LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
212
VAI TRÒ CỦA TRUNG TÂM HỖ TRỢ HỌC SINH, SINH VIÊN
THÀNH PHỐ (SAC) TRONG VIỆC GIỚI THIỆU, HỖ TRỢ ĐỊNH
HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP, VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN
Lê Xuân Dũng
Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Học sinh, Sinh viên TP.HCM
Thành phố Hồ Chí Minh là nơi hội tụ rất nhiều sinh viên trên mọi miền đất nước về
học tập. Bên cạnh việc trau dồi, tích lũy kiến thức, một con số không nhỏ trong các bạn
còn canh cánh mối lo học phí, áo cơm... cùng mong muốn tự lực cánh sinh. Nắm bắt nhu
cầu đó, giới thiệu việc làm thêm cho sinh viên là một trong những chương trình được SAC
xây dựng đầu tiên.
Hoạt động ra đời ngay sau khi SAC thành lập (1996), với nhiều gian nan ban đầu, khi
còn xa lạ với sinh viên, xa lạ với mọi người cũng như chưa kết nối được với hệ thống doanh
nghiệp. Nhưng chỉ một năm sau (1997), SAC đã trở thành chiếc cầu nối với nhiều đầu việc
đa dạng, phong phú (bán hàng, tiếp thị sản phẩm, dạy kèm, phục vụ, phục vụ nhà...) và
nhiều nguồn lựa chọn cho sinh viên, doanh nghiệp.
Không chỉ dừng lại ở việc kết nối giới thiệu, đến năm 2002, những mô hình giải pháp
mới được ra đời, “Chiến dịch Việc làm hè”, "Việc làm Tết", đây là những ký kết hợp đồng
với doanh nghiệp vào những thời vụ cao điểm. Những chiến dịch góp phần nâng cao hiệu
quả trong việc giới thiệu việc làm cho sinh viên lên rất nhiều.
Sự ra đời của các chiến dịch việc làm thời vụ, đòi hỏi hơn nữa hiệu quả và tính chuyên
nghiệp của sinh viên trong việc thực hiện công việc của mình, giúp các bạn sinh viên có
thêm kinh nghiệm làm việc sau khi tốt nghiệp ra trường. Các giải pháp được tiếp nối, những
câu lạc bộ, đội nhóm được hình thành (CLB Gia sư, Phục vụ, Lễ tân, Giới thiệu sản
phẩm...), nhằm quy tụ số lượng lớn sinh viên trong khoảng thời gian rảnh rỗi cũng như tập
hợp tập huấn, huấn luyện những kỹ năng cần thiết cho các bạn, để đáp ứng nhu cầu cần
thiết của các các doanh nghiệp tuyển dụng.
Về sau, từ năm 2007 đến năm 2011, khi chiếc cầu nối đã quá thân quen, nhu cầu
tuyển dụng của doanh nghiệp, nhu cầu tìm việc của sinh viên càng gia tăng. SAC phải mở
rộng thêm nữa các mô hình như mô hình “Ngày hội việc làm”, lồng ghép hoạt động giới
thiệu việc làm trong các sự kiện nổi bật như “Tuần lễ hỗ trợ sinh viên”, “Liên hoan các đơn
vị hỗ trợ sinh viên”...
Song song đó, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, xu hướng tuyển dụng
trực tuyến phổ biến. Bắt đầu từ năm 2012, không chỉ hình thức tư vấn trực tiếp như bấy
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC
213
lâu nay, SAC đã phát triển thêm giới thiệu việc làm bằng phần mềm trực tuyến tại website
www.hotrosinhvien.vn. Trang web này hỗ trợ tương tác trực tiếp, việc nắm bắt thông tin,
phỏng vấn và tiếp nhận công việc của nhà tuyển dụng qua mạng với sinh viên được xúc
tiến nhanh nhất. SAC nhịp bước cùng với xu thế thời đại.
