intTypePromotion=1
ADSENSE

Đặc điểm sinh học của bọ xít cổ ngỗng đen cánh vàng chanh Sycanus Croceovitatus Dohrn. (Reduviidae, Hemiptera)

Chia sẻ: Nguaconbaynhay Nguaconbaynhay | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:9

20
lượt xem
0
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nhằm góp phần vào việc bảo vệ, khai thác một cách hợp lý những loài côn trùng có ích, dùng chúng để tiêu diệt sâu hại thay thế cho các hóa chất độc hại; điều tra thành phần loài và sự phân bố của các loài bọ xít trên cây vải đồng thời nghiên cứu những đặc điểm sinh học của loài bọ xít cổ ngỗng đen cánh vàng chanh Sycanus Croceovitatus Dohrn. (Reduviidae, Hemiptera).

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đặc điểm sinh học của bọ xít cổ ngỗng đen cánh vàng chanh Sycanus Croceovitatus Dohrn. (Reduviidae, Hemiptera)

28(4): 51-58 T¹p chÝ Sinh häc 12-2006<br /> <br /> <br /> <br /> ®Æc ®iÓm sinh häc cña Bä xÝt cæ ngçng ®en c¸nh vµng chanh<br /> sycanus croceovitatus Dohrn. (Reduviidae, Hemiptera)<br /> <br /> NguyÔn Xu©n Thµnh<br /> ViÖn Sinh th¸i vµ Tµi nguyªn sinh vËt<br /> Bïi ThÞ KiÒu Khanh<br /> ViÖn §¹i häc Më Hµ Néi<br /> <br /> HiÖn nay ®Ó phßng chèng c¸c loµi s©u h¹i c©y ®Òu nhau xung quanh thµnh lä; ®Ønh lä vµ « cöa<br /> trång nãi chung vµ c©y v¶i thiÒu (Litchi chinensis sæ ®−îc d¸n v¶i mµn; ®¸y lä cã 1 líp c¸t dµy 5<br /> Sonn.) nãi riªng, ng−êi ta vÉn sö dông thuèc hãa cm, ®−îc phun n−íc ®Ó gi÷ Èm; phÝa trªn c¸t, ®Æt<br /> häc lµ chñ yÕu. ViÖc l¹m dông thuèc hãa häc ®· giÊy hót Èm. Thøc ¨n cho bä xÝt CN§CVC lµ Êu<br /> g©y ra nh÷ng hËu qu¶ nghiªm träng nh−: « nhiÔm trïng s©u xanh b−ím vµng x¸m vµ ch©u chÊu lóa.<br /> m«i tr−êng, mÊt c©n b»ng sinh th¸i, t¹o ra tÝnh 2. Ph−¬ng ph¸p<br /> kh¸ng thuèc cho s©u, ¶nh h−ëng ®Õn c¸c sinh vËt<br /> cã lîi, ®Ó l¹i d− l−îng thuèc trong s¶n phÈm, g©y a. TiÕn hµnh nu«i sinh häc c¸ thÓ vµ quÇn<br /> ®éc h¹i cho ng−êi s¶n xuÊt vµ ng−êi tiªu dïng. thÓ.<br /> Nh»m gãp phÇn vµo viÖc b¶o vÖ, khai th¸c b. Ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n vµ sö lý sè liÖu<br /> mét c¸ch hîp lý nh÷ng loµi c«n trïng cã Ých, Thêi gian ph¸t dôc trung b×nh cña tõng pha<br /> dïng chóng ®Ó tiªu diÖt s©u h¹i thay thÕ c¸c hãa ph¸t triÓn X = X 1 + X 2 + ... Xn .<br /> chÊt ®éc h¹i, chóng t«i tiÕn hµnh ®iÒu tra thµnh n<br /> phÇn loµi vµ sù ph©n bè cña c¸c loµi bä xÝt trªn<br /> Trong ®ã: - X : thêi gian ph¸t dôc trung<br /> c©y v¶i, ®ång thêi nghiªn cøu nh÷ng ®Æc ®iÓm<br /> b×nh cña tõng pha (ngµy); X1, X2,…, Xn: thêi<br /> sinh häc cña loµi bä xÝt cæ ngçng ®en c¸nh vµng<br /> gian ph¸t triÓn tõng c¸ thÓ; n: sè c¸ thÓ thÝ<br /> chanh Sycanus croceovitatus Dohrn. (CN§CVC)<br /> nghiÖm.<br /> (Reduviidae, Hemiptera).<br /> c. Sè liÖu ®−îc sö lý theo ph−¬ng ph¸p<br /> I. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu thèng kª sinh häc víi ®é tin cËy P ≤ 0,05<br /> (NguyÔn Ngäc Khoa, 1975; Vâ H−ng, 1983)<br /> 1. §Þa ®iÓm b»ng ch−¬ng tr×nh Excell trong Windows.<br /> ViÖc ®iÒu tra thu mÉu ®Ó nghiªn cøu ®−îc<br /> tiÕn hµnh trªn c¸c c©y trång: v¶i thiÒu, ®iÒu vµ II. KÕt qu¶ nghiªn cøu<br /> b«ng t¹i c¸c tØnh VÜnh Phóc, S¬n La, Yªn B¸i, Hµ<br /> Qua nhiÒu n¨m nghiªn cøu trªn c©y v¶i<br /> T©y, Qu¶ng Ninh, Ninh B×nh, Thanh Hãa, Qu¶ng<br /> thiÒu ë nhiÒu ®Þa ph−¬ng kh¸c nhau, chóng t«i<br /> TrÞ vµ B×nh §Þnh. ViÖc nghiªn cøu c¸c ®Æc ®iÓm<br /> ®· thu ®−îc nh÷ng kÕt qu¶ sau.<br /> sinh häc cña bä xÝt CN§CVC ®−îc tiÕn hµnh t¹i<br /> phßng thÝ nghiÖm cña ViÖn Sinh Th¸i vµ Tµi 1. H×nh th¸i cña c¸c pha ph¸t triÓn cña bä<br /> nguyªn sinh vËt ë Hµ Néi. xÝt CN§CVC<br /> Thêi gian nghiªn cøu: tõ 1998-2000 vµ a. Trøng<br /> 2002-2004.<br /> Bä xÝt tr−ëng thµnh CN§CVC ®Î trøng theo<br /> Dông cô nghiªn cøu: m¸y quay kü thuËt sè; tõng æ. C¸c qu¶ trøng ®−îc g¾n kÕt víi nhau, t¹o<br /> kÝnh lóp 2 m¾t MBC-10; vît c«n trïng; lä nhùa thµnh mét khèi nhê chÊt dÞch tiÕt ra tõ tuyÕn phô<br /> trong cã dung tÝch 0,2, 0,5 vµ 10 l; lä nhùa nhá sinh dôc. H×nh d¹ng cña qu¶ trøng gièng nh− qu¶<br /> ®−îc ®ôc lç tho¸ng xung quanh; lä nhùa lín 10 l d−a chuét, mµu vµng nh¹t. ChiÒu cao cña qu¶<br /> ®−îc khoÐt 3 « h×nh vu«ng (10 × 10 cm) c¸ch trøng ®o ®−îc tõ 2,4-2,65 mm (h×nh 1).<br /> 51<br /> H×nh 1. æ trøng cña bä xÝt CN§CVC S. croceovitatus Dohrn.<br /> <br /> b. Êu trïng thµnh ®−êng ®en râ nÐt chia c¸c ®èt bông; chiÒu<br /> dµi cña Êu trïng tuæi 3 tõ 5,5-5,72 mm. ë tuæi 4,<br /> Cã 5 tuæi. Tõ tuæi 1 ®Õn tuæi 5 ®Òu cã mµu ®á<br /> Êu trïng b¾t ®Çu ¨n nhiÒu nªn chiÒu dµi t¨ng kh¸<br /> n©u. H×nh d¸ng, kÝch th−íc cña c¬ thÓ thay ®æi<br /> nhanh tíi 10,21-10,48 mm; quan s¸t ta thÊy ë<br /> theo tõng tuæi. Êu trïng tuæi 1 vµ tuæi 2 cã h×nh phÇn gèc ®èt ngùc 3, xuÊt hiÖn mÇm cña ®«i c¸nh<br /> th¸i gÇn gièng nhau, ch−a cã mÇm c¸nh nh−ng cã rÊt râ; phÇn bông ph×nh réng ra hai bªn; xung<br /> ba mÊu ë phÇn bông; ë tuæi 2 râ h¬n tuæi 1. Êu quanh ba mÊu ë bông ®· t¹o thµnh vïng mµu ®en<br /> trïng tuæi 1 cã chiÒu dµi 2,6-2,79 mm vµ tuæi 2 lín vµ cã c¸c ®−êng ®en to ë c¸c ®èt bông. Êu<br /> cã chiÒu dµi 3,5-3,75 mm. Khi míi në, Êu trïng trïng tuæi 5 cã chiÒu dµi 13,95-14,27 mm; c¸nh<br /> chØ tËp trung ë xung quanh æ trøng; sau mét thêi tr−íc kÐo dµi tíi mÐp sau ®èt bông thø ba; phÇn<br /> gian, chóng bß ra xa h¬n ®Ó t×m kiÕm thøc ¨n. ë bông bÑt réng; vïng xung quanh 3 mÊu ë bông<br /> Êu trïng tuæi 3, ®· xuÊt hiÖn mÇm c¸nh; xung t¹o thµnh h×nh tam gi¸c mµu ®en to; bé phËn sinh<br /> quanh 3 mÊu cña phÇn bông cã mµu ®en vµ t¹o dôc ph¸t triÓn (h×nh 2, b¶ng 1).<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> H×nh 2. Êu trïng tuæi 2 cña bä xÝt CN§CVC S. croceovitatus Dohrn.