Ch ng 9 Ánh trăng, ánh trăng là gì?ươ
Hàng ngày đ n làm vi c, L c B nh Thành th ng đi c u thang lên t n t ng 15 chế ườ
không đi thang máy. Ông có ý mu n rèn luy n th l c. Tuy đã g n năm m i nh ng ươ ư
năm nào ông cũng d thi rèn luy n thân th , ông là quán quân ch y đ ng tr ng c a ườ ườ
cán b viên ch c tu i trung niên trong giáo gi i.
T xa ông đã nhìn th y m t n sinh đang đ ng đ i ông c a phòng làm vi c, đó là
Chu M n. Trông v lo âu c a cô, ông bi t ngay là có chuy n không hay. Ông r o b c ế ướ
đ n n i b o Chu M n vào phòng.ế ơ
“Em ph i th a v i th y Thành m t vi c này: Di p Hinh đi bi t tăm hai hôm, chi u qua ư
m i v . Chúng em h i đi đâu, thì Hinh nh t quy t không nói. Em đ nh s m đ n báo ế ế
cáo v i th y, nh ng l i nghe nói th y đang đi công tác Nam Kinh”. ư
Ông Thành g t đ u: “Đúng th . M y hôm tr c tôi và th y Nghê hi u tr ng đi Nam ế ướ ưở
Kinh d h i ngh c a B Y T v v n đ c i ti n giáo trình tr ng Y. Nh ng tôi cũng ế ế ườ ư
đã bi t vi c này, th y Lý ch nhi m l p các em nghe em báo cáo xong, đã g i đi nế
đ n Nam Kinh báo ngay cho tôi bi t. S vi c khá nghiêm tr ng, nên tôi đành b d h iế ế
ngh quay v đ gi i quy t. Em hãy nói c th đi!” ế
M n r t c m kích đón l y tách trà th y Thành b ng cho cô, cô ng i xu ng gh sô pha ư ế
dành đ ti p khách: “Chuy n là th này , bu i sang cách đây ba hôm, Hinh đ n phòng ế ế ế
b o v c a tr ng, và chi u hôm đó chúng em th y Hinh chu n b balô hành lý, r i ườ
v i vã r i ký túc xá. Em bèn đi theo. Ra kh i c ng tr ng, Hinh lên t c xi đi luôn. Bí ườ
quá em cũng g i t c xi bám theo, đi đ n t n ga tàu h a. Em th y Hinh x p hang mua ế ế
vé đi tuy n Th ng H i - Hàng Châu, đoán r ng b n y đi v nhà. Em đ nh đ n canế ượ ế
ngăn nh ng l i nh đ n l i th y d n “ch nên đánh đ ng”; em đ nh lên tàu bám theo,ư ế
nh ng l i e s r t b t nhã. Sau khi th y Hinh lên tàu r i, em v i tr v báo cáo v iư
th y Lý”
B nh Thành c m kích nhìn Chu M n: “Em là m t cán b l p t t, bi t quan tâm đ n các ế ế
b n, đã h tr r t nhi u cho công tác giáo viên c a chúng tôi. Tôi nh th y Lý liên l c
v i m c a Hinh, và bi t r ng b n y không v nhà. Tôi g i đi n h i phòng b o v , ế
h nói đúng là hôm n b n Hinh có vào g p h , mu n h i các s vi c v “v án m u ư
sát 405” nh ng h không ti p. T i qua phòng b o v còn g i đi n báo cáo tôi r ngư ế
phòng trinh sát hình s công an huy n Nghi H ng đã g i đi n đ n tr ng, còn nói là ư ế ườ
không rõ vì nguyên nhân gì, h đã ti p xúc v i Di p Hinh!” ế
M n h t s c kinh ng c, tr m tr r t chân thành: “Hi u su t công tác c a th y th t kỳ ế
di u! Th y n m v ng s vi c t ng chi ti t xa ngàn d m!” ế
V m t th y Thành thoáng nét u t : “Thì còn cách nào khác? Bao năm nay ph trách ư ư
công tác sinh viên, h ng năm c đ n d p này tôi l i th p th m không yên. Tuy nói “v ế
án m u sát 405” không ph i là v m u sát th t s , và t t nhiên không ly kỳ nh v nư ư ư
đ n đ i, nh ng tôi đã ch ng ki n vài cô sinh viên có v n đ tâm th n đã ch n cách ra ư ế
đi nh th lòng tôi không th không trĩu n ng. M y năm g n đây, h ch m th y m tư ế
vài d u hi u n y sinh, tôi đ u g ng tìm cách phòng ng a tai h a. Nh ng các giáo viên ư
chúng tôi đâu ph i th n thông qu ng đ i ba đ u sáu tay gì cho cam! Chúng tôi r t c n
s h p tác c a các nòng c t sinh viên nh các em!” ư
“Giúp đ b n cũng là b n ph n c a chúng em ”.
