Khoa h c trái đ t T ng tác gi a các quy nọ ấ ươ ữ ể
Nhóm th c hi n: F-Winự ệ
1
STT H và tênọMSSV
01 Nguy n Thành Luânễ0717056
02 Khi u Th Ph ng Loanề ị ươ 0717053
03 Ph m Văn Sangạ0717093
04 Nguy n Đ ng L u C ngễ ặ ư ườ 0717016
05 Ph m Qu c Onạ ố 0717078
06 Nguy n H ng H iễ ằ ả 0717026
07 Ph m Phú B oạ ả 0717013
08 Võ Thanh Tùng 0717113
09 Tr n Th Ph ngầ ị ươ 0717082
10 Võ Xuân Huy 0717035
11 Nguy n Th Ki uễ ị ề 0717045
12 Ngô Th Thúy Ng cị ọ 0717068
13 Nguy n Th Thùy Trinhễ ị 0717125
14 Nguy n Th Hoàng Y nễ ị ế 0717140
Khoa h c trái đ t T ng tác gi a các quy nọ ấ ươ ữ ể
M c L cụ ụ
L i nói đ u……………………………………………………………03ờ ầ
Ch ng 1.ươ GI I THI U CHUNG V CÁC QUY NỚ Ệ Ề Ể
1.1. Th ch Quy nạ ể
…………………………………………………………………………. ..04
1.2. Th y Quy nủ ể
……………………………………………………………………………09
1.3. Khí Quy nể
……………………………………………………………………………13
1.4. Sinh Quy nể
……………………………………………………………………………17
Ch ng 2ươ : T NG TÁC GI A CÁC THÀNH PH N ƯƠ Ữ Ầ
TH CH QUY N, TH Y QUY N, KHÍ QUY N, SINH Ạ Ể Ủ Ể Ể
QUY N……………………………………………………23Ể
Taøi lieäu tham khaûo:
………………………………………………………….
……………………………….. 28
2
Khoa h c trái đ t T ng tác gi a các quy nọ ấ ươ ữ ể
L I NÓI Đ UỜ Ầ
Chuyên đ m i quan h gi a các quy nề ố ệ ữ ể đ c th c hi n d a trên nh ngượ ự ệ ự ữ
tài li u tham kh o và các ngu n internet nh m c p nh t v m t lĩnh v c c aệ ả ồ ằ ậ ậ ề ộ ự ủ
khoa h c Trái Đ t.ọ ấ
Hàng ngày, chúng ta s ng trong môi tr ng, ch u tác đ ng vô hình hay h uố ườ ị ộ ữ
hình c a các quy n nh ng chúng ta l i không h nh n ra. Đ làm sáng t nh ngủ ể ư ạ ề ậ ể ỏ ữ
đi u đó, nhóm F- Win đi vào tìm hi u chuyên đ . M i quan h gi a các quy nề ể ề ố ệ ữ ể
t đó có th ch ng minh và gi i thích cho nh ng hi n t ng đã, đang và s tácừ ể ứ ả ữ ệ ượ ẽ
đ ng lên con ng i.ộ ườ
Tuy đã r t c g ng và n l c đ có m t bài chuyên đ t t nh t nh ng v nấ ố ắ ổ ự ể ộ ề ố ấ ư ẫ
không tránh kh i các sai sót. Nhóm F-Win xin trân tr ng ti p nh n nh ng vàỏ ọ ế ậ ữ
chân thành c m n nh ng ý ki n đóng góp c a quý th y cô và các b n.ả ơ ữ ế ủ ầ ạ
Nhóm F-Win
3
Khoa h c trái đ t T ng tác gi a các quy nọ ấ ươ ữ ể
Ch ng 1ươ
GI I THI U CHUNG V CÁC QUY NỚ Ệ Ề Ể
1.1. TH CH QUY N (Lithosphere):Ạ Ể
1.1.1. C u trúc c a v Trái Đ tấ ủ ỏ ấ
V Trái đ t hay th ch quy n, là m t l p v c ng r t m ng c u t o hình thái r t ph cỏ ấ ạ ể ộ ớ ỏ ứ ấ ỏ ấ ạ ấ ứ
t p, có thành ph n không đ ng nh t, có đ dày thay đ i theo v trí đ a lý khác nhau. Theo cácạ ầ ồ ấ ộ ổ ị ị
nhà đ a ch t, v Trái đ t đ c chia làm hai ki u: v l c đ a và v đ i d ng. V đ i d ngị ấ ỏ ấ ượ ể ỏ ụ ị ỏ ạ ươ ỏ ạ ươ
có thành ph n ch y u là các đá giàu CaO, FeO, MgO, SiO2 (đá bazan) tr i dài trên t t c cácầ ủ ế ả ấ ả
đáy c a các đ i d ng v i chi u dày trung bình 8km. Th c ra, v đ i d ng có th chia raủ ạ ươ ớ ề ự ỏ ạ ươ ể
làm các ph ki u:ụ ể
- V mi n n n đ i d ng đ c tr ng cho ph n l n di n tích đáy đ i d ng và là lo i vỏ ề ề ạ ươ ặ ư ầ ớ ệ ạ ươ ạ ỏ
đ i d ng đi n hình, có chi u dày 3-17km.ạ ươ ể ề
- V đ i d ng mìên t o núi, phát tri n trên các cung đ o và núi gi a đáy đ i d ng,ỏ ạ ươ ạ ể ả ở ữ ạ ươ
có chi u dày 10-25km.ề
- V đ ic d ng vùng đ i máng đ c tr ng cho các bi n ven rìa có cung đ o ch n (bi nỏ ạ ươ ạ ặ ư ể ả ắ ể
