LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
188
CẦU NỐI DOANH NGHIỆP - SINH VIÊN NHÌN TỪ GÓC ĐỘ
CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA TRUNG TÂM HỖ TRỢ SINH VIÊN UEH
ThS. Ngô Văn Phong
Huỳnh Thúc Định, ThS. Hoàng Thị Thu Hiền
Trung tâm Hỗ trợ sinh viên, UEH
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Việc làm luôn là vấn đề quan tâm hàng đầu của mỗi quốc gia, giải quyết tốt vấn đề
việc làm không chỉ giúp giảm bớt thất nghiệp, tệ nạn xã hội mà còn mang lại sự ổn định
cho nền kinh tế.
Việc làm liên quan mật thiết đến đào tạo, đến nhu cầu và xu hướng sử dụng lao động
của thị trường hàng năm, mối quan hệ này cần giải quyết đồng bộ và phù hợp thì mới có
đáp án trong câu chuyện giải quyết việc làm cho người lao động hiện nay.
Vấn đề đầu ra cho các trường đại học hiện nay làm sao để đào tạo đáp ứng được nhu
cầu của nhà tuyển dụng, phù hợp nhu cầu thị trường đây là mục tiêu lớn mà các trường
đang từng bước hoàn thiện nhằm tạo lợi thế cạnh tranh và khẳng định thương hiệu của
chính mình trước xã hội.
2. THỰC TRẠNG
Tại Việt Nam, theo số liệu thống kê của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội trong
năm 2017, số lượng sinh viên tốt nghiệp đại học, cao đẳng là hơn 800.000 sinh viên. Trong
đó, hơn 200.000 sinh viên đã tốt nghiệp nhưng chưa tìm được việc làm, tập trung vào các
nhóm ngành kinh tế, sư phạm và xã hội. Từ những số liệu thống kê trên, câu hỏi đặt ra là
“Nguyên nhân gì mà sinh viên Việt Nam thất nghiệp nhiều như vậy?” do chương trình đào
tạo tại các trường đại học hiện nay đã không còn phù hợp với nhu cầu tuyển dụng? do bản
thân sinh viên thiếu kỹ năng? Nhu cầu việc làm của thị trường ít hơn số lao động tìm việc
hay nói cách khác là cung cầu lao động có sự khác biệt? Các trường đại học chưa chú trọng
vào công tác hỗ trợ sinh viên tìm việc hay kết nối doanh nghiệp để tìm hiểu thị trường lao
động đồng thời tham mưu để điều chỉnh chương trình đào tạo phù hợp hơn theo hướng đáp
ứng nhu cầu nhà tuyển dụng từ đó giúp sinh viên cạnh tranh tốt hơn không?.
Trước bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, và sự cạnh tranh
của thị trường lao động hiện nay, đòi hỏi nguồn nhân lực được đào tạo phải đáp ứng được
nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp. Trước bối cảnh đó, UEH ngày càng tập trung đẩy
mạnh chất lượng đào tạo, nâng cao việc đào tạo chuyên môn, đào tạo kỹ năng, tạo môi
trường rèn luyện về thái độ cho sinh viên, nhằm đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của doanh
nghiệp. Bên cạnh đó, một trong sáu chiến lược khác biệt của UEH xây dựng là “sinh viên
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC
189
tốt nghiệp có việc làm cao, thích ứng nhanh với thị trường trong nước và khu vực”. Với
quyết tâm tiếp tục thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội,
UEH đã xây dựng và triển khai thực hiện chương trình đào tạo tiên tiến quốc tế UEH với
nguyên tắc: Giảng dạy những gì các trường quốc tế hàng đầu đang thực hiện và dạy theo
phương pháp các trường tiên tiến đang thực hiện, chương trình giảng dạy và nguồn sinh
viên được đào tạo ngày càng tạo được lợi thế cạnh tranh.
Tại UEH, tỷ lệ sinh viên UEH tốt nghiệp và có việc làm ngay là 93.42% (theo số liệu
báo cáo thống kê từ Phòng đảm bảo chất lượng & Phát triển chương trình năm 2017). UEH
có nhiều kênh thông tin hỗ trợ về việc làm cho sinh viên như: thông qua ngày hội nghề
nghiệp hàng năm, hoạt động hỗ trợ người học về thông tin tuyển dụng của doanh nghiệp,
chương trình Career talk. Bên cạnh đó, hội nghị các doanh nghiệp hợp tác để tìm hiểu mức
độ đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp đối với sinh viên tốt nghiệp hàng năm, cần thay đổi và
bổ sung chương trình đào tạo như thế nào để sinh viên tốt nghiệp có việc làm đúng chuyên
ngành và thích ứng ngay với vị trí được tuyển dụng là bài toán khó và có chiến lược trung
và dài hạn.