B nh Thành ch t nh đ n m t chi ti t: “Hôm n em th y Di p Hinh đi m t mình hay ế ế
là đi v i ai?”
“Đi m t mình !”
“Em nhìn đúng th ch ?”ế
“Em có th kh ng đ nh là ch có m t mình Hinh xu ng t c xi r i vào mua vé tàu, qua
c a soát vé. Nh ng có ai ch g p Hinh sân ga không thì em không rõ!” ư
“Tôi nh l n tr c b n M n nói: các b n nghĩ hình nh b n Hinh đang yêu đ ng. Có ướ ư ươ
bi t anh b n kia là ai không?”. Ông Thành tin r ng sau ng n y hôm, ch c Chu M nế
đã bi t nhi u thông tin h n.ế ơ
“Không bi t ! Có đi u, chi u qua sau khi tr v , th y b n Hinh t ra r t u o i,ế
bu n bã âu s u. Chúng em l i đoán là b n Hinh th t tình!”. M n c m th y câu tr l i
c a cô đúng là ch ng đâu vào đâu: còn ch a “đoán” đ c ng i yêu c a b n là ai, mà ư ượ ườ
đã đoán r ng “th t tình”! Chi ti t này rõ ràng là vô giá tr . ế
“Th thì l th t. Công an Nghi Xuân nói r ng còn có m t c u thanh niên đi cùng Di pế
Hinh, c u ta đang h c tr ng này. Chúng tôi s đi u tra cho rõ”. ườ
Chu M n r t mu n bi t anh chàng kia là ai, cô mu n h i nh ng l i nghĩ: rõ ràng là ế ư
th y Thành không có ý đ nh nói cho cô bi t, nên cô kìm l i không h i n a. ế
D c đ ng tr v tr ng. Hinh nghĩ đ n câu T n nói là “gánh n ng tình c m”, cô ườ ườ ế
mu n thôi quan h v i T n nên cô ch ng thi t nghĩ đ n anh ta n a, đ ng th i cũng ế ế
l y làm may m n vì mình v n ch a “sa đà” vào quá sâu. Nh ng khi v đ n tr ng, ư ư ế ườ
th y T n im lìm chia tay v i cô, thì ch sau vài ti ng đ ng h cô l i th y nh nhung ế
mãnh li t.
M i có m y hôm mà mình đã khó t ch đ n th này ? ế ế ư
Thì ra, nh ng tính cách b bã b t kham, gàn d , cũng nh tài hoa c a T n đã “đóng ư
c c” trong trái tim Hinh; n u không có m t cu c “đ i chi n” thì e r ng ch ng th xua ế ế
đu i đ c. ượ
Mình hãy t t mà quên đi v y, nh ng m i khi lên l p h c chung l i v n c ph i g p ư
m t.
Khi Chu M n và Tr n Hy h i Hinh, ánh m t c a hai cô còn s c h n ánh m t c a đ i ơ
tr ng trinh sát hình s huy n Nghi H ng. Hinh th n nhiên nhìn l i, ng m t ý b tưở ư
h p tác. Th y Lý ch nhi m l p cũng h i cô v a qua đi đâu, cô đành nói là nh nhà
nên v thăm....
Hinh th m nh c nh mình ph i bình tĩnh, khéo l a mà ng phó cho qua chuy n, đ
còn chu n b cho các hành đ ng ti p theo. ế
T c là ph i tra cho đ c bí m t v “h s Nguy t Quang xã”. Nh ng nên đi u tra th ượ ơ ư ế
nào đây? Lúc ng i trên tàu h a Hinh đã ng m nghĩ, cũng mu n bàn b c v ii T T n.
