intTypePromotion=1
ADSENSE

Giáo Trình An toàn lao động (Nghề: Công nghệ ô tô - Cao đẳng): Phần 2 - Trường CĐ nghề Việt Nam - Hàn Quốc thành phố Hà Nội

Chia sẻ: Hoatudang09 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:47

10
lượt xem
1
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

(NB) Giáo Trình An toàn lao động cung cấp cho người học những kiến thức như: Mục đích, ý nghĩa, tính chất và nhiệm vụ của công tác bảo hộ lao động; Những khái niệm cơ bản, công tác tổ chức về bảo hộ lao động; Phân tích điều kiện và nguyên nhân gây ra tai nạn lao động; Khái niệm về vệ sinh lao động, vi khí hậu, bức xạ ion hoá và tiếng ồn; Bụi và rung động trong sản xuất; Ảnh hưởng của điện từ trường, hoá chất độc. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung giáo trình phần 2 dưới đây.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo Trình An toàn lao động (Nghề: Công nghệ ô tô - Cao đẳng): Phần 2 - Trường CĐ nghề Việt Nam - Hàn Quốc thành phố Hà Nội

  1. Chương 6: Ảnh hưởng của điện từ trường, hoá chất độc Thời gian: 2 giờ Mục tiêu: - Giải thích rõ tác dụng dòng điện gây tai nạn và cách phòng tránh. - Giải thích được đặc tính chung của của hóa chất độc và cách phòng tránh. Nội dung: 6.1 Ảnh hưởng của điện từ trường 6.1.1. Nguồn phát sinh: Điện từ trường phát sinh do nhiều loại máy, thiết bị cao tần và siêu cao tần đang được sử dụng rộng rãi trong các ngành: - Thông tin: thiết bị phát sóng truyền thanh, truyền hình - Công nghiệp: có các lò trung tần, cao tần trong luyện kim, nung tôi kim loại… - Quốc phòng và các sân bay: có thiết bị rađa - Y học: thiết bị chuẩn đoán, điều trị bệnh - Dân dụng: lò vi sóng 6.1.2. Tác hại: Điện từ trường có tác dụng bất lợi cho cơ thể con người. Đáng ngại ở chỗ là cơ thể con người không có cảm giác gì khi có tác dụng của điện từ trường. Mức độ tác dụng của điện từ trường lên cơ thể con người phụ thuộc vào độ dài bước sóng, chế độ làm việc của nguồn (xung hay liên tục), cường độ bức xạ, thời gian tác dụng, khoảng cách từ nguồn đến cơ thể và sự cảm thụ riêng của từng người. Mức độ hấp thụ năng lượng điện từ phụ thuộc vào tần số : Tần số cao : 20% Tần số siêu cao : 25% Tần số cực cao : 50% Song tác hại của sóng điện từ không chỉ phụ thuộc vào năng lượng bức xạ bị hấp thụ, mà còn phụ thuộc vào độ thấm sâu của sóng bức xạ vào cơ thể. Độ 34
  2. thấm sâu càng cao thì tác hại càng nhiều, sau đây là bảng thống kê độ thấm sâu của sóng bức xạ điện từ vào cơ thể con người: Bước sóng Độ thấm sâu Loại milimét Bề mặt lớp da Loại centimét Da và các tổ chức dưới da Loại đêximét Vào sâu trong các tổ chức khoảng 10 -:- 15 cm Loại mét Vào sâu hơn 15 cm Khi chịu tác dụng của trường điện từ có tần số khác nhau và cường độ lớn hơn cường độ giới hạn cho phép một cách có hệ thống và kéo dài sẽ dẫn tới sự thay đổi một số chức năng của cơ thể, trước hết là hệ thần kinh trung ương, mà chủ yếu là làm rối loạn hệ thần kinh thực vật và rối loạn hệ thống tim mạch. Sự thay đổi đó có thể làm nhức đầu, rễ mệt mỏi, khó ngủ hoặc buồn ngủ nhiều, suy yếu toàn thân, sinh ra nóng nảy và hàng loạt triệu chứng khác. Ngoài ra nó có thể làm chậm mạch, giảm áp lực máu, đau tim, đau tim, khó thở, làm biến đổi gan và lá lách. Tác dụng của năng lượng điện từ có tần số siêu cao là có thể làm biến đổi máu, giảm sự thính mũi, biến đổi nhân mắt. 6.1.3. Phòng chống điện từ trường. - Trong khi sử dụng các thiết bị cao tần cần chú ý đề phòng điện giật. Tuân thủ các qui tắc an toàn. Phần kim loại của thiết bị phải được nối đất, dây nối đất nên ngắn không cuộn tròn thành dòng cảm ứng. - Các thiết bị cao tần phải được rào chắn, bao bọc để tránh tiếp xúc phải những phần có điện thế, cần phải có các bảng điều khiển khi cần phải điều khiển từ xa. - Để bao vây vùng có điện từ trường, người ta dùng các màn chắn bằng kim loại có độ dẫn điện cao, vỏ máy cũng cần phái được nối đất. - Diện tích làm việc cho công nhân phải đủ rộng. - Trong phòng đặt các thiết bị cao tần không nên có các dụng cụ bằng kim loại nếu thấy không cần thiết, vì sẽ tạo ra nguồn bức xạ điện từ thứ cấp. - Giảm cường độ và mật độ dòng năng lượng bằng cách dùng thêm phụ tải, hấp thụ công suất, vấn đề thông gió cần được đặt ra theo yêu cầu về thông gió chú ý là chụp hút gió đặt trên miệng lò không được làm bằng kim loại vì sẽ bị cảm ứng. 35