3. TRUNG TÂM HỖ TRỢ SINH VIÊN - ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ
CHÍ MINH CÓ VAI TRÒ NHƯ THẾ NÀO TRONG VIỆC KẾT NỐI DOANH
NGHIỆP VÀ HỖ TRỢ VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN HIỆN NAY
Trung tâm hỗ trợ sinh viên (CSA) là một đơn vị trực thuộc UEH, chức năng nhiệm
vụ chính là hỗ trợ và phục vụ đào tạo với nhiều mảng công tác hoạt động đan xen như: hỗ
trợ người học tìm kiếm việc làm phù hợp, đào tạo kỹ năng và tổ chức các chương trình trải
nghiệm thực tế cho sinh viên; tìm kiếm nguồn học bổng từ các tổ chức bên ngoài, liên kết
cho sinh viên vay tín dụng học tập, tư vấn và định hướng nghề nghiệp cho người học thông
qua các chương trình, hoạt động. Như vậy, vai trò của trung tâm hỗ trợ sinh viên là cầu nối
giữa doanh nghiệp và sinh viên trong hoạt động đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của
doanh nghiệp là cần thiết.
Kết nối trong việc định hướng nghề nghiệp; hỗ trợ giới thiệu việc làm, thực tập
Hiểu được tầm quan trọng của công tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, UEH
xác định 1 trong 6 chiến lược khác biệt là “Sinh viên tốt nghiệp có việc làm cao, thích ứng
nhanh với thị trường trong nước và khu vực”. Sinh viên tốt nghiệp từ UEH ngày càng đáp
ứng nhu cầu xã hội, tạo thế cạnh tranh việc làm trên thị trường lao động ngày nay. Trong
những năm gần đây CSA - UEH luôn chủ động trong công tác kết nối doanh nghiệp trong
các hoạt động hỗ trợ sinh viên trong việc định hướng nghề nghiệp, giới thiệu việc làm cho
sinh viên, điển hình như: Ngày hội nghề nghiệp sinh viên TP.HCM (HoChiMinh City
Career Fair) hàng năm, đến nay đã 21 lần tổ chức. Năm 2018, ngày hội thu hút 45 gian
hàng tham gia với 563 vị trí tuyển dụng, tổng số lượng cần tuyển hơn 5.000 nhân sự, đã
nhận được 2.963 hồ sơ ứng viên, với hơn 8.800 lượt sinh viên đến các gian hàng. Ngày hội
thu hút các doanh nghiệp lớn, đa dạng về lĩnh vực: Lĩnh vực Tài chính - Ngân hàng (10
LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
190
đơn vị); Lĩnh vực Tiêu dùng nhanh (FMCG) (08 đơn vị); Lĩnh vực Giáo dục, Dược, Hóa
mỹ phẩm (07 đơn vị); Lĩnh vực Đa ngành, Xây dựng, Bất động sản (07 đơn vị); Lĩnh vực
Kế toán, Kiểm toán, Tư vấn (06 đơn vị); Lĩnh vực Công nghệ thông tin, Du lịch, Giao
nhận, Sản xuất (06 đơn vị). Trong đó, lĩnh vực Tài chính - Ngân hàng thu hút nhiều vị trí
và số lượng nhất, tiếp đó là lĩnh vực Đa ngành, Xây dựng và Bất động sản.
Ngày hội nghề nghiệp là nơi để sinh viên có cơ hội tìm được công việc tốt, doanh
nghiệp có điều kiện tiếp cận và tuyển dụng được những nhân sự chất lượng, phù hợp. Qua
đó, tăng cường tính kết nối trong đào tạo của nhà trường gắn với thị trường lao động, nhu
cầu doanh nghiệp một cách thiết thực và hiệu quả hơn. Các bạn sinh viên sẽ tìm được công
việc yêu thích, môi trường làm việc chuyên nghiệp, phù hợp năng lực và khả năng
của mình.