Nh ng lúc đó cô đang b c anh ta, nên chính cô cũng ch a nghĩ ra, và t t nhiên ch a bànư ư ư
b c gì.
T T n, anh đang đâu? Anh hãy đ n giúp tôi v i! ế
Nh ng, sang th hai tu n sau m i là bu i h c t p trung, th m chí cho đ n nay cô v nư ế
ch a bi t T n đang khu ký túc xá nào. Mà dù bi t r i, thì ch ng l mình l i t đ nư ế ế ế
tìm g p hay sao?
Thì gi thì g p, không cho phép Hinh nghĩ nhi u. Cô bèn đi g p h i tr ng h i nhi p ưở ế
nh Du Th L ng. ư ượ
L ng mi n c ng đi theo Hinh đ n phòng qu n lý h s c a nhà tr ng, n m trênượ ưỡ ế ơ ườ
t ng ba c a khu nhà đ c quyên t ng m i xây d ng. M t bà tu i trung niên là cán b ượ
đây, th y khách là hai sinh viên, bà ng ngàng, vì bao năm nay hi m khi th y cánh ế
tr t đ n đ tra h s . H s sinh viên thu ng do văn phòng c a t ng phân vi n qu n ế ơ ơ
lý, phòng này ch y u l u tr các văn b n có ý nghĩa l ch s trong 70 năm k t khi ế ư
thành l p tr ng. Các h c sinh bình th ng không đ c m n đ c nh ng h s này, ườ ườ ượ ượ ơ
các sinh viên còn đang h c t i tr ng mu n đ c, c n xin các cán b ph trách khoa, ườ
phòng ban các phân viên xem xét c th và phê chu n.
“Hai anh ch mu n tìm h s gì? Sao ph i mang theo máy nh n a?” V n cán b h i ơ
có ý dè ch ng.
“Chúng cháu mu n xem h s c a phòng h s này. Nói th có ph n khó hi u ph i ơ ơ ế
không ? Chuy n là th này: tr m phát thanh chúng cháu mu n th c hi n m t chuyên ế
đ v phòng h s c a tr ng. Các bác là nh ng cán b c n cù th m l ng làm vi c, là ơ ườ
nh ng v anh hùng không công khai xu t hi n, chúng cháu mu n đông đ o sinh viên có
m t nh n th c m i đ i v i công vi c c a các bác”. Hinh nói dõng d c đ ng hoàng, ườ
còn L ng thì khe kh l c đ u, anh nghĩ, ch qua nh ng câu nói nhăng nhít này, đượ
th y cô b n đ ng h ng trông thanh tú trong sáng c a anh có th d s c xông pha vào ươ ư
xã h i ph c t p.
Qu nhiên bác ta b t c nh giác ngay: “Các cô c u đã nghĩ v chúng tôi nh th , th c ư ế
qu hi m th y. Hai cô c u đ nh ph ng v n nh th nào?” ế ư ế
“Tr c tiên phi n bác gi i thi u cho chúng cháu bi t v phòng h s c a tr ng”.ướ ế ơ ườ
Hinh nói c nh là th t. ư
“Đ tôi nghĩ xem nên b t đ u nói t đâu. Phòng này đ c thành l p t năm 1952, đã có ượ
l ch s lâu đ i. Hi n nay các v th y nó ch t ch i nh th này, ngay cái c a s cho ư ế
thoáng khí cũng không có... b i vì... ch c các v cũng hi u: phòng h s đâu ph i đ n ơ ơ
v quan tr ng nh các đ n v gi ng d y, nghiên c u, các phòng ban hành chính, cho nên ư ơ
không đ c coi tr ng cho l m”. Rõ ràng bác ta có không ít b c xúc nhân d p này bèn xượ
ra.
