BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
------------------------------------
TRẦN CHUNG THỦY
NHẬN DẠNG, ĐO LƯỜNG HIỆU ỨNG ĐÁM ĐÔNG
TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM VÀ
PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2010
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
-------------------------------------
CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT
TRẦN CHUNG THỦY
NHẬN DẠNG, ĐO LƯỜNG HIỆU ỨNG ĐÁM ĐÔNG
TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM VÀ
PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG
Chuyên ngành: Chính sách công
Mã số : 60.31.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Trần Ngọc Anh
TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2010
Lời cam đoan
Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và
số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong
phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của
Trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh hay Chương trình giảng dạy kinh tế
Fulbright.
Học viên
Trần Chung Thủy
TÓM TẮT
Tâm lý bầy đàn là một nhân tố quan trọng tác động lên các hành vi trên thị
trường tài chính đặc biệt vào những thời kỳ thị trường căng thẳng (quá nóng hoặc sụt
giảm suy thoái). Trong đề tài này, tác giả áp dụng một phương pháp của Hwang và
Salmon (2004) để đo lường và kiểm chứng hiệu ứng đám đông trên TTCK Việt Nam.
Kết quả cho thấy tồn tại hiệu ứng đám đông và cung cấp các ước lượng của tham số về
mức độ hiệu ứng đám đông theo thời gian. Dùng các giá trị ước lượng mức độ hiệu ứng
đám đông theo thời gian kết hợp với các phân tích định tính tác giả đã chỉ ra cần hướng
đến thực hiện chính sách giao dịch với biên độ rộng sau đó áp dụng việc giao dịch bán
khống với sự chuẩn bị các điều kiện minh bạch thông tin từ môi trường vĩ mô là điều
tiên quyết.
Tác giả cũng đưa đến một kết luận tâm lý đám đông hình thành trên thị trường
với các tiền đề, định kiến đánh giá thấp rủi ro ngay từ buổi ban đầu. Không loại trừ
nguyên nhân nền kinh tế tiềm ẩn một cơ cấu đầu tư sai lệch từ trước khi TTCK ra đời.
Để nghiên cứu về hành vi định giá của nhà đầu tư mang đặc điểm gì tác giả đã
chia các cổ phiếu thành ba nhóm.
Kết quả trên nhóm 1 cho thấy các cổ phiếu có hệ số Beta nhỏ hơn 1 sẽ có xu
hướng được định giá cao hơn mức hợp lý trong thời kỳ thị trường đi lên và bị định
giá thấp hơn mức hợp lý