intTypePromotion=1
ADSENSE

Luận án chuyên khoa cấp 2: Thực trạng, kiến thức thái độ và một số yếu tố liên quan đến phòng chống HIV/AIDS của học sinh các trường phổ thông trung học huyện Triệu Sơn

Chia sẻ: Pham Thanh Nam | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:107

163
lượt xem
44
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Luận án chuyên khoa cấp 2 "Thực trạng, kiến thức thái độ và một số yếu tố liên quan đến phòng chống HIV/AIDS của học sinh các trường phổ thông trung học huyện Triệu Sơn" được thực hiện với mục tiêu mô tả thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành phòng, chống HIV/AIDS của học sinh trung học phổ thông huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá năm 2011, một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ thực hành phòng, chống HIV/AIDS của học sinh trung học phổ thông huyện Triệu Sơn năm 2011.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Luận án chuyên khoa cấp 2: Thực trạng, kiến thức thái độ và một số yếu tố liên quan đến phòng chống HIV/AIDS của học sinh các trường phổ thông trung học huyện Triệu Sơn

  1. -1- BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO                                           BỘ Y TẾ  TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HẢI PHÒNG ==== ==== LÊ QUANG TRUNG Thùc tr¹ng kiÕn thøc, th¸i ®é vµ thùc hµnh phßng, chèng HIV/AIDS cña häc sinh c¸c trêng phæ th«ng trung häc huyÖn TriÖu s¬n luËn ¸n chuyªn khoa cÊp II h¶i phßng -2012
  2. -2- BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO                                           BỘ Y TẾ  TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HẢI PHÒNG ==== ==== LÊ QUANG TRUNG Thùc tr¹ng kiÕn thøc, th¸i ®é vµ thùc hµnh phßng, chèng HIV/AIDS cña häc sinh c¸c trêng phæ th«ng trung häc huyÖn TriÖu s¬n Chuyªn nghµnh : qu¶n lý y tÕ M· sè : 62.72.76.01 luËn ¸n chuyªn khoa cÊp II Ngêi híng dÉn khoa häc PGS.TS TrÇn Quang Phôc Bs CKII NguyÔn Ngäc Thµnh h¶i phßng - 2012
  3. -3- CHỮ VIẾT TẮT AIDS : Acquired Immuno – Deficency Syndrome ATTD : An toàn tình dục( tình dục an toàn) BKT : Bơm kim tiêm BCS : Bao cao su CBCNV : Cán bộ công nhân viên CLB : Câu lạc bộ GDPC AIDS : Giáo dục phòng chống AIDS. HIV : Human Immunodeficiency Virus. HS,SV : Học sinh, sinh viên. KAP : Kiến thức, thái độ thực hành. LTĐTD : Lây truyền đường tình dục. NXB : Nhà xuất bản. QHTD : Quan hệ tình dục. TTN : Thanh thiếu niên TTYT : Trung tâm y tế. TCAT : Tiêm chích an toàn. THCN ­ CĐ ­ ĐH  :Trung   học   chuyên   nghiệp,   cao   đẳng,   đại  học. THPT : Trung học phổ thông. STDS : Bệnh lây truyền qua đường tình dục UBQGPC AIDS : Uỷ ban quốc gia phòng chống AIDS. VXHH : Viện xã hội học WHO : World Health Ognization.