Và hơn thế nữa, chiếc cầu nối được nối dài thêm, song hành với sinh viên bao năm
qua thì nay SAC tiếp tục song hành, tìm kiếm giới thiệu chỗ thực tập và cả việc làm cho
sinh viên chuẩn bị tốt nghiệp, sau khi tốt nghiệp.
Hơn 20 năm hoạt động, SAC trở thành địa điểm tin cậy của doanh nghiệp khi cần
tuyển sinh viên và sinh viên tìm việc làm, xứng đáng là chiếc cầu nối bền vững.
1. HOẠT ĐỘNG GIỚI THIỆU VIỆC LÀM
Trong những năm qua, Trung tâm chú trọng hỗ trợ việc làm cho sinh viên năm cuối,
nhất là trang bị kỹ năng thực hành nghề nghiệp, hỗ trợ giới thiệu nơi thực tập, kiến tập, thử
việc phù hợp; công việc thời vụ cho sinh viên cũng được phát triển đúng mức. Đặc biệt,
tập trung phát triển phần mềm ứng tuyển, tìm việc trực tuyến dành cho sinh viên và doanh
nghiệp tại website www.vieclam.hotrosinhvien.vn
Tính trong năm 2017, Trung tâm đã nhận được 19.496 đầu việc của 1.847 đơn vị
tuyển dụng. Trung tâm đã giới thiệu được cho 18.191 lượt sinh viên có việc làm, trong đó
có 16.201 sinh viên đăng ký việc làm bán thời gian, 1690 lượt đăng ký việc làm chuyên
môn, 124 sinh viên đăng ký dạy kèm, 110 sinh viên đăng ký phụ việc nhà theo giờ và công
việc đội nhóm khác. Riêng dịp tết, Trung tâm đã giới thiệu gần 3.000 việc làm cho sinh
viên, Tháng Thanh niên, Trung tâm giới thiệu được 586 việc làm cho sinh viên, Việc làm
Hè, giới thiệu được 2.311 việc làm cho sinh viên.
Đặc biệt, trong chương trình việc làm hè, Trung tâm có thêm một số đầu việc mới
như viết sách tham khảo, biên tập bài, dịch thuật, dạy năng khiếu (vẽ, aerobic, võ,…) Các
công việc đều thu hút rất đông các bạn sinh viên ứng tuyển. Trung tâm khảo sát và tìm hiểu
kỹ trước khi giới thiệu cho sinh viên, giảm hẳn tình trạng sinh viên đổi việc khác khi không
đáp ứng yêu cầu của các đơn vị tuyển dụng.
Ngoài các đơn vị, doanh nghiệp thường xuyên tuyển dụng lao động bán thời gian,
đơn vị tiếp tục liên hệ với các doanh nghiệp mới nhằm phong phú thêm công việc cho sinh
viên. Bên cạnh đó, đơn vị cũng chủ động tư vấn thời gian làm việc cho doanh nghiệp để có
thể lựa tuyển được sinh viên phù hợp cho vị trí tuyển dụng của công ty.
Khi sinh viên đến liên hệ việc làm, nhân viên phụ trách việc làm tư vấn kỹ cho sinh
viên về loại hình công việc ứng tuyển (bán thời gian và chuyên môn) từ đó sinh viên sẽ
chọn lựa những công việc phù hợp với bản thân. Trung tâm xây dựng kênh thông tin nhằm
ghi nhận phản hồi của sinh viên trong quá trình làm việc, nhằm nắm bắt tâm tư, nguyện
vọng và nhu cầu của các bạn để hỗ trợ phù hợp.
LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
214
Khó khăn hiện nay là lịch học của sinh viên có sự thay đổi liên tục và phần lớn doanh
nghiệp đòi hỏi sinh viên làm theo ca cố định nên một số công việc tuyển dụng hơi chậm.
