ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------
LÊ NGỌC HÀ
ĐỀ TÀI ĐÔ THỊ HIỆN ĐẠI
TRONG TẢN VĂN CỦACÁC NHÀ VĂN HÀ NỘI
(QUA SÁNG TÁC CỦA NGUYỄN VIỆT HÀ,
ĐỖ PHẤN, NGUYỄN TRƢƠNG QUÝ...)
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Lý luận văn học
Hà Nội - 2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------
LÊ NGỌC HÀ
ĐỀ TÀI ĐÔ THỊ HIỆN ĐẠI
TRONG TẢN VĂN CỦACÁC NHÀ VĂN HÀ NỘI
(QUA SÁNG TÁC CỦA NGUYỄN VIỆT HÀ,
ĐỖ PHẤN, NGUYỄN TRƢƠNG QUÝ...)
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Lý luận văn học
Mã số: 60220120
Người hướng dẫn: Tiến sĩ Nguyễn Văn Nam
Hà Nội - 2015
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ....................................................................................... 1
2. Lịch sử vấn đề ........................................................................................... 3
3. Đối tượng, mục đích, phạm vi nghiên cứu ................................................ 5
4. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................... 6
5. Cấu trúc luận văn ...................................................................................... 7
CHƢƠNG 1. VĂN CHƢƠNG VIẾT VỀ HÀ NỘI VÀ HÀNH TRÌNH
SÁNG TÁC CỦA ĐỖ PHẤN, NGUYỄN VIỆT HÀ, NGUYỄN NGỌC
TIẾN, NGUYỄN TRƢƠNG QUÝ ................................................................. 8
1.1. Truyền thống văn chương viết về Hà Nội .............................................. 8
1.1.1. Từ trong truyền thống ..................................................................... 8
1.1.2. Trong văn học trước 1945 ............................................................. 17
1.1.3. Trong văn học kháng chiến ........................................................... 23
1.2. Đỗ Phấn, Nguyễn Việt Hà, Nguyễn Ngọc Tiến và Nguyễn Trương Quý
trong góc nhìn văn chương viết về Hà Nội thời kỳ đổi mới ....................... 26
CHƢƠNG 2. BỨC TRANH ĐỜI SỐNG ĐÔ THỊ TRONG TẢN VĂN
VIẾT VỀ HÀ NỘI ......................................................................................... 31
2.1. Ký ức về vẻ đẹp ngàn năm của Hà Nội xưa ......................................... 31
2.2. Vẻ đẹp của đời sống đô thị thời kỳ đổi mới ......................................... 37
2.3. Nguy cơ đánh mất bản sắc ................................................................... 46
2.4. Sự xuống cấp về văn hóa và lối sống ................................................... 49
2.5. Đô thị hiện đại và sự cô đơn của con người......................................... 52
CHƢƠNG 3. ĐẶC SẮC TRONG NGHỆ THUẬT THỂ HIỆN ............... 56
3.1. Ngôi kể và điểm nhìn ........................................................................... 56
3.1.1. Ngôi kể........................................................................................... 56
3.1.2. Điểm nhìn ...................................................................................... 60
3.2. Ngôn ngữ giọng điệu ............................................................................ 64
3.2.1. Giọng hoài niệm trữ tình ............................................................... 65
3.2.2. Giọng suy tư, triết lý ...................................................................... 69
3.2.3. Giọng trào lộng ............................................................................. 73
3.2.4. Giọng tự nhiên, dí dỏm.................................................................. 76
3.3. Không gian, thời gian nghệ thuật ......................................................... 79
3.3.1. Không gian nghệ thuật .................................................................. 79
3.3.2. Thời gian nghệ thuật ..................................................................... 85
KẾT LUẬN .................................................................................................... 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 93
Lê Ngọc Hà Đề tài đô thị hiện đại trong tản văn của các nhà văn Hà Nội
LVTN - Khoa Văn học, ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN 1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Luận văn của chúng tôi lựa chọn đề tài Đề tài đô thị hiện đại trong tản
văn của các nhà văn Hà Nội (qua sáng tác của Nguyễn Việt Hà, Đỗ Phấn,
Nguyễn Trương Quý...) với các lý do sau:
Thứ nhất: Hà Nội là thành phố có lịch sử lâu đời. Với chiều dài lịch sử
lâu đời, Hà Nội mang trong mình những nét đẹp truyền thống của cả một dân
tộc. Từ cảnh vật, kiến trúc đến con người, dường như ai đã từng đặt chân lên
mảnh đất ngàn năm văn hiến này đều không thể quên. Người Hà Nội mang
trong mình phẩm chất cao quý đặc trưng mà cái nổi lên rõ nhất là “thanh
lịch”. Điều này không những thể hiện trong đời sống vật chất mà trong cả đời
sống tinh thần của người Kinh kỳ. Đó là sự trang nhã, thanh cao trong tư duy,
tình cảm, tâm hồn; là sự lịch lãm trong ứng xử mang tính văn hóa, chuẩn mực
và tinh tế từ trong cuộc sống thường ngày cho đến những hoạt động văn hóa
đỉnh cao.
Cũng chính vì những nét văn hóa đặc trưng mà từ xưa đến nay, Hà Nội
luôn là nguồn cảm hứng sáng tạo văn chương. Ta có thể dễ dàng đọc được
những câu thơ ca ngợi về mảnh đất Kinh kì trong thơ của Nguyễn Du, Bà
Huyện Thanh Quan, Hồ Xuân Hương; và cho đến tận bây giờ, trải qua hơn
1000 năm văn hiến, Hà Nội vẫn luôn dành được sự ưu ái của các nhà văn, nhà
thơ. Hà Nội đã và đang thay đổi từng ngày cùng sự phát triển chung của đất
nước. Tuy nhiên, sự phát triển về kinh tế ngoài việc góp phần làm thay đổi về
trình độ học vấn còn tác động không nhỏ vào đời sống tinh thần của con
người, nó ảnh hưởng trực tiếp tới nhận thức, suy nghĩ và cảm xúc của toàn xã
hội, đặc biệt là đối với những đô thị hiện đại như Hà Nội. Chính những điều
này, bên cạnh những tác động mạnh mẽ và tích cực đưa cuộc sống tiến lên, đã
vô hình thêm vào cuộc sống của con người những gì là ngột ngạt, xuống cấp
về đạo đức.