Nh t B n, bi n Java,…) v i b dày c a l p đá bazan 5-20km, đôi ch còn th y di tíchậ ả ể ớ ề ủ ớ ỗ ấ
l p đá granit.ớ
4
Khoa h c trái đ t T ng tác gi a các quy nọ ấ ươ ữ ể
- V đ i d ng trong các v c th m v i b dày trung bình 8-10km.ỏ ạ ươ ự ẳ ớ ề
- V đ i d ng các bi n n i đ a có chi u dày l p đá tr m tích khá dày, đ t 10-12kmỏ ạ ươ ở ể ộ ị ề ớ ầ ạ
bi n H c H i, 20-40km bi n Caxpiên.ở ể ắ ả ở ể
V l c đ a, g m 2 l p v t li u chính là đá bazan dày 10-20km d i và các lo i đáỏ ụ ị ồ ớ ậ ệ ở ướ ạ
khác: granit, sienit giàu SiO2, Al2O3 và đá tr m tích bên trên. V l c đ a th ng r t dày,ầ ở ỏ ụ ị ườ ấ
trung bình 35 km, có n i 70-80km nh vùng núi cao Hymalaya. vùng th m l c đ a, n iơ ư ở Ở ề ụ ị ơ
ti p xúc gi a đ i d ng và l c đ a, l p v l c đ a gi m còn 15-20km. V l c đ a th ngế ữ ạ ươ ụ ị ớ ỏ ụ ị ả ỏ ụ ị ườ
phân chia thành 3 ph ki u:ụ ể
- V l c đ a mìên n n, th ng g p trên các mi n đ i l c, ph n trên c a s n l c đ a vàỏ ụ ị ề ườ ặ ề ạ ụ ầ ủ ườ ụ ị
đáy bi n n i đ a v i l p granit có chi u dày thay đ i.ể ộ ị ớ ớ ề ổ
- V l c đ a mi n t o núi đ i l c, th ng g p t i các ph n cao c a l c đ a (vùng núi cóỏ ụ ị ề ạ ạ ụ ườ ặ ạ ầ ủ ụ ị
đ cao d i 4000m) và trên các đ o (Mađagasca, Kalimanta, Tân Ghinê,…). lo i nàyộ ướ ả Ở ạ
chìêu dày l p granit và bazan đ u l n h n ph ki u trên.lớ ề ớ ơ ụ ể
- V l c đ a mìên t o núi tr và m nh (Hymalaya), đ c tr ng cho vùng núi cao trênỏ ụ ị ạ ẻ ạ ặ ư
4000m trên các đ i l c, v i b dày c a v trên 60km, cho t i 80km.ạ ụ ớ ề ủ ỏ ớ
Có nhi u lý thuy t đ c p t i quá trình phát tri n có đ nh h ng c a v Trái đ tề ế ề ậ ớ ể ị ướ ủ ỏ ấ
nh thuy t đ a máng và thuy t ki n t o m ng. Theo lý thuy t đ a máng thì khuynhư ế ị ế ế ạ ả ế ị
h ng ch y u trong l ch s phát tri n c a v Trái đ t là s quá đ chuy n hóa tướ ủ ế ị ử ể ủ ỏ ấ ự ộ ể ừ
c u trúc v n n đ i d ng thành các đai đ a máng ho t đ ng m nh, và cu i cùngấ ỏ ề ạ ươ ị ạ ộ ạ ố
thành các đ a máng n i đ a. Khi các đ i d ng này khép l i thì di n tích l c đ a mị ộ ị ạ ươ ạ ệ ụ ị ở
r ng, còn di n tích đ i d ng thu h p. Trong quá trình bi n ch t và u n n p, x y raộ ệ ạ ươ ẹ ế ấ ố ế ả
hi n t ng “granit hóa” l p v bazan v n có c a v đ i d ng thành l p granit c aệ ượ ớ ỏ ố ủ ỏ ạ ươ ớ ủ
v l c đ a. Khi ch đ đ a máng k t thúc thành các mìên n n thì quá trình granit hóaỏ ụ ị ế ộ ị ế ề
cũng k t thúc.ế
Theo lý thuy t ki n t o m ng, th ch quy n g m v và t ng mantia trên, b v raế ế ạ ả ạ ể ồ ỏ ầ ị ỡ
thành 12 m ng di chuy n ch m theo ph ng n m ngang trên b m t Trái đ t. S diả ể ậ ươ ằ ề ặ ấ ự
chuy n các m ng th c hi n trên n n m t quy n m m (Asthenosphere) n m ngay d iể ả ự ệ ề ộ ể ề ằ ướ
th ch quy n. Ranh gi i gi a các m ng này có th là phân kỳ, h i t ho c bi n đ i.ạ ể ớ ữ ả ể ộ ụ ặ ế ổ
T i ranh gi i phân kì, ví d t i s ng núi gi a Đ i Tây D ng, n i hai m ng ti p xúcạ ớ ụ ạ ố ữ ạ ươ ơ ả ế
có xu h ng tách giãn xa nhau th ch quy n m i s đ c hình thành b ng dung nhamướ ạ ể ớ ẽ ượ ằ
c a ho t đ ng núi l a. T i ranh gi i h i t , ví d vùng núi Hymalaya, hai m ngủ ạ ộ ử ạ ớ ộ ụ ụ ả
chuy n đ ng ng c chi u nhau làm cho m t trong hai m ng chúi xu ng d i. T iể ộ ượ ề ộ ả ố ướ ạ
ranh gi i bi n đ i, các m ng tr t qua nhau d c theo ranh gi i.ớ ế ổ ả ượ ọ ớ
5