  3. - Với các lò nung cao tần các rào chắn điện từ trường không nên làm bằng sắt. Để công nhân tránh xa vùng nguy hiểm nên vận chuyển từ xa các chi tiết để tôi nung. - Tăng khoảng cách tiếp xúc an toàn, bố trí thiết bị hợp lý, sử dụng các thiết bị báo hiệu tín hiệu, sử dụng đầy đủ trang bị phưng tiện cá nhân. Tổ chức thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi hợp lý, tăng cường kiểm tra môi trường và kiểm tra sức khỏe người lao động. 6.2 Ảnh hưởng của hoá chất độc 6.2.1. Khái quát Hoá chất là những chất hoá học hiện nay đang được sử dụng rộng rãi trong các ngành công nghiệp, nông nghiệp, xây dựng cơ bản, gia công chế biến tồn tại d- ưới dạng rắn, lỏng và thể khí có tính chất vật lý, hoá học khác nhau như: Pb, Asen, Cr, Benzen, các dạng phế liệu phế thải có phân hủy. 6.2.2. Tác hại Hóa chất có thể gây hại cho người lao động dưới dạng: - Nhiễm độc cấp tính khi nồng độ chất độc cao - Nhiễm độc mãn tính khi nồng độ chất độc thấp, thời gian tiếp xúc lâu làm suy giảm sức khỏe gây ra bệnh nghề nghiệp. - Hóa chất độc thường được phân thành các nhóm sau: - Kích thích và gây bỏng: axit đặc, kiềm đặc, sufrơ SO2 , Clo Cl2… - Dị ứng: các hoá chất như nhựa êpoxy, axitcrômíc, thuốc nhuộm, dẫn xuất của than đá gây ra hiện tượng dị ứng với da, đường hô hấp sau khi cơ thể người tiếp xúc trực tiếp với chúng. - Gây ngạt thở: Các loại khí cacbonic, mêtan, êtan, hyđrô... (CO2, CO, CH4 ) với hàmlượng lớn sẽ làm giảm ô xy trong không khí (nhất là ở những nơi chật hẹp, không thông thoáng, ở dưới hầm lò hay giếng sâu) xuống dưới 17% gây ra hiện tượng ngạt thở đơn thuần với các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn và rối loạn hành vi. -Gây mê và gây tê: Ethanol, Ether, Acetone, Axetylen, Ketamin, Novocain; Nếu tiếp xúc thường xuyên với một trong số các chất này ở nồng độ thấp sẽ gây nghiện hoặc choáng váng, nồng độ cao sẽ suy giảm hệ thần kinh trung ương gây ngất, có thể dẫn đến tử vong. 36
  4. - Gây tác hại tới hệ thống các cơ quan chức năng: Pb gây đau đầu, biếng ăn; xuất hiện nhiều điểm tụ máu, thiếu máu, tổn thương thần kinh trung ương. - Ung thư: Sau khi cơ thể tiếp xúc với một số hoá chất như: Asen, Amiang, CrSau khoảng 4 -:- 40 năm sẽ dẫn đến khối U- ung thư do sự phát triển tự do của các tế bào. - Hư thai: Hg, khí gây mê; - Ảnh hưởng đến các thế hệ tương lai: Một số hoá chất tác động vào cơ thể người sẽ gây đột biến gen, tạo nên những biến đổi không bình thường cho thế hệ tương lai như hậu quả của chất độc điôxin, một số thuốc diệt cỏ, diệt trừ muỗi Anophen gây sốt rét (DDT)…(chỉ cần 80g chất độc điôxin đủ giết chết hàng triệu người.) 6.2.3. Biện pháp phòng chống hoá chất độc hại - Hạn chế hoặc thay thế hoá chất độc hại bằng những chất không độc hoăc ít độc hơn ; - Đánh giá tác hại của chu trình sử dụng hoá chất với con người và môi trường. Hạn chế tới mức thấp nhất lượng hoá chất sử dụng hoặc lưu giữ để tránh tai nạn và sự cố xẩy ra trong tìng thế khẩn cấp; - Cơ khí hóa, tự động hóa quá trình sản xuất, đây là khâu quan trọng nhất có thể tránh được nhiễm độc cho con người; - Che chắn hoặc cách li nguồn phát sinh hoá chất nguy hiểm - Bọc kín quá trình sản xuất sinh ra chất độc, bao che máy móc bằng vật liệu thích hợp ,hoặc ngăn cách bằng rào chắn, hoặc hàng rào cây xanh phải phù hợp với đặc điểm kỹ thật của nguồn phát sinh hoá chất nguy hiểm tiêu chuẩn môi trường, tiêu chuẩn về vật liệu và khoảng cách cách li cần thiết để đảm bảo an toàn sản xuất, vệ sinh lao động và tuân thủ qui định tiêu chuẩn môi trường quốc gia, khu vực và quốc tế; - Với hoá chất nguy hiểm cháy nổ hay độc hại phải có qui định cụ thể về lượng và điều kiện kho chứa, lưu giữ; - Sử dụng các phương tiện bảo vệ cá nhân như: mặt nạ, quần áo phòng chống độc; - Vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, không ăn uống, hút thuốc nơi làm việc; 37