“Đúng th , cháu cũng th y l : m t gian nhà bé th này thì l u tr đ c m y năm hế ế ư ượ
s ?”ơ
“Tôi bi t ngay là cô s h i câu này! Các h s bình th ng, ví d h s v cán bế ơ ườ ơ
gi ng viên và sinh viên đang h c, đ u do các phân vi n và các khoa l u tr . H s v ư ơ
sinh viên đã ra tr ng, cán b ngh h u, do phòng qu n lý h c sinh và phòng t ch cườ ư
l u tr . N u không, toàn b h s sinh viên gi ng viên bao nhiêu năm tr i đ u d n vư ế ơ
m t n i thì ph i ch t cao đ n tr n nhà!” ơ ế
“Th thì nh ng t li u và h s thu c lo i nào do phòng l u tr b o qu n ?”ế ư ơ ư
Bác cán b nói có v t hào: “Nói chung là t t c các t li u quan tr ng! Phòng này ư
l u tr nh ng t li u có ý nghĩa l ch s và có giá tr tham kh o c a b y ch c năm qua.ư ư
Ví d , phòng l ch s nhà tr ng, mu n vi t b s m i, thì tr c h t c n h i ai? Rõ ườ ế ướ ế
ràng là ph i đ n phòng chúng tôi tr c! Kho t li u đây ch a dám nói là mênh mông ế ướ ư ư
vô t n nh ng n u nói là tinh túy hàng đ u thì không ngoa chút nào!” ư ế
“Nói v y t c là t li u phòng này l u tr r t phong phú, nh ng cháu v n không tin ư ư ư
r ng căn phòng này có th ch a n i chúng!” Hinh b t đ u ti n sâu vào v n đ chính. ế
“Đ ng nhiên là không ch a n i. N i này ch ch a m t s r t ít nh ng t li u màươ ơ ư
ng i ta hay m n đ c nh t, tuy t đ i đa s h s hi n nay v n ch t đ ng trong t ngườ ượ ơ
h m c a tòa nhà s 3 khu hành chính cũ, th t là gian kh . Su t ngày t i om, nh t là
vào mùa đông - tr i ch a sáng tôi đã ph i đ n làm, t i m t m i tan t m, c ngày không ư ế
trông th y ánh m t tr i”. Bác l i đ a m t nhìn chi c máy nh mà Du Th L ng đang ư ế ư ượ
đeo: “Tôi còn nh các chú sinh viên h i nhi p nh h i y ch a tìm đ c bu ng t i, ế ư ượ
nhà tr ng bèn b trí cho h chen vào ch chúng tôi đ in tráng. T ng h m v n đãườ
thi u không khí, có thêm h vào, không khí càng n ng n c ch t khi p!”ế ế ế
L ng th y bác ta cau mày, rõ ràng là vì nh l i cái c nh không m y t t đ p ngàyượ
x a, anh v i nói: “Đó là các đàn anh “khai qu c công th n” c a h i nhi p nh chúngư ế
cháu h i đó đã làm, nay đ n l t b n cháu đã là ch ng môn đ i th chín, ch a t ng ế ượ ưở ư
tham d l i đánh du kích c a h !”
Hinh c i : “Th i kỳ l ch s y th t là thú v ! Bác có th d n chúng cháu đ n thamườ ế
quan cái t ng h m y đ c không ? Ch c ch n nó s là tr ng đi m trong ti t m c ượ ế
c a chúng cháu!”
Bác ta cũng c i : “Đ c, tôi s làm h ng d n viên du l ch cho hai ng i!”ườ ượ ướ ườ
Khu nhà hành chính cũ n m sát khu nhà gi ng d y y h c c s , đ i x ng v i hai tòa ơ
nhà gi i ph u và ghép phôi, xây g ch đ l m đ m, là m t trong nh ng ki n trúc ki u ế
cũ c a tr ng. T khi các phòng ban hành chính chuy n v khu nhà đ c quyên t ng ườ ượ
m i xây, thì n i này b ng tr nên v ng tanh. Ngoài m t vài đ n v h u c n v n còn ơ ơ
l i ch cũ, thì các phòng khách đ u t m đóng c a b không, ch đ cho kinh t ba đ n ế ế
thuê, ho c là s b các b môn gi ng d y nghiên c u c a phân vi n Y h c c s luôn ơ
luôn thi u phòng thí nghi m đ n chi m ch . Nói chung là khu này đã tr nên t ng tế ế ế
r t nhi u. Bác cán b d n hai sinh viên hi u kỳ đi qua m t quãng hành lang h i t i, m ế ơ
m t cánh c a x u xí, b t đèn r i b c xu ng t ng b c. Đèn trên đ u h t xu ng còn ướ
t i h n c đèn hành lang trên kia, Hinh g n nh ph i dò d m t ng b c m t m i ơ ư ướ
không b ngã. Xu ng h t c u thang, ph i đi ch ng m i mét trong bong t i n a m i l ế ươ
m nhìn th y hai cánh c a l n đang đóng im m. Bác cán b l n tìm kh p ng i, r i ườ
l y ra m t chum chìa khóa, nhìn mãi d i ánh sang y u t m i nh n ra chi c chìa khóa ướ ế ế
đ ng khá dài, r i m c a.