  4. -4-
  5. -5- ĐẶT VẤN ĐỀ Đại dịch HIV mới xuất hiện từ năm 1981 nhưng đã nhanh chóng lan   ra toàn cầu. Trải qua gần 30 năm phòng chống HIV/AIDS, các quốc gia trên  thế  giới vẫn đang phải đương đầu với một đại dịch HIV/AIDS rất nguy  hiểm. HIV/AIDS không chỉ ảnh hưởng tới sức khoẻ, tính mạng con người  mà còn ảnh hưởng tới tương lai của các dân tộc, tác động nghiêm trọng đến  kinh tế ­ xã hội của mỗi quốc gia. Hơn 30 năm qua, tuy đã có những thành  công nhất định, nhưng có thể  thấy nhân loại chưa đủ  khả  năng ngăn chặn  được tốc độ  lây nhiễm HIV/AIDS. Đại dịch HIV/AIDS vẫn tiếp tục gia   tăng và tàn phá nặng nề  nhiều vùng thuộc châu Phi và tiếp theo là châu Á.   Theo  ước  tính của UNAIDS/WHO,  đến năm 2008 trên toàn thế  giới  có  khoảng 33,4 triệu (31,1­35,8 triệu) người lớn và trẻ  em đang sống chung  với HIV, trong đó khu vực châu Phi và cận Shahara có số  lượng người  nhiễm cao nhất (22,4 triệu), khu vực châu Á là khu vực đứng thứ hai về số  người   nhiễm   (4,7   triệu).   Chỉ   tính   riêng   trong   năm   2008,   số   người   mới  nhiễm HIV là 2,7 triệu, trong đó khu vực cận Shahara châu Phi là 1,9 triệu,  khu vực châu Á là 350.000. Năm 2008, AIDS đã lấy đi sinh mạng của 2,0   triệu người trên toàn thế  giới, trong đó 70% là  ở  cận Shahara châu Phi.  Hiện mỗi ngày có trên 6.800 người nhiễm HIV và trên 5.700 người tử vong  vì AIDS [58]. Ở  Việt Nam,  trường hợp nhiễm HIV đầu tiên được phát hiện vào  năm 1990. Từ đó đến nay, gần 20 năm đã qua, Việt Nam đã xây dựng, thực  hiện các kế  hoạch phòng chống HIV/AIDS và thu được những kết quả  b­ ước đầu, nhưng còn chưa đủ  mạnh để  ngăn chặn dịch HIV/AIDS. Dịch  HIV/AIDS tiếp tục gia tăng. Từ năm 1990 ­ 1993: Dịch tập trung  ở một số 
  6. -6- tỉnh với số  nhiễm HIV phát hiện dưới 1.500 trường hợp mỗi năm; từ  năm  1994 ­ 1998, dịch lan ra toàn quốc với số nhiễm HIV phát hiện hàng năm từ  1.500 đến dưới 5.000 trường hợp. Từ  năm 1999 đến nay, số  nhiễm HIV   phát hiện trên 10.000 trường hợp mỗi năm và dịch có xu hướng lan rộng ra   cộng đồng, tính đến ngày 30/6/2009 số  người nhiễm HIV hiện đang còn  sống trên toàn quốc là 149.653 người, số  bệnh nhân AIDS hiện đang còn  sống là 32.400 bệnh nhân và 43.265 bệnh nhân đã tử  vong do AIDS  [21].  Dịch HIV/AIDS  ở  Việt Nam liên quan mật thiết với tình trạng tiêm chích   ma túy và bán dâm [4], [45].   Thanh Hoá là một trong những tỉnh đứng đầu trong cả  nước về  số  người nhiễm HIV/AIDS. Theo báo cáo của ban chỉ  đạo phòng chống HIV/  AIDS tỉnh Thanh Hóa, tính đến 31/11/2010 toàn tỉnh có 4.890 người nhiễm  HIV được báo cáo, trong đó 2347 người đó chuyển sang các giai đoạn AIDS   và 826 người đó chết do AIDS, chủ yếu tập trung  ở một số huyện thị như  TP.Thanh hóa 26.2%, Quan hóa 9.1%, Thọ xuân 7.6%, Mường lát 5.3%. Đại  dịch không chỉ có ở các thành phố thị trấn mà đã lan tới các huyện vùng sâu,   vùng xa, vùng thuần nông, có tới 79,3%( 506/638) xã