intTypePromotion=3

Chính sách tái định cư các dự án thủy điện theo định hướng phát triển bền vững - Đỗ Văn Hòa

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
52
lượt xem
7
download

Chính sách tái định cư các dự án thủy điện theo định hướng phát triển bền vững - Đỗ Văn Hòa

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Thực trạng chính sách tái định cư các công trình thủy điện, những vấn đề tồn tại trong chính sách di dân tái định cư các công trình thủy điện, một số kiến nghị nhằm đổi mới công tác lập kế hoạch và chính sách di dân tái định cư các công trình thủy điện là những nội dung chính trong bài viết "Chính sách tái định cư các dự án thủy điện theo định hướng phát triển bền vững", mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Chính sách tái định cư các dự án thủy điện theo định hướng phát triển bền vững - Đỗ Văn Hòa

  1. X· héi häc sè 3 (95), 2006 99 ChÝnh s¸ch t¸i ®Þnh c− c¸c dù ¸n thñy ®iÖn theo ®Þnh h−íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng §ç V¨n Hßa I. Thùc tr¹ng chÝnh s¸ch t¸i ®inh c− c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn 1. ChÝnh s¸ch t¸i ®Þnh c− c¸c dù ¸n thñy ®iÖn Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, n−íc ta thùc hiÖn nhiÒu dù ¸n ®Çu t− ®ßi hái t¸i ®Þnh c−, thu håi ®Êt gi¶i phãng mÆt b»ng ®Ó x©y dùng c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn, hå chøa n−íc. Bªn c¹nh nh÷ng lîi Ých tæng hîp to lín, c¸c dù ¸n thñy ®iÖn còng cã t¸c ®éng lín ®Õn ®êi sèng vµ s¶n xuÊt cña bé phËn d©n c− bÞ ¶nh h−ëng. Tõ sau khi ban hµnh luËt ®Êt ®ai n¨m 1993, ChÝnh phñ ban hµnh NghÞ ®Þnh 64/CP ngµy 27/9/1993 quy ®Þnh vÒ giao ®Êt n«ng nghiÖp cho hé gia ®×nh, c¸ nh©n sö dông æn ®Þnh vµ l©u dµi vµo môc ®Ých s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ NghÞ ®Þnh 90/CP ngµy 17/8/1994 vÒ ®Òn bï thiÖt h¹i khi nhµ n−íc thu håi ®Êt. Tõ n¨m 1998 Nhµ n−íc ban hµnh NghÞ ®Þnh 22/1998/N§-CP vÒ ®Òn bï thiÖt h¹i khi nhµ n−íc thu håi ®Êt ®Ó sö dông vµo môc ®Ých an ninh quèc phßng, lîi Ých quèc gia, lîi Ých c«ng céng, NghÞ ®Þnh nµy thay cho NghÞ ®Þnh 90/CP. KÓ tõ khi cã LuËt ®Êt ®ai 1993, ChÝnh phñ ban hµnh NghÞ ®Þnh 181/2004/N§- CP vÒ thi hµnh luËt ®Êt ®ai vµ nghÞ ®Þnh 197/2004/N§-CP vÒ båi th−êng vµ hç trî vµ t¸i ®Þnh c− khi nhµ n−íc thu håi ®Êt. Mét trong nh÷ng ®iÓm míi cña NghÞ ®Þnh 197 lµ yªu cÇu viÖc thu håi ®Êt ph¶i lËp dù ¸n t¸i ®Þnh c− ®Ó ®¶m b¶o ng−êi bÞ ¶nh h−ëng ®−îc hç trî vÒ s¶n xuÊt vµ ®êi sèng æn ®Þnh cuéc sèng l©u dµi. VÒ chÝnh s¸ch thèng nhÊt vÒ t¸i ®Þnh c− c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn, cho ®Õn nay ch−a cã chÝnh s¸ch quèc gia vÒ t¸i ®Þnh c− c¸c Dù ¸n Thñy ®iÖn. ChÝnh s¸ch t¸i ®Þnh c− dù ¸n thñy ®iÖn n»m trong khu«n khæ cña chÝnh s¸ch Båi