghiÖp, vµ bu«n b¸n dÞch vô ngµy cµng cã vai<br /> trß quan träng. Møc sèng d©n c− t¹i c¸c ®Þa bµn kh¶o s¸t còng ®· ®−îc n©ng lªn. Sè<br /> hé nghÌo gi¶m dÇn. TØ lÖ hé nghÌo t¹i c¸c ®Þa bµn kh¶o s¸t thÊp h¬n râ rÖt so víi tØ lÖ<br /> nghÌo chung cña quèc gia. Sù ph¸t triÓn c¸c khu c«ng nghiÖp quanh Hµ Néi râ rµng<br /> cã ¶nh h−ëng ®Õn vÊn ®Ò nµy.<br /> Thu nhËp cña c¸c hé gia ®×nh cã quan hÖ víi nghÒ nghiÖp. Nhãm thu nhËp<br /> thÊp th−êng lµ c¸c hé thuÇn n«ng hoÆc lµm thuª; nhãm thu nhËp trung b×nh lµ c¸c<br /> hé bu«n b¸n vµ dÞch vô; nhãm cã thu nhËp kh¸ lµ nh÷ng ng−êi h−ëng l−¬ng tõ nhµ<br /> n−íc hoÆc chñ c¸c doanh nghiÖp nhá; vµ nhãm cã thu nhËp cao lµ c¸c chñ doanh<br /> nghiÖp lín. Thu nhËp trung b×nh tõ trång lóa lµ 1,3 triÖu ®ång/hé/n¨m, trong khi<br /> ®ã thu nhËp trung b×nh tõ bu«n b¸n, dÞch vô lµ 12triÖu ®ång/hé/n¨m, tõ tiÓu thñ<br /> 1<br /> <br /> Xin xem chi tiÕt vÒ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu ë B¸o c¸o ®Ò tµi “BiÕn ®æi kinh tÕ - x· héi ë vïng ven ®« Hµ<br /> Néi trong qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa” do Phßng X· héi häc §« thÞ thùc hiÖn, l−u t¹i ViÖn X· héi häc.<br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học.<br /> <br /> www.ios.org.vn<br /> <br /> 58<br /> <br /> BiÕn ®æi kinh tÕ - x· héi ë vïng ven ®« Hµ Néi trong qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa<br /> <br /> c«ng nghiÖp lµ 15,7triÖu ®ång/hé/n¨m, tõ l−¬ng nhµ n−íc lµ 14,5triÖu ®ång/hé/n¨m.<br /> Mét sè hé cã thu nhËp cao th−êng lµm c¸c nghÒ truyÒn thèng (dÖt, may), hoÆc lµ<br /> c¸c chñ doanh nghiÖp, dÞch vô, bu«n b¸n, nghÒ cã nhiÒu c¬ héi th¨ng tiÕn (c¸n bé c¬<br /> quan nhµ n−íc, gi¸o viªn c¸c tr−êng ®¹i häc). §ã th−êng lµ nh÷ng ng−êi cã tay<br /> nghÒ, cã vèn ®Çu t−, vèn con ng−êi vµ vèn x· héi. Tr¸i l¹i, c¸c nghÒ nÆng nhäc víi<br /> thu nhËp thÊp vµ kh«ng æn ®Þnh th−êng g¾n víi nh÷ng ng−êi kh«ng cã vèn ®Çu t−,<br /> nghÌo vèn con ng−êi vµ vèn x· héi. Nguyªn nh©n thu nhËp thÊp tõ n«ng nghiÖp lµ<br /> do diÖn tÝch ®Êt canh t¸c ngµy cµng bÞ thu hÑp vµ n¨ng xuÊt c©y trång thÊp do «<br /> nhiÔm m«i tr−êng.<br /> II. BiÕn ®æi vÒ nhµ ë, c¬ së h¹ tÇng vµ m«i tr−êng<br /> Trong phÇn nµy, chóng t«i tËp trung ph©n tÝch sù biÕn ®æi vÒ kiÓu lo¹i kiÕn<br /> tróc nhµ ë, møc ®é trang bÞ nhµ t¾m, nhµ vÖ sinh theo h−íng hiÖn ®¹i, ®« thÞ, viÖc sö<br /> dông n−íc s¹ch ®Ó ¨n uèng, c¸ch xö lý r¸c th¶i.