phường,  và 100% ( 27/27) Huyện thị trong tỉnh đã phát hiện có người nhiễm HIV/AIDS. Triệu Sơn là huyện có địa bàn rộng với diên tích 292km2, được hình  thành 3 vùng kinh tế  khác nhau: Đồng bằng, Trung du và miền núi. Phát  triển kinh tế chủ yếu là trồng lúa, có 36 xã, thị trấn với tổng số dân 234.000  người. Do đặc điểm 3 vùng khác nhau nên trình độ  dân trí, phong tục tập  quán và điều kiện kinh tế  phát triển không đồng đều, vì vậy tạo nên tình  hình bệnh tật ở các vùng có sự khác nhau, với miền núi các bệnh phổ biến  là sốt rét, bướu cổ, da liễu… Các xã vùng đồng bằng và Trung du phổ biến  các bệnh đường ruột, hô hấp, giun, sán và sốt rét ngoại lai. Do dân đi làm ăn  
  7. -7- ở  các tỉnh khác về  mang theo và làm cho một số  bệnh dich khác cũng gia  tăng như: nghiện hút, ma tuý, HIV/AIDS… Trong những năm gần đây người nhiễm HIV/AIDS đang có chiều  hướng tăng nhanh. Tính đến tháng  31/12/2010 toàn Huyện Triệu Sơn(HTR)   Có 112 người nhiễm HIV và số xã có người mắc là 31/36 xã thị trấn. Gồm  nam là 88, nữ  24( Trẻ 
  8. -8- 2. Mô   tả   một   số   yếu   tố   liên   quan   đến   kiến   thức,   thái   độ   thực   hành   phòng, chống HIV/AIDS của học sinh THPT huyện Triệu Sơn năm 2011.     CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 TÌNH HÌNH NHIỄM HIV/AIDS HIỆN NAY 1.1.1 Trên thế giới Những trường hợp nhiễm HIV/AIDS đầu tiên trên thế giới được báo  cáo vào năm 1981 tại Los Angeles trên 5 trường hợp nam giới có tiền sử  tình dục đồng giới bị viêm phổi do Pneumocystis Carinii và cùng vào tháng  đó là những người nghiện chích ma túy và những bệnh nhân hemophilia  được truyền máu. Đến năm 1983, vi rút gây suy giảm miễn dịch  ở  người   (HIV) được Luc Montagnier và cộng sự tại Viện Pasteur Paris phân lập từ  một bệnh nhân bị bệnh dịch hạch và đến năm 1984 vi rút này được Robert  Galot mô tả là căn nguyên gây bệnh AIDS. Năm 1985 khi sinh phẩm ELISA   dùng cho chẩn đoán HIV được phát triển thì đã phát hiện hàng loạt trường  hợp nhiễm HIV [1], [35]. Về  thời điểm vi rút HIV xuất hiện  ở  người vẫn còn là một  ẩn số  và  người ta thấy rằng khi xét nghiệm các mẫu máu còn giữ lại của ngân hàng máu  đã phát hiện kháng thể kháng vi rút HIV trong các mẫu máu từ năm 1969 [1].
  9. -9- Kể  từ  năm 1981 đến nay, HIV/AIDS đã thực sự  trở  thành đại dịch   toàn cầu với những diễn biến hết sức phức tạp và nghiêm trọng. Theo báo  cáo của Tổ  chức Y tế  thế  giới (WHO) và Chương trình phối hợp phòng  chống AIDS Liên hợp quốc (UNAIDS), tính đến tháng 12 năm 2008,  ước  tính số  người nhiễm HIV trên toàn thế  giới là 33,4 triệu (bảng 1.1). Tổng   số  người sống với HIV trên thế  giới năm 2008 cao hơn 20% so với năm  2000   và   tỷ   lệ   mắc   cao   hơn   gần   3   lần   so   với   năm   1990.   