Ngoài ra, số đầu việc chuyên môn không nhiều, đa số sinh viên được giới thiệu còn yếu về
kỹ năng và Anh văn nên chưa đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp.
Trung tâm triển khai bảng lương niêm yết theo giờ, theo ca đối với người lao động là
sinh viên và trao đổi với doanh nghiệp về giờ làm việc của sinh viên linh động hơn để phù
hợp với lịch học và vận động tăng mức lương cơ bản đối với sinh viên làm thêm và sinh
viên mới tốt nghiệp.
Việc làm bán thời gian:
Việc làm bán thời gian thu hút rất nhiều sự quan tâm của sinh viên, bởi đặc thù đảm
bảo thu nhập và phù hợp với thời gian học tập của sinh viên. Trong năm 2017, đơn vị đã
giới thiệu việc làm bán thời gian cho 16.201 lượt sinh viên, chiếm 82% tổng số sinh viên
được giới thiệu việc làm. Các công việc bán thời gian chủ yếu là viết sách tham khảo, làm
bánh, giới thiệu sản phẩm, bán hàng ở siêu thị mini, gia sư, phụ việc nhà, phục vụ, lễ tân,
phụ tiệc cưới, treo băng rôn, poster,...
Việc làm chuyên môn:
Trong những năm qua, Trung tâm chú trọng hỗ trợ sinh viên năm cuối, nhất là trang
bị kỹ năng thực hành nghề nghiệp, hỗ trợ giới thiệu nơi thực tập, kiến tập, thử việc phù
hợp. Sinh viên tìm việc chủ yếu là vị trí kế toán, nhân viên văn phòng, kinh doanh, kỹ sư
môi trường, công nghệ thông tin, hành chính nhân sự, nhân viên marketing, quản lý và phát
triển mạng xã hội,… Công việc nhân viên phát triển thị trường nhà ở và bất động sản tuyển
nhiều, tuy nhiên, thu nhập bấp bênh nên rất nhiều sinh viên đến Trung tâm đổi việc mới
hoặc tìm thêm công việc tương tự để tăng thu nhập. Bên cạnh đó, Trung tâm cũng giới
thiệu chỗ thực tập cho các bạn sinh viên để trải nghiệm, học hỏi và tích lũy thêm kiến thức,
kinh nghiệm.
Tăng cường đẩy mạnh mô hình giới thiệu việc làm trên website Trung tâm:
Phần mềm đăng tin doanh nghiệp tuyển dụng và đăng ký ứng tuyển của sinh viên về
việc làm bán thời gian và việc làm dành cho sinh viên mới tốt nghiệp tại
www.hotrosinhvien.vn. Theo đó, doanh nghiệp có thể đăng tin tuyển dụng hoặc lựa chọn
ứng viên phù hợp theo hồ sơ ứng tuyển của sinh viên. Phần mềm tích hợp đăng tải dữ liệu
việc làm cập nhật hằng ngày, sinh viên có thể cập nhật tìm kiếm thông tin việc làm, tuyển
dụng, các chuyên mục tư vấn tìm việc, kỹ năng phỏng vấn ứng tuyển, các kỹ năng liên quan.
Bên cạnh đó, đơn vị thường xuyên đăng tải thông tin tuyển dụng sinh viên trên
fanpage www.facebook.com/hotrohssv và chuyên trang Việc làm sinh viên. Sinh viên ứng
tuyển và được mời phỏng vấn trực tiếp, rút ngắn thời gian và khoảng cách giữa đơn vị
tuyển dụng với sinh viên có nhu cầu tìm việc làm thêm. Thông qua kênh này, các thông tin
tuyển dụng với số lượng nhiều hoặc tuyển gấp, Trung tâm đáp ứng tốt cho doanh nghiệp
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC
215
có nhu cầu và đảm bảo chất lượng sinh viên thông qua việc tập huấn kỹ năng cho từng loại
hình công việc mà doanh nghiệp yêu cầu.