<br /> c. Tr−ëng thµnh m¶nh, thu«n vÒ phÝa tr−íc. ChiÒu dµi cña ®Çu<br /> Th©n thu«n dµi cã mµu ®en, cã ®«i c¸nh; b»ng chiÒu dµi cña tÊm l−ng ngùc tr−íc vµ tÊm<br /> phÇn trªn cã mµu vµng nh¹t (vµng chanh), phÇn mai l−ng hîp l¹i. PhÇn sau m¾t cña ®Çu dµi h¬n<br /> d−íi cã mµu ®ång x¸m. ChiÒu dµi th©n cña con phÇn tr−íc m¾t. MiÖng cã vßi hót (dïng ®Ó chÝch<br /> ®ùc dao ®éng tõ 20 - 21 mm. ChiÒu dµi th©n cña hót dÞch cña vËt måi). Vßi cã 3 ®èt; ®èt gèc dµi<br /> con c¸i dao ®éng tõ 22 - 22,98 mm. §Çu rÊt dµi, h¬n phÇn tr−íc m¾t, nh−ng ng¾n h¬n ®èt thø hai<br /> 52<br /> nhiÒu; c¸c ®èt thø 2 vµ 3 cña vßi cã mµu h¹t dÎ. ph©n thµnh hai thïy râ rÖt. MÐp bªn cña phÇn<br /> §«i r©u h×nh sîi chØ, cã 4 ®èt, rÊt m¶nh. Thïy bông b¹nh ra, vÓnh v¸t lªn thµnh h×nh m¹n<br /> tr−íc cña tÊm l−ng ngùc tr−íc mµu ®en bãng; thuyÒn. ë mÆt trªn cña c¸c ®èt bông 2, 3, 4, 5,<br /> tÊm l−ng ngùc tr−íc bÞ th¾t l¹i ë phÇn tr−íc vµ næi lªn c¸c mÊu låi vµ cã c¸c chÊm tr¾ng ë hai<br /> thïy tr−íc hÑp h¬n thïy sau nhiÒu. TÊm cøng cña bªn r×a. Gãc sau cña c¸c ®èt 2 vµ 3 h¬i s¾c. Pha<br /> c¸nh tr−íc cã nöa ®Ønh vµ gê gãc cña tÊm mµng tr−ëng thµnh cña bä xÝt cã 3 ®«i ch©n dµi; trªn<br /> cña c¸nh tr−íc cã mµu vµng nh¹t ¸nh kim. Gai mçi bµn ch©n, cã 3 ®èt; ®èt phÝa ngoµi cïng<br /> cuèi cña mai l−ng dµi, chÜa vÓnh lªn vµ ®Ønh gai ng¾n, bÐ nhÊt (h×nh 4, b¶ng 2).<br /> B¶ng 1<br /> KÝch th−íc cña pha trøng vµ pha Êu trïng cña bä xÝt CN§CVC<br /> Sè l−îng ChØ tiªu KÝch th−íc (mm)<br /> Pha ph¸t dôc<br /> mÉu ®o theo dâi Dµi nhÊt Ng¾n nhÊt Trung b×nh<br /> Trøng 20 ChiÒu cao 2,65 2,4 2,49 ± 0,09<br /> ChiÒu dµi th©n 2,79 2,6 2,69 ± 0,04<br /> Tuæi 1 20<br /> ChiÒu réng th©n 0,67 0,6 0,63 ± 0,03<br /> ChiÒu dµi th©n 3,75 3,5 3,62 ± 0,07<br /> Tuæi 2 20<br /> ChiÒu réng th©n 0,86 0,82 0,83 ± 0,01<br /> Êu Tuæi 3 20<br /> ChiÒu dµi th©n 5,72 5,5 5,62 ± 0,06<br /> trïng ChiÒu réng th©n 1,65 1,55 1,60 ± 0,03<br /> ChiÒu dµi th©n 10,48 10,21 10,29 ± 0,07<br /> Tuæi 4 20<br /> ChiÒu réng th©n 2,51 2,42 2,47 ± 0,015<br /> ChiÒu dµi th©n 14,27 13,95 14,13 ± 0,10<br /> Tuæi 5 20<br /> ChiÒu réng th©n 3,42 3,27 3,34 ± 0,05<br /> <br /> B¶ng 2<br /> KÝch th−íc cña pha tr−ëng thµnh cña bä xÝt CN§CVC<br /> KÝch th−íc (mm)<br /> ChØ tiªu theo dâi Sè l−îng mÉu ®o<br /> Dµi nhÊt Ng¾n nhÊt Trung b×nh<br /> ChiÒu dµi th©n 20 21 20 20,52 ± 0,33<br /> ChiÒu réng th©n 20 7,2 6,5 6,86 ± 0,23<br /> Con ®ùc<br /> R©u ®Çu 20 18,4 17,8 18,06 ± 0,16<br /> Vßi hót 20 9 8,4 8,63 ± 0,21<br /> ChiÒu dµi th©n 20 22,98 22 22,98 ± 0,45<br /> ChiÒu réng th©n 20 8,63 8,4 8,63 ± 0,17<br /> Con c¸i<br /> R©u ®Çu 20 18,90 18,6 18,9 ± 0,2<br /> Vßi hót 20 9,16 8,8 9,16 ± 0,26<br /> <br /> 2. Sinh häc, sinh th¸i cña c¸c pha ph¸t triÓn 70%. Khi nhiÖt ®é trung b×nh gi¶m xuèng 18,5-<br /> cña bä xÝt CN§CVC 23,5oC vµ ®é Èm trung b×nh 71-82% th× thêi<br /> gian ph¸t dôc sÏ kÐo dµi lªn ®Õn gÇn 25 ngµy; tû<br /> a. Pha trøng lÖ në 69,09% (b¶ng 3).