Kỹ Thuật Cho Bò Sinh
Sản
Trong chăn nuôi bò cái sinh sản, mục tiêu là làm sao để bò cái sinh sản con
giống tốt, đồng thời cũng cần chú trọng số lượng bê con mà bò mẹ đẻ ra, tức
là phải làm sao để bò cái đẻ càng nhiều lứa càng tốt và mỗi lứa phải đảm bảo
chất lượng bê con khỏe mạnh.
Để đạt được mục tiêu này, ngoài việc chăm sóc bò mẹ phát triển tốt, phải rút
ngắn khoảng cách giữa các lứa đẻ đảm bảo sao cho bò mẹ đẻ mỗi năm một
lứa là hợp lý. Nếu không có biện pháp chăm sóc tốt thì giai đoạn từ khi đẻ đến
khi phối giống có chửa lứa kế tiếp bị kéo dài. Vì vậy, nông dân cần chú ý
chăm sóc và phát hiện bò cái động dục sớm để giai đoạn từ khi đẻ đến khi
phối giống có chửa lứa kế tiếp chỉ kéo dài khoảng 2 - 3 tháng.
Bò cái trước, trong và sau khi đẻ cần phải được chăm sóc cẩn thận. Vào giai
đoạn trước khi đẻ 2 tháng và ngay sau khi đẻ, nuôi dưỡng bò cái hợp lý, phù
hợp với nhu cầu dinh dưỡng của gia súc. Chăm sóc chu đáo bò cái vào lúc đẻ
như: vệ sinh chuồng đẻ sạch sẽ, bảo đảm các điều kiện vệ sinh và hộ lý tốt, dự
phòng những tai biến trong khi sinh. Sau khi bò đẻ nên dùng dung dịch
Rivanol 1 - 2% hoặc dung dịch Lugol để thụt rửa tử cung.
Trong trường hợp đẻ khó, sót nhau hoặc bị viêm nhiễm đường sinh dục, cần
can thiệp và điều trị kịp thời, tích cực để sớm phục hồi chức năng sinh sản của
bò cái. Ngoài việc chăm sóc tốt bò cái, nông dân cần chú ý phát hiện động
dục kịp thời cho bò để tiến hành phối giống trực tiếp hoặc thụ tinh nhân tạo
vào thời điểm thích hợp.
Do vậy, để phát hiện chính xác bò cái động dục và thực hiện phối tinh hiệu
quả, nông dân cần có sổ ghi chép các số liệu sinh sản của mỗi con bò như
tuổi; ngày đẻ lần cuối; lần đẻ cuối có diễn ra bình thường không; ngày, tháng
động dục... Quan sát để phát hiện động dục 2 - 3 lần/ngày, thả bò cái ra bãi
chăn hoặc một khoảng trống để dễ dàng quan sát các dấu hiệu động dục. Có
thể sử dụng biện pháp hỗ trợ phát hiện động dục như sờ nắn qua trực tràng.
Tiến hành phối giống trực tiếp hoặc thụ tinh nhân tạo cho bò cái đạt tỉ lệ thụ
thai cao. Sử dụng những con đực giống tốt rồi thả chung với đàn bò cái. Đực
giống trong đàn đảm bảo tỷ lệ 1/20 - 25. Bò đực giống phải được nuôi dưỡng
tốt để tạo ra bê con được tốt. Nếu thụ tinh nhân tạo thì khi phát hiện thấy bò
động dục báo ngay cho dẫn tinh viên để phối giống kịp thời.
Trong thụ tinh nhân tạo cần chọn lựa và sử dụng loại tinh chất lượng tốt để
phối giống và thụ tinh đúng kỹ thuật. Các thao tác chuẩn bị thụ tinh nhân tạo
phải tiến hành trong bóng râm và tránh tia nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào
tinh. Phải tiến hành phối tinh trong điều kiện yên tĩnh, không gây tác động thô
bạo cho bò cái. Thời điểm phối tinh thích hợp nhất là vào nửa thứ hai của thời
gian động dục.
Thông thường người chăn nuôi tiến hành quan sát các dấu hiệu động dục 2
lần/ngày, nếu thấy bò cái động dục vào buổi sáng thì phối vào lúc chiều tối,
còn nếu thấy động dục vào buổi tối thì phối vào sáng sớm ngày hôm sau (có
thể tiến hành phối tinh lặp lại, 12 giờ sau lần phối thứ nhất).
Trong trường hợp có một số con bò cái động dục sớm sau khi đẻ, nhưng cũng
không nên phối tinh sớm trước 2 tháng sau đẻ vì tỷ lệ thụ thai thường thấp
gây tốn kém chi phí thụ tinh, tốt nhất là phải để cho bò cái phục hồi sức khỏe
sau khi sinh trên 2 tháng mới phối giống lứa tiếp theo.
I. Chọn Bò Cái Sinh Sản Làm Giống
Một con bò cái sinh sản tốt phải đạt các yêu cầu sau:
* Đẻ sớm và khoảng cách giữa hai lần đẻ ngắn.