Qua những lần tổ chức ngày hội, CSA đã tiến hành khảo sát hai chiều đó là khảo sát
doanh nghiệp và khảo sát sinh viên để tìm hiểu nhu cầu các bên, xem những hạn chế nào
của sinh viên chưa đáp ứng các nhà tuyển dụng để CSA có kế hoạch tham mưu cấp trên và
hỗ trợ sinh viên kịp thời, ví dụ: qua khảo sát doanh nghiệp cho rằng sinh viên còn yếu kỹ
năng giao tiếp trong phỏng vấn; thiếu kỹ năng trình bày CV hay kỹ năng thích ứng… CSA
sẽ có các chương trình hỗ trợ đào tạo các kỹ năng phù hợp cho sinh viên.
SỐ LIỆU DOANH NGHIỆP THAM GIA
NGÀY HỘI NGHỀ NGHIỆP SINH VIÊN TP. HỒ CHÍ MINH
STT
Tiêu chí thống kê
2017
2018
1
Số doanh nghiệp tham gia
42
45
2
Số ứng viên đến gian hàng
7.550
8.800
3
Hồ sơ ứng viên nộp cho doanh nghiệp
3.995
2.963
4
Số lượng hồ sơ ứng viên đáp ứng yêu cầu
845
895
5
Một số hạn chế ở ứng viên
Giao tiếp
Giao tiếp; kỹ năng
phỏng vấn và CV;
Thích nghi; Tiếng
Anh
Nguồn: Khảo sát các doanh nghiệp tham gia Ngày hội nghề nghiệp sinh viên TP.HCM năm 2017 và 2018
Ngoài các hoạt động đăng thông tin tuyển dụng thực tập trên website, fanpage của
Trung tâm HTSV, ngày 04/11/2018, tại cơ sở 59C Nguyễn Đình Chiểu, Trung tâm HTSV
lần đầu tiên đã tổ chức Ngày hội Thông tin thực tập năm 2018. Ngày hội là hoạt động tạo
điều kiện để sinh viên gặp gỡ các đơn vị tuyển dụng, tìm kiếm các vị trí thực tập phù hợp;
cũng như tạo cầu nối giúp doanh nghiệp tiếp cận các đối tượng sinh viên của UEH, đây là
nguồn nhân lực tiềm năng có thể tuyển dụng cho doanh nghiệp trong tương lai.
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC
191
Số liệu tổng hợp thống kê Ngày hội thông tin thực tập 2018
STT
Tiêu chí thống kê
2018
1
Số doanh nghiệp tham gia
24
2
Số lượt ứng viên đến gian hàng
4.500
3
Hồ sơ ứng viên nộp cho doanh nghiệp
2.904
4
Số lượng hồ sơ ứng viên đáp ứng yêu cầu
1.256 (số còn lại chưa phỏng vấn)
5
Một số hạn chế ở ứng viên
Tin học văn phòng, chưa tự tin giao
tiếp tiếng Anh, trang phục khi
phỏng vấn, tự tin chủ động…
Nguồn: Khảo sát các doanh nghiệp và sinh viên tham gia Ngày hội
Kết nối trong tổ chức các chương trình tham quan thực tế doanh nghiệp cho
sinh viên
Theo đánh giá của các đơn vị tuyển dụng từ các doanh nghiệp thông qua khảo sát do
UEH thực hiện hàng năm, cũng như đánh giá từ các chuyên gia phát triển nguồn nhân lực
là đối tác của UEH cho thấy: sinh viên hiện nay năng động nhưng thiếu định hướng nghề
nghiệp rõ ràng, thiếu kỹ năng và thiếu kiến thức thực tiễn về các chuyên ngành mà mình
chọn khi vào làm tại các doanh nghiệp, do đó dẫn đến sinh viên thiếu gắn bó với công việc
khi đã được tuyển dụng, chưa có đam mê nghề nghiệp và lộ trình công việc rõ ràng. Vấn đề
đặt ra là làm sao để sinh viên tốt nghiệp đáp ứng tốt nhất nhu cầu nhà tuyển dụng, có việc
làm ngay và làm đúng ngành nghề đã được đào tạo?. Để giải quyết vấn đề này, hoạt động
hỗ trợ sinh viên thông qua các chương trình tham quan thực tế doanh nghiệp, trải nghiệm
thực tế tại doanh nghiệp từ khi sinh viên đang học tại trường là cần thiết, giúp sinh viên có
thái độ nghiêm túc và có lộ trình định hướng, xây dựng mục tiêu nghề nghiệp rõ ràng. Quá
trình sinh viên được tìm hiểu về xu hướng nghề nghiệp, định hướng tuyển dụng của doanh
nghiệp giúp cho sinh viên có thể hiểu được việc cần trang bị các kỹ năng và có thái độ phù
hợp với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp. Từ đó, sinh viên sẽ có ý thức tốt hơn trong
quá trình tự rèn luyện, tự đào tạo phù hợp với nhu cầu của các nhà tuyển dụng.