<br /> Khi nhiÖt ®é trung b×nh lµ 28,5-31oC, ®é Èm Sè l−îng trøng në cña ngµy thø nhÊt bao giê<br /> trung b×nh 79-85%, thêi gian ph¸t dôc cña trøng còng cao h¬n ngµy thø hai, thËm chÝ cã nh÷ng æ<br /> trung b×nh lµ 15 ngµy; tû lÖ në trung b×nh ®¹t trøng chØ në trong vßng 1 ngµy.<br /> 53<br /> B¶ng 3<br /> Thêi gian ph¸t dôc vµ tû lÖ në cña trøng bä xÝt CN§CVC<br /> Sè lÇn Sè l−îng trøng<br /> Thêi gian ph¸t dôc trung Tû lÖ në trung b×nh Ghi<br /> thÝ thÝ nghiÖm<br /> b×nh cña trøng (ngµy) cña trøng (%) chó<br /> nghiÖm æ Qu¶<br /> LÇn 1 13 1010 15,79 ± 0,85 72,38 ± 2,35<br /> LÇn 2 12 987 14,41 ± 0,72 72,14 ± 3,50<br /> LÇn 3 13 1042 15,07 ± 0,91 70,73 ± 4,26 (1)<br /> LÇn 4 12 965 14,81 ± 0,80 66,32 ± 4,11<br /> Trung b×nh 15,02 ± 0,47 70,39 ± 3,55<br /> LÇn 1 12 912 28,31 ± 4,67 70,02 ± 2,08<br /> LÇn 2 11 866 22,93 ± 1,12 69,15 ± 4,06<br /> (2)<br /> LÇn 3 11 871 23,41 ± 1,27 68,10 ± 3,04<br /> Trung b×nh 24,88 ± 2,35 69,09 ± 3,06<br /> Ghi chó: (1). nhiÖt ®é trung b×nh: 28,5-31oC; ®é Èm trung b×nh: 79-85%.<br /> (2). nhiÖt ®é trung b×nh: 18,5-23,5oC; ®é Èm trung b×nh: 71-82%.<br /> <br /> b. Pha Êu trïng cßn l¹i tõ trøng. Sau mét thêi gian, chóng b¾t<br /> ®Çu bß ®i t×m kiÕm thøc ¨n. Mçi tuæi Êu trïng<br /> Êu trïng cña bä xÝt CN§CVC cã 5 tuæi. Êu<br /> ®−îc thÝ nghiÖm víi 20 c¸ thÓ vµ nh¾c l¹i 3 lÇn<br /> trïng tuæi 1 khi míi në th−êng tËp trung xung<br /> trong 2 ®iÒu kiÖn «n Èm ®é kh¸c nhau. KÕt qu¶<br /> quanh æ trøng, hÇu nh− ch−a cã nhu cÇu vÒ thøc<br /> thÝ nghiÖm ®−îc thÓ hiÖn trong b¶ng 4.<br /> ¨n. Chóng sèng b»ng nh÷ng chÊt dinh d−ìng<br /> <br /> B¶ng 4<br /> Thêi gian ph¸t dôc vµ tû lÖ sèng sãt qua c¸c tuæi cña Êu trïng bä xÝt CN§CVC<br /> Sè Tû<br /> LÇn c¸ lÖ<br /> Thêi gian ph¸t dôc trung b×nh cña Êu trïng (ngµy) Ghi<br /> thÝ thÓ sèng<br /> chó<br /> nghiÖm theo sãt<br /> dâi Tuæi 1 Tuæi 2 Tuæi 3 Tuæi 4 Tuæi 5 (%)<br /> 1 20 6,55 ± 0,31 6,64 ± 1,04 7,46 ± 1,16 9,45 ± 1,57 10,18 ± 2,11 64,5<br /> 2 20 6,13 ± 0,19 7,27 ± 0,56 7,47 ± 1,03 9,53 ± 1,24 10,33 ± 1,54 73,3<br /> (1)<br /> 3 20 5,91 ± 0,25 7,29 ± 0,78 7,91 ± 1,22 9,73 ± 1,62 12,16 ± 1,95 63,6<br /> Trung b×nh 6,20 ± 0,25 7,07 ± 0,79 7,61 ± 1,14 9,57 ± 1,48 10,89 ± 1,87 67,13<br /> 1 20 9,25 ± 0,22 15,08 ± 2,05 18,75 ± 2,58 36,5 ± 5,67 56,92 ± 8,14 70<br /> 46,31 ±<br /> 2 20 9,08 ± 0,29 14,42 ± 1,83 18,69 ± 2,50 58,09 ± 7,51 63,8<br /> 6,05 (2)<br /> 3 20 8,08 ± 0,31 17,45 ± 1,4 19,42 ± 2,74 34,75 ±5,42 55,75 ± 6,59 58,3<br /> Trung b×nh 8,80 ± 0,27 15,72 ± 1,76 18,95 ± 2,60 39,19 ±5,71 56,92 ± 7,41 64,03<br /> <br /> <br /> 54<br /> Ghi chó: (1), (2). nh− b¶ng 3.<br /> Trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é trung b×nh 28,5- måi b»ng c¸ch dïng vßi chÝch vµo c¬ thÓ cña<br /> 31oC, ®é Èm trung b×nh 79-85%, tû lÖ sèng sãt con måi vµ tiÕt chÊt ®éc cña nã vµo ®ã, lµm cho<br /> trung b×nh cña Êu trïng lµ 67,13%. Thêi gian con måi bÞ tª liÖt; sau ®ã, tiÕn hµnh hót dÞch.<br /> ph¸t triÓn cña Êu trïng kÐo dµi tíi 41,34 ngµy, Thøc ¨n cña bä xÝt CN§CVC lµ Êu trïng cña<br /> trong ®ã Êu trïng tuæi 5 cã thêi gian ph¸t triÓn c¸c loµi: s©u ®o, s©u cuèn l¸, Êu trïng cña ngµi<br /> dµi nhÊt 10,89 ngµy. ®ªm.... Tuú thuéc vµo «n Èm ®é, giíi tÝnh (c¸i<br /> Víi nhiÖt ®é trung b×nh 18,5-23,5oC, ®é Èm hoÆc ®ùc), thøc ¨n mµ thêi gian sèng cña tr−ëng<br /> trung b×nh 71-82%, tû lÖ sèng sãt trung b×nh thµnh sÏ kh¸c nhau. Trong c¸c lo¹i thøc ¨n trªn,<br /> qua c¸c tuæi lµ 64,03%, kh«ng kh¸c nhiÒu so víi nÕu thøc ¨n lµ s©u ®o xanh 2 sõng th× thêi gian<br /> ®iÒu kiÖn khi nhiÖt ®é cao h¬n. Thêi gian ph¸t ph¸t dôc lµ ng¾n nhÊt vµ tû lÖ sèng cao nhÊt;<br /> triÓn cña Êu trïng dµi gÇn 5 th¸ng, trong ®ã tuæi thøc ¨n lµ ch©u chÊu, th× tû lÖ sèng sãt lµ thÊp<br /> 5 kÐo dµi ®Õn 56,92 ngµy. nhÊt. KÕt qu¶ nghiªn cøu nu«i trong 2 thêi ®iÓm<br /> kh¸c nhau, mét ®ît vµo vô ®«ng xu©n vµ 1 ®ît<br /> c. Pha tr−ëng thµnh vµo vô xu©n hÌ cho kÕt qu¶ nh− sau (b¶ng 5).<br /> Tr−ëng thµnh c¸i vµ ®ùc khi nhèt chung vµo Trong c¶ hai ®iÒu kiÖn, thêi gian sèng cña<br /> hép nhùa trong cã dung tÝch 1 l vÉn giao phèi vµ con c¸i dµi h¬n con ®ùc. Khi nhiÖt ®é trung b×nh<br /> ®Î trøng b×nh th−êng. §iÒu nµy cho thÊy loµi bä dao ®éng trong kho¶ng 28,5-31oC, ®é Èm trung<br /> xÝt CN§CVC kh«ng cÇn kh«ng gian réng ®Ó b×nh 79-85%, thêi gian sèng cña pha tr−ëng<br /> giao phèi. Tr−ëng thµnh c¸i sau khi giao phèi tõ thµnh trung b×nh tõ 20-34 ngµy. Trong ®iÒu kiÖn<br /> 8-17 ngµy th× ®Î trøng. Mçi con c¸i ®Î ®−îc tõ nhiÖt ®é xuèng d−íi 25oC, thêi gian sèng kÐo<br /> 56-212 qu¶ trøng. Tr−ëng thµnh tiªu diÖt con dµi tõ 53-91 ngµy.<br /> B¶ng 5<br /> Thêi gian sèng cña bä xÝt CN§CVC tr−ëng thµnh<br /> Tr−ëng Sè c¸ thÓ Thêi gian sèng (ngµy)<br /> Ghi chó<br /> thµnh theo dâi Dµi nhÊt Ng¾n nhÊt Trung b×nh<br /> Con ®ùc 20 32 8 20 ± 7,18<br /> (1)<br /> Con c¸i 20 50 18 34,75 ± 9,29<br /> Con ®ùc 20 69 32 53 ± 10,19<br /> (2)<br /> Con c¸i 20 126 55 91 ± 17,86<br /> Ghi chó: (1), (2). nh− b¶ng 3.<br /> B¶ng 6<br /> Kh¶ n¨ng ®Î trøng cña bä xÝt CN§CVC c¸i tr−ëng thµnh<br /> <br /> Sè c¸ Tõ khi hãa<br /> LÇn Sè l−îng æ Sè l−îng trøng Sè l−îng<br /> thÓ tr−ëng thµnh Ghi<br /> theo trøng ®Î trung trung b×nh trøng ®Î cña<br /> theo ®Õn khi ®Î chó<br /> dâi b×nh (qu¶/æ) con c¸i (qu¶)<br /> dâi trøng (ngµy)<br /> 1 20 10,8 ± 0,69 1,28 ± 0,17 78,9 ± 10,21 96,15 ± 33,89<br /> 2 20 10,45 ± 0,70 1,36 ± 0,50 83,85 ± 11,42 100,15 ± 31,4<br /> 3 20 9,96 ± 0,66 1,45 ± 0,21 76,70 ± 10,49 91,55 ± 35,47 (1)<br /> Trung b×nh 10,40 ± 0,68 1,36 ± 0,29 79,82 ± 10,71 95,95 ± 33,60<br /> 1 20 17,5 ± 1,05 1,11 ± 0,11 77,9 ± 12,4 89,7 ± 34,60<br /> 2 20 16,58 ± 1,02 1,24 ± 0,15 76,3 ± 11,1 84,4 ± 24,20<br /> (2)<br /> 3 20 18,61 ± 0,94 1,41 ± 0,29 79,9 ± 11,3 97,7 ± 30,20<br /> Trung b×nh 17,56 ± 1,03 1,25 ± 0,18 78,0 ± 6,58 90,6 ± 29,67<br /> <br /> 55<br /> Ghi chó: (1), (2). nh− b¶ng 3.