  5. - Nhà xưởng phải cao ráo có các hệ thống thông gió, hút bụi hơi khí độc, cải tao nhà tắm cung cấp đầy đủ nước nóng lạnh. Lắp đặt máy giặt, máy tẩy hóa chất; - Các phương pháp bảo vệ sức khoẻ người lao động. + Khám tuyển và khám sức khoẻ định kỳ cho người lao động (3 ÷ 6 tháng hoặc 1 năm tuỳ loại công việc ) để đảm bảo tiêu chí sức khoẻ đạo đức và kiến thức sử lý sự cố nghề nghiệp phù hợp với máy móc thiết bị để đảm bảo an toàn tối đa cho người lao động. +Giáo dục, cập nhật kiến thức mới, phổ biến kinh nghiệm và biện pháp chăm sóc sức khoẻ cho người lao động. +Biện pháp bảovệ cá nhân: trang bị cho người lao động các phương tiện bảo hộ cá nhân theo qui định của Nhà nước. Câu hỏi ôn tập Phân tích các yếu tố : Điện từ trường, hóa chất độc hại để thấy rõ tác hại của nó và đưa các biện pháp vệ sinh phòng chống ? 38
  6. Chương 7: Ánh sáng, màu sắc và kỹ thuật thông gió trong lao động Thời gian: 3 giờ Mục tiêu: - Trình bày rõ ảnh hưởng của ánh sáng, màu sắc, điều kiện thông gió và các điều kiện lao động khác đến năng suất, an toàn lao động. - Thực hiện các biện pháp chiếu sáng, thông gió và các điều kiện khác phù hợp. - Nghiêm túc, tuân thủ, chấp hành và thực hiện Nội dung: 7.1 Kỹ thuật chiếu sáng 7.1.1. Tác hại của chiếu sáng không hợp lý Trong đời sống và lao động sản xuất con mắt người ta đòi hỏi ánh sáng thích hợp. Anh sáng thích hợp là ánh sáng mà mắt thường có thể nhìn rõ sự vật mà không gây cảm giác khó chịu cho mắt. Chiếu sáng thích hợp sẽ bảo vệ được thị lực và hạn chế được các bệnh về mắt. Đơn vị đo cường độ ánh sáng hiện nay thường dùng là Luxmét ký hiệu là (Lux) tuỳ theo tường công việc cụ thể mà có chế độ chiếu sáng thích hợp: Trong phòng đọc cường độ chiếu sáng là 200 lux; Trong các xưởng dệt,xưởng cơ khí cường độ chiếu sáng là 300 lux; Sửa chữa,lắp ráp đồng hồ cần cường độ chiếu sáng là 400 lux... Chiếu sáng không hợp lý (sáng quá hoặc tối quá) sẽ gây nhiều tác hại cho mắt: + Sáng quá (chói quá): gây lên lóa mắt, hoa mắt, đau mắt chóng mặt, giảm thị lực, dẫn đến các bệnh về mắt và cũng là nguyên dẫn tai nạn lao động, giảm năng suất lao động. + Tối quá : mắt không nhìn rõ sự vật hoặc chưa đủ thời gian nhận biết sự vật nên khả năng gây ra tai nạn tăng lên, mắt mệt mỏi, giảm năng suất lao động, hỏng sản phẩm . + Khi chiếu sáng không đảm bảo tiêu chuẩn qui định (thường là thấp quá) ngoài tác hại nói trên về mặt kỹ thuật an toàn còn thấy rõ: khả năng gây tai nạn lao động tăng lên do không nhìn rõ hoặc chưa đủ thời gian để nhận biết sự vật, (thiếu ánh sáng) do loá mắt (ánh sáng chói quá) 39
  7. 7.1.2. Yêu cầu chiếu sáng Trong sản xuất chiếu sáng ảnh hưởng nhiều tới năng xuất lao động và an toàn lao động. Chiếu sáng hợp lý có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo điều kiện lao động thuận lợi, khi chiếu sáng tốt, mắt giữ được khả năng làm việc lâu hơn và không bị mệt mỏi, đồng thời điều kiện chiếu sáng tốt, năng xuất lao động tăng lên. Vì vậy tùy thuộc vào từng công việc cụ thể mà thực hiện chiếu sáng cho thích hợp và có thể chiếu sáng chung hay chiếu sáng cục bộ nơi làm việc - Ánh sáng sử dụng là ánh sáng mà mắt thường có thể nhìn thấy được, mà không tạo ra sự khó chịu cho mắt - Cường độ chiếu sáng phải đều và đủ thích hợp với ban ngày và ban đêm; - Có thể sử dụng ánh sáng tự nhiên hay ánh sáng nhân tạo + Chiếu sáng tự nhiên: chủ yếu là sử dụng ánh sáng mặt trời thông qua hệ thống cửa phải có cường độ ánh sáng vừa và đủ góc chiếu sáng phải đảm bảo không bị chói lóa, sắp bóng nếu nhà rộng phải dùng hệ thống cửa sau + Chiếu sáng nhân tạo (sử dụng điện): - Đèn sợi đốt: không hại mắt giá thành rẻ, tiêu tốn điện năng. - Đèn huỳnh quang tiết kiệm điện từ 2 đến 2,5 so với đèn sợi đốt, giá thành cao, có hại hơn, Có 3 loại chiếu sáng: chiếu chung, chiếu cục bộ và chiếu sáng hỗn hợp. + Chiếu sáng chung là hệ thống chiếu sáng từ trên xuống; + Chiếu sáng cục bộ: có thể trong phòng lớn chia ra nhiều phòng nhỏ và có chế độ chiếu sáng khác nhau tùy theo từng loại công việc; + Chiếu sáng hỗn hợp: là hình thức chiếu sáng được kết hợp cả hai biện pháp chiếu sáng chung và chiếu sáng cục bộ. * Nghiên cứu lắp chiếu sáng phải đảm bảo thích hợp với từng công viêc cụ thể đảm yêu cầu tiêu chuẩn kỹ thuật, tiết kiệm điện năng 7.2 Kỹ thuật thông gió Tùy theo từng loại công việc cụ thể được bố trí trong nhà xưởng mà thực hiện các biện pháp thông gió để đảm bảo yêu cầu chung về vệ sinh công nghiệp ví dụ: 40