<br /> 1. VÒ vÊn ®Ò nhµ vµ ®Êt<br /> KÕt qu¶ nghiªn cøu cho thÊy, møc ®é ®« thÞ hãa cña c¸c ®Þa bµn cµng cao th×<br /> tæng diÖn tÝch ®Êt ë (diÖn tÝch ë chÝnh vµ phô) cña c¸c hé gia ®×nh cµng nhá. VÒ kiÕn<br /> tróc nhµ ë, t¹i c¸c khu vùc nghiªn cøu, cã c¸c kiÓu chñ yÕu sau ®©y: Nhµ kiÓu míi (cã<br /> tõ 1 - 3 tÇng, ®æ m¸i b»ng); Nhµ kiÓu n«ng th«n truyÒn thèng (3 hoÆc 5 gian, cã ch¸i,<br /> hiªn réng, m¸i ngãi, cã s©n v−ên, bÓ n−íc, t−êng hoa); Nhµ hçn hîp (nhµ kiÓu n«ng<br /> th«n truyÒn thèng vµ nhµ kiÓu míi, hiÖn ®¹i); Nhµ ë tËp thÓ (trong khu tËp thÓ 1<br /> tÇng, ®Êt chia l«, ®· tù x©y hoÆc ch−a x©y dùng thµnh nhµ kiªn cè, cao tÇng); Nhµ<br /> kh¸c (kiÓu nhµ t¹m, nhµ cÊp 4). Møc ®é ®« thÞ hãa cña khu d©n c− cã quan hÖ chÆt<br /> chÏ víi kiÓu lo¹i nhµ ë. Kho¶ng mét nöa sè nhµ ë lµ nhµ kiÓu míi, trong ®ã x· Cæ<br /> NhuÕ vµ x· Gia Thôy cã nhiÒu nhµ kiÓu míi nhÊt (v× gÇn trung t©m Hµ Néi h¬n) vµ<br /> nhiÒu hé gia ®×nh c¸n bé, c«ng chøc nhµ n−íc hoÆc d©n së t¹i b¸n ®Êt, x©y nhµ míi.<br /> ThÞ trÊn Sµi §ång, n¬i tËp trung mét bé phËn lín c«ng nh©n xÝ nghiÖp may 10 tr−íc<br /> ®©y cã nhiÒu c¨n hé, nhµ tËp thÓ (cã c¨n hé diÖn tÝch chØ 2,5 x 6 m). Th¹ch Bµn cã tû<br /> lÖ nhµ kiÓu truyÒn thèng cao nhÊt.<br /> 2. Nguån n−íc ¨n<br /> Nguån n−íc ¨n cña c¸c gia ®×nh tïy thuéc nhiÒu vµo dÞch vô cung cÊp cña nhµ<br /> n−íc. Cho ®Õn nay, ®a sè gia ®×nh ë thÞ trÊn Sµi §ång dïng n−íc m¸y cã vßi riªng,<br /> cßn d©n c− c¸c x· Gia Thôy, Th¹ch Bµn, vµ Cæ NhuÕ th× dïng n−íc giÕng khoan lµ<br /> chñ yÕu v×, hoÆc ch−a cã hÖ thèng n−íc m¸y, hoÆc míi ®−îc cÊp nh−ng viÖc cung cÊp<br /> n−íc ch−a thuËn lîi.<br /> Cã sù t¨ng lªn ®¸ng kÓ vÒ chÊt l−îng nguån n−íc ¨n cña d©n c− ë ®Þa bµn<br /> kh¶o s¸t theo thêi gian. NÕu nh− vµo n¨m 1995, chØ cã 19,4% hé gia ®×nh ë khu vùc<br /> Sµi §ång ®−îc dïng n−íc m¸y (vßi riªng hoÆc chung), th× vµo n¨m 2000 ®· cã 37% hé<br /> gia ®×nh ®−îc dïng n−íc m¸y. N¨m 1995 vÉn cßn 24% sö dông n−íc giÕng ®µo ®Ó ¨n,<br /> nh−ng ®Õn n¨m 2000 chØ cßn 1,7% hé gia ®×nh dïng. T×nh h×nh còng diÔn ra t−¬ng tù<br /> ë Cæ NhuÕ. N¨m 1995 chØ cã 15% hé gia ®×nh dïng n−íc m¸y ®Ó ¨n. §Õn n¨m 2000,<br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học.