<br /> Qua b¶ng 6, ta thÊy ë nhiÖt ®é trung b×nh KÕt qu¶ thÝ nghiÖm trong 2 thêi ®iÓm nu«i<br /> 28,5-31oC, ®é Èm trung b×nh 79-85%, thêi gian kh¸c nhau cho thÊy vßng ®êi cña bä xÝt<br /> tõ khi hãa tr−ëng thµnh ®Õn khi ®Î qu¶ trøng CN§CVC cã sù thay ®æi rÊt lín. Sù thay ®æi nµy<br /> ®Çu tiªn lµ 10,40 ± 0,68 ngµy. Sè l−îng trøng ®Î phô thuéc vµo ®iÒu kiÖn cña «n Èm ®é khi nu«i.<br /> cña 1 con c¸i trung b×nh lµ 95,95 ± 33,60 qu¶; Víi ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é trung b×nh tõ 28,5-<br /> sè l−îng trøng trung b×nh cña 1 æ lµ 79,82 ± 31oC vµ Èm ®é trung b×nh trong kho¶ng 79-85%,<br /> 10,71 qu¶. thêi gian ph¸t triÓn trung b×nh cña mét vßng ®êi<br /> ë nhiÖt ®é trung b×nh 18,5-23,5oC, ®é Èm lµ 66,76 ± 0,75. Khi ®iÒu kiÖn vô ®«ng xu©n,<br /> trung b×nh 71-82%, thêi gian tõ khi hãa tr−ëng nhiÖt ®é trung b×nh gi¶m xuèng 18,5-23,5oC vµ<br /> thµnh ®Õn khi ®Î kÐo dµi h¬n, trung b×nh lµ Èm ®é trung b×nh 71-82%, thêi gian ®Ó hoµn<br /> 17,56 ± 1,03 ngµy. Sè l−îng trøng ®Î cña 1 con thµnh mét vßng ®êi kÐo dµi trung b×nh lªn ®Õn<br /> c¸i lµ 90,6 ± 29,67 qu¶; sè l−îng trøng trung 182,02 ± 2,30, dµi gÇn gÊp 3 lÇn so víi ®iÒu<br /> b×nh cña 1æ lµ 78,0 ± 6,58 qu¶. kiÖn vô xu©n hÌ (b¶ng 7).<br /> B¶ng 7<br /> Vßng ®êi cña bä xÝt CN§CVC trong c¸c ®iÒu kiÖn thêi tiÕt kh¸c nhau<br /> Thêi gian ph¸t triÓn trung b×nh (ngµy)<br /> cña c¸c pha ph¸t dôc<br /> Sè Thêi gian<br /> lÇn Trøng Êu trïng Tr−ëng thµnh ph¸t triÓn Ghi<br /> theo Sè Sè c¸ Sè c¸ cña mét chó<br /> Tõ khi hãa<br /> dâi trøng Thêi gian thÓ Thêi gian thÓ vßng ®êi<br /> tr−ëng thµnh<br /> theo ph¸t triÓn theo ph¸t triÓn theo<br /> ®Õn khi ®Î<br /> dâi dâi dâi<br /> 15,79 ±<br /> 1 1010 20 40,08 ± 1,23 20 10,80 ± 0,69 66,67 ± 0,92<br /> 0,85<br /> 14,41 ±<br /> 2 987 20 40,93 ± 0,91 20 10,45 ± 0,70 65,79 ± 0,77<br /> 0,72<br /> (1)<br /> 15,07 ±<br /> 3 1042 20 43,00 ± 1,16 20 9,96 ± 0,66 68,03 ± 0,91<br /> 0,91<br /> Trung 15,02 ±<br /> 4.004 60 41,34 ± 1,10 60 10,40 ± 0,68 66,76 ± 0,75<br /> b×nh 0,47<br /> 28,31 ± 182,31 ±<br /> 1 912 20 136,5 ± 3,73 20 17,50 ± 1,05<br /> 4,67 3,15<br /> 22,93 ± 186,01 ±<br /> 2 866 20 146,5 ± 3,63 20 16,58 ± 1,02<br /> 1,12 1,92<br /> (2)<br /> 23,41 ± 135,15 ± 177,17 ±<br /> 3 871 20 20 18,61 ± 0,94<br /> 1,27 3,29 1,83<br /> Trung 24,88 ± 139,58 ± 182,02 ±<br /> 2.649 60 60 17,56 ± 1,00<br /> b×nh 2,35 3,55 2,30<br /> Ghi chó: (1), (2). nh− b¶ng 3.