  8. - Đối với nhà xưởng nơi diễn ra các công việc lao động bình thường thì thông gió đảm bảo duy trì nhiệt độ không khí, đảm bảo tốc độ gió duy trì không khí thoáng mát đủ lượng ô xy cần thiết đảm bảo yêu cầu tiêu chuẩn vệ sinh cho phép. - Đối với nhà xưởng nơi diễn ra các công việc lao động nặng nhọc, độc hai thì thông gió cần ưu tiên vấn đề duy trì tốc độ gió, nhiệt độ đặc biệt là về mùa hề và phải chú ý tạo ra hướng gió phù hợp để tránh cho người công nhân không hít phải các loại khí độc hại do quá trình công nghệ gây ra. - Đối với nhà xưởng nơi diễn ra các công việc lao động nặng nhọc, độc hai, công nghệ thực hiện trong điều kiện nhiệt độ cao như : Rèn, đúc hoặc hàn, cắt kim loại... thì vấn đề thông gió cần đảm bảo các yêu cầu trên và chú ý ưu tiên vấn đề thông gió tự nhiên. 7.2.2. Các hình thức thông gió 7.2.2.1.Biện pháp thông gió tự nhiên Tùy theo điều kiện cụ thể ngay từ khi thiết kế thi công các công trình nhà xưởng phải nghiên cứu thiết kế, xây dựng hệ thống thông gió tự nhiên: Từ hướng nhà phù hợp để đón các hướng gió tự nhiên, hệ thống cửa đại, cửa sổ, cửa thông gió, lắp đặt các thiết bị hút, thông gió tự nhiên (đủ về số lượng, hợp lý về vị trí). Trồng các dải cây xanh theo tiêu chuẩn xây dựng công nghiệp để đảm bảo lượng ô xy cần thiết lớn hơn 17% và giảm lượng hóa chất độc hại (nhỏ hơn giới hạn cho phép) góp phần bảo đảm điều kiện vệ sinh lao động. 7.2.2.2. Biện pháp thông gió nhân tạo Hệ thống thông gió nhân tạo phải được thiết kế lắp đặt ngay từ khi thiết kế thi công các công trình nhà xưởng tùy theo điều kiện cụ thể: Hệ thống quạt đủ về số lượng để đảm bảo tốc độ gió theo tiêu chuẩn qui định phù hợp theo mùa, hợp lý về vị trí vừa đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật thông gió tạo ra môi trường không khí trong sạch vừa đảm bảo yêu cầu thẩm mỹ tại nơi làm việc. Các thiết bị thông gió bao gồm: Quạt hút gió được lắp đặt tại vị trí làm việc với những công nghệ phát sinh các khí độc hại làm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người lao động. Quạt tạo gió được bố trí tại các vị trí làm việc không đón được gió tự nhiên hoặc những nơi thực hiện các công nghệ trong điều kiện nhiệt độ cao. Hệ thống thông gió phải được kiểm tra bảo dưỡng thường xuyên để đảm bảo hoạt động có hiệu quả. Tiêu chuẩn vi khí hậu cho phép. 41
  9. Thời Loại Nhiệt độ không Độ ẩm Tốc độ Cường độ bức xạ gian lao khí (0C) không không nhiệt (W/cm2) (Mùa) động Tối Tối khí khí đa thiểu (%) (m/s) Nhẹ 20 Dưới 35 – Khi tiếp xúc Lạnh Trung 18 hoặc 0,2 trên 50% diện tích bình bằng 80 cơ thể con người Nặng 16 0,4 70 – Khi tiếp xúc Nhẹ 34 Dưới trên 25% diện tích hoặc cơ thể con người Nóng Trung 32 bằng 80 100 – Khi tiếp 1,5 bình xúc dưới 25% Nặng 30 diện tích cơ thể con người Bảng 7.1. Tiêu chuẩn vi khí hậu cho phép Câu hỏi ôn tập 1. Phân tích các tác hại của chiếu sáng không hợp lý và đưa ra các yêu cầu của ánh sáng hợp lý ? 2. Trình bày các biện pháp thông gió ? 42
  10. Chương 8: Kỹ thuật an toàn khi sửa chữa máy Thời gian: 3 giờ Mục tiêu: - Giải thích được khái niệm kỹ thuật an toàn - Vận dụng được các kiến thức an toàn vào trong sửa chữa và thử máy - Nghiêm túc, tuân thủ, chấp hành và thực hiện 8.1 Khái niệm về kỹ thuật an toàn 8.1.1 Khái niệm về vùng nguy hiểm Vùng nguy hiểm: là khoảng không gian trong đó các nhân tố nguy hiểm đối với sự sống và sức khoẻ của con người xuất hiện tác dụng một cách thường xuyên, chu kỳ hoặc bất ngờ. Vùng nguy hiểm của các cơ cấu truyền động: mâm cặp, trục chính, bộ truyền bánh răng, đai..., vùng gia công của các máy công cụ, vùng quay tròn của các bộ phận lồi lõm, vùng văng ra của các mảnh dụng cụ cắt... 8.1.2 Kỹ thuật an toàn Là hệ thống