th−êng, hç trî vµ t¸i ®Þnh c− khi nhµ n−íc thu håi ®Êt theo nghÞ ®Þnh sè 197/2004/N§-CP (n¨m 2004). ViÖc di dêi d©n gi¶i phãng mÆt b»ng yªu cÇu ph¶i di chuyÓn nhiÒu ng−êi ®−îc quy ®Þnh t¹i ®iÒu 38 cña NghÞ ®Þnh 197: “§èi víi dù ¸n do ChÝnh phñ, Quèc héi quyÕt ®Þnh ph¶i di chuyÓn c¶ céng ®ång d©n c−, lµm ¶nh h−ëng ®Õn toµn bé ®êi sèng kinh tÕ, x· héi, truyÒn thèng v¨n hãa cña céng ®ång th× tuú tr−êng hîp cô thÓ Thñ t−íng ChÝnh phñ quyÕt ®Þnh hoÆc tr×nh Thñ t−íng xem xÐt quyÕt ®Þnh chÝnh s¸ch t¸i ®Þnh c− ®Æc biÖt víi møc hç trî cao nhÊt ®−îc ¸p dông lµ hç trî toµn bé chi phÝ lËp khu t¸i Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn
  2. 100 ChÝnh s¸ch t¸i ®Þnh c− c¸c dù ¸n thñy ®iÖn theo ®Þnh h−íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®Þnh c− míi, x©y dùng nhµ ë, c¶i t¹o ®ång ruéng, x©y dùng h¹ tÇng kinh tÕ-x· héi, hç trî æn ®Þnh ®êi sèng, s¶n xuÊt vµ hç trî kh¸c”. NghÞ quyÕt cña ñy ban Th−êng vô Quèc héi n¨m 1997 còng quy ®Þnh c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn lín, cã quy m« di chuyÓn vµ t¸i ®Þnh c− trªn 20.000 ng−êi ph¶i ®−îc Quèc héi xem xÐt th«ng qua. Trong thêi gian qua mét sè c«ng tr×nh thñy ®iÖn cã quy m« t¸i ®Þnh c− lín nh− c«ng tr×nh thñy ®iÖn S¬n La, thñy ®iÖn Tuyªn Quang, thñy lîi Cöa §¹t, thñy ®iÖn B¶n VÏ (NghÖ An), v.v... ®· ®−îc ChÝnh phñ ®· ban hµnh c¸c chÝnh s¸ch riªng ®Ó thùc hiÖn1. Mét sè dù ¸n x©y dùng c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn lín sÏ ®−îc x©y dùng tíi ®©y cña vïng T©y B¾c nh− thñy ®iÖn Huæi Qu¶ng, NËm ChiÕn, Lai Ch©u còng sÏ ChÝnh phñ cho ®−îc ¸p dông chÝnh s¸ch t¸i ®Þnh c− nh− QuyÕt ®Þnh 459/2004/TTg cña ChÝnh phñ. ViÖc ban hµnh vµ triÓn khai thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch ®¬n lÎ nh»m thùc hiÖn t¸i ®Þnh c− cho tõng dù ¸n g©y khã kh¨n cho viÖc ®iÒu phèi, dÉn ®Õn tÝnh thiÕu thèng nhÊt, chång chÐo cho viÖc thùc hiÖn, hiÖu qu¶ t¸i ®Þnh c− bÞ h¹n chÕ. 2. C¬ cÊu tæ chøc thùc hiÖn t¸i ®Þnh c− c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn NhËn thøc môc tiªu thùc hiÖn di d©n, t¸i ®Þnh c− kh«ng ®¬n thuÇn lµ gi¶i phãng mÆt b»ng ®Ó x©y dùng c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn mµ cßn g¾n víi ph¸t triÓn bÒn v÷ng. Do vËy chÝnh s¸ch t¸i ®Þnh c− ph¶i ®¹t ®−îc môc tiªu ®¶m b¶o cho ng−êi d©n di chuyÓn cã cuéc sèng tèt h¬n n¬i ë cò vµ b¶o ®¶m sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng trong t−¬ng lai. Còng theo NghÞ ®Þnh 197, viÖc tæ chøc t¸i ®Þnh c− ®−îc ChÝnh phñ giao cho ñy ban nh©n d©n c¸c tØnh n¬i cã d©n ph¶i di chuyÓn lµ chñ ®Çu t− c¸c dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c−, chñ ®éng lËp kÕ ho¹ch vµ tæ chøc bé m¸y thùc hiÖn. ViÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch di d©n t¸i ®Þnh c− ®−îc thùc hiÖn theo tõng b−íc nh− sau: - X©y dùng Quy ho¹ch tæng thÓ di d©n t¸i ®Þnh c− ®Ó ®¸nh gi¸ møc ®é thiÖt h¹i do x©y dùng hå chøa vµ ph−¬ng ¸n t¸i ®Þnh c− bao gåm: møc ®é thiÖt h¹i, sè hé bÞ ¶nh h−áng, sè ®iÓm t¸i ®Þnh c− dù kiÕn vµ nguån vèn ®Òn bï vµ hç trî cho t¸i ®Þnh c−. Quy hoach tæng thÓ sÏ x¸c ®Þnh tiÕn ®é di d©n t¸i ®Þnh c− phï hîp víi x©y dùng nhµ m¸y thñy ®iÖn. - C¨n cø vµo Quy ho¹ch tæng thÓ, ñy ban nh©n d©n c¸c tØnh cho lËp c¸c dù ¸n Quy ho¹ch chi tiÕt c¸c khu (®iÓm) t¸i ®Þnh c− theo Quy ho¹ch tæng thÓ ®· ®−îc ChÝnh phñ phª duyÖt. C¸c dù ¸n t¸i ®Þnh c− ph¶i ®¶m b¶o nguyªn t¾c ®ñ ®Êt s¶n xuÊt vµ n−íc cho sinh ho¹t cho nh÷ng hé bÞ ¶nh h−ëng ph¶i di dêi. ChÝnh s¸ch ChÝnh phñ còng yªu cÇu viÖc lùa chän c¸c ®iÓm t¸i ®Þnh c− ph¶i cã d©n tham gia trong viÖc lùa 1 LÊy vÝ dô, chÝnh s¸ch di d©n t¸i ®Þnh c− Dù ¸n thñy ®iÖn S¬n La ®−îc thùc hiÖn theo QuyÕt ®Þnh sè 459/2004/Q§-TTg cña Thñ t−íng ChÝnh phñ, Dù ¸n cã quy m« di chuyÓn d©n gi¶i phãng mÆt b»ng víi sè l−îng ®−îc −íc tÝnh trªn 100 ngh×n ng−êi thuéc 3 tØnh S¬n La, Lai Ch©u vµ §iÖn Biªn. ChÝnh s¸ch di d©n t¸i ®Þnh c− Thñy ®iÖn Tuyªn Quang thùc hiÖn theo QuyÕt ®Þnh sè 937/Q§-TTg (2003) cña Thñ t−íng ChÝnh phñ. Dù ¸n nµy cã quy m« di chuyÓn trªn 23 ngh×n ng−êi thuéc 3 tØnh Tuyªn Quang, Hµ Giang vµ B¾c C¹n, Dù ¸n B¶n VÏ (NghÖ An) thùc hiÖn theo QuyÕt ®Þnh 665/Q§-TTg (2003). C¸c hé d©n bÞ ¶nh h−ëng cña hai Dù ¸n lín nµy ph¶i di chuyÓn t¸i ®Þnh c− ®Òu thuéc c¸c tØnh nghÌo miÒn nói phÝa B¾c mµ phÇn lín lµ ®ång bµo c¸c d©n téc thiÓu sè. Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn
  3. §ç V¨n Hßa 101 chän n¬i ®Õn vµ thèng nhÊt víi ph−¬ng ¸n di chuyÓn. - Sau khi Quy ho¹ch chi tiÕt c¸c khu/®iÓm t¸i ®Þnh c− ®−îc phª duyÖt c¸c tØnh lËp kÕ ho¹ch ®Òn bï vµ ®Çu t− ®Ó x©y dùng c¸c ®iÓm t¸i ®Þnh c−. ViÖc lËp kÕ ho¹ch ®Çu t− hµng n¨m cho c«ng t¸c di d©n t¸i ®Þnh c− ®−îc giao cho ñy ban nh©n d©n tØnh. C¨n cø vµo kÕ ho¹ch hµng n¨m, ChÝnh phñ giao nguån vèn ®Ó thùc hiÖn. Nh− vËy ®iÓm míi cña c«ng t¸c t¸i ®Þnh c− lµ viÖc lËp kÕ ho¹ch ®· ph©n cÊp cho ®Þa ph−¬ng. C¸c ®Þa ph−¬ng lËp kÕ ho¹ch trªn c¬ së quy ho¹ch tæng thÓ ®· phª duyÖt vµ chÝnh s¸ch ®· ban hµnh cho tõng dù ¸n. C¸c Bé, ngµnh trung −¬ng chØ chñ yÕu thùc hiÖn chøc n¨ng gi¸m s¸t vµ kiÓm tra viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch vµ kÕ ho¹ch ®· giao. 3. Kinh nghiÖm vÒ t¸i ®Þnh c− ë mét sè n−íc trong khu vùc C¸c n−íc trong khu vùc cã ®iÒu kiÖn t−¬ng tù nh− n−íc ta nh− Trung Quèc, Malayia, Th¸i Lan thùc hiÖn ®Òn bï theo nguyªn t¾c: - §Òn bï ®Êt ®ai vµ tµi s¶n mÊt theo gi¸ trÞ thay thÕ. §Òn bï c¸c c«ng tr×nh kiÕn tróc bao gåm c¶ chi phÝ th¸o dì, bï vËt liÖu h− háng, vËn chuyÓn ®Õn n¬i míi, l¾p ®Æt theo phong tôc