<br /> <br /> 3. Kh¶ n¨ng tiªu diÖt måi cña bä xÝt c«ng vËt måi sèng vµ chuyÓn ®éng h¬n lµ vËt måi<br /> CN§CVC chÕt. Chóng chØ ¨n vËt måi chÕt khi qu¸ ®ãi hoÆc<br /> Cho c¸ thÓ tr−ëng thµnh vµ Êu trïng cña bä xÝt kh«ng cßn thøc ¨n. Sù t×m kiÕm vËt måi diÔn ra rÊt<br /> CN§CVC ¨n c¸c loµi vËt måi kh¸c nhau nh−: Êu nhanh nhÑn. Khi ph¸t hiÖn thÊy con måi, chóng<br /> trïng c¸c tuæi 2, 3 cña s©u ®o xanh 2 sõng ®−a th¼ng vßi ra phÝa tr−íc vµ ch©m vßi vµo c¬ thÓ<br /> Thalassodes guadraria (1), Êu trïng c¸c tuæi 2, 3 vËt måi ®Ó tiªm näc ®éc, lµm cho vËt måi bÞ tª liÖt<br /> kh«ng ho¹t ®éng ®−îc (vËt måi mÒm ra vµ co qu¾p<br /> cña s©u cuèn l¸ Olethreutes leucaspis (2) vµ ch©u<br /> l¹i). Sau khi vËt måi bÞ tª liÖt, chóng dïng vßi tõ tõ<br /> chÊu (3), cho thÊy: bä xÝt CN§CVC −a thÝch tÊn<br /> 56<br /> hót chÊt dÞch trong c¬ thÓ cña vËt måi cho tíi khi vÞ trÝ nµy lµ n¬i mµ vßi chÝch dÔ dµng ®©m thñng<br /> vËt måi kh« l¹i chØ cßn x¸c kh«ng. Bä xÝt líp vá b¶o vÖ ®Ó ®−a ngßi chÝch vµo hót dÞch ë bªn<br /> CN§CVC cã xu h−íng tÊn c«ng vËt måi ë giai trong vËt måi.<br /> ®o¹n s©u non tuæi nhá (c¸c tuæi 1, 2 vµ 3) nhiÒu<br /> KÕt qu¶ thÝ nghiÖm vÒ kh¶ n¨ng tiªu diÖt måi<br /> h¬n s©u non tuæi lín (c¸c tuæi 4 vµ 5). Bä xÝt<br /> cña bä xÝt CN§CVC ®−îc thÓ hiÖn t¹i b¶ng 8.<br /> CN§CVC cã tËp tÝnh tÊn c«ng th−êng xuyªn ë<br /> phÇn bông vµ phÇn ngùc cña c¸c vËt måi. Nh÷ng<br /> B¶ng 8<br /> Kh¶ n¨ng tiªu diÖt måi (con/ngµy) cña bä xÝt CN§CVC<br /> Sè Sè l−îng vËt måi bÞ tiªu diÖt trung b×nh<br /> §iÒu kiªn<br /> c¸ ë c¸c pha ph¸t dôc (con/ ngµy) cña bä xÝt CN§CVC<br /> VËt trung b×nh<br /> thÓ Tuæi cña Êu trïng<br /> måi Tr−ëng<br /> theo NhiÖt §é<br /> Tuæi 2 Tuæi 3 Tuæi 4 Tuæi 5 thµnh<br /> dâi ®é Èm<br /> S©u ®o 2,25 ±<br /> 15 0,87<br /> 3,0 ± 0,82 6,5 ± 1,43 9,2 ± 1,16 12,03 ± 1,18 29,2oC 82%<br /> xanh<br /> S©u 2,11 ± 2,58 ± 6,15 ± 8,92 ±<br /> 15 10,83 ± 0,84 27,9oC 75%<br /> cuèn l¸ 0,75 0,67 0,84 0,90<br /> Ch©u 1,83 ± 2,67 ± 4,08 ± 5,58 ±<br /> 15 6,75 ± 1,12 25,3oC 82%<br /> chÊu 0,72 0,49 0,79 1,05<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> H×nh 3. Êu trïng cña bä xÝt CN§CVC ®ang ¨n ch©u chÊu<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 57<br /> H×nh 4. C¸ thÓ tr−ëng thµnh cña bä xÝt CN§CVC S. croceovitatus Dohrn.<br /> ®ang ¨n Êu trïng s©u xanh b−ím vµng x¸m<br /> III. KÕt luËn 3. NguyÔn Xu©n Thµnh, 2003: Kû yÕu Héi<br /> th¶o quèc gia vÒ khoa häc vµ c«ng nghÖ b¶o<br /> Bä xÝt CN§CVC Sycanus croceovitatus vÖ thùc vËt: 274-278. Nxb. N«ng NghiÖp,<br /> Dohrn. lµ loµi c«n trïng ¨n thÞt ®a thùc. Trªn Hµ Néi.<br /> c©y v¶i thiÒu, mçi ngµy chóng cã kh¶ n¨ng tiªu 4. NguyÕn Xu©n Thµnh, 2003: Héi th¶o khoa<br /> diÖt mét l−îng lín thøc ¨n, lµ nh÷ng Êu trïng häc quèc gia b¶o vÖ thùc vËt: 274-278. Nxb.