K YU HI THO KHOA HC
199
VAI TRÒ CA DOANH NGHIP VI NHÀ TRƯNG
KHI THAM GIA VÀO QUÁ TRÌNH ĐÀO TO NG
VI CÁC TRƯNG ĐI HC VIT NAM HIN NAY
TS. Phm Th Kiên
Trường Đại hc Kinh tế TP.HCM
TÓM TT
Mi quan h hp tác giữa nhà trường và doanh nghip là động lc ct yếu ca nhng
hi trong thời đại công nghip 4.0. Mi quan h hp tác giữa nhà trưng doanh
nghiệp s để thúc đẩy hp tác giữa nhà trường vi doanh nghip đã đang vấn
đề được quan tâm đặc bit nhiều nước trên thế gii. Vic nâng cao chất lượng đào tạo
trin vng việc làm tương lai cho sinh viên, hay những nghiên cứu do các trưng thc hin
vic chuyn giao công ngh, tri thc cho khu vc sn xut kinh doanh mi quan h
tt yếu trong xu thế phát trin ca nn kinh tế hi nhp hin nay.
T khóa: Liên kết đào to của nhà trường doanh nghip, vic làm ca sinh viên,
phát trin ngun nhân lc,...
ĐẶT VN Đ
Quan h hp tác giữa nhà trường doanh nghip tt c mi hình thức tương tác trc
tiếp hay gián tiếp, tính cht nhân hay t chc gia trưng đi hc và các doanh nghip
nhm h tr ln nhau vì li ích ca c hai: hp tác trong nghiên cuphát trin, kích thích
s vận động năng động qua li ca ging viên, sinh viên các nhà chuyên môn đang làm
vic ti các doanh nghiệp; thương mại hóa các kết qu nghiên cu; xây dựng chương trình
đào to; t chc hc tp sut đi; h tr các n lc sáng nghip và qun tr t chc.
Trên toàn thế gii, mi quốc gia đều đang đương đầu vi nhng thách thc to ln
trong vic không ngừng đáp ng với đòi hỏi ca mt th trưng toàn cu hóa, quc tế hóa
cao độ, năng động đòi hỏi tính ng dng thc tin cao trong thời đại cách mng công
nghip 4.0 hiện nay. Do đó, trong thi đi hin nay mt vài thp k va qua, đã có một s
thay đi nhanh chóng trong nhn thc ca các nhà hoạch đnh chính sách v vai trò động
lc ca Doanh nghip trong việc tham gia vào chương trình đào tạo của các trường đại hc
hin nay.
1. VAI TRÒ CA DOANH NGHIỆP ĐI VỚI NHÀ TRƯNG
Các doanh nghip tế bào quan trng ca nn kinh tế của đất c. S ln mnh
ca các doanh nghip quyết đnh s tăng trưởng bn vng nn kinh tế của đất nước. Các
LIÊN KT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIP TRONG VIC GII QUYT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
200
doanh nghip s đóng vai trò nhng nhà cung cấp thông tin để các sở đào tạo nm
được nhu cu ca th trường lao động. li ích ca chính mình, hoạt động đào tạo ca
nhà trường đại học luôn hướng ti nhu cu hội, trong đó có nhu cầu doanh nghip. Do
đó, hoạt động trong môi trưng hi nhp ngày càng sâu rng hin nay, các doanh nghip
Vit Nam đang đứng trước nhiu thách thc. Mt trong những khó khăn nhiều doanh
nghiệp đang gặp phi thiếu đội ngũ lao động trình độ, kh năng đáp ng yêu cu
phát triển trong điều kin hi nhp kinh tế quc tếkhu vc. Có th nói, trình độ hc vn
ca c người lao động ch doanh nghip hin nay còn rt thp. Theo thng t gn
69.000 ngưi nhu cu tìm vic làm cho thy, 82% trong tng s người tìm vic
TP.HCM có trình độ cao đẳng, đại hc. V cơ bản, đội ngũ này còn thiếu kinh nghim v
nhiu mt, t k năng quản đến hiu biết v công ngh th trưng
19
. Đây là một lc
cn tt c các doanh nghiệp đều gp cn phi quyết tâm t qua s tn ti ca
b phn doanh nghiệp y trong điều kin bùng n ca cuc cách mng công nghip 4.0
hin nay.
Như vậy, các nhà trường đại hc luôn nhu cu phải được gn kết vi doanh nghip.