các biện pháp, phương tiện, thiết bị an toàn về tổ chức, kỹ thuật nhằm phòng ngừa tác động xấu của các yếu tố nguy hiểm có hại trong sản xuất đối với người lao động. Để đạt được mục đích phòng ngừa các yếu tố nguy hiểm có hại trong sản xuất phải quán triệt các biện pháp đó ngay từ khi thiết kế xây dựng, chế tạo các thiết bị máy móc công nghệ. Trong quá trình sản xuất phải thực hiện đồng bộ các biện pháp tổ chức, kỹ thuật sử dụng các thiết bị an toàn, thao tác làm việc thích ứng. Tất cả các biện pháp được qui định cụ thể theo tiêu chuẩn qui trình qui phạm, tiêu chuẩn về kỹ thuật an toàn và các văn bản khác về lĩnh vực kỹ thuật an toàn. Nội dung kỹ thuật an toàn chủ yếu gồm những vấn đề sau đây: - Xác định vùng nguy hiểm. - Xác định các biện pháp về quản lý, tổ chức, thao tác làm việc đảm bảo an toàn. - Sử dụng các thiết bị an toàn thích ứng, thiết bị che chắn, thiết bị phòng ngừa, thiết bị bảo hiểm, tín hiệu, báo hiệu, trang bị bảo vệ cá nhân. 43
  11. 8.2 Kỹ thuật an toàn khi lắp ráp, sửa chữa và thử máy 8.2.1 Khái niệm Là hệ thống các biện pháp, phương tiện,thiết bị an toàn về tổ chức, kỹ thuật nhằm phòng ngừa tác động xấu của các yếu tố nguy hiểm có hại trong lắp ráp, sửa chữa và thử máy đối với người lao động. 8.2.2 Các biện pháp an toàn khi lắp ráp, sửa chữa và thử máy 8.2.2.1 Trình tự kiểm tra máy a. Kiểm tra máy nghỉ : - Kiểm tra bộ phận cấp dầu. - Kiểm tra công tắc của mô tơ. - Kiểm tra trạng thái lỏng , chặt của vít. - Kiểm tra bộ phận truyền lực, bộ phận an toàn. - Kiểm tra trạng thái tiếp mát. - Kiểm tra tránh bảo quản các chất lỏng, chất khí rễ cháy ở gần công tắc. b. Kiểm tra khi máy đang hoạt động : - Kiểm tra trạng thái chức năng của trục truyền lực. - Kiểm tra tiếp dầu và rỉ dầu. - Kiểm tra khả năng chịu lực và trạng thái của lá chắn bảo vệ, tấm phủ phòng hộ được lắp đặt ở các vị trí nguy hiểm như : bánh quay chính, bánh răng, bánh tải, trục tời hoặc các phần đầu tròi ra ở vít của then, chốt máy. - Kiểm tra tiếng kêu lạ, rung, hiện tượng quá nóng và đánh lửa của mô tơ. 8.2.2.2. Các bộ phận dễ gây tai nạn của thiết bị, máy móc Tai nạn thường hay xẩy ra ở các bộ phận thực hiện hành trình tiến lùi, các bộ phận quay, các bộ phận tiếp xúc nằm giữ phần quay của thiết bị. Tai nạn xảy ra do kẹp, văng, đứt, cuốn thường xuất hiện ở các bộ phận chuyển động quay tròn như lưỡi đá của máy mài, lượi cưa của máy cưa tròn, lưỡi của máy trộn. Nguy hiểm thuường xảy ra giữa bánh răng hay trục quay chuyển động xuôi và dây xích truyền lực, dây tải hình chữ V chuyển động ngược chiều. Trong lắp ráp thường sử dụng các dụng cụ, thiết bị lắp ráp máy liên quan, như : - máy ép, 44
  12. - máy hàn, - các loại búa, - các loại rũa, đục sắt, Cho nên cần thiết phải đảm bảo: - An toàn khi di chuyển, tháo lắp, chế độ kiểm tra sau khi lắp ráp. - Việc sửa chữa bảo dưỡng định kỳ hoặc đột xuất phải báo cho đốc công biết. Chỉ những công nhân cơ điện, đã qua huấn luyện mới được sửa chữa, điều chỉnh máy móc thiết bị. 8.2.3 Trước khi sửa chữa điều chỉnh - Phải ngắt nguồn điện, tháo đai truyền khỏi puli và treo bảng “Cấm mở máy“ trên bộ phận mở máy. - Để đề phòng công nhân bị vô tình chạm các nút điều khiển điện, yêu cầu các nút điều khiển phải lắp đặt thấp hơn mép hộp bảo vệ và phải ghi rõ chức năng “Hãm”, “ Mở”, “ Tắt ”,... - Sửa chữa những máy cao quá hai mét phải có giàn giáo, có sàn làm việc, cầu thang leo lên xuống và tay vịn chắc chắn. 8.2.4 Trong sửa chữa điều chỉnh máy - Khi tháo dỡ hoặc lắp đặt thiết bị tuyệt đối không được dùng các vì kèo, cột, tường nhà để neo, kích kéo... đề phòng quá tải đối với các kết cấu kiến trúc gây tai nạn sập mái, đổ cột, đổ tường v.v.. - Không sử dụng quá công suất máy, chú ý vận hành đúng chỉ dẫn vận hành và yêu cầu của quy trình công nghệ. - Cấm dùng 2 chìa vặn nối đầu nhau hoặc dùng ống dài nối đầu chì vặn không đúng quy chuẩn; vì làm như vậy dể bị trượt ngã, dễ bị mất thăng bằng hoặc không đảm bảo chắc chắn cho việc tháo mở máy. - Khi sử dụng các dụng cụ cầm tay bằng khí nén phải chú ý kiểm tra: + Các đầu nối, không để rò khí, các chỗ nối phải chắc chắn. + Các van đóng mở phải dễ dàng. + Cấm sử dụng dụng cụ khí nén làm việc ở chế độ không tải. 45