Cũng   theo  UNAIDS/WHO mỗi ngày trôi qua có trên 6.800 người bị nhiễm HIV và trên  5.700 người tử  vong vì AIDS [56], [57], [59]. Các số  liệu dịch tễ học gần  đây nhất cho thấy số người nhiễm mới HIV trên thế giới cao nhất vào năm   1996 (3,5 triệu người). Đến năm 2008 số người nhiễm mới HIV thấp hơn   khoảng 30% so với 12 năm trước đó. Số  người tử vong do AIDS cao nhất  vào năm 2004 (2,2 triệu người), đến năm 2008 số  người tử vong do AIDS  giảm đi 10% so với năm 2004. Số  trẻ  em nhiễm mới HIV năm 2008 thấp  hơn năm 2001 là 18% [4]. Bảng 1.1. Tình hình dịch AIDS toàn cầu đến tháng 12/2008 [4] Số người sống với HIV năm 2008 Tổng số:                   33,4 triệu [31,1 ­ 35,8 triệu] Người lớn:                 31,3 triệu [29,2 ­ 33,7 triệu] Phụ nữ:                      15,7 triệu [14,2 ­ 17,2 triệu] Trẻ em dưới 15 tuổi:  2,1 triệu [1,2 ­ 2,9 triệu] Số ca mới nhiễm HIV trong năm 2008 Tổng số:                    2,7 triệu [2,4 ­ 3,0 triệu] Người lớn:                  2,3 triệu [2,0 ­ 2,5 triệu]
  10. - 10 - Trẻ em dưới 15 tuổi:  430.000 [240.000 ­ 610.000] Số ca tử vong do AIDS năm 2008 Tổng số:                    2,0 triệu [1,7 ­ 2,4 triệu] Người lớn:                  1,7 triệu [1,4 ­ 2,1 triệu] Trẻ em dưới 15 tuổi:  280.000 [150.000 ­ 410.000] Vùng cận Shahara châu Phi là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất   của đại dịch AIDS trên toàn cầu. Trong năm 2008, hơn hai phần ba (67%)   số   người   nhiễm   HIV,   68%   người   lớn   nhiễm   HIV   mới   và   91%   trẻ   em   nhiễm HIV mới trên thế giới sống tại khu vực này. Hơn ba phần tư (70%)   số ca tử vong vì AIDS trên thế giới trong năm 2008 cũng xảy ra  ở đây [4].   Tiếp theo là khu vực châu Á, đến tháng 12 năm 2008  ước tính số  người   sống chung với HIV trên toàn châu Á là 4,7 triệu, trong đó số nhiễm mới là   350.000 người và trong năm 2008 có 330.000 người tử  vong vì các bệnh  liên quan đến AIDS. Châu Đại Dương là khu vực có số nhiễm HIV ít nhất.   Năm 2008 ước tính có 39.000 người nhiễm HIV tại châu Đại Dương, nâng  tổng số người sống chung với HIV ở khu vực này lên tới 59.000 người [4].   Hiện nay, tại các châu lục dịch HIV/AIDS đang diễn biến phức tạp với   những hậu quả khó lường. Bảng 1.2. Tình hình nhiễm HIV tại các khu vực trên thế giới đến năm 2008   [4] Người lớn  Người lớn  Tỷ lệ người  Số người  và trẻ em  và trẻ em  lớn hiện  lớn và trẻ  Khu vực sống với  mới nhiễm  nhiễm HIV  em tử vong  HIV HIV (%) do AIDS (Triệu) (Triệu) (Triệu)
  11. - 11 - Cận Sahara­ Châu Phi 22,4 1,9 5,2 1,4 Bắc Phi, Trung Đông 0,31 0,035 0,2 0,02 Nam và Đông Nam Á 3,8 0,28 0,3 0,27 Đông Á 0,85 0,075 0,1 0,059 Úc và New Zealand 0,059 0,0039 0,3 0,002 Mỹ La tinh 2,0 0,17 0,6 0,077 Ca ri bê 0,24 0,02 1,0 0,012 Đông Âu và Trung Á 1,5 0,11 0,7 0,087 Tây và Trung Âu 0,85 0,03 0,3 0,013 Bắc Mỹ 1,4 0,055 0,6 0,025 Tổng số 33,4 2,7 0,8 2,0 Tại châu Á, dịch HIV lên đến đỉnh điểm vào giữa thập niên 1990, sau  đó hàng năm đã giảm hơn một nửa và khá  ổn định từ  năm 2000 đến nay.   Trong khi số tử  vong do AIDS  ở khu vực Nam và Đông Nam Á trong năm  2008 thấp hơn 12% so với tỷ lệ tử vong cao điểm vào năm 2004, thì tỷ  lệ  tử  vong do AIDS  ở  Đông Á tiếp tục tăng, với số  tử  vong trong năm 2008  cao hơn 3 lần so với năm 2000. Tình hình dịch HIV  ở  châu Á diễn biến  phức tạp và khác nhau  ở  các quốc gia. Tại  Ấn Độ, số  người nhiễm HIV  chiếm gần một nửa số  người mắc HIV  ở  châu Á. Con đường lây truyền   qua đường tình dục chiếm gần 90% số mắc HIV và bắt đầu xuất hiện lây   truyền trong những người tiêm chích ma túy tại khu vực phía Đông Bắc Ấn   Độ. Tại Trung Quốc, các tỉnh có tỷ  lệ  nhiễm HIV khác nhau, trong khi 5  tỉnh có tỷ lệ mắc HIV cao nhất chiếm tới 53,4% số mắc, thì 5 tỉnh có tỷ lệ  mắc thấp nhất chỉ  chiếm dưới 1% tổng số  nhiễm HIV. Trong khi t ỷ  l ệ 
  12. - 12 - hiện nhiễm tại Căm­pu­chia, My­an­ma và Thái Lan đang có dấu hiệu giảm  thì tại In­do­nê­xia tỷ  lệ  này đang có chiều hướng gia tăng. Đặc biệt tại  tỉnh Papua của In­do­nê­xia, tỷ  lệ  nhiễm HIV cao hơn 15 lần so với mức   trung bình của quốc gia. Tại Băng­la­dét và Pa­kít­tăng, tỷ  lệ  nhiễm HIV  đang gia tăng. Băng­la­đét đã và đang chuyển từ  trạng thái tỷ  lệ  mắc thấp  sang dịch tập trung với tỷ lệ mắc cao trong nhóm tiêm chích ma túy. Dịch   HIV  ở châu Á đã và đang tập trung trong nhóm nghiện chích ma túy, nhóm  gái bán dâm, nhóm đàn ông quan hệ  đồng giới. Tuy nhiên, dịch HIV tại   nhiều khu vực của châu Á đang dần lan rộng sang những nhóm có nguy cơ  thấp thông qua việc lây truyền sang những bạn tình của những người có   nguy cơ  cao. Tại Trung Quốc lây truyền HIV qua quan hệ  tình dục khác  giới đang trở thành phương thức lây truyền HIV chiếm ưu thế hơn. Theo   dự  báo của Tổ  chức Y tế  thế  giới, thế  kỷ  này sẽ  là thế  kỷ  HIV/AIDS của châu Á. Dịch tập trung chủ yếu ở các nước đang phát triển nơi  mà điều kiện vệ sinh, dinh dưỡng kém, bệnh tật và đói nghèo, cộng với phong  tục tập quán lạc hậu thì hiệu quả của các biện pháp phòng chống HIV/AIDS  sẽ bị ảnh hưởng. Chính vì vậy, các chương trình phòng chống HIV/AIDS của  các nước trong khu vực phải được triển khai đồng bộ và hiệu quả, đòi hỏi nỗ  lực lớn cũng như cam kết mạnh mẽ của Chính phủ  các nước và các tổ  chức  quốc tế.
  13. - 13 - Bản đồ phân bố nhiễm HIV/AIDS tính đến năm 2010 [56] 1.1.2. Tình hình nhiễm HIV/AIDS ở Việt Nam Trường hợp nhiễm HIV đầu tiên  ở  Việt Nam được phát hiện vào   tháng 12/1990. Cho đến ngày 30/6/2009, số  người nhiễm HIV hiện đang  còn sống trên toàn quốc là 149.653 người, 32.400 bệnh nhân AIDS hiện  đang còn sống và 43.265 người đã tử vong do AIDS [22]. Nhiễm HIV ở Việt Nam chủ yếu tập trung trong nhóm tuổi từ 20­39   (83%) và là nam giới (82,0%). Tỷ lệ nhiễm HIV giữa nam và nữ ít thay đổi  qua các năm. Tuy nhiên, trong những năm gần đây tỷ lệ người nhiễm HIV   là nữ giới có xu hướng tăng lên (15,5% năm 2006 tăng lên 17,9% năm 2008).  Hiện nay đã có 100% tỉnh (63/63 tỉnh/thành phố), 97,5% số quận/huyện và  70,5%   số   xã/phường   trên   toàn   quốc   đã   phát   hiện   có   người   nhiễm   HIV/AIDS [17], [22]. Số người nhiễm HIV/AIDS vẫn tập trung chủ yếu tại các tỉnh, thành  phố  trọng điểm. Đứng đầu là thành phố  Hồ  Chí Minh  cả  về  tỷ  lệ  nhiễm  HIV hiện đang còn sống trên 100.000 dân cao nhất (677,8‰) và số liệu tuyệt  đối phát hiện được hiện đang còn sống cao nhất (34.284 trường hợp) chiếm 
  14. - 14 - 25,8% tổng số trường hợp nhiễm HIV hiện đang còn sống báo cáo trên toàn  quốc [22].  Bảng 1.3. Mười tỉnh có tỷ lệ nhiễm HIV hiện đang còn sống trên   100.000 dân cao nhất. (Nguồn: Cục phòng chống HIV/AIDS 2009) STT Tỉnh/thành phố Tỷ lệ nhiễm HIV/100.000 dân 1 Thành phố Hồ Chí Minh 677 2 Tỉnh Quảng Ninh 673 3 Tỉnh Điện Biên 616 4 Tỉnh Sơn La 548 5 Thành phố Hải Phòng 502 6 Thành phố Hà Nội 446 7 Tỉnh Bà Rịa­Vũng Tàu 433 8 Tỉnh Thái Nguyên 422 9 Tỉnh Yên Bái 388 10 Tỉnh Bắc Cạn 383 Hình thái nhiễm HIV ở Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn tập trung.   Tỷ lệ nhiễm HIV rất cao trong nhóm nghiện chích ma túy, cao trong nhóm  gái bán dâm và thấp trong các quần thể khác. Dịch HIV có xu hướng chững  lại và không tăng nhanh như  những năm trước đây, nhưng về  cơ bản chưa  khống chế  được dịch HIV  ở  Việt Nam.  Tuy dịch HIV đã có chiều hướng  chững lại nhưng vẫn chứa đựng các yếu tố nguy cơ làm bùng nổ dịch nếu  không triển khai các biện pháp can thiệp một cách hiệu quả [22].
  15. - 15 - Tû lÖ% 35 29.4 29.4 30 27.7 28.6 25 25.6 23.9 23.1 20.3 20 20.5 20.2 17.3 16.6 15 14.9 13.4 10 10.9 5 0 94 95 96 97 98 99 0'0 0'1 0'2 0'3 0'4 0'5 0'6 0'7 0'8 Biểu đồ 1.1. Chiều hướng tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nghiện chích   (Nguồn Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương) Tû lÖ% 7 5.9 6 5 4.2 4.4 4.2 4 3.8 3.5 3.8 3.5 3.9 3.1 3 2.4 2 1 1.5 1 0.6 0.7 0 94 95 96 97 98 99 0'0 0'1 0'2 0'3 0'4 0'5 0'6 0'7 0'8 Biểu đồ 1.2. Chiều hướng tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm gái bán dâm  (Nguồn Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương) Tại hội nghị tổng kết công tác phòng chống AIDS các tỉnh phía Nam  ngày 12 tháng 11 năm 2000 cho rằng ( Căn cứ  vào thống kê tình hình lây  
  16. - 16 - nhiễm HIV/AIDS tại Việt nam số  người nhiễm HIV/AIDS th ực sự  ph ải   bằng   số   người   phát   hiện   nhân   lên   6   lần).   Đáng   lo   lắng   nhất   là   dịch   HIV/AIDS đã đi vào đối tượng bình thường ngày càng nhiều hơn, nếu như  năm 1998 phát hiện 19 thai phụ nhiễm HIV, năm 1999 con số này là 39 ca.  Trên các đối tượng khác thanh niên đi khám nghĩa vụ  quân sự  từ  2 ca năm   1998 lên 19 ca năm 1999, độ  tuổi người nhiễm HIV ngày càng trẻ  hoá:  Thống kê trên cả nước độ tuổi 20­29 chiểm tỷ lệ nhiễm cao nhất 44,8%, từ  30­39 tuổi 26,6%. Đặc biệt năm 1999 có 8% người nhiễm có độ tuổi 13­19  [1]. Khoảng 60% người nhiễm  ở  độ  tuổi Thanh niên và độ  tuổi lao động   [4]. Đặc điểm này cảnh báo 1 tác động nguy hại của đại dịch HIV/AIDS   trong thời gian không xa ở Việt Nam vì đây là độ tuổi có hoạt động tình dục   mạnh, là lao động chính trong xã hội. 1.1.3. Tình hình nhiễm HIV/AIDS tại Thanh Hóa và Triệu Sơn Thanh Hoá là một trong những tỉnh đứng đầu trong cả  nước về  số  người nhiễm HIV/AIDS. Theo báo cáo của ban chỉ  đạo phòng chống HIV/  AIDS tỉnh Thanh Hóa, tính đến 31/11/2010 toàn tỉnh có 4.890 người nhiễm  HIV được báo cáo, trong đó 2347 người đó chuyển sang các giai đoạn AIDS   và 826 người đó chết do AIDS ,chủ yếu tập trung  ở một số huyện thị như  TP.Thanh hóa 26.2%, Quan hóa 9.1%, Thọ xuân 7.6%, Mường lát 5.3%. Đại  dịch không chỉ có ở các thành phố thị trấn mà đã lan tới các huyện vùng sâu,   vùng xa, vùng thuần nông, đã có tới 79,3%( 506/638) xã phường, và 100%  ( 27/27) Huyện thị trong tỉnh đã phát hiện có người nhiễm HIV/AIDS. Triệu Sơn là huyện có địa bàn rộng với diện tích 292km2, được hình  thành 3 vùng kinh tế  khác nhau: Đồng bằng, Trung du và miền núi. Phát  triển kinh tế chủ yếu là trồng lúa, có 36 xã, thị trấn với tổng số dân 234.000  người. Do đặc điểm 3 vùng khác nhau nên trình độ  dân trí, phong tục tập 
  17. - 17 - quán và điều kiện kinh tế  phát triển không đồng đều, vì vậy tạo nên tình  hình bệnh tật ở các vùng có sự khác nhau, với miền núi các bệnh phổ biến  là sốt rét, bướu cổ, da liễu… Các xã vùng đồng bằng và Trung du phổ biến  các bệnh đường ruột, hô hấp, giun, sán và sốt rét ngoại lai. Do dân đi làm ăn   ở  các tỉnh khác về  mang theo và làm cho một số  bệnh dich khác cũng gia  tăng như: nghiện hút, ma tuý, HIV/AIDS… Bản đồ hành chính Huyện Triệu Sơn (Nguồn Thanhhoa365.com) Trong những năm gần đây người nhiễm HIV/AIDS đang có chiều  hướng tăng nhanh. Tính đến tháng  31/12/2010 toàn huyện Triệu Sơn(HTR)   Có 112 người nhiễm HIV và số xã có người mắc là 31/36 xã thị trấn. Gồm  nam là 88, nữ 24( Trẻ 
  18. - 18 - HIV/AIDS). Đường lây qua tiêm chích 91 người, qua đường tình dục 19  người và lây từ mẹ sang con là 3 người. 1.2. ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ HỌC 1.2.1. Các phương thức lây truyền Virut HIV lây truyền theo 3 phương thức * Lây truyền qua đường máu. HIV có thể  lây truyền qua máu và các chế  phẩm của máu, mức độ  lây nhiễm rất cao trên 90%. + HIV lây truyền qua việc nhận máu truyền hay các sản phẩm của   máu có nhiễm HIV. + HIV có thể lây truyền qua việc dùng chung bơm kim tiêm bị nhiễm   HIV mà không được tiệt trùng cẩn thận, đặc biệt đối với những người  nghiện trích ma tuý tĩnh mạch. + HIV có thể  lây qua các dịch vụ  y tế  do sử  dụng các dụng cụ  bị  nhiễm HIV như dao chích, kìm nhổ răng, kim châm cứu, dao cắt Amiđan. +  HIV cũng lây qua các dịch vụ xã hội khác như xăm mình, xăm lông  mày, xỏ lỗ tai... do sử dụng các dụng cụ xuyên chọc qua da bị nhiễm HIV.   Dính máu, dịch thể của người nhiễm HIV qua các vết thương hở, vết xước   da và niêm mạc cũng có thể làm lây truyền HIV. + HIV có thể  lây truyền qua việc nhận tinh dịch trong thụ tinh nhân   tạo, qua ghép cơ quan, phủ tạng của người nhiễm HIV. * Lây theo đường tình dục + HIV gắn, xâm nhập vào tinh trùng và tồn tại dưới dạng ADN vi rút.  Tinh dịch cũng chứa các tế bào bạch cầu và những tế bào này cũng có chứa  
  19. - 19 - HIV. Nhiều tế  bào Langerhans trong dịch nhầy của âm đạo và hậu môn  cũng có thể bị nhiễm HIV. + Sự lây truyền HIV qua đường tình dục là thường gặp nhất. HIV lây  truyền  từ  người  bị  nhiễm  sang   bạn  tình  của  họ.  Những  vết  xước   nhỏ  ( thậm chí không nhìn thấy bằng mắt thường ) trên bề  mặt của niêm mạc  âm đạo, dương vật hay hậu môn xảy ra trong lúc giao hợp sẽ là đường vào  của HIV và từ  đó HIV vào máu. Càng có QHTD với nhiều người, nguy cơ  lây truyền càng cao. * Lây truyền từ mẹ sang con + HIV có thể lây truyền từ người mẹ bị nhiễm HIV sang cho trẻ sơ  sinh trong quá trình mang thai, khi đẻ và khi cho con bú. + Các yếu tố nguy cơ làm tăng lây truyền HIV từ mẹ sang con là: ­ Phụ nữ có thai mắc các bệnh liên quan đến tình trạng nhiễm HIV. ­ Trẻ đẻ non trên 18 tuần. ­ Phụ nữ nhiễm HIV khi có thai. ­ Bà mẹ cho con bú bị áp xe vú hoặc đau múm vú. * HIV không lây truyền qua các trường hợp sau: Các tiếp xúc thông thường:  ở  chung một nhà; thở  chung không khí,  ho, sổ  mũi; khi làm việc chung; trong ô tô, trong chợ, siêu thị, trong trường   học; chơi thể thao chung; bắt tay, khoác tay; ôm hôn.
  20. - 20 - Dùng chung các vật dụng: Nhà vệ sinh, khăn tắm, bồn chậu rửa mặt,  bồn tắm, bể bơi, bát đũa, thìa dĩa, các vật dụng lao động. Bị côn trùng đốt hoặc các con vật cắn: Bị muỗi đốt, mèo cắn, bị các  con vật khác tấn công. Ngoài ra, các nhà khoa học cũng đã chứng minh rằng HIV không lây  qua nước mắt, mồ hôi và nước tiểu [1]. 1.2.2. Tiến triển tự nhiên và dấu hiệu lâm sàng 1.2.2.1. Các giai đoạn lâm sàng Nếu không được điều trị bằng thuốc chống virut, bệnh diễn biến từ  khi nhiễm  HIV  đến tử  vong trong bình 10 – 11 năm qua các giai  đoạn   sau[1],[2],[5].  Về lâm sàng, người ta phân quá trình nhiễm HIV thành 4 giai đoạn: *  Giai đoạn sơ  nhiễm:  Xuất hiện từ  2­8 tuần sau khi nhiễm HIV. Biểu   hiện có thể  là đau đầu, đau mình, mệt mỏi, sốt, sưng hạch, phát ban. Các   triệu chứng thường hết sau 7­10 ngày. * Giai đoạn nhiễm trùng không có triệu chứng:  Có thể kéo dài 2­10 năm  và có 3 xu hướng phát triển sau:  + Hoặc có thể người đó mang HIV kéo dài trong 10 năm hoặc lâu hơn  mà vẫn khoẻ  mạnh bình thường nếu người đó thay đổi hành vi, thực hiện   chế độ dinh dưỡng và rèn luyện thân thể tốt. + Hoặc sẽ  phát triển thành AIDS trong vòng 5­7 năm nếu để  HIV  diễn biến tự nhiên trong có thể. + Hoặc sẽ  diễn biến rất nhanh thành AIDS trong vòng vài năm nếu  vẫn tiếp tục có hành vi nguy cơ. Khi tiếp tục các hành vi như  dùng chung  kim tiêm, tiếp tục quan hệ  tình dục với nhiều người, người đó 1 mặt làm 
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2