Mt khác, nếu cơ sở đào tạo đảm bo cung cp những lao động đáp ứng đúng nhu cầu ca
doanh nghiệp, thì đối vi doanh nghiệp đó là điều lý tưởng nht. Đưc hp tác vi một cơ
s đào tạo đại học cũng là nhu cầu thiết thc ca chính doanh nghip. Do đó, mối liên kết
này va mang tính tt yếu, va mang tính kh thi cao trong vic đáp ứng lao động cho
doanh nghip. Vic hp tác giữa nhà trường vi doanh nghiệp được nhìn nhận dưới nhiu
góc đ khác nhau. Doanh nghip th được coi như "khách hàng" của nhà trưng trong
vic tuyn dng sinh viên, áp dng các ng chế hay kết qu nghiên cu của nhà trường,
yêu cầu đào tạo nâng cao tay ngh và kiến thc ca nhân viên.
Vai trò ca doanh nghip với nhà trường trong vic cung cp ngun nhân lc. Để
đủ đội ngũ lao động thc hin các chiến lược kinh doanh ca mình, các doanh nghip phi
ch động tìm kiếm lao động trên th trường. Con đường chung các doanh nghip vn
thc hin tuyn dụng lao động qua các Hi ch vic làm, qua các trang gii thiu vic
làm đin t,... Vi các kênh tuyn dng này, mặc dù được tuyn chọn lao động trong điều
kin th trường đầy p các c nhân đang khát khao m việc, song hu hết các doanh nghip
đều không phi d dàng tìm đưc những lao động phù hp cho mình. nếu tuyn dng
được thì doanh nghiệp cũng còn phải đầu tư thêm thời gian, kinh phí để đào tạo li đội ngũ
này cho phù hp vi yêu cu chuyên môn ca doanh nghiệp. Trong điu kiện đó, nếu
mi lên h gn kết vi một s đào tạo đảm bo cung cp nhng sn phm đào tạo
của mình đáp ứng đúng nhu cu ca doanh nghiệp, thì đối vi doanh nghiệp đó điều lý
ng nht.
19
Sở lao động thương binh và xã hội, Trung tâm dự báo nhu cầu nhân lực và thông tin thị trường lao động TP.HCM,
Báo cáo thị trường lao động 4 tháng 2018, và nhu cầu thị trường lao động tháng 5 năm 2018 tại TP.HCM, Truy cập
ngày 14/10/2018, http://www.dubaonhanluchcmc.gov.vn/tin-tuc/7367.thi-truong-lao-dong-thang-04-nam-2018-va-
nhu-cau-nhan-luc-thang-05-nam-2018-tai-thanh-pho-ho-chi-minh.html.
K YU HI THO KHOA HC
201
Chính vy, được hp tác vi một sở đào tạo đại hc thc s cũng nhu cầu
thiết thc ca chính doanh nghiệp. Như vậy, liên kết đào tạo giữa nhà trường đại hc
doanh nghip Vit Nam là nhu cu khách quan xut phát t li ích ca c hai phía. Mi
liên kết này va mang tính tt yếu, va mang tính kh thi cao trong vic đáp ứng lao động
cho doanh nghip.
Vai trò ca doanh nghip trong vic hp c nghiên cu phát trin ca mình.
Doanh nghip trong quá trình phát trin ca mình với nhà trường rt cn nhng công ngh
nghiên cu mi nhất để thúc đẩy s phát trin của mình, Đồng thi trong quá trình phát
trin ca mình, các doanh nghip luôn gp những khó khăn, trở ngi cần được tư vấn phát
trin. Mà s lưu chuyển ca giới hàn lâm và chuyên gia được th hin trong các hợp đồng
v lưu chuyển tm thi hoc lâu dài, nhằm đưa giảng viên vào làm vic ti doanh nghip
hoặc ngược lại, đưa những chuyên gia bc cao ca doanh nghip v nghiên cu, m vic
ti trưng.
Vai trò ca Doanh nghip trong vic xây dng thc hiện các chương trình đào
to. Doanh nghip là nơi kim nghim và đánh giá chất lượng đầu ra ca ngun nhân lc.
vy, đây loại hình hợp tác ý nghĩa đc bit quan trng trong vic nâng cao cht
ợng đào tạo, giúp các c nhân có th thích ng nhanh vi những đòi hỏi ca th trưng.
Để làm đưc vic y, doanh nghip cn hp tác với nhà trường ngay t khâu lên khung
chương trình đào tạo, đến vic thiết kế từng chương trình, rồi c chuyên gia tham gia ging
dy, hoc trc tiếp ging dy sinh viên ti doanh nghip trong mt s lĩnh vực thế mnh.