Trong năm 2017, Trung tâm đăng tải 1.525 lượt tin bài với 6.825 đầu việc, hơn 2.000
lượt người tiếp cận/ bài đăng.
Hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm cho sinh viên ngày cuối tuần:
Trong những năm qua, Trung tâm đã phối hợp với Công ty May Nhà Bè và Công ty
Cổ phần Dược phẩm Hoa Thiên Phú và một số doanh nghiệp khác tổ chức tư vấn, giới
thiệu việc làm cho sinh viên thường xuyên, liên tục trong các ngày cuối tuần. Lồng ghép
tổ chức hoạt động này trong các ngày hội việc làm cuối tuần tại các trường: Đại học Tôn
đức Thắng, Cao đẳng Vinatex, Đại học Văn hóa,...
Ngoài hoạt động tư vấn giới thiệu việc làm, đơn vị còn tổ chức các chuyên đề kỹ năng
tìm việc và trả lời phỏng vấn ứng tuyển cho các sinh viên trước khi ứng tuyển vào các
doanh nghiệp tại từng chương trình. Hoạt động đã giới thiệu hơn 3.000 sinh viên tham gia
ứng tuyển vào các đơn vị.
2. NGÀY HỘI “PHỎNG VẤN – TUYỂN DỤNG”
Nhằm trang bị cho sinh viên những kỹ năng cần thiết trong quá trình tìm việc và
phỏng vấn ứng tuyển, tạo điều kiện để sinh viên được trải nghiệm qua cuộc phỏng vấn với
các chuyên gia nhân sự; được các chuyên gia góp ý nhằm hoàn thiện hơn hồ sơ tìm việc và
cách thức trả lời phỏng vấn ứng tuyển; đồng thời được gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm với
các doanh nhân thành đạt, các chuyên gia nhân sự tư vấn trên các lĩnh vực, hàng năm
Trung tâm Hỗ trợ học sinh, sinh viên thành phố tổ chức ngày hội “Phỏng vấn – Tuyển
dụng” tại Nhà Văn hóa Thanh niên.
Ngày hội là tổ hợp nhiều hoạt động trang bị cho sinh viên những kỹ năng cần thiết
trong quá trình chuẩn bị hồ sơ và tìm việc, kỹ năng trả lời và xử lý tình huống trong phỏng
vấn ứng tuyển, kỹ năng đàm phán thương lượng, phỏng vấn ứng tuyển và hội nhập doanh
nghiệp, tuyển dụng trực tiếp tại các doanh nghiệp tuyển dụng. Qua đó, tạo cầu nối để các
doanh nghiệp tuyển dụng sinh viên sau khi tốt nghiệp ra trường.
Ngày hội “Phỏng vấn – Tuyển dụng” năm 2017 đã thu hút 70 đơn vị doanh nghiệp,
hơn 10.000 sinh viên tham gia, trong đó có 2.256 hồ sơ sinh viên tham gia phỏng vấn giả
định, giới thiệu 3.025 đầu việc làm/ 4.452 sinh viên ứng tuyển
3. CHƯƠNG TRÌNH “PHỎNG VẤN THỬ - THÀNH CÔNG THẬT”
Từ năm 1999 – 2010, dưới sự phối hợp của các trung tâm việc làm, hướng nghiệp
trên địa bàn Thành phố cho ra đời những chương trình phỏng vấn giả định mang tính chất
cho các bạn sinh viên có thêm những kinh nghiệm khi đi phỏng vấn xin việc do các cán bộ
của các trung tâm thực hiện.
LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
216
Nắm bắt được nhu cầu thực tế từ các bạn sinh viên, năm 2010 Trung tâm hỗ trợ học
sinh, sinh viên Thành phố cho ra đời chương trình “Phỏng vấn thử - Thành công thật” mang
đến cho các bạn sinh viên cơ hội để được gần hơn để nghe những lời góp ý thực tế từ chính
các doanh nghiệp. Qua chương trình không những các bạn sinh viên có cơ hội học hỏi mà
còn có cơ hội được nhận làm việc chính thức sau khi tốt nghiệp tại các doanh nghiệp.