<br /> <br /> www.ios.org.vn<br /> <br /> NguyÔn H÷u Minh vµ ®ång nghiÖp<br /> <br /> 59<br /> <br /> tØ lÖ hé gia ®×nh dïng n−íc m¸y lµ: 38%.<br /> Tuy nhiªn, hiÖn nay vÉn cßn nhiÒu ng−êi dïng nguån n−íc giÕng ®µo, thËm<br /> chÝ n−íc ao hå ®Ó t¾m giÆt, röa r¸y, do thãi quen muèn dïng n−íc tho¶i m¸i vµ tiÕt<br /> kiÖm tiÒn n−íc m¸y. Cã nhiÒu gia ®×nh ë Gia Thôy hoÆc thÞ trÊn Sµi §ång kh«ng<br /> ®−îc dïng n−íc m¸y, v× ë s©u trong ngâ ng¸ch nªn kh«ng cã ®ñ tiÒn m¾c èng n−íc<br /> vµo nhµ.<br /> 3. Nhµ t¾m vµ nhµ vÖ sinh<br /> Sù thay ®æi nhµ t¾m vµ nhµ vÖ sinh cã lÏ lµ th−íc ®o quan träng nhÊt vÒ thay<br /> ®æi lèi sèng d©n c− theo ®Þnh h−íng ®« thÞ hãa. PhÇn lín c¸c gia ®×nh vÉn cßn dïng<br /> nhµ t¾m ngoµi phßng ë (kh«ng cã vßi hoa sen, b×nh nãng l¹nh). Mét bé phËn gia ®×nh<br /> thËm chÝ cßn dïng nhµ t¾m t¹m (tÝnh chung cho khu vùc Sµi §ång lµ 15,3%). §iÒu<br /> ®ã chøng tá møc sèng vµ tr×nh ®é ®« thÞ hãa ë khu vùc kh¶o s¸t ch−a cao.<br /> Tuy nhiªn, ®· cã sù thay ®æi ®¸ng kÓ vÒ møc ®é n©ng cÊp nhµ t¾m cña c¸c<br /> hé gia ®×nh. NÕu vµo n¨m 1995, chØ cã 6% hé gia ®×nh ë khu vùc Sµi §ång vµ 7% hé<br /> gia ®×nh ë Cæ NhuÕ cã nhµ t¾m víi vßi hoa sen vµ b×nh nãng l¹nh (khÐp kÝn hoÆc<br /> kh«ng khÐp kÝn), th× vµo n¨m 2000, con sè t−¬ng øng lµ 13% (khu vùc Sµi §ång) vµ<br /> 19% (Cæ NhuÕ). Trong khi ®ã, tØ lÖ hé gia ®×nh kh«ng cã nhµ t¾m hoÆc cã “nhµ t¾m<br /> t¹m” gi¶m tõ 30,3% xuèng cßn 15,3% (khu vùc Sµi §ång), vµ tõ 45% xuèng cßn chØ<br /> 11% (Cæ NhuÕ).<br /> §èi víi nhµ vÖ sinh, tÝnh ®Õn thêi ®iÓm 2003 (®èi víi Cæ NhuÕ) vµ thêi ®iÓm<br /> n¨m 2000 (®èi víi khu vùc Sµi §ång) ®· cã mét tØ lÖ ®¸ng kÓ hé gia ®×nh cã nhµ vÖ<br /> sinh tù ho¹i/b¸n tù ho¹i. Møc ®é ®« thÞ hãa cña ®Þa bµn cã mèi quan hÖ víi tØ lÖ cã<br /> nhµ vÖ sinh tù ho¹i/b¸n tù ho¹i. Ch¼ng h¹n Cæ NhuÕ vµ Sµi §ång cã tØ lÖ sè gia<br /> ®×nh sö dông nhµ vÖ sinh tù ho¹i/b¸n tù ho¹i cao h¬n h¼n so víi c¸c x· Th¹ch Bµn<br /> vµ Gia Thôy.<br /> Nh÷ng chuyÓn biÕn trong øng xö cña ng−êi d©n ven ®« vÒ viÖc sö dông nhµ vÖ<br /> sinh ®−îc thÓ hiÖn râ. Vµo thêi ®iÓm 1995, tØ lÖ hé gia ®×nh ë khu vùc Sµi §ång cã sö<br /> dông nhµ vÖ sinh tù ho¹i/b¸n tù ho¹i lµ 34,7%, ë Cæ NhuÕ lµ 33%. §Õn n¨m 2000, tØ<br /> lÖ t−¬ng øng sö dông nhµ vÖ sinh tù ho¹i/b¸n tù ho¹i lµ: 59% vµ 73%. §èi víi lo¹i<br /> h×nh hè xÝ hai ng¨n, tØ lÖ gi¶m tõ 49,3% xuèng cßn 30% (khu vùc Sµi §ång), vµ gi¶m<br /> tõ 61% xuèng cßn 25% (Cæ NhuÕ).