Đồng thi trong quá trình phát trin ca mình, doanh nghip phi y dng hình hc
tp suốt đời trong doanh nghip. Mun vy, doanh nghip phi ch đng tham gia các hp
tác liên quan đến đào tạo nhân viên ca doanh nghip, hoc hp tác m các trung tâm đào
to ngh hay k năng cho người lao động nói chung.
Bên cạnh đó, mô hình doanh nghiệp tham gia vào quá trình qun tr trường hc đang
ph biến trong chương trình đào tạo trường hc của các nước phát trin hin nay. Hc hi
mô hình qun lý ca các nn giáo dc phát trin, Vit Nam cần để các doanh nghip tham
gia vào quá trình qun của nhà trường thông qua việc các lãnh đạo doanh nghip tham
gia vào trong hi đồng trường và/hoc ca giới hàn lâm nhà trường, trong ban c vn hay
ban lãnh đạo ca công ty.
2. NHNG VẤN Đ ĐẶT RA ĐI VI DOANH NGHIP KHI THAM GIA VÀO
CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO CỦA NHÀ TRƯNG
Mt trong những khó khăn mà nhiều doanh nghiệp đang gặp phi thiếu đội ngũ lao
động có trình độ, có kh năng đáp ứng nhu cu phát triển trong điều kin hi nhp kinh tế
quc tếkhu vc. Vai trò ca các đơn vị đào tạo trong vic cung ng lao động đáp ng
nhu cu ca các doanh nghiệp là điu rt cn thiết và cấp bách. Do đó sự liên kết gia nhà
trưng và doanh nghip là cn thiết bi vì s tn ti và phát trin bn vững đem lại li ích
chung cho c hai bên.
LIÊN KT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIP TRONG VIC GII QUYT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
202
Ngoài ra, s kết ni giữa nhà trường doanh nghiệp cũng rất hn chế. Nn kinh tế
của nước ta hin nay còn nhiu hn chế và lc hu nên sinh viên muốn tìm được một nơi
thc tp nhiu khi rt vt v. Do quy mô nn kinh tế còn nh, nên các doanh nghiệp cũng
nh chưa đủ mạnh, chưa nhu cầu đầu để phát trin công ngh, thế không cn
gn kết vi nhà trưng.
Nhưng trong bối cnh cuc cách mng công nghip 4.0 hiện nay đang đặt ra nhiu
vấn đề cho doanh nghip trong vic phải duy li hình phát trin ca mình. Thay
đầu tư theo kiểu t phát, nh l, thì nhu cu phát trin bn vng da vào sn xut, dch v
chất lượng công ngh tiên tiến tht. Mun vy, doanh nghip phi gn cht vi
nhà trường trong việc thay đổi căn bản v chế vn hành h thng. Vậy nên, các cơ quan
quản nhà c cn phải thay đổi chế cách thc quản để nhà trường doanh
nghiệp được t ch nhiều hơn. Khi đó nhà trường s được t quyết định chương trình đào
to ca mình sao cho bt nhịp được với chương trình của thế gii và nhu cu ca nhà tuyn
dng; còn ntuyn dụng, đặc biệt các quan công quyền, s đưc t do la chn
nguồn lao động chất lượng. Hai bên s t bt tay nhau vì li ích sng còn ca chính mình.
Tuy nhiên, vi vai trò kết ni của mình, nhà nước và địa phương cần đi mới cơ chế qun
lý để to doanh nghiệp và nhà trường có th đứng ra t chc các hi tho, các diễn đàn để
nhà trường doanh nghip gặp nhau, như sàn giao dịch công ngh, hay gp g nhà trưng
doanh nghip.
mức mô hơn thì nhà nước cần thay đổi cơ chế vn hành ca h thng, bao gm
c h thng kinh tếchính tr, sao cho mi thành phn ca h thống đều phi cnh tranh
mt cách minh bạch bình đẳng, thì nhu cu t hoàn thin mình, hợp tác để gia tăng giá
tr cho mình, trong đó hợp tác gia doanh nghiệp ntrưng, mi th tiến hành
được hiu qu.
Nhiều trường còn xây dng những vườn ươm công nghệ, trung tâm hp tác vi doanh
nghip, nhng phòng thí nghiệm chung, để tn dụng điểm mnh ca c hai phía. Nhà trưng
cn mt trung tâm chuyên nghiên cu phát trin các sn phm ng nghip. Khi
doanh nghip mun phát trin sn phm mi, h có th đến đây để làm nghiên cu chung
với các giáo sư trong khoa. Sinh viên s được tham gia các d án đó, nên am hiểu v cách
vn hành ca công nghip rt sm.
