i
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình triển khai đề tài: Thế giới nghệ thuật trong tập thơ
Mưa nguồn của Bùi Giáng, tác giả khóa luận đã nhận được sự giúp đỡ của
các thầy cô giáo trong khoa Ngữ Văn, các thầy cô trong tổ Văn học Việt Nam và
đặc biệt là Tiến sĩ - Giảng viên La Nguyệt Anh - người hướng dẫn trực tiếp.
Tác giả khóa luận xin được bày tỏ lòng biết ơn và gửi lời cảm ơn trân
trọng nhất tới các thầy cô.
Do năng lực nghiên cứu có hạn, khóa luận chắc chắn không tránh khỏi
những thiếu sót. Rất mong sự chỉ bảo,góp ý của các thầy cô và các bạn đồng
nghiệp.
Hà Nội, tháng 5 năm 2014
Sinh viên
Nguyễn Thị Kiều Ly
ii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan
Khóa luận Thế giới nghệ thuật trong tập thơ Mưa nguồn của Bùi
Giáng là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, có tham khảo ý kiến của những người
đi trước, dưới sự giúp đỡ khoa học của Tiến sĩ - Giảng viên La Nguyệt Anh.
Khóa luận không sao chép từ một tài liệu, công trình có sẵn nào.
Hà Nội, tháng 5 năm 2014
Sinh viên
Nguyễn Thị Kiều Ly
iii
MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU...........................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài ....................................................................................... 1
2. Lịch sử vấn đề ............................................................................................ 2
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................. 6
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .............................................................. 6
5. Phương pháp nghiên cứu............................................................................ 6
6. Đóng góp của khóa luận ............................................................................ 6
7. Cấu trúc của khóa luận .............................................................................. 7
NỘI DUNG ....................................................................................................... 8
Chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG........................................................... 8
1.1. Quan niệm về thế giới nghệ thuật và thế giới nghệ thuật thơ................ 8
1.1.1. Khái niệm thế giới nghệ thuật.......................................................... 8
1.1.2. Thế giới nghệ thuật trong thơ .......................................................... 9
1.2. Bùi Giáng và sự nghiệp sáng tác thơ.................................................... 10
1.2.1. Vài nét về Bùi Giáng ...................................................................... 10
1.2.2. Sự nghiệp thơ của Bùi Giáng......................................................... 12
Chương 2. THẾ GIỚI HÌNH TƯỢNG TRONG TẬP THƠ MƯA NGUỒN
CỦA BÙI GIÁNG...........................................................................................14
2.1. Hình tượng cái tôi trữ tình nhà thơ ........................................................ 14
2.1.1. Hình tượng cái tôi trữ tình .............................................................. 14
2.1.2. Hình tượng cái tôi trữ tình trong thơ Bùi Giáng............................. 15
2.2. Hình tượng thời gian và không gian nghệ thuật ....................................23
2.2.1. Thời gian nghệ thuật....................................................................... 23
2.2.2. Không gian nghệ thuật................................................................... 31
Chương 3. MỘT SỐ PHƯƠNG DIỆN NGHỆ THUẬT TIÊU BIỂU...........44
iv
3.1. Giọng điệu thơ ......................................................................................44
3.1.1. Giọng đối thoại............................................................................... 44
3.1.2. Giọng điệu tâm tình, thiết tha ........................................................ 45
3.2. Ngôn ngữ thơ ........................................................................................47
3.2.1. Ngôn ngữ thế tục, đời thường ........................................................ 48
3.2.2. Lạ hóa ngôn từ................................................................................. 52
KẾT LUẬN..................................................................................................... 56
TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................................58
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Bùi Giáng là một trong những trường hợp đặc biệt của nền thi ca hiện
đại Việt Nam cuối thế kỉ XX. Nhắc đến Bùi Giáng người ta nghĩ đến một hiện
tượng mà cho đến tận hôm nay hãy còn đó rất nhiều vấn đề hấp dẫn vẫn chưa
được tỏ tường.
Đọc các tác phẩm của Bùi Giáng, ta có cảm tưởng như lạc vào thế giới
nghệ thuật vô cùng độc đáo và kỳ dị. Ai cũng dễ dàng cảm nhận Bùi Giáng rất
“không giống ai”, thế nhưng cái bản chất Bùi Giáng rất riêng, rất độc đáo ấy
là gì thì lại không mấy ai đủ tự tin để lí giải cặn kẽ. Tác giả Bùi Giáng và nhà
thơ Bùi Giáng đích thực bị chen lấn giữa những huyền thoại Bùi Giáng. Mặc
dù có một vị trí khá đặc biệt như vậy, nhưng cho đến nay, trong đời sống văn
học nước nhà, Bùi Giáng vẫn gần như là một “người lạ mặt”. Đặc biệt ở miền
Bắc, thi sỹ họ Bùi càng hết sức lạ lẫm.
1.2. Nghiên cứu về thơ Bùi Giáng, ngày càng có nhiều công trình công
phu và thành tựu ra mắt bạn đọc. Nhưng với một cuộc đời đa dạng và một tài
năng thơ đa diện và đa chất như ông, thì không phải mọi kết luận đều đã
thống nhất và bình ổn. Vì vậy, sự vẫy gọi từ thế giới thi ca của Bùi Giáng vẫn
là khả tính cho những ai quan tâm và muốn đi tìm cuộc đời và thế giới nghệ
thuật của thi sĩ tài năng dị biệt này.
Như Bùi Văn Sơn Nam - dịch giả, nhà nghiên cứu triết học, đồng thời là
người trong gia tộc (chú họ) Bùi Giáng, đã tâm sự: “Viết đôi lời về Bùi Giáng
không bằng đọc về Bùi Giáng. Đọc Bùi Giáng không bằng giao du với Bùi
Giáng. Giao du với Bùi Giáng không bằng sống như Bùi Giáng. Mà sống như
Bùi Giáng thật vui mà thật khó vậy. Ông thuộc vào loại thiên tài không định
nghĩa được, là một bí ẩn toàn diện trong cái vùn vụt, cái bất tuyệt thao thao,
cái nửa không nửa có nửa hư nửa thực” [10, tr.156]