<br /> 4. Xö lý r¸c th¶i<br /> Hµnh vi øng xö cña ng−êi d©n ®èi víi vÊn ®Ò xö lý r¸c th¶i ë c¸c ®Þa ph−¬ng<br /> cã liªn quan ®Õn kh¶ n¨ng cung cÊp dÞch vô xö lý r¸c th¶i cña c«ng ty m«i tr−êng ®«<br /> thÞ. T¹i c¸c ®Þa ph−¬ng cã dÞch vô cña c«ng ty m«i tr−êng vµo thêi ®iÓm kh¶o s¸t th×<br /> gÇn nh− toµn bé c¸c hé gia ®×nh ®Òu sö dông h×nh thøc xö lý r¸c qua xe cña C«ng ty<br /> m«i tr−êng. Ngoµi ra, h×nh thøc ®æ r¸c vµo b·i r¸c chung ë nh÷ng n¬i ch−a cã xe cña<br /> C«ng ty m«i tr−êng vµo tËn n¬i còng ®· kh¸ phæ biÕn. Trõ x· Th¹ch Bµn cho ®Õn<br /> thêi ®iÓm kh¶o s¸t n¨m 2000 ch−a cã dÞch vô thu gom r¸c cña thµnh phè nªn sè hé<br /> gia ®×nh th¶i r¸c ra v−ên, ao cßn nhiÒu, ®èi víi c¸c ®Þa bµn kh¸c chØ cßn mét tØ lÖ rÊt<br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học.<br /> <br /> www.ios.org.vn<br /> <br /> 60<br /> <br /> BiÕn ®æi kinh tÕ - x· héi ë vïng ven ®« Hµ Néi trong qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa<br /> <br /> nhá c¸c gia ®×nh ®æ r¸c ra v−ên, ao.<br /> ViÖc ®æ r¸c ra v−ên, ao phô thuéc rÊt nhiÒu vµo kiÓu lo¹i nhµ vµ ®Êt ë. Nh÷ng<br /> gia ®×nh cã nhµ kiÓu n«ng th«n truyÒn thèng cã xu h−íng ®æ r¸c ra v−ên, xuèng ao<br /> nhiÒu h¬n. Sè gia ®×nh cã nhµ kiÓu n«ng th«n truyÒn thèng còng chiÕm tû lÖ cao ®æ<br /> r¸c ra b·i r¸c chung (h¬n 1/3). Nhµ kiÓu hçn hîp vµ kiÓu míi chñ yÕu lµ ®æ r¸c ra xe<br /> cña C«ng ty M«i tr−êng ®« thÞ (kho¶ng 2/3), cßn nhµ tËp thÓ th× gÇn nh− 100% ®æ r¸c<br /> ra xe cña C«ng ty M«i tr−êng ®« thÞ. Nh÷ng gia ®×nh cã diÖn tÝch s©n, v−ên, ao réng<br /> th−êng ®æ r¸c ra v−ên, ao nhiÒu h¬n.<br /> H×nh thøc xö lý r¸c ®· thay ®æi c¬ b¶n theo xu h−íng tiÕn bé. Cho ®Õn n¨m<br /> 1995, t¹i khu vùc Sµi §ång vÉn cßn 54,4% hé gia ®×nh ®æ r¸c ra v−ên, ao, vµ chØ cã<br /> 19,8% ®æ ra b·i r¸c chung, 12,8% ®æ ra xe cña c«ng ty m«i tr−êng. §Õn thêi ®iÓm<br /> 2000 chØ cßn 18,7% hé gia ®×nh ®æ r¸c ra v−ên, ao. Trong khi ®ã, tØ lÖ hé gia ®×nh ®æ<br /> r¸c ra b·i r¸c chung lµ 24,3% vµ ®æ ra xe cña c«ng ty m«i tr−êng lµ 46%. §èi víi Cæ<br /> NhuÕ, n¨m 1995 cã 33% hé gia ®×nh cßn ®æ r¸c ra v−ên, ao vµ chØ cã 21% hé gia ®×nh<br /> ®æ r¸c ra b·i chung hoÆc xe cña c«ng ty. Vµo thêi ®iÓm 2000 chØ cßn 7% gia ®×nh ®æ<br /> r¸c ra v−ên, ao vµ 55% hé gia ®×nh ®· ®æ r¸c ra b·i chung hoÆc xe cña c«ng ty m«i<br /> tr−êng. §Õn n¨m 2003 th× cã 99% c¸c hé gia ®×nh ë Cæ NhuÕ ®· ®æ r¸c ra xe cña c«ng<br /> ty m«i tr−êng.