Đây còn là cơ hội để sinh viên tiếp xúc và trao đổi trực tiếp với các chuyên gia về
nhu cầu trang bị kỹ năng trong quá trình tìm việc và tìm kiếm được những cơ hội việc làm
tốt nhất cho bản thân. Theo đó, sinh viên chủ động xây dựng thương hiệu cá nhân, hòa
nhập và thích nghi tốt với văn hóa doanh nghiệp, tạo niềm tin vững chắc trong lòng doanh
nghiệp với sinh viên mới tốt nghiệp ra trường; đồng thời cũng là hoạt động tạo mối liên hệ
gần gũi, gắn kết giữa Trung tâm Hỗ trợ học sinh, sinh viên Thành phố với sinh viên và
doanh nghiệp.
Từ năm 2010 đến nay, chương trình “Phỏng vấn thử - Thành công thật” đã có gần
40.000 lượt các bạn sinh viên tham gia với hơn 13.000 bộ hồ sơ phỏng vấn và hơn cả là
con số 3.000 bạn sinh viên đã được nhận vào thực tập và làm việc tại các doanh nghiệp
sau chương trình.
4. THỜI KỲ HỘI NHẬP – THỜI KỲ KỸ NĂNG
Nếu như trước đây, sinh viên ra trường sử dụng bằng cấp đã có thể tìm được việc làm
như ý, thì bây giờ, ngoài việc đầu tư tính chuyên nghiệp, tính kỷ luật trong chuyên môn,
sinh viên cần có kỹ năng thực hành xã hội để gia tăng ưu thế cạnh tranh nhân lực. Từ sau
những năm 90, khi đất nước đầy mạnh hội nhập toàn cầu, yêu cầu về nhân lực chất lượng
cao gắn với tính chất làm việc chuyên nghiệp, thì kỹ năng thực hành ngày càng được quan
tâm và phát triển. Các doanh nghiệp trong và ngoài nước không chỉ hướng đến những người
giỏi về chuyên môn, mà còn tìm kiếm nguồn nhân lực hội tụ kỹ năng thực hành xã hội, kỹ
năng trong nghề nghiệp, để có thể hỗ trợ tốt nhất cho công việc, cho thành công của họ.
Điều đó đã đặt ra một thách thức rất lớn đối với sinh viên, bởi nếu không biết cách rèn
luyện cho mình những kỹ năng cơ bản, rất khó để các bạn cạnh tranh với nhiều nguồn nhân
lực khác, đặc biệt là với sinh viên các nước bạn. Và nếu đánh giá một cách khách quan, các
thế hệ sinh viên trong bối cảnh lúc bấy giờ, thậm chí kéo dài cho tới hôm nay, một thực
trạng đáng buồn xảy ra là số lượng sinh viên ý thức được vai trò quan trọng của việc rèn
luyện kỹ năng rất ít. Ngược lại, phần lớn các bạn đều chỉ tập trung coi trọng vào việc học
tập để có được bằng cấp. Đó cũng chính là lý do tỉ lệ sinh viên ra trường thất nghiệp ngày
càng tăng, chất lượng sinh viên được đào tạo ra trường không cao so với các nước.
Nhìn nhận được thực trạng chung đó, Trung tâm đã lập tức lập những kế hoạch cụ
thể để hỗ trợ sinh viên trong vấn đề này. Mục tiêu hướng các bạn sinh viên đến một phương
pháp đào tạo tốt hơn - phương pháp kết hợp đồng thời giữa học tập kiến thức trên ghế nhà
trường và rèn luyện kỹ năng ngoài xã hội, nhằm đáp ứng được nhu cầu của thực tiễn. Đó