Cây thuốc vị thuốc Đông y - CÂY NHÀU
Cây Nhàu
CÂY NHÀU
Radix, Semen, Folium et Cortex Morindae Citrifoliae.
Tên khác: Cây ngao, Nhầu núi, cây Giầu.
Tên khoa học: Morinda citrifolia L., họ Cà phê (Rubiaceae).
Mô tả: Cây nhỡ hay cây gỗ, hoàn toàn nhẵn. Lá hình bầu dục rộng, ít
khi bầu dục thuôn, có góc ở gốc, có mũi nhọn ngắn, nhọn hoặc tù ở
chóp, dài 12-30cm, rộng 6-15cm, bóng loáng, dạng màng. Hoa trắng,
hợp thành đầu, đường kính 2-4cm. Quả nạc, gồm nhiều quả mọng nhỏ,
màu vàng lục nhạt, bóng, dính với nhau, chứa mỗi cái 2 hạch có 1 hạt.
Hạt có phôi nhũ cứng.
Bộ phận dùng: Quả, rễ, lá, hạt của cây Nhàu (Morinda citrifolia).
Phân bố: Cây mọc hoang và được trồng nhiều ở các tỉnh phía nam.
Thành phần hoá học: Anthranoid: morindon, morindin, morindadiol,
soranjidiol, acid rubichloric, alizarin a-methyl ether và rubiadin 1-
methyl ether.
Công dụng:
Quả nhàu Ăn với muối dễ tiêu, nhuận tràng làm thuốc điều kinh, trị
băng huyết, bạch đới, ho cảm, hen, thũng, đau gân, đái đường. Nướng
chín ăn để chữa lỵ. Ăn ngày 1-3 quả. Vì mùi hăng, nồng và cay nên khó
ăn được nhiều.
Rễ nhàu: Ngoài công dụng nhuộm màu đỏ quần áo vải lụa, người Việt
Nam đào về thái nhỏ, sao vàng ngâm rượu uống chữa nhức mỏi, đau
lưng (có khi dung quả nhàu non, thái mỏng, sao khô thay rễ).
Lá nhàu: Giã nát đắp chữa mụn nhọt, mau lên da non. Sắc uống chữa đi
lỵ, chữa sốt và làm thuốc bổ, lá nhàu còn dùng nấu canh lươn ăn bổ.
Vỏ cây nhàu: Nấu nước cho phụ nữ sau khi sanh uống bổ máu.
Cách dùng, liều dùng: Rễ cây nhàu 20-30g khô/ngày, lá tươi 8-20g.
Bài thuốc:
1. Chữa huyết áp cao: rễ nhàu 30-40g/ngày, sắc uống thay nước chè,
sau 2 tuần là có kết quả, sau đó giảm bớt liều, uống liên tục 2,3 tháng.
2. Nhức mỏi tay chân, đau lưng: quả nhàu non thái mỏng sao khô, 300g
ngâm trong 2 lít rượu 30-40 độ sau 2 tuần, uống ngày 2 lần, lần 1 ly
con 30-40ml.
3. Chữa lỵ, tiêu chảy, cảm sốt: lá nhàu tươi 3-6 lá tươi rửa sạch nấu với
500ml nước còn 200ml chia 2 lần uống/ngày. Uống liên tục 2-5 ngày.
Chú ý:
- Một số cây chi Morinda cũng được gọi là cây Nhàu.
- Nước ta đã sản xuất được một số chế phẩm từ quả Nhàu dưới các
dạng bào chế khác nhau.