  13. 8.2.5 Khi sửa chữa điều chỉnh xong - Phải kiểm tra lại toàn bộ thiết bị lắp ráp, toàn bộ các thiết bị an toàn che chắn rồi mới được thử máy. - Dò khuyết tật (nếu cần thiết) sau khi đã lắp ráp hay sửa chữa xong. - Thử máy khi đã kiểm tra việc lắp đặt máy, bao gồm: - Chạy thử không tải, - Chạy non tải, - Chạy quá tải an toàn. Công tác an toàn trong khâu thiết kế máy - Công tác an toàn lao động trong môi trường công nghiệp, trước hết là đảm bảo an toàn cho người lao động, cho công nhân làm việc với công cụ máy móc. Cho nên máy móc công cụ hoạt động an toàn là đối tượng nghiên cứu ngay từ khâu thiết kế, chế tạo máy. Đây là điều dự phòng và đảm bảo an toàn từ gốc, là kiến thức kỹ năng không thể thiếu đối với các kỹ sư, cán bộ kỹ thuật cơ khí các ngành nghề. - Khi thiết kế máy phải đảm bảo máy làm việc an toàn, tạo điều kiện thuận lợi cho người sử dụng, phải tuân theo các vấn đề sau: -Máy thiết kế phải phù hợp với thể lực và các đặc điểm nhân thể học (ergonomia) của người sử dụng. Phải tính đến khả năng điều khiển của con người, phù hợp với tầm vóc người, tầm với tay, chiều cao, chân đứng, tầm nhìn quan sát xung quanh, khả năng nghe được v.v... - Máy thiết kế phải tạo được tư thế làm việc thoải mái, tránh gây cho người sử dụng ở tư thế gò bó, chóng mỏi mệt, ... - Hình thức, kết cấu máy, màu sơn cũng nên chọn cho có tính thẩm mỹ và phù hợp với tâm sinh lý người lao động, tạo cảm giác dễ chịu khi làm việc, dễ phân biệt khi dùng, ... -Các bộ phận máy phải dễ quan sát, kiểm tra, lắp ráp và sửa chữa, bảo dưỡng,... - Phải chú ý bố trí trọng tâm của máy cho chuẩn, giá đỡ vững vàng, ... đảm bảo cho máy làm việc ổn định. - Phải thiết kế các cơ cấu bao che, cơ cấu tự ngắt, cơ cấu phanh, hãm. 46
  14. - Phải có các cơ cấu an toàn như đèn hiệu, phát tín hiệu âm thanh (chuông reo,...) hay các đồng hồ báo chỉ số trong phạm vi an toàn. - Các cơ cấu phải bố trí thuận lợi cho thao tác, tránh nhầm lẫn khi sử dụng 8.2.2.6.Phương pháp vận hành, thử máy an toàn Trong khi thao tác, nếu phát hiện sự cố như: Rung, đánh lửa, rỉ dầu… của máy hoặc mô tơ cần thực hiện các biện pháp thích hợp như báo ngay cho người chịu trách nhiệm. Để ngăn ngừa sự cố xảy ra do công nhân khác vận hành thiếu chính xác, cần thực hiện các biện pháp thích hợp như: gắn khóa vào bộ phận điều khiển và quản lý riêng chìa khóa; gắn biển báo có đề chữ “ đang hoạt động” Câu hỏi ôn tập 1. Thế nào là kỹ thuật an toàn ? 2. Phân tích các nội dung chính của kỹ thuật an toàn khi lắp ráp, sửa chữa và thử máy ? 47
  15. Chương 9: Kỹ thuật an toàn khi gia công cơ khí Thời gian: 5 giờ Mục tiêu: - Trình bày đầy đủ những nguyên nhân gây ra tai nạn lao động khi sử dụng các máy công cụ - Nêu rõ các giải pháp kỹ thuật an toàn trong gia công cơ khí - Sử dụng phù hợp các loại trang bị bảo hộ lao động - Nghiêm túc, tuân thủ, chấp hành và thực hiện 9.1 Kỹ thuật an toàn khi gia công cơ khí 9.1.1. Những quy tắc chung về an toàn lao động 9.1.1.1. Quy tắc an toàn khi sắp xếp vật liệu - Dùng đế kê và định vị chắc chắn khi bảo quản vật dễ lăn (ống tròn). - Vật liệu nên xếp riêng theo từng loại và theo thứ tự thuận tiện cho việc bảo quản, sử dụng. - Bảo quản các chất gây cháy, chất dễ cháy, axit. 9.1.1.2. Quy tắc an toàn khi đi lại - Chỉ được đi lại ở các lối đi dành riêng cho người đã được xác định. - Khi lên xuống thang phải vịn tay vào lan can. - Không nhảy từ vị trí trên cao như giàn giáo xuống đất. - Khi có chướng ngại vật trên lối đi phải dọn ngay để thông đường. - Không bước, giẫm qua may cắt, góc máy, vật liệu, thiết bị và đường dành riêng cho vận chuyển. - Không đi lại trong khu vực có người làm việc bên trên hoặc có vật treo ở trên. - Không đi vào khu vực đang truyền, tải bằng cẩu. - Nhất thiết phải dùng mũ khi đi lại phía dưới các công trình xây dựng, các máy móc đang hoạt động. 9.1.1.3. Quy tắc an toàn nơi làm việc - Không bảo quản chất độc ở nơi làm việc. - Khi đi làm việc bên trên nên cấm người đi lại phía dưới, không ném đồ và dụng cụ xuống dưới. 48
