BÖÔÙC TIEÁN MÔÙI TRONG HOÀI SINH TIM
PHOÅI:
CÖÙU SOÁNG VAØ XA HÔN
Nhöõng choïn löïa trong kyõ thuaät hoài sinh tim phoåi vaãn coøn trong giai
ñoaïn ban sô. Nhöõng höôùng daãn veà hoài sinh tim phoåi môùi coù nhöõng thay
ñoåi lôùn, bao goàm vieäc giôùi haïn söû duïng nhöõng thuoác coå ñieån nhö laø
lidocaine vaø procainamide, khoâng duøng bretylium, vaø ngöôøi kyõ thuaät
vieân khoâng caàn kieåm tra maïch. Vaán ñeà cô baûn laø vaãn chöa coù nhöõng
coù nhöõng baèng chöùng khoa hoïc cho nhöõng höôùng daãn naøy.
Böôùc Tieán Môùi Trong Hoài sinh tim phoåi: Phoùng ñaïi vaø hy
voïng
“Maëc duø coù nhöõng neàn taûng cô sôû döïa treân thöïc ngieäm treân ñoäng vaät
cho hoài sinh tim phoåi, nhöng nhöõng nghieân cöùu treân ngöôøi vaãn chöa
ñöôïc chöùng minh laø coù hieäu quaû treân nhöõng naïn nhaân ngöøng tim.
Nhöõng khuyeán caùo ngaøy nay döïa chuû yeáu treân baèng chöùng hôn laø kinh
nghieäm” ( Peter Kudenchuk, MD, ñaïi hoïc Washington, Settle, Wash).
Maëc duø lidocaine tröôùc ñaây ñaõ ñöôïc khuyeán caùo laø thuoác choáng loaïn
nhòp trong ngöøng tim, nhöng vaãn chöa coù thöû nghieäm coù kieåm chöùng
ngaãu nhieân ñeå chöùng minh lôïi ích cuûa thuoác. Trong moät thöû nghieäm
hoài cöùu treân 700 beänh nhaân ngöøng tim trong beänh vieän, lidocain ñöôïc
ñaùnh giaù keùo daøi söï soáng khoaûng 1 giôø. Tuy nhieân, trong nhöõng nghieân
cöùu ña bieán ( ñieàu chænh caùc yeáu toá coù theå gaây nhieãu nhö tuoåi, giôùi,
nhòp gaây ngöøng tim, thôøi gian khöû rung, vaø beänh lyù hoâ haáp tim maïch
neàn), chæ ra raèng beänh nhaân coù duøng lidocain coù theå keùo daøi söï soáng
ngaén hôn 1 giôø so vôùi beänh nhaân khoâng duøng lidocain.
Hai nghieân cöùu muø, tieàn cöùu, ngaãu nhieân kieåm tra vai troø cuûa thuoác
choáng loaïn nhòp trong ñieàu trò ngöøng tim trô vôùi shock. Caû hai thöû
nghieäm ñeàu treân nhöõng beänh nhaân ngöøng tim ngoaøi vieän do rung thaát
hay nhòp nhanh thaát voâ maïch (VT) vaø coù nhöõng can thieäp hoài sinh tim
phoåi chuaån vaø loaït khöû rung. Beänh nhaân nhanh thaát maëc duø coù treân
hay baèng 3 laàn shock ñieän, ñöôïc ñaët noäi khí quaûn, ñaët ñöôøng truyeàn
tónh maïch vaø epinephrin. Trong nghieân cöùu ñaàu tieân ARREST, beänh
nhaân ñöôïc chia ngaãu nhieân muø ñoâi vaøo nhoùm coù amiodaron bolus hay
placebo. Trong nghieân cöùu thöù hai ALIVE, beänh nhaân ñöôïc chia ngaãu
nhieân vaøo nhoùm amiodaron 5 mg/kg push tónh maïch hay 1,5 mg/ kg
lidocain. Caû hai thöû nghieäm ñeàu ñöôïc ñaùnh giaù duøng töông ñoái chaäm
treã thuoác choáng loaïn nhòp vaø ít nhieàu coù aûnh höôûng leân taàn suaát nhaäp
vieän. Nghieân cöùu ARREST coù khoaûng 500 beänh nhaân tæ leä hieäu quaû ôû
nhoùm amiodaron cao coù yù nghóa so vôùi chöùng (44% so vôùi 34%). Tieán
só Kudenchuk löu yù ‘’ thöû nghieäm thöù nhaát naøy ñaõ chöùng minh can
thieäp baèng thuoác trong hoài sinh tim phoåi coù lôïi ích naøo ñoù veà caûi thieän
keát quaû ngaén haïn treân beänh nhaân ngöøng tim trô vôùi shock. Töông töï,
keát quaû sô boä treân 348 beänh nhaân trong thöû nghieäm ALIVE gôïi yù hieäu
quaû veà hoài sinh tim phoåi cuûa amiodaron gaáp hai laàn so vôùi lidocain”.
Trong caû hai thöû nghieäm treân, amiodaron laø yeáu toá ñoäc laäp döï baùo tæ leä
soáng. Thôøi gian ñieàu trò laø yeáu toá hoã trôï theâm vaøo. Amiodaron seõ coù
hieäu quaû cao hôn ôû neáu ñöôïc duøng sôùm trong 15 phuùt ngöøng tim. Hoài
sinh tim phoåi hoaëc laø caøng sôùm caøng toát hoaëc laø khoâng coøn hy voïng.
