Luận văn Thạc sĩ: Ảnh hưởng của fintech đến tỷ suất lợi nhuận của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và chiến lược đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ tài chính (Fintech) đã tạo ra những thay đổi sâu sắc trong ngành tài chính – ngân hàng. Fintech không chỉ mang đến các mô hình kinh doanh mới, sản phẩm sáng tạo mà còn góp phần nâng cao hiệu quả và giảm chi phí, ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ suất lợi nhuận của các ngân hàng thương mại (NHTM). Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây về tác động của Fintech đến ROE của NHTM tại Việt Nam còn hạn chế và cho kết quả trái chiều, đặt ra nhu cầu cấp thiết về một phân tích chuyên sâu. Nghiên cứu này nhằm làm rõ mối quan hệ này, cung cấp cơ sở cho việc xây dựng chiến lược phát triển Fintech hiệu quả cho NHTM và chính sách quản lý phù hợp.

Các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, các nhà quản lý và hoạch định chiến lược tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, và các cơ quan quản lý nhà nước liên quan đến chính sách tài chính và công nghệ.

Nghiên cứu này đánh giá tác động của công nghệ tài chính (Fintech) lên tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) của 25 ngân hàng thương mại (NHTM) tại Việt Nam trong giai đoạn 2015-2024, trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và định hướng thanh toán không dùng tiền mặt. Sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng với dữ liệu bảng, luận văn đo lường ảnh hưởng của Fintech thông qua chi phí đầu tư vào Fintech của các NHTM, đồng thời kiểm soát các yếu tố khác như quy mô ngân hàng, tỷ lệ an toàn vốn và tỷ lệ nợ xấu. Các mô hình ước lượng đa dạng, từ FEM, REM, FGLS đến GMM hệ thống hai bước, được áp dụng để đảm bảo tính vững chắc của kết quả và xử lý vấn đề nội sinh. Kết quả ban đầu từ các mô hình tĩnh cho thấy chi phí đầu tư vào Fintech có tác động tiêu cực và có ý nghĩa thống kê đến ROE, phản ánh gánh nặng chi phí trong giai đoạn đầu tư. Tuy nhiên, sau khi áp dụng mô hình GMM hệ thống, tác động này không còn ý nghĩa thống kê, cho thấy ảnh hưởng ròng của chi phí đầu tư Fintech đến lợi nhuận có thể không rõ ràng hoặc chưa đủ để bù đắp chi phí ban đầu. Một phát hiện quan trọng khác là quy mô ngân hàng có tác động ngược chiều đến ROE, gợi ý sự tồn tại của "tính phi kinh tế theo quy mô" trong kỷ nguyên số. Dựa trên những phát hiện này, nghiên cứu đề xuất các hàm ý quản trị cho NHTM về chiến lược Fintech dài hạn, đổi mới hệ thống đo lường hiệu quả và giải quyết "tính phi kinh tế theo quy mô". Đồng thời, kiến nghị Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ hạ tầng tài chính số quốc gia.