  16. - Nơi làm việc luôn luôn được sạch sẽ, dụng cụ, vật liệu được sắp xếp gọn gàng. - Thực hiện theo các biển báo, các quy tắc an toàn cần thiết. 9.1.1.4. Quy tắc an toàn đối với dụng cụ thủ công - Đối với dụng cụ thủ công như: dùi, đục, cần sửa khi phần cán bị tòe, hoặc thay mới khi lưỡi bị hỏng, lung lay. - Sau khi sử dụng nên bảo quản dụng cụ ở nơi quy định. - Khi bảo quản bịt chặt phần lưỡi đục, dùi và xếp gọn vào hòm. - Sử dụng kính bảo hộ ở nơi có vật văng bắn. 9.1.1.5. Quy tắc an toàn lao động tập thể - Khi làm việc tập thể phải phối hợp chặt chẽ với nhau. - Chỉ định người chỉ huy và làm việc theo tín hiệu của người chỉ huy. - Sử dụng dụng cụ bảo hộ thích hợp trước khi làm việc. - Tìm hiểu kỹ trình tự và cách làm việc, tiến hành theo đúng trình tự. - Khi đổi ca phải bàn giao công việc một cách tỷ mỉ, rõ ràng. - Trước khi vận hành thiết bị phải chú ý quan sát người xung quanh. 9.1.1.6. Quy tắc an toàn điện - Không ai được sửa chữa điện ngoài những người có chứng chỉ. - Khi phát hiện sự cố cần báo ngay cho người có trách nhiệm. - Không sờ mó vào dây điện, thiết bị điện khi tay ướt. - Tất cả các công tắc phải có nắp đậy. - Không phun nước, để rớt chất lỏng lên các thiết bị điện như: công tắc, mô tơ, tủ phân phối điện . - Kiểm tra định kỳ độ an toàn của dây dẫn. - Không treo, móc đồ vật lên dây điện, dụng cụ điện. - Không để dây dẫn điện chạy vắt qua góc sắc nhọn, qua máy có cạnh sắc nhọn. - Không nối nhiều nhánh với dây đồng trục. 9.1.1.7. Các quy tắc an toàn khi sử dụng dụng cụ bảo hộ Cần sử dụng dụng cụ bảo hộ được cấp phát đúng yêu cầu 49
  17. - Cần sử dụng ủng bảo hộ, mũ bảo hộ khi làm việc ngoài trời, trong môi trường nguy hiểm, độc hại. - Không sử dụng gang tay vải khi làm việc với các loại máy quay. - Sử dụng kính chống bụi khi làm việc phát sinh bụi mùn như cắt, mài, gia công cơ khí. - Những người kiểm tra điện, dụng cụ điện, dây tải cần sử dụng mũ cách điện, găng tay cao su cách điện. - Khi phải tiếp xúc với (vật) chất nóng hoặc làm việc ở môi trường quá nóng cần sử dụng găng tay và áo chống nhiệt. - Cần sử dụng nút bịt tai khi làm việc trong môi trường có độ ồn trên 90dB. - Cần sử dụng găng tay chuyên dụng khi nung chảy, hàn gá, hàn hồ quang. - Sử dụng dây đai an toàn khi làm việc ở những nơi dễ bị ngã hoặc nơi có độ cao 2m trở lên. - Cần sử dụng áo, găng chống phóng xạ khi làm việc gần thiết bị có sử dụng chất phóng xạ đồng vị. 9.1.2. Biện pháp an toàn chung khi gia công cơ khí Máy móc trang thiết bị trong ngành cơ khí cũng có thể là nguyên nhân của tai nạn lao động, có thể do: - Máy không hoàn chỉnh, thiết kế chưa tính đến những yếu tố kỹ thuật an toàn lao động, cú thể gõy tai nạn đối với người trực tiếp sử dụng, vận hành. - Máy không hoàn chỉnh trong công nghệ chế tạo, sai quy cách kỹ thuật, các cơ cấu điều khiển hay cơ cấu an toàn vận hành chưa đáp ứng quy chuẩn an toàn lao động, ... - Vị trí lắp đặt, khai thác sử dụng máy không phù hợp, chưa tính đến hoặc không đảm bảo những yếu tố vệ sinh môi trường lao động công nghiệp. - Chế độ công nghệ, quy trỡnh vận hành mỏy chưa được thiết kế và thực hiện phù hợp các quy chuẩn an toàn lao động, tuỳ theo đặc điểm an toàn ngành nghề ... Do đó, những biện pháp an toàn trong cơ khí phải được quán xuyến ngay từ khâu: - Tính toán thiết kế máy móc, công cụ và trang thiết bị công nghệ đi kèm. - Tính toán thiết kế công nghệ thiết bị và công nghệ gia công sản phẩm phù hợp các quy chuẩn an toàn lao động, tuỳ theo đặc điểm an toàn ngành nghề. - Tuyển dụng, đào tạo huấn luyện nghề cho người lao động phải đáp ứng cả những yêu cầu am hiểu kỹ thuật an toàn máy công cụ và an toàn ngành nghề tương ứng. 50