Các đề tài nghiên cu khoa hc của các giáo sư cũng đưc khuyến khích liên kết,
ưu tiên các đ tài s tham gia ca doanh nghip, nên có s trao đổi thường xuyên gia
những người m doanh nghip những người nghiên cu, ging dy trong nhà trường.
Khi đã s trao đổi như thế, hai bên đã nói chuyện đưc vi nhau thì s hiu nhau
điều chnh hot đng của mình sao cho đáp ứng được yêu cu ca c hai phía.
Nhưng suy cho cùng thì động cơ chính để nhà trường và doanh nghip các nơi này
hp tác vi nhau li ích ca h gn cht ch với nhau. Nhà trường cn doanh
nghip doanh nghip cần nhà trưng. Nếu Vit Nam không gii quyết đưc vic y,
K YU HI THO KHOA HC
203
thì hp tác giữa nhà trường doanh nghiệp, hào đến my đi chăng nữa, cũng
vn ch là hình thc.
Các lợi ích đng lc đều khẳng định s hợp tác nhà trường - doanh nghiệp đôi
bên cùng li. Song trong quá trình thc hin vic hp tác gp nhng tr ngại như sau:
Rào cn v nhn thức, đặc bit ca tng lớp lãnh đạo doanh nghiệpnhà trường. Khi
lãnh đạo ca doanh nghiệp nhà trường chưa ý thức s cp thiết trong y dng mt
mi quan h lâu dài thì s gn kết trên ch là hình thc; rào cn v tài chính: Điu này ch
yếu đến t phía doanh nghip, khi h không d trù để đủ kinh pcho hp tác vi nhà
trưng; Rào cn v ngun lực con người trang thiết b: c ntrường doanh nghip
đều chưa có hoc không b trí những con người đủ trình đkinh nghiệm, cũng như
trang thiết b phù hợp đ tham gia hp tác; o cn v tm nhìn vấn đề niềm tin: đó
s không tin tưởng vào năng lực ca đi tác, không chia s mt tm nhìn chung, khác bit
v chính sách s hu trí tu....; Kh ng hấp th khoa hc k thut ca nn kinh tế: kh
năng hấp th thp thì s làm giảm động lc hp tác giữa nhà trưng vi doanh nghip.
Nhng tr ngi của nhà trường khi hp tác vi các doanh nghip: Đối vi những nước
đang phát triển nVit Nam, khi nn kinh tế đang giai đoạn s dng nhiu công
ngh nhp khu, thì phn ln các doanh nghiệp trong ớc xu hướng chưa quan m
nhiều đến nghiên cu phát triển, cũng như chưa cảm nhận được s cp thiết ca vic
tham gia trc tiếp vào quá trình đào to ngun nhân lc. Do đó, nhà trường cn gi vai trò
ch động để phá b các rào cản, đồng thi t tìm kiếm đối tác y dng cho mình nhng
hp tác mang tính chiến lược, lâu dài....
3. KT LUN
Vai trò ca doanh nghip trong vic cùng với nhà trưng tham gia vào quá trình đo
to cùng quan trng trong vic nâng cao chất lượng ngun nhân lc, phát trin nn
kinh tế của đất nước. Để quan h hp tác này hp dẫn hơn đối vi gii hàn m gii
quản các trường đại hc, h tr s tham gia tích cc ca h, nhiều hành động
th thc hiện được như: Tăng cường nhn thc ca gii hàn lâm v nhng ích li mà vic
hp tác vi các doanh nghip mang lại, đưa ra những khích l nhân vi vic cùng làm
vic vi doanh nghip chng hạn coi đó mt tiêu chuẩn đánh giá chất lượng công vic
ca giảng viên. Điều này th tạo ra động lc cho giới hàn lâm, nhưng quan trọng hơn
vn là bn thân h nhn thc đưc li ích ca mi quan h y và coi đó là một hot đng
hp dn, đáng mong mun; m gim bt nhng rào cn ln nht, đặc bit bảo đảm
ngun kinh phí dành cho hoạt động này và làm cho quy trình, th tc thanh toán đơn giản
hết mc có th; Đy mnh những động lc to ra quan h gia gii hàn lâm và gii doanh
nghiệp, cũng nhỗ tr cho vic to ra qun nhng mi quan h y, chng hạn n
định hướng cho các k vng, tr giúp vic y dng nim tin s cam kết, gn gia
gii n lâm và gii doanh nghip; Khuyến khích gii hàn lâm dành thi gian m vic vi
các doanh nghip bng nhng bin pháp khích l thích hợp, hay là ưu tiên tuyển dng các