Hinh b t giác h i: “T i sao phòng h s l i đ t m t n i âm u th này ?” ơ ơ ế
Bác ta thoáng nghĩ ng i r i đành nói: “Tôi ch mu n nói th này - các cô c u đ ng nên ế
đ a vào n i dung ti t m c. Tôi cho r ng, nói cho cùng, v n là v n đ “không coiư ế
tr ng”! Hi n nay các n i đ u g ng khai thách d ch v thu l i, phòng h s ch là các ơ ơ
đ ng gi y t cũ, không có đ t đ t ch c d ch v gì. Nhà tr ng thì u ái kinh t ba, ườ ư ế
chúng tôi đ ng nhiên r t mu n có phòng làm vi c khang trang h n nh ng kêu tr i,ươ ơ ư
tr i không th u, g i đ t, đ t không hay!”
Phía trong c a t i đen nh m c, bác cán b b t đèn t ng h m. Bên trong là hai hàng ư
giá sách, có kho ng hai ch c giá sách l n, t li u sách v chen nhau san sát, ch t cao ư
g n sát tr n nhà. N u mu n tìm ki m m t th gì đó mà không có ng i h ng d n, ế ế ườ ướ
thì ch ng khách nào mò kim đáy b !
Hinh than vãn: “L m th th này, mu n tìm cái gì đó thì gay l m đây” ế
Bác ta nói : “V i ng i l thì đúng là khó, nh ng chúng tôi đã thu c làu cách phân lo i ườ ư
h s , thì s tìm r t d , mi n là h s không x p nh m ch ”. ơ ơ ế
“Các h s đ c phân l ai theo tr t t ? Theo ABC hay theo s nét ch Hán ?” ơ ựơ
Hinh đang r t mu n bi t v h s “Nguy t Quang xã”. ế ơ
Bác cán b nghe vi t ngay Hinh là dân “ngo i đ o”, bèn c i nói: “Vi c phân lo i và ế ườ
ch d n các th m c c n có chuyên môn sâu, chúng tôi v n đ u h c chuyên ngành h ư
s h c. Nói m t cách đ n gi n là, phòng chúng tôi áp d ng cách phân lo i truy nơ ơ
th ng tr c kia: d a vào niên đ i và chuyên đ đ phân lo i. Ví d , tr c h t x p ướ ướ ế ế
theo năm 91, 90... v.v... sau đó chia nhóm Đ ng - chính quy n, d y và h c, nghiên c u,
đ i ng ai, các tr ng b n. v.v.... Đ ng th i cũng có th tra c u theo nhi u cách, ví d ườ
tra theo th t ABC và s nét ch Hán. Chúng tôi đã r t t n công s c đ so n ph n
gi i thi u ch d n, dám tin ch c là đã toàn di n r i!”. Bà ch vào cu n s dày c p trên
chi c bàn nh kê sát c a: “Đó là ph n ch d n, m i năm đ u c i ti n m t l n”.ế ế
Du Th L ng nghe có ph n ngán ng m, anh ch t ngáp dài, Hinh v i l m t ra hi uư ượ
anh ph i nên ph n ch n lên.
“Nào là phân lo i, nào là ch d n... ngán i là ngán! Em đ nh tra c u tài li u gì thì h i ơ
luôn bà y là xong, bà y quá mong có ng i trò chuy n!” L ng trách móc. ườ ượ
“Anh không th y bác y nói à: mu n xem th gì, thì ph i đ c tr ng phê duy t đã! ượ ườ
Em đang mu n xem m t th có màu s c cá nhân, thì đ i nào nhà tr ng l i đ ng ý!” ườ
Hinh nh n th y mình đã đi vào ngõ c t.