  18. Kỹ thuật an toàn khi gia công cơ khí nguội - Bàn nguội: kích thước phải phù hợp quy định, chiều rộng khu làm việc cạnh bàn: - Một phía 750(mm), có biện pháp tránh hướng phoi bắn về phía vị trí làm việc của người khác. - Hai phía (hai bàn kề nhau): - Chiều rộng khu làm việc cạnh bàn là >1,3(m), - Chính giữa khu làm việc cạnh bàn (giữa hai bàn) phải có lưới chắn cách ly, cao 800(mm), lỗ mắt lưới (3x3)(mm). - Êtô phải lắp chắc chắn trên bàn nguội, các êtô cách nhau 1000(mm) Hình 9.1 Êtô Hình 9.1 Êtô - Thiết bị gia công nguội: Lắp đặt trên nền cứng vững, chịu được tải trọng bản thân thiết bị và tải trọng động do lực tác động khi làm việc. - Các bộ truyền động đều phải che chắn kín phần chuyển động và phần điện. Thiết bị có bộ phận chuyển động (như máy bào giường, bào ngang, ...) phải lắp đặt sao cho bộ phận chuyển động hướng quay vào tường cách min.0,5(m), hoặc cách mép đường vận chuyển min.1,0(m), - Có đầy đủ các cơ cấu an toàn, các nút điều khiển phải nhạy và làm việc tin cậy. Các bộ phận điều khiển máy phải vừa tầm tay tiện thao tác, không phải với lên, cúi xuống. 51
  19. - Vị trí làm việc: Có giá tủ, ngăn bàn để dụng cụ và giá, ngăn xếp phôi liệu và thành phẩm riêng biệt, bố trí gọn và không trở ngại đường vận chuyển nội bộ. - Thao tác kỹ thuật. - Mài dụng cụ (mũi khoan, dao tiện, ...) phải theo đúng góc độ kỹ thuật quy định, chỉ có công nhân đã qua huấn luyện mới được phép làm. - Sử dụng các máy có nước tưới làm mát, công nhân phải biết tính chất, đặc điểm và mức độ độc hại để ngừa trước những nguy cơ có thể xảy ra. - Kết thúc công việc: Công nhân đứng máy phải trực tiếp thực hiện các công việc sau: - Ngắt nguồn điện các máy xong việc. - Lau chùi máy (không dùng tay trần trực tiếp, mà phải dùng giẻ lau, bàn chải sắt, ...), bôi trơn những nơi quy định trên máy. - Thu dọn dụng cụ, phôi liệu gọn gàng vào vị trí. - Thu dọn phoi miểng và vệ sinh nơi làm việc (không dùng tay trần trực tiếp, mà phải dùng móc, cào, bàn chải, chổi, ...). 9.2 Các giải pháp an toàn chung khi gia công cơ khí 9.2.1. Quy tắc an toàn chung với các máy móc. - Ngoài những người phụ trách ra không ai được khởi động, điều khiển máy. - Trước khi khởi động máy phải kiểm tra thiết bị an toàn và vị trí đứng. - Trước khi làm việc khác phải tắt máy, không để máy hoạt động khi không có người điều khiển. - Phải tắt công tắc nguồn khi bị mất điện. - Muốn điều chỉnh máy phải ngắt máy chờ cho tới khi máy dừng hẳn, không được dùng tay hoặc gậy để làm dừng máy. - Khi vận hành máy cần sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân, không mặc áo quá dài, cài khuy tay áo, không quấn khăn quàng cổ, không đeo nhẫn, ca vát, găng tay. - Kiểm tra máy thường xuyên và định kỳ. - Trên máy hỏng cần phải treo biển báo “máy hỏng”. 52
  20. - Tắt máy trước khi lau chùi và dùng dụng cụ chuyên dùng để lau chùi 9.2.2.Các giải pháp kỹ thuật an toàn khi làm việc với một số máy móc thiết bị 9.2.2.1. An toàn khi làm việc với máy dập a. Các yếu tố nguy hiểm khi vận hành máy - Máy dập có gắn trục truyền lực phù trợ thường không thể dừng khẩn cấp khi trục trượt thực hiện hành trình đi xuống. - Khi vận hành sai nguyên tắc: tai nạn có thể xảy ra do rơi phần khuôn trên hoặc do người khác vô tình điều khiển (khi có người đang điều chỉnh, tháo, lắp khuôn) - Thiếu chú ý khi sử dụng thiết bị an toàn: Sử dụng các thiết bị an toàn không thích hợp với chủng loại hoặc các thiết bị an toàn không hoạt động, nhấn sai bàn đạp trong khi tháo, lắp, điều chỉnh khuôn. Để vật rơi vào bàn đạp làm cho máy hoạt động sai nguyên tắc, tai nạn có thể xảy ra do người khác vận hành sai khi làm việc tập thể. b. Phương pháp vận hành an toàn - Chú ý không cho tay vào trong khuôn máy + Sử dụng máy dập có gắn lá chắn an toàn. + Sử dụng máy dập có khuôn an toàn + Sử dụng máy dập có gắn bộ phận truyền tả vao ra tự động - Sử dụng các thiết bị bảo hộ có gắn kèm theo chủng loại, áp lực, hành trình và phương pháp làm việc của máy. + Thiết bị an toàn kiểu then chắn. + Thiết bị an toàn kiểu đẩy tay. + Thiết bị an toàn nhận biết tay người. + Thiết bị an toàn yêu cầu vận hành máy bằng 2 tay. + Thiết bị an toàn quang điện tử. - Khi làm việc hai người trở lên phải chọn kiểu tín hiệu thích hợp trước khi thao tác. c. Các quy tắc an toàn khi vận hành máy dập. - Chuẩn bị + Trước khi làm việc phải kiểm tra hoạt động của thiết bị an toàn, điểm hở 4 góc. 53
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2