GIÁO TRÌNH
NGUYÊN LÝ KẾ TOÁN
i
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
ii
LỜI GIỚI THIỆU
Là môn học được bố trí sau khi học xong các môn cơ sở và song song với môn
kế toán doanh nghiệp.
Nguyên lý kế toán là môn học chuyên môn bắt buộc chính trong chương trình
đào tạo nghề kế toán doanh nghiệp.
Xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, các quý doanh nghiệp, công ty; Khoa
Đại cương, các đơn vị và quý thầy cô trong và ngoài trường đã tham gia đóng góp xây
dựng giáo trình này.
Cần Thơ, ngày……tháng……năm………
Tham gia biên soạn
Chủ biên: Ths. Trần Thị Hồng Châu
iii
MỤC LỤC
CHƯƠNG 1. .......................................................................................................................... 1
VAI TRÒ, CHỨC NĂNG, ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP HẠCH TOÁN KẾ TOÁN ......... 1
1. VAI TRÒ, CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA HẠCH TOÁN KẾ TOÁN. ............................................ 1
1.1 Vai trò của hạch toán kế toán trong nền kinh tế thị trường ........................................ 1
1.2 Chức năng và nhiệm vụ của hạch toán kế toán .......................................................... 2
1.3 Phân loại hạch toán kế toán ...................................................................................... 2
2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN TẮC KẾ TOÁN .................................................................. 3
2.1 Một số khái niệm và giả định.................................................................................... 3
2.2 Một số nguyên tắc kế toán ........................................................................................ 5
3. ĐỐI TƯỢNG CỦA HẠCH TOÁN KẾ TOÁN ........................................................................... 12
3.1 Đối tượng chung của hạch toán kế toán .................................................................. 12
3.2 Đối tượng cụ thể của hạch toán kế toán trong các đơn vị ........................................ 12
4. PHƯƠNG PHÁP HẠCH TOÁN KẾ TOÁN .............................................................................. 13
4.1 Phương pháp chứng từ kế toán ............................................................................... 13
4.2 Phương pháp tài khoản kế toán, ghi sổ kép ............................................................. 14
4.3 Phương pháp tính giá.............................................................................................. 14
4.4 Phương pháp tổng hợp – cân đối kế toán ................................................................ 14
5. THỰC HÀNH .................................................................................................................. 15
CHƯƠNG 2. ........................................................................................................................ 16
PHƯƠNG PHÁP CHỨNG TỪ KẾ TOÁN ........................................................................... 16
1. KHÁI NIỆM, Ý NGHĨA CỦA PHƯƠNG PHÁP CHỨNG TỪ KẾ TOÁN.......................................... 16
1.1 Khái niệm: ............................................................................................................. 16
1.2 Ý nghĩa của phương pháp chứng từ kế toán ............................................................ 17
2. CÁC LOẠI CHỨNG TỪ KẾ TOÁN ....................................................................................... 17
2.1 Khái niệm và ý nghĩa của chứng từ kế toán ............................................................ 17
2.2 Các loại chứng từ kế toán ....................................................................................... 18
2.3 Các yếu tố cơ bản của chứng từ .............................................................................. 20
3. TRÌNH TỰ LUÂN CHUYỂN CHỨNG TỪ KẾ TOÁN ................................................................. 20
3.1 Lập chứng từ: ......................................................................................................... 20
3.2 Kiểm tra chứng từ và luân chuyển chứng từ............................................................ 21
3.3 Bảo quản lưu trữ tài liệu: ........................................................................................ 21
3.4 Kiểm tra ................................................................................................................. 21
4. THỰC HÀNH .................................................................................................................. 22
CHƯƠNG 3. ........................................................................................................................ 23
PHƯƠNG PHÁP TÀI KHOẢN KẾ TOÁN .......................................................................... 23
1. KHÁI NIỆM, Ý NGHĨA CỦA PHƯƠNG PHÁP TÀI KHOẢN KẾ TOÁN ......................................... 23
1.1 Khái niệm về tài khoản ........................................................................................... 23
1.2 Ý nghĩa của phương pháp tài khoản kế toán ........................................................... 24
iv
1.3 Kết cấu chung của tài khoản ...................................................................................24
2. TÀI KHOẢN KẾ TOÁN ......................................................................................................25
2.1 Khái niệm tài khoản kế toán ...................................................................................25
2.2 Kết cấu chung của tài khoản kế toán .......................................................................25
2.3 Nội dung và kết cấu chung của một số loại tài khoản kế toán chủ yếu .....................27
3. CÁCH GHI CHÉP VÀO TÀI KHOẢN ....................................................................................28
3.1 Ghi đơn vào tài khoản kế toán ................................................................................28
3.2 Ghi kép vào tài khoản kế toán .................................................................................28
4. KIỂM TRA SỐ LIỆU GHI CHÉP TRÊN TÀI KHOẢN KẾ TOÁN...................................................29
4.1 Kiểm tra số liệu ghi chép trên tài khoản tổng hợp ...................................................29
5. PHÂN LOẠI TÀI KHOẢN KẾ TOÁN .....................................................................................31
5.1 Phân loại tài khoản theo nội dung kinh tế ................................................................31
5.2 Phân loại tài khoản theo công dụng và kết cấu ........................................................31
5.3 Phân loại theo mối quan hệ tài khoản kế toán với các báo cáo tài chính ..................32
5.4 Phân loại tài khoản kế toán theo mức độ khái quát của đối tượng kế toán phản ảnh
trong tài khoản .............................................................................................................33
6. HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN .....................................................................................33
7. THỰC HÀNH ...................................................................................................................40
8. KIỂM TRA ......................................................................................................................40
CHƯƠNG 4. ........................................................................................................................41
PHƯƠNG TÍNH GIÁ VÀ KẾ TOÁN CÁC QUÁ TRÌNH CHỦ YẾU ..................................41
1. PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ .................................................................................................41
1.1 Khái niệm và ý nghĩa của phương pháp tính giá ......................................................41
1.2 Yêu cầu của việc tính giá tài sản .............................................................................43
1.3 Nguyên tắc tính giá của tài sản ...............................................................................43
1.4 Trình tự tính giá tài sản ...........................................................................................43
2. KẾ TOÁN CÁC QUÁ TRÌNH KINH TẾ CHỦ YẾU ....................................................................45
2.1 Kế toán qúa trình mua hàng ....................................................................................45
2.2 Kế toán quá trình sản xuất ......................................................................................45
2.3 Kế toán quá trình bán hàng .....................................................................................46
3. THỰC HÀNH ...................................................................................................................47
4. KIỂM TRA ......................................................................................................................47
CHƯƠNG 5. ........................................................................................................................48
PHƯƠNG PHÁP TỔNG HỢP – CÂN ĐỐI KẾ TOÁN ........................................................48
1. KHÁI NIỆM, Ý NGHĨA CỦA PHƯƠNG PHÁP TỔNG HỢP – CÂN ĐỐI KẾ TOÁN ..........................48
1.1 Cơ sở hình thành phương pháp tổng hợp - cân đối kế toán ......................................48
1.2 Tầm quan trọng của phương pháp tổng hợp - cân đối kế toán..................................48
2. HỆ THỐNG BẢNG TỔNG HỢP – CÂN ĐỐI KẾ TOÁN..............................................................49
2.1 Nguyên tắc xây dựng báo cáo kế toán và các yếu tố cơ bản của báo cáo kế toán .....50
3. NHỮNG CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI LẬP CÁC BẢNG TỔNG HỢP – CÂN ĐỐI KẾ TOÁN ..51