“Đ nh xem th gì? Thôi v y, đã g i là cá nhân, thì tôi có h i cũng vô ích thôi!”
Hinh th y L ng đ nh nói gì đó nh ng l i thôi, cô n y ra m t ý: “T t nhiên có th nói ượ ư
v i anh: v n là chuy n cũ liên quan đ n “v m u sát 405”; ch c anh cũng đã nghe nói ế ư
ít nhi u? Em đang phòng 405, em không không lo sao đ c? Cho nên em mu n xem ượ
các t li u cũ, ít ra cũng có th trang b cho mình m t chút tri th c. Có đi u gì thì anhư
đ ng nên gi u em”.
L ng “à” lên m t ti ng kinh ng c nhìn Hinh m t h i r i nói: “Tôi nói, mong em đ ngượ ế
gi n: g n đây tôi nghe ng i ta nh c đ n em, nói r ng em có v hi m, kỳ c c... thì ườ ế
ra là vì chuy n này. Chuy n v “v m u sát 405” đúng là h i l lùng, nh ng em đ ng ư ơ ư
nên c nh ng i m t h n vì nó, đ r i l i làm nh ng vi c quá tr n! Ch a bi t ư ườ ư ế
ch ng, trong s ng i ch t đã có ng i nh th - t c là m c ch ng b nh b c xúc c c ườ ế ườ ư ế
đoan, c quy t d a theo l ch s ho c t nghĩ ra đ thi t k m t k ch b n d n mình ế ế ế
đ n cái ch t. Theo tôi thì Hemingway và t n bi k ch h i tr c thành ph Ketchumế ế ướ
đ u có nhân t đó. Em nên bi t con ng i ta n u quá đ m đu i theo m t cách suy nghĩ ế ườ ế
thì hành vi s ti n t i ch c c đoan”. ế
Hinh th y h i ch t d , vì L ng nói r t có lý. Trong 12 ng i nh y l u, ít nh t có 5 ơ ượ ườ
ng i đã t ng đi vi n tâm th n, li u có ph i l ch s nh ng l i đ n đ i đã gây nênườ
hi u ng ám th đ i v i nh ng ng i ch t này không? Cách thôi miên mà các bác sĩ ườ ế
tâm th n v n dùng, cũng là m t lo i hi u ng ám th đ y thôi! Có ph i chính mình
đang sa vào chuy n này? Nh ng cô l i nghĩ, chính mình đã ch ng ki n các hi n t ng ư ế ượ
kỳ d lúc ng i cha qua đ i và cái ch t b t phát c a Th m V Thanh, thì mình sao có ườ ế
th không có c m giác v m t m i nguy ch .
“Anh nói r t có lý! Có ph i g n đây anh đã lên l p h c môn b nh h c tâm th n
không?”
Hinh r t c m kích v s th ng th n và quan tâm c a L ng. ượ
L ng đã có ph n yên tâm, g t đ u nói: “Đúng, c cách m t tu n tôi l i đ n b nhượ ế
vi n tâm th n ki n t p m t l n, th y mình đ c hi u bi t h n, nh ng cũng th y r t ế ượ ế ơ ư
đáng bu n. Ta nên bi t r ng, v i các b nh thông th ng thì phòng b nh là chính, chú ý ế ườ
gi v sinh, t p luy n, ch đ dinh d ng, không thu c lá r u chè... nh ng đôi khi ế ưỡ ượ ư
v n không l i đ c. Còn đ i v i b nh tâm th n thì có kh năng phòng b nh nh t, ượ
nh ng ng i ta l i d l là, có l là b i vì c n ph i l u tâm. Ng i bình th ng, nh tư ườ ơ ư ườ ườ
là nh ng ng i nh tôi, l i r t kém nh n n i l u tâm”. ườ ư ư
“Hình nh anh b ng chín ch n lên r t nhi u, có ph i anh đã “k t” m t ch nào r i ph iư ế
không ?” Hinh suy đoán m t cách h p lý.
“Làm gì có chuy n đó.... Em đã nói l c đ r i. Vì em là ng i r t tinh t ng, tôi s ườ ườ