<br /> cña b−ím ®ªm, s©u ®o, s©u cuèn l¸.... Vßng ®êi N«ng nghiÖp, Hµ Néi.<br /> cña chóng phô thuéc chÆt chÏ vµo ®iÒu kiÖn khÝ 5. NguyÕn Xu©n Thµnh, KiÒu Thu Thñy,<br /> hËu. Trong vô xu©n hÌ, vßng ®êi trung b×nh cña 2005: Nh÷ng vÊn ®Ò nghiªn cøu c¬ b¶n<br /> chóng lµ 66,76 ± 0,75 ngµy cßn trong vô ®«ng trong khoa häc sù sèng: 1067-1070. Nxb.<br /> xu©n, vßng ®êi kÐo dµi ®Õn 182,02 ± 2,30 ngµy. Khoa häc vµ Kü thuËt, Hµ Néi.<br /> Kh¶ n¨ng tiªu diÖt con måi cña chóng thay ®æi,<br /> phô thuéc vµo c¸c pha ph¸t dôc vµ tuæi cña Êu 6. Tr−¬ng Xu©n Lam, §Æng §øc Kh−¬ng,<br /> trïng. Con tr−ëng thµnh ¨n måi nhiÒu h¬n Êu 2000: TuyÓn tËp c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu<br /> trïng vµ Êu trïng tuæi lín tiªu thô con måi nhiÒu sinh th¸i vµ tµi nguyªn sinh vËt: 287-295.<br /> h¬n Êu trïng tuæi bÐ. Nxb. Khoa häc vµ Kü thuËt, Hµ Néi.<br /> 7. Distant W. L., 1904: The fauna of the<br /> Tµi liÖu tham kh¶o British India including Ceylon and Burma,<br /> V (Heteroptera): 1-302. Published under the<br /> 1. NguyÔn Xu©n Thµnh, 1996: S©u h¹i b«ng authority of the Secretary of State for India<br /> ®ay vµ thiªn ®Þch cña chóng ë ViÖt Nam. in Coucil.<br /> Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi. 8. §¹i häc TriÕt Giang, 1978: S¸ch c«n trïng<br /> 2. NguyÔn Xu©n Thµnh vµ cs., 2003: Kû yÕu thiªn ®Þch: 1-300.<br /> Héi th¶o quèc gia vÒ khoa häc vµ c«ng nghÖ 9. Li Yongxi et al., 1988: Economic insect<br /> b¶o vÖ thùc vËt: 120-123. Nxb. N«ng Iconography of Guangxi: 1-298. Guangxi<br /> NghiÖp, Hµ Néi. press of Science and Technology.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 58<br /> biological characteristics of Sycanus croceovitatus DohRN.<br /> (Reduviidae, Hemiptera)<br /> <br /> Nguyen Xuan Thanh, Bui Thi Kieu Khanh<br /> <br /> Summary<br /> <br /> Sycanus croceovitatus Dohrn (Reduviidae Hemiptera) is a large bug, one of the most important natural<br /> enemy species of lepidopteran insect pests on the litchi (larva of loopers, rollers and moths).<br /> At the temperature of 28.5-31oC and air-humidity of 79-85%, its mean life cycle lasts 66.76 ± 0.75 days;<br /> the egg period lasts 15.02 ± 0.47 days; the larva period lasts 41.34 ± 1.10 days; the period from the larva last<br /> cast to the first egg laying of the adult lasts 10.40 ± 0.68 days.<br /> Whereas, at the temperature of 18.5-23.2oC and air-humidity of 71-82%, its mean life cycle lasts 182.02<br /> ± 2.30 days; the egg period lasts 24.88 ± 2.35 days; the larva period lasts 139.58 ± 3.55 days and the adult<br /> females begin to lay eggs after 17.56 ± 1.00 days from the larva last cast.<br /> <br /> Ngµy nhËn bµi: 9-8-2006<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 59<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2