Maëc duø ñaõ coù nhöõng tieán boä y khoa trong nhieàu thaäp nieân gaàn ñaây
nhöng keát quaû cuûa hoài sinh tim phoåi vaãn coøn raát xaáu. Moät phaàn coù theå
laø do vieäc ñieàu trò nhö laø thuoác choáng loaïn nhòp maø giôø ñaây ñaõ ñöôïc
nhaän xeùt laø raát ít vaø haàu nhö khoâng hieäu quaû. Nhöõng kyõ thuaät môùi nhö
duøng amiodaron caûi thieän hoài sinh tim phoåi nhöng caàn coù nghieân cöùu
ñeå xaùc ñònh hieäu quaû cuoái cuøng veà caûi thieän söï soáng cho beänh nhaân
ngöøng tim. Nhöõng toån thöông thaàn kinh sau ngöøng tim caàn thieát ñöôïc
xem nhö laø muïc tieâu cuoái cuøng vaø laø muïc ñích nhaém tôùi trong töông
lai.
Caáp cöùu ñieän tim: Tieáp caän thöïc haønh
Bramah MD, PhD, tröôøng y khoa UCLA vaø trung taâm y khoa VA, LA,
Cali, khuyeán caùo veà nhöõng ñaëc ñieåm ñieàu trò VT/VF laø phaûi lieân tuïc,
maëc duø coù söï khaùc nhau giöõa caùc nhoùm beänh nhaân. Nhöõng roái loaïn
nhòp cô baûn laø ñieàu trò gioáng nhau. Tuy nhieân, ñieàu trò caáp cöùu ngoaïi
vieän coù moät vaøi chi tieát khaùc so vôùi ñieàu trò noäi vieän.
Theo Dr Singh, thuoác duøng trong ñieàu trò VT/VF noäi vieän neân coù vaøi
tieâu chuaån sau:
Cho thuoác lieân tuïc ñöôøng TÓNH MAÏCH hoaëc uoáng
Hieäu quaû nhanh ôû ñöôøng tónh maïch
Taùc duïng phuï ít
Khoâng aûnh höôûng leân töû suaát
Coù khaû naêng keùo daøi söï soáng
Giaù caû hôïp lyù
Töû suaát coù theå taêng ôû nhöõng beänh nhaân duøng quinidin vaø nhöõng thuoác
nhoùm I khaùc goàm caû lidocain tónh maïch. Coù söï taêng töû suaát lôùn ôû
nhöõng beänh nhaân nhoài maùu cô tim coù duøng nhoùm IC. Ngöôïc laïi,
amiodaron vaø beta block ñöôïc chöùng minh laø caûi thieän söï soáng. Hôn
theá nöõa, amiodaron vaø beta block laø hai chaát hoaït ñoäng ñoàng vaän trong
ñieàu trò roái loaïn nhòp thaát vaø laøm giaûm töû suaát.
Amiodaron coù hieäu quaû cho caû ñöôøng tónh maïch vaø ñöôøng uoáng.
Khoâng gioáng nhö nhöõng thuoác choáng loaïn nhòp khaùc, amiodaron laøm
taêng phaân xuaát toáng maùu caûi thieän suy tim cho beänh nhaân suy tim vaø
khoâng suy tim. Maëc duø amiodaron laø thuoác ñieàu trò raát toát cho ngoaïi
taâm thu thaát nhöng vai troø ñieàu trò caáp chöa roõ raøng. Moät phaân tích
toång hôïp goàm 13 thöû nghieäm ngaãu nhieân vôùi amiodaron nhaän thaáy
amiodaron laøm giaûm ñaùng keå ñoät töû vaø tyû leä töû vong.
Phaûn öùng phuï coù theå gaây neân söï khaùc nhau veà töû vong ôû caùc nhoùm
thuoác. Ví duï, haï huyeát aùp coù ôû 16% beänh nhaân duøng amiodaron so vôùi
36% duøng procainamide. Nhòp chaäm xaûy ra ôû 5% beänh nhaân duøng
amiodaron so vôùi 12% duøng pracainamide. Voâ taâm thu vaø phaân ly ñieän
cô coù ôû 1,2% duøng amiodaron so vôùi 25% duøng duøng lidocain. Voâ taâm
thu vaø phaân ly ñieän cô coù theå laø yeáu toá quan troïng laøm taêng töû vong
cho beänh nhaân nhoài maùu cô tim ñöôïc ñieàu trò döï phoøng choáng loaïn
nhòp baèng lidocain.
Döïa treân nhöõng nghieân cöùu veà taùc duïng phuï vaø tyû leä töû vong, Dr Singh
ñeà nghò neân duøng amiodaron tónh maïch hôn laø duøng lidocain,
procainamide vaø bretylium. Neáu roái loaïn nhòp taùi dieãn, oâng khuyeân
neân duøng hoaëc laø shock ñieän theâm hoaëc laø taêng thuoác amiodaron. Oâng
nhaán maïnh raèng nghieân cöùu ALIVE cho thaáy söï vöôït troäi cuûa
amiodaron so vôùi lidocain.
Nhieàu nghieân cöùu treân beänh nhaân coøn soáng sau nhoài maùu cô tim nhaän
thaáy coù söï ñoàng vaän giöõa beta block vôùi amiodaron. Ñieàu naøy laø cô sôû
ñeå tìm hieåu lieäu coù söï ñoàng vaän giöõa beta block vaø amiodaron trong
ñieàu trò VT/VF.
Oâng keát luaän raèng amiodaron coù theå laø moät thuoác ñieàu trò laäp töùc cho
beänh nhaân ngöøng tim hay nhanh thaát voâ maïch ngoaïi vieän. Caàn theâm
nhöõng nghieân cöùu coù kieåm chöùng cho ñieàu trò .