<br /> ViÖc ph©n tÝch mét sè khÝa c¹nh chñ yÕu vÒ c¬ së h¹ tÇng, nhµ ë, vµ m«i<br /> tr−êng chØ ra r»ng, khu vùc ven ®« cã kiÓu kiÕn tróc, quÇn c− nhµ ë vµ trang thiÕt bÞ<br /> c¬ së h¹ tÇng nhµ ë mang c¶ d¸ng dÊp ®« thÞ vµ n«ng th«n. Ngoµi ra, cã sù kh¸c biÖt<br /> râ rµng gi÷a c¸c ®Þa ®iÓm nghiªn cøu vÒ møc ®é ®« thÞ hãa. Hai x· Cæ NhuÕ vµ Gia<br /> Thôy gÇn trung t©m Hµ Néi h¬n c¶ nªn lèi sèng ®« thÞ cã ¶nh h−ëng nhiÒu ®Õn kiÓu<br /> kiÕn tróc nhµ ë. §©y còng lµ x· chÞu nhiÒu ¶nh h−ëng cña c¬n sèt ®Êt ®Çu nh÷ng<br /> n¨m 1990 vµ gÇn ®©y (ho¹t ®éng mua b¸n ®Êt nhiÒu nhÊt). ThÞ trÊn Sµi §ång cã ®Æc<br /> ®iÓm lµ xen kÏ nhiÒu kiÓu lo¹i nhµ ë (kiÓu míi, truyÒn thèng, c¸c c¨n hé tËp thÓ...),<br /> møc ®é ®« thÞ hãa cao h¬n: diÖn tÝch ë thÊp, møc ®é sö dông c¸c trang thiÕt bÞ hiÖn<br /> ®¹i cao nh− nhµ t¾m, nhµ xÝ, vµ c¸ch xö lý r¸c th¶i theo h−íng ®« thÞ. Th¹ch Bµn lµ<br /> vïng mang ®Ëm tÝnh n«ng th«n h¬n: tæng diÖn tÝch ë cña c¸c hé cao, møc ®é hiÖn ®¹i<br /> hãa vÒ tiÖn nghi lµ thÊp.<br /> III. §êi sèng v¨n hãa - x· héi<br /> Qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa diÔn ra liªn tôc vµ m¹nh mÏ trong thêi gian qua ë Hµ<br /> Néi ®· cho thÊy nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ mét x· héi ®« thÞ hiÖn ®¹i ®an xen víi mét x· héi<br /> n«ng th«n truyÒn thèng ë c¸c vïng ven ®«. Sù ®an xen nµy x¶y ra ë nhiÒu lÜnh vùc<br /> cña ®êi sèng x· héi, trong ®ã cã ®êi sèng v¨n hãa - x· héi vµ gia ®×nh.<br /> Cã thÓ nªu ra mét vÝ dô vÒ sù thay ®æi trong ®êi sèng h«n nh©n. KÕt qu¶ kh¶o<br /> s¸t chØ ra r»ng møc ®é ®« thÞ hãa cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi c¸c khÝa c¹nh cña<br /> khu«n mÉu h«n nh©n nh− tuæi kÕt h«n hay tiªu chÝ lùa chän b¹n ®êi. Tuæi kÕt h«n<br /> trung b×nh cña d©n c− ë ®Þa bµn cã møc ®é ®« thÞ hãa cao th−êng cao h¬n so víi c¸c<br /> n¬i kh¸c. Nh÷ng ng−êi lµm nghÒ phi n«ng nghiÖp cã xu h−íng kÕt h«n muén h¬n<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học.<br /> <br /> www.ios.org.vn<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

AMBIENT
Đồng bộ tài khoản