CSA đã thực hiện trong tổ chức các chương trình tham quan thực tế doanh nghiệp
cho sinh viên, mục tiêu của chương trình (i) Nhằm giúp sinh viên có những chuyến tham
quan thực tế tại doanh nghiệp phù hợp với ngành/chuyên ngành được đào tạo; (ii) Tạo cơ
hội cho SV tiếp cận môi trường làm việc thực tế, tìm hiểu các cơ hội nghề nghiệp, nắm bắt
những yêu cầu kiến thức kỹ năng mà doanh nghiệp đang cần ở ứng viên; (iii) Sau chuyến
đi UEH kỳ vọng sinh viên có thái độ nghiêm túc hơn với ngành nghề đã lựa chọn & định
hướng rõ nét trong lộ trình xây dựng nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.
Nội dung chương trình tham quan thực tế tại doanh nghiệp phù hợp với mục tiêu đặt ra:
LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
192
- Doanh nghiệp chia sẻ về cơ hội nghề nghiệp tại doanh nghiệp: Tại mỗi doanh
nghiệp sẽ được chia sẻ về các công việc có tại doanh nghiệp, chuyên ngành đào tạo phù
hợp với từng vị trí; cơ hội được học tập, lộ trình nghề nghiệp, văn hóa doanh nghiệp, môi
trường làm việc, mức lương tương ứng, các kỹ năng cần có để làm tốt từng công việc cụ
thể; thái độ cần có…; Tham quan thực tế từng phòng ban; sau cùng là sinh viên làm bài
thu hoạch về chuyến đi dựa vào đề bài do CSA chuẩn bị hoặc thông qua khảo sát ghi nhận
phản hồi của sinh viên sau chuyến đi.
- Đối tượng doanh nghiệp đến tham quan: Các doanh nghiệp CSA lựa chọn cho
sinh viên tham quan là các doanh nghiệp lớn và phù hợp với chuyên ngành của sinh viên.
Tại các doanh nghiệp này đã có nhiều cựu sinh viên UEH đang làm việc và đã thành công
từ đó tạo động lực cho các em phấn đấu học hỏi.
- Kỳ vọng sau chuyến tham quan thực tế: sinh viên có cái nhìn thực tế về môi trường
làm việc, văn hóa của doanh nghiệp; từ đó định vị được bản thân trên thị trường lao động
quan trọng hơn mức lương đối với sinh viên mới ra trường. Sau chuyến tham quan, các sinh
viên hiểu hơn về tầm quan trọng của lộ trình nghề nghiệp và cần trang bị các kỹ năng, xây
dựng thái độ để phù hợp với nhu cầu tuyển dụng nói riêng và thị trường lao động nói chung.
- Vừa qua, CSA đã tổ chức đưa 21 lớp sinh viên với hơn 1.000 sinh viên tham quan
thực tế doanh nghiệp. Qua chuyến tham quan, CSA thu nhận được rất nhiều ý kiến chia sẻ
của sinh viên về sự thay đổi tư duy, nhận biết bản thân còn thiếu rất nhiều kỹ năng cần có
để có thể phù hợp với các cơ hội nghề nghiệp mà các doanh nghiệp đưa ra để có thể làm
tốt công việc sau tuyển dụng. Từ ghi nhận thực tiễn này CSA sẽ có những kế hoạch và
chiến lược hỗ trợ đào tạo kỹ năng mềm cho sinh viên. Những năm gần đây CSA đã nỗ lực
nghiên cứu các kỹ năng cần có ở thế kỷ 21 và thích ứng thời đại công nghệ 4.0 để đào tạo
ngoại khóa cho sinh viên.
CHƯƠNG TRÌNH THAM QUAN THỰC TẾ DOANH NGHIỆP
(Tính đến tháng 10/2018)
STT
Số liệu
1
21 lớp
2
1.012 sinh viên
3
10 doanh nghiệp
4
26 lớp
5
1.300 sinh viên
6
16 doanh nghiệp
Kết nối trong hoạt động đào tạo kỹ năng cho sinh viên
Thế giới đang bước vào cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, bên cạnh những cơ hội
mới, CMCN 4.0 cũng đặt ra cho con người nhiều thách thức phải đối mặt đó là gây ra sự