Luận văn Thạc sĩ: Các yếu tố tác động đến lợi nhuận của các ngân hàng thương mại Việt Nam

Hệ thống ngân hàng thương mại đóng vai trò huyết mạch trong nền kinh tế, với sức khỏe tài chính và khả năng sinh lời có ảnh hưởng sâu sắc đến sự ổn định kinh tế vĩ mô. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu và trong nước đầy biến động từ 2014-2024, ngành ngân hàng Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức như rủi ro tín dụng gia tăng, áp lực thanh khoản và sự phân hóa lợi nhuận rõ rệt. Việc xác định các yếu tố tác động đến lợi nhuận ngân hàng không chỉ là vấn đề thời sự mà còn mang ý nghĩa quan trọng để duy trì hoạt động bền vững và ổn định hệ thống. Nghiên cứu này nhằm cung cấp bằng chứng thực nghiệm cập nhật, làm rõ tác động của các yếu tố truyền thống và đưa vào các biến số mới như bất ổn kinh tế toàn cầu (WUI) và tăng trưởng thị trường bất động sản (REI), sử dụng phương pháp kinh tế lượng hiện đại để đưa ra các hàm ý quản trị và chính sách hữu ích.

Các nhà quản trị ngân hàng thương mại, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và giám sát ngân hàng, cùng các nhà đầu tư quan tâm đến hiệu quả hoạt động của ngành ngân hàng Việt Nam.

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định và phân tích các yếu tố cốt lõi tác động đến khả năng gia tăng lợi nhuận của các Ngân hàng Thương mại Cổ phần (NHTMCP) Việt Nam trong giai đoạn 2014-2024. Sử dụng bộ dữ liệu bảng thứ cấp từ 28 NHTMCP và các nguồn uy tín như FiinPro, World Bank, tác giả đã áp dụng phương pháp định tính và định lượng, với hai chỉ số lợi nhuận chính là Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). Các biến độc lập được chia thành yếu tố vi mô (Rủi ro Tín dụng - NPL, An toàn vốn - ETA, Quy mô - LnSIZE, Tỷ trọng cho vay - LTA, Hiệu quả chi phí - CIR, Rủi ro Thanh khoản - LDR) và yếu tố vĩ mô (Tăng trưởng kinh tế - GDP, Lạm phát - INF, Bất định thế giới - WUI, Tăng trưởng Bất động sản - REI). Thông qua quy trình kiểm định kinh tế lượng nghiêm ngặt trên nền tảng Python, mô hình Tác động Cố định với Sai số chuẩn Vững theo Cụm (FEM-CRSE) đã được chọn để đảm bảo độ tin cậy. Kết quả thực nghiệm cho thấy Quy mô ngân hàng (LnSIZE) và Rủi ro Thanh khoản (LDR) là những yếu tố quan trọng nhất thúc đẩy lợi nhuận trên cả hai phương diện ROA và ROE. Tuy nhiên, Rủi ro Tín dụng (NPL) và An toàn vốn (ETA) lại kìm hãm đáng kể khả năng gia tăng lợi nhuận, đặc biệt là ROE. Đáng chú ý, các rào cản vĩ mô như Tăng trưởng kinh tế (GDP) và sự biến động của thị trường Bất động sản (REI) có thể gây tác động tiêu cực ngoài dự kiến đến hiệu quả ROA. Dựa trên những phát hiện này, nghiên cứu đề xuất các hàm ý quản trị chiến lược giúp các NHTMCP tối ưu hóa cấu trúc tài chính và kiểm soát rủi ro, hướng tới mục tiêu lợi nhuận bền vững trong môi trường thị trường biến động. Kết quả cũng cung cấp thông tin giá trị cho Ngân hàng Nhà nước trong việc điều hành chính sách tiền tệ và giám sát.