tËp qu¸n v¨n hãa d©n téc. - Coi träng ®Æc biÖt viÖc gi¶i quyÕt ®Êt s¶n xuÊt cho hé t¸i ®Þnh c− trong n«ng nghiÖp. ViÖc chuyÓn ®æi nghÒ nghiÖp chØ thùc hiÖn khi kh«ng thÓ t×m ®−îc ®Êt canh t¸c. C¸c tæ chøc Tµi chÝnh nh− WB, ADB còng khuyÕn khÝch chñ tr−¬ng “®Êt ®æi ®Êt” trong c¸c dù ¸n cho vay còng nh− c¸c dù ¸n ph¸t triÓn nãi chung. - C¸c ch−¬ng tr×nh di d©n t¸i ®Þnh c− ph¶i chó träng viÖc ®Çu t− khai hoang, chuyÓn nh−îng hoÆc tr−ng thu ®Êt, ®Çu t− c¸c c«ng tr×nh thñy lîi, th©m canh ®a d¹ng hãa s¶n xuÊt, chuyÓn giao tiÕn bé kÜ thuËt trong n«ng nghiÖp lµ gi¶i ph¸p c¨n b¶n ®Ó phôc håi thu nhËp cho hé gia ®×nh sau t¸i ®Þnh c−. NhËn thøc viÖc phôc håi thu nhËp cho hé t¸i ®Þnh c− lµ qu¸ tr×nh trong nhiÒu n¨m, ChÝnh phñ Trung Quèc ®· lËp ra quü phôc håi thu nhËp sau t¸i ®Þnh c− ®Ó hç trî cho ng−êi d©n 10 n¨m, thËm chÝ 20 n¨m cho hé gia ®×nh sau t¸i ®Þnh c−. Nguån vèn hç trî cho t¸i ®Þnh c− tõ thuÕ tµi nguyªn cña c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn. II. Nh÷ng vÊn ®Ò tån t¹i trong chÝnh s¸ch di d©n t¸i ®Þnh c− c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn Do ®Æc ®iÓm yªu cÇu x©y dùng hå chøa cña c¸c dù ¸n thñy ®iÖn, ng−êi d©n bÞ mÊt ®Êt ë vµ ®Êt s¶n xuÊt ph¶i di dêi ®Õn n¬i míi. C¸c dù ¸n thñy ®iÖn ®−îc x©y dùng chñ yÕu lµ khu vùc miÒn nói, n¬i cã c¸c d©n téc thiÓu sè ®ang sinh sèng theo céng ®ång chÆt chÏ vµ cã tËp qu¸n, phong tôc vµ v¨n hãa truyÒn thèng vµ ®a d¹ng. ViÖc di dêi d©n cho c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn sÏ thay ®æi lín vÒ tËp qu¸n canh t¸c chñ yÕu theo h−íng chuyÓn tõ vïng thÊp lªn canh t¸c vïng cao. Tuy nhiªn, ChÝnh s¸ch di d©n t¸i ®Þnh c− do yªu cÇu gi¶i phãng mÆt b»ng cña c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn võa qua nh×n chung cßn cã nh÷ng tån t¹i chÝnh sau: Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn
  4. 102 ChÝnh s¸ch t¸i ®Þnh c− c¸c dù ¸n thñy ®iÖn theo ®Þnh h−íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng - VÒ chÝnh s¸ch t¸i ®Þnh c− cho c¸c dù ¸n thñy ®iÖn cho ®Õn nay ch−a cã chÝnh s¸ch thèng nhÊt. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn võa qua mçi dù ¸n thñy ®iÖn cã chÝnh s¸ch kh¸c nhau víi møc ®Òn bï vµ hç trî kh¸c nhau dÉn ®Õn ch−a c«ng b»ng trong ®Òn bï vµ hç trî ®èi víi c¸c hé vµ céng ®ång ph¶i di chuyÓn. ViÖc hç trî cho c¸c hé d©n t¸i ®Þnh c− thuéc dù ¸n t¸i ®Þnh c− t¹i S¬n La, Tuyªn Quang cao h¬n nhiÒu ë c¸c dù ¸n t¸i ®Þnh c− thñy ®iÖn kh¸c nh− Cöa §¹t (Thanh Hãa), B¶n VÏ (NghÖ An), §a Mi (B×nh ThuËn)… ®· t¹o ra sù so s¸nh vÒ chÝnh s¸ch gi¶i phãng mÆt b»ng gi÷a c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn kh¸c nhau. - Nguån vèn trong viÖc thùc hiÖn ChÝnh s¸ch t¸i ®Þnh c− ë c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn gåm vèn cña c¸c doanh nghiÖp nhµ n−íc lµ chñ ®Çu t− c¸c c«ng tr×nh x©y dùng nhµ m¸y (Tæng c«ng ty ®iÖn lùc ViÖt Nam) vµ vèn ng©n s¸ch cña ChÝnh phñ. TØ lÖ vèn ng©n s¸ch cña nhµ n−íc cho dù ¸n t¸i ®Þnh c− mçi dù ¸n Thñy ®iÖn cã sù kh¸c nhau. ThÝ dô Dù ¸n t¸i ®Þnh c− thñy ®iÖn Tuyªn Quang ®−îc ng©n s¸ch ®¶m b¶o 100%, cßn Dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− S¬n La ng©n s¸ch nhµ n−íc ph¶i ®ãng gãp 5000 tØ (50% tæng vèn Dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c−). §©y còng lµ trë ng¹i khi ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t− cña tõng c«ng tr×nh thñy ®iÖn vµ ®¶m b¶o sù c«ng b»ng cho c¸c doanh nghiÖp khi x©y dùng c¸c nhµ m¸y thñy ®iÖn cã liªn quan ®Õn t¸i ®Þnh c−. - Quy ®Þnh møc ®Òn bï vµ hç trî cho c¸c hé d©n t¸i ®Þnh c− vµ céng ®ång còng kh¸c nhau theo tõng dù ¸n dÉn ®Õn thiÕu c«ng b»ng. Møc ®Òn bï vµ hç trî cña thñy ®iÖn Tuyªn Quang b×nh qu©n 450 triÖu/hé, S¬n La trªn 500 triÖu/hé ë c¸c dù ¸n thñy ®iÖn møc thÊp h¬n b×nh qu©n kho¶ng 200-250 triÖu/hé lµm n¶y sinh th¾c m¾c gi÷a c¸c ®Þa ph−¬ng vµ ng−êi bÞ ¶nh h−ëng vÒ chÝnh s¸ch ®Òn bï, hç trî khi thu håi ®Êt do yªu cÇu gi¶i phãng mÆt b»ng x©y dùng nhµ m¸y thñy ®iÖn. - T¸i ®Þnh c− n«ng th«n ®ang gÆp nhiÒu khã kh¨n vÒ viÖc ®¶m b¶o ®Êt. HÇu nh− c¸c hé t¸i ®Þnh c− ®−îc bè trÝ diÖn tÝch hÑp h¬n vµ chÊt l−îng ®Êt xÊu h¬n so víi n¬i xuÊt c−. NhiÒu n¬i ph¶i di chuyÓn hé t¸i ®Þnh c− ®Õn vïng cao cã ®iÒu kiÖn tù nhiªn vµ v¨n hãa kh¸c h¼n ®iÒu kiÖn n¬i ë cò. Nh÷ng vÊn ®Ò trªn ®ang lµ th¸ch thøc trong viÖc æn ®Þnh d©n sau t¸i ®Þnh c−. - ChÝnh s¸ch míi ®Ò cËp ®Õn di d©n ®Õn n«ng th«n ch−a cã chÝnh s¸ch riªng di d©n ®Õn ®« thÞ. Trong qu¸ tr×nh di d©n t¸i ®Þnh c− thñy ®iÖn S¬n La cã 2 ®iÓm ®« thÞ ph¶i di dêi lµ thÞ x· Lai Ch©u cò vµ thÞ trÊn Quúnh Nhai ch−a ®−îc ®Ò cËp cô thÓ vÒ chÝnh s¸ch x©y dùng ®« thÞ míi t¸i ®Þnh c−. NÕu chØ dùa vµo nguån vèn t¸i ®Þnh c− kh«ng thÓ ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó x©y dùng c¬ së h¹ tÇng ë ®« thÞ, trong khi nguån vèn x©y dùng c¬ b¶n bè trÝ hang n¨m cho c¸c tØnh ®Ó ®Çu t− x©y dùng ®« thÞ rÊt h¹n chÕ. III. Mét sè khuyÕn nghÞ nh»m ®æi míi c«ng t¸c lËp kÕ ho¹ch vµ chÝnh s¸ch t¸i ®Þnh c− c¸c dù ¸n thñy ®iÖn Tõ kinh nghiÖm thùc hiÖn c«ng t¸c di d©n t¸i ®Þnh c− thñy ®iÖn ë ViÖt Nam vµ c¸c n−íc trong khu vùc ®· tr×nh bµy ë trªn, bµi viÕt xin ®Ò xuÊt mét sè khuyÕn nghÞ nh− sau: Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn
  5. §ç V¨n Hßa 103 1. C¸c khu t¸i ®Þnh c− cÇn ®−îc x©y dùng theo m« h×nh ph¸t triÓn n«ng th«n bÒn v÷ng Di d©n t¸i ®Þnh c− theo dù ¸n lµ c¬ héi cho viÖc x©y dùng m« h×nh ph¸t triÓn n«ng th«n míi. HiÖn nay ch−a cã sù h−íng dÉn m« h×nh x©y dùng n«ng th«n phï hîp víi tõng vïng, tËp qu¸n cña c¸c céng ®ång d©n téc.V× vËy c¸c khu t¸i ®Þnh c− ®−îc x©y dùng hiÖn nay nh− mét ®« thÞ ch−a g¾n víi tËp qu¸n sèng g¾n víi s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. ViÖc x©y dùng c¸c dù ¸n t¸i ®Þnh c− cÇn x¸c ®Þnh c¸c tiªu chÝ cô thÓ vÒ x©y dùng n«ng th«n míi phï hîp ®iÒu kiÖn tù nhiªn, tËp qu¸n vµ v¨n hãa cña tõng khu vùc. 2. Nªn x©y dùng quy m« nhá vµ ®a d¹ng hãa m« h×nh t¸i ®Þnh c− C¸c ®iÓm t¸i ®Þnh c− cÇn thiÕt kÕ thùc hiÖn víi quy m« nhá kho¶ng 50 hé sÏ thÝch hîp kh¶ n¨ng bè trÝ cña ®iÒu kiÖn ®Êt ®ai cña ®Þa ®iÓm t¸i ®Þnh c− vÒ nguån n−íc, ®Êt ë vµ ®Êt s¶n xuÊt vµ quy m« mét céng ®ång v¨n hãa cña ®ång bµo d©n téc vïng T©y B¾c. ViÖc x©y dùng c¸c ®iÓm t¸i ®Þnh c− quy m« nhá sÏ tr¸nh ®−îc viÖc san ph¸ nÒn tù nhiªn víi khèi l−îng lín lµm thay ®æi ®Þa h×nh tù nhiªn, t¹o ra c¸c ta luy cao, ®é dèc lín, dÔ g©y sãi lë ®Êt vµ kh«ng an toµn trong ®iÒu kiÖn ®Þa h×nh miÒn nói. Tuy nhiªn ®iÓm t¸i ®Þnh c− quy m« nhá sÏ ph¸t sinh vÒ nhu cÇu suÊt ®Çu c− cao theo b×nh qu©n mét hé còng cÇn ®−îc tÝnh ®Õn trong viÖc lËp kÕ ho¹ch vµ chÝnh s¸ch cho c¸c khu vùc t¸i ®Þnh c−. ViÖc lËp kÕ ho¹ch di d©n, t¸i ®Þnh c− cÇn khuyÕn khÝch c¸c h×nh thøc di d©n kh«ng tËp trung nh− di d©n xen ghÐp vµ di d©n tù nguyÖn ®Ó gi¶m thiÓu søc Ðp vÒ ®Êt ®ai bè trÝ tËp trung vµ nhu cÇu x©y dùng c¬ së h¹ tÇng t¹i mét khu vùc cô thÓ. H×nh thøc di d©n xen ghÐp víi quy m« nhá còng nh− di c− tù nguyÖn sÏ t¹o ®iÒu kiÖn sö dông h¹ tÇng s½n cã cña n¬i nhËp c− vµ víi sù hç trî cña c¸c chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch chÝnh s¸ch di d©n xen ghÐp, tù nguyÖn sÏ gãp phÇn c¶i thiÖn céng ®ång së t¹i. 3. X©y dùng t¸i ®Þnh c− ®¶m b¶o ®−îc ®Êt vµ nguån n−íc cho c¶ ng−êi di d©n vµ d©n së t¹i XuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm cña kinh tÕ hé gia ®×nh cña ng−êi ph¶i di chuyÓn lµ kinh tÕ n«ng nghiÖp vµ lµ ®ång bµo c¸c d©n téc thiÓu sè, v× vËy ®Êt s¶n xuÊt vµ nguån n−íc ®−îc bè trÝ ë khu vùc t¸i ®Þnh c− lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh ®Õn viÖc æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn s¶n xuÊt. V× vËy lËp kÕ ho¹ch t¸i ®Þnh c−, tr−íc hÕt cÇn x¸c ®Þnh tÝnh thÝch øng vÒ ®Êt s¶n xuÊt bao gåm chÊt l−îng ®Êt vµ diÖn tÝch ®Êt, nguån n−íc s¶n xuÊt vµ sinh ho¹t cÇn thiÕt ®¶m b¶o cho c¶ ng−êi d©n t¸i ®Þnh c− vµ ng−êi d©n së t¹i æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn s¶n xuÊt. 4. Ng−êi d©n cÇn ®−îc tham gia tÝch cùc vµo viÖc x©y dùng kÕ ho¹ch t¸i ®Þnh c− Ng−êi d©n tham gia lùa chän n¬i nhËp c−, thêi gian di chuyÓn vµ lùa chän viÖc x©y dùng, thiÕt kÕ nhµ ë còng nh− c¬ së h¹ tÇng cña khu vùc t¸i ®Þnh c− do chñ dù ¸n thùc hiÖn. V× vËy yªu cÇu c¸c chñ ®Çu t− cÇn cung cÊp c¸c th«ng tin ®Çy ®ñ vµ kÞp thêi cho nh÷ng ng−êi bÞ ¶nh h−ëng cña dù ¸n vÒ chÝnh s¸ch ®Òn bï vµ kÕ ho¹ch cña dù ¸n. V× vËy viÖc lËp kÕ ho¹ch, x©y dùng dù ¸n t¸i ®Þnh c− ph¶i x¸c ®Þnh c¸c Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn
  6. 104 ChÝnh s¸ch t¸i ®Þnh c− c¸c dù ¸n thñy ®iÖn theo ®Þnh h−íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®iÒu kiÖn, quy tr×nh th«ng qua cã sù tham gia cña ng−êi d©n lµm c¬ së ®Ó phª duyÖt c¸c dù ¸n kh¶ thi. Trong qu¸ tr×nh viÖc lùa chon t¸i ®Þnh c− cÇn tham kh¶o ý kiÕn cña ng−êi d©n ®Þa ph−¬ng. Võa qua t¹i S¬n La cã nhiÒu ®iÓm t¸i ®Þnh c− do ng−êi d©n ®Þa ph−¬ng tù t×m ®−îc cã ®ñ ®Êt vµ nguån n−íc ®· gãp phÇn bæ sung vµo Quy ho¹ch tæng thÓ. 5. Bè trÝ t¸i ®Þnh c− theo c¸c céng ®ång víi c¸c ®Æc ®iÓm d©n téc, v¨n hãa vµ tËp qu¸n t−¬ng ®ång ViÖc s¾p xÕp theo céng ®ång sÏ ®em l¹i sù gióp ®ì rÊt lín cho nh÷ng ng−êi ph¶i di c− theo b¶n chÊt tù nhiªn. V× c¸c céng ®ång cã mèi quan hÖ rµng buéc lÉn nhau rÊt chÆt chÏ. t¸i ®Þnh c− theo céng ®ång lµ mét qu¸ tr×nh quan träng vµ nÕu m¹ng l−íi céng ®ång ®−îc duy tr× th× sÏ lµ nguån lùc quan trong cho viÖc t¸i ®Þnh c− bÒn v÷ng, nhÊt lµ ®èi víi ®ång bµo d©n téc thiÓu sè Ýt ng−êi ®ang lµ ®èi t−îng chÝnh cña dù ¸n thñy ®iÖn nh− S¬n La vµ Tuyªn Quang. 6. LËp c¸c dù ¸n t¸i ®Þnh c− cÇn quan t©m ®Õn céng ®ång n¬i nhËp c− §ång bµo c¸c d©n téc thiÓu sè rÊt coi träng sù b×nh ®¼ng d©n téc trong viÖc thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch hç trî cña nhµ n−íc. Nh÷ng vïng nhËp c− cÇn ®¶m b¶o céng ®ång së t¹i kh«ng bÞ t¸c ®éng tiªu cùc do ®Êt s¶n xuÊt bÞ thu hÑp, nguån n−íc kh«ng ®ñ, t¨ng thªm ¸p lùc vÒ c¬ së h¹ tÇng, m«i tr−êng xÊu ®i. V× vËy cÇn cã chÝnh s¸ch hç trî céng ®ång së t¹i n¬i nhËp c− vÒ s¶n xuÊt vµ ®êi sèng. §©y lµ yÕu tè cÇn thiÕt ®Ó ®¶m b¶o sù ®oµn kÕt gi÷a ng−êi di c− vµ kh«ng di c− thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®oµn kÕt c¸c d©n téc cña §¶ng vµ Nhµ n−íc. Do ®ã viÖc x©y dùng c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ-x· héi vµ hç trî ph¸t triÓn s¶n xuÊt, xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo ph¶i tÝnh ng−êi h−ëng lîi lµ c¶ ng−êi di c− vµ hé d©n së t¹i còng nh− céng ®ång së t¹i. 7. Bè trÝ c¬ cÊu s¶n xuÊt cho khu vùc t¸i ®Þnh c− cÇn dùa vµo canh t¸c truyÒn thèng ®Ó sím æn ®Þnh ®êi sèng lµm c¬ së ph¸t triÓn bÒn v÷ng Kinh nghiÖm c¸c khu t¸i ®Þnh c− thÝ ®iÓm cho thÊy viÖc chuyÓn ®æi c¬ cÊu s¶n xuÊt theo h−íng ph¸t triÓn kinh tÕ hµng hãa ®ßi hái thêi gian vµ ®µo t¹o chuyÓn giao c«ng nghÖ. Nh−ng yªu cÇu cña d©n tr−íc m¾t lµ vÊn ®Ò l−¬ng thùc vµ thùc phÈm, v× vËy tr−íc hÕt lµ c¬ cÊu s¶n xuÊt nh÷ng n¨m ®Çu ph¶i ®¶m b¶o an ninh l−¬ng thùc vµ thùc phÈm. C«ng nghÖ quan träng chuyÓn giao cho ng−êi di c− lµ kÜ thuËt canh t¸c c©y trång l−¬ng thùc vµ thùc phÈm vµ ch¨n nu«i thÝch hîp phï hîp víi ®iÒu kiÖn ®Êt ®ai t¹i n¬i nhËp c−. M¹ng l−íi khuyÕn n«ng c¬ së vµ c¸c dÞch vô n«ng nghiÖp cÇn ®−îc cung øng ®ñ vÒ sè l−îng, chÊt l−îng theo yªu c©u cña d©n. 8. Ph¸t triÓn ®« thÞ vµ c¸c khu vùc c«ng nghiÖp, dÞch vô ë khu vùc däc theo lßng hå ®Ó thu hót lao ®éng vµ vèn ®Çu t− Nh÷ng khu vùc ®Êt s¸t mÐp n−íc vµ mÆt b»ng nhµ m¸y cã nhiÒu lîi thÕ vÒ giao th«ng, dÞch vô du lÞch cÇn ®−îc quy ho¹ch l¹i cho viÖc t¸i ®Þnh c− ®Ó gi¶m thiÓu sè l−îng ph¶i di chuyÓn nhê ph¸t triÓn c¸c khu ®« thÞ, c¸c dÞch vô du lÞch, nu«i trång thñy s¶n. V× vËy cÇn cã ph−¬ng ¸n nghiªn cøu ph¸t triÓn c¸c khu ®« thÞ míi däc theo Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn
  7. §ç V¨n Hßa 105 lßng hå vµ cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp c«ng nghiÖp, dÞch vô ®Çu t− khu vùc lßng hå. 9. Thùc hiÖn h×nh thøc kho¸n theo nhiÖm vô vµ ®Þnh møc ®Ó ®Þa ph−¬ng chñ ®éng bè trÝ ®Çu t− C¬ chÕ qu¶n lý cña Dù ¸n ph¶i ®−îc quy ®Þnh trªn c¬ së t¹o ®iÒu kiÖn th«ng tho¸ng cho qu¸ tr×nh thùc hiÖn. CÇn x©y dùng c¬ chÕ ®Çu t− cho c¸c dù ¸n ®Ó ®¶m b¶o tiÕn ®é t¸i ®Þnh c−. Nªn thùc hiÖn h×nh thøc kho¸n theo nhiÖm vô vµ ®Þnh møc cho mét hé t¸i ®Þnh c− ®Ó ®Þa ph−¬ng chñ ®éng bè trÝ c¸c ph−¬ng ¸n ®Çu t−. C¸c bé, ngµnh Trung −¬ng chÞu tr¸ch nhiÖm kiÓm tra, gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch vµ tiÕn ®é t¸i ®Þnh c−. 10. X©y dùng mét chÝnh s¸ch quèc gia thèng nhÊt vÒ di d©n t¸i ®Þnh c− c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn Do ®Æc ®iÓm cña di d©n t¸i ®Þnh c− gi¶i phãng mÆt b»ng c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn ®ßi hái ph¶i chuyÓn d©n ra khái ®Þa bµn c− tró vµ ®èi t−îng chñ yÕu l¹i lµ ®ång bµo d©n téc nghÌo thuéc c¸c ®Þa bµn khã kh¨n. V× vËy: - ChÝnh s¸ch di d©n, t¸i ®Þnh c− thñy ®iÖn cÇn ®¶m b¶o tÝnh thèng nhÊt kh«ng t¹o ra sù ph©n biÖt ®èi xö gi÷a c¸c dù ¸n song vÉn ®¶m b¶o sù −u tiªn theo c¸c chÝnh s¸ch vïng vµ ®ång bµo d©n téc. C¬ chÕ ®Çu t− cho c¸c c«ng tr×nh thñy ®iÖn ph¶i ph©n ®Þnh râ nguån vèn bao gåm: - Vèn ®Çu t− cña c«ng tr×nh trong ®ã bao gåm vèn x©y dùng nhµ m¸y, vèn ®Çu t− ®Òn bï vµ t¸i ®Þnh c− cho c¸c hé bÞ ¶nh h−ëng trùc tiÕp do yªu cÇu di d©n, t¸i ®Þnh c−. Nguån vèn nµy do c¸c doanh nghiÖp x©y dùng nhµ m¸y thñy ®iÖn chÞu tr¸ch nhiÖm vµ ®−îc h¹ch to¸n vµo c«ng tr×nh. - Sù ph©n ®Þnh râ c¸c nguån vèn sÏ t¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc tÝnh to¸n ®óng hiÖu qu¶ c¸c c«ng tr×nh ®Çu t− vµ ®¶m b¶o sù c«ng b»ng gi÷a c¸c vïng, c¸c d©n téc. ViÖc x¸c ®Þnh ®óng hiÖu qu¶ ®Çu t− cña c«ng tr×nh sÏ huy ®éng ®−îc nhiÒu nguån vèn tõ c¸c doanh nghiÖp, c¸c tæ chøc tµi chÝnh quèc tÕ tham gia ®Çu t− vµo c«ng tr×nh. Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản