Luận văn
Đăng ký bảo hộ nhãn
hiệu hàng hoá tại thị
trường Hoa Kỳ
Đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hoá tại thị trường Hoa Kỳ
Chử Thị Minh Hiếu - A9/K38/KTNT
2
Lời nói đầu
Chưa bao giờ vấn đề thương hiệu lại trở thành một chủ đề thời sự được
các doanh nghiệp, các cơ quan quản lý nhà nước, các hiệp hội thương mại
quan tâm một cách đặc biệt như hiện nay. Nhiều hội thảo, hội nghị đã được tổ
chức, hàng trăm bài báo và cả những trang website thường xuyên đề cập đến
các khía cạnh khác nhau của vấn đề này.
Một trong những khía cạnh được đề cập nhiều nhất có lẽ là tình trạng các
doanh nghiệp Việt Nam bị mất thương hiệu hay nhãn hiệu hàng hoá ở thị
trường nước ngoài, đặc biệt ở thị trường Hoa Kỳ. Chúng ta có thể kể ra hàng
loạt các vụ tranh chấp thương hiệu gần đây như cuộc chiến Catfish giữa các
nhà xuất khẩu cá Tra, cá Basa Việt Nam với Hiệp hội các chủ trại cá nheo Mỹ
(CFA) về việc sử dụng thương hiệu “Catfish” cho các loại cá nói trên của Việt
Nam nhập khẩu vào Mỹ; cuộc chiến của Trung Nguyên đòi lại thương hiệu từ
chính đối tác là Rice Field Corp do họ đã đăng ký nhãn hiệu này trước tại Mỹ;
các nhãn hiệu Vinataba, Vinatea đều đã bị đăng ký sở hữu tại nhiều nước
trong đó có Mỹ.
Những sự kiện đó xảy ra ngay khi Hiệp định thương mại Việt - Mỹ được
ký kết và bắt đầu được triển khai đã nhấn mạnh với chúng ta rằng: Hiệp định
có thể mở ra nhiều cơ hội làm ăn cho các doanh nghiệp Việt Nam, song cũng
là khởi đầu của nhiều thách thức mới. Làm ăn với một đối tác đầy tiềm năng
nhưng cũng khó lường như Mỹ, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải đối mặt
với không ít khó khăn. Bài học kinh nghiệm đắt giá đầu tiên mà một số doanh
nghiệp Việt Nam gặp phải khi tiếp cận thị trường Mỹ, đó là bài học về đăng
ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hoá. Thực tiễn đó khiến chúng ta phải đặt ra câu
Đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hoá tại thị trường Hoa Kỳ
Chử Thị Minh Hiếu - A9/K38/KTNT
3
hỏi: Làm thế nào để hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam trong việc đăng ký bảo
hộ nhãn hiệu hàng hoá tại Mỹ?
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề trên, em đã mạnh dạn chọn
đề tài: “Đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hoá tại thị trường Hoa Kỳ” làm đề
tài khoá luận tốt nghiệp của mình.
Ngoài Lời nói đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, khoá luận
được bố cục thành 3 chương:
Chương I: Nhãn hiệu hàng hoá và đăng ký nhãn hiệu hàng hoá trong
thương mại quốc tế
Chương II: Đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hoá tại thị trường Hoa
Kỳ
Chương III: Giải pháp nâng cao hiệu quả đăng ký nhãn hiệu hàng
hoá tại thị trường Hoa Kỳ
Em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Giảng viên - ThS. Phạm Thị
Mai Khanh, người đã tận tình giúp đỡ em hoàn thành khoá luận này. Em cũng
xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo và các bạn đã giúp đỡ trong việc thu
thập tài liệu để hoàn thành khoá luận.
Do những hạn chế về thời gian nghiên cứu, về tài liệu thu thập và khả
năng của người viết, nội dung khoá luận khó tránh khỏi những sai sót và
khiếm khuyết. Em rất mong nhận được sự chỉ dẫn tận tình của các thầy cô
giáo cùng sự góp ý của các bạn.
Đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hoá tại thị trường Hoa Kỳ
Chử Thị Minh Hiếu - A9/K38/KTNT
4
CHƯƠNG I
NHÃN HIỆU HÀNG HOÁ VÀ ĐĂNG KÝ NHÃN HIỆU HÀNG
HOÁ TRONG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
I. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NHÃN HIỆU HÀNG HOÁ
1. Khái niệm nhãn hiệu hàng hoá
Trong thương mại quốc tế hiện nay có rất nhiều loại sản phẩm hàng hoá
dịch vụ được lưu thông. Mỗi loại sản phẩm hàng hoá dịch vụ lại được nhiều
hãng, nhiều công ty của nhiều nước khác nhau trên thế giới sản xuất ra, và
mỗi loại sản phẩm hàng hoá dịch vụ này lại có những chất lượng rất không
giống nhau. Tuy vậy, người tiêu dùng trên thế giới lại có thể phân biệt được
sản phẩm hàng hoá và dịch vụ của những công ty khác nhau căn cứ vào nhãn
hiệu hàng hoá của sản phẩm hàng hoá dịch vụ đó. Thí dụ, ô tô là mặt hàng
được nhiều công ty của nhiều nước sản xuất, nhưng người tiêu dùng có thể
phân biệt được chất lượng của từng loại ô tô mang các thương hiệu khác nhau
và xác định được chủng loại xe nào là phù hợp với nhu cầu của mình. Nhãn
hiệu hàng hoá chính là chỉ dẫn ban đầu giúp người tiêu dùng phân biệt được
sản phẩm hàng hoá dịch vụ của những nhà sản xuất kinh doanh khác nhau và
đánh giá được phần nào chất lượng của sản phẩm hàng hoá dịch vụ. Vậy nhãn
hiệu hàng hoá là gì?
1.1 Định nghĩa nhãn hiệu hàng hoá
Đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hoá tại thị trường Hoa Kỳ
Chử Thị Minh Hiếu - A9/K38/KTNT
5
Trong thực tế, mỗi quốc gia trên thế giới đều có quy định khác nhau về
nhãn hiệu hàng hoá. Tuy vậy, khi thương mại quốc tế ngày càng phát triển,
chu kỳ sống của hàng hoá dịch vụ bị rút ngắn lại dẫn đến việc xuất hiện ngày
càng nhiều những hàng hoá dịch vụ mới với những chất lượng khác nhau thì
những tranh chấp, xung đột giữa các công ty liên quan đến nhãn hiệu hàng
hoá là điều khó tránh khỏi. Để hạn chế những tranh chấp, xung đột đó cần
phải có những quy định thống nhất về nhãn hiệu hàng hoá trên phạm vi toàn
thế giới.
Tại vòng đàm phán Uruguay của GATT (tiền thân của tổ chức WTO) đã
thông qua Hiệp định về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (TRIPS) được ký kết vào
ngày 15/04/1994 và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/01/1995 cùng với sự ra
đời của Tổ chức thương mại thế giới WTO. Trong Hiệp định TRIPS, các quốc
gia trên thế giới đã tiến tới một thoả thuận chung nhất về nhãn hiệu hàng hoá
trong thương mại quốc tế. Theo Hiệp định này thì nhãn hiệu hàng hoá được
coi là đối tượng có khả năng bảo hộ là: "bất kỳ một dấu hiệu, hoặc sự kết hợp
nào của những dấu hiệu có khả năng phân biệt hàng hoá hoặc dịch vụ của
một doanh nghiệp này với hàng hoá hoặc dịch vụ của những doanh nghiệp
khác. Những dấu hiệu đó (có thể là những ký tự đặc biệt như tên người, chữ
cái, chữ số, yếu tố hình và sự kết hợp màu sắc cũng như sự kết hợp bất kỳ của
những dấu hiệu đó) có khả năng được đăng ký là nhãn hiệu hàng hoá". (Trích
Khoản 1 Điều 15 Mục 2 Hiệp định TRIPS). Do đó, nhãn hiệu hàng hoá là bất
kỳ một dấu hiệu nào hoặc bất kỳ sự kết hợp nào của những dấu hiệu có khả
năng phân biệt hàng hoá hay dịch vụ của một doanh nghiệp với hàng hoá hay
dịch vụ của một doanh nghiệp khác. Dấu hiệu có thể là chữ số, chữ cái, tên
người, yếu tố hình và sự kết hợp màu sắc.
Cũng trên tinh thần của Hiệp định TRIPS, tại Điều 785 Mục I Chương II
Phần VI của Bộ luật Dân sự Việt Nam 1995 đã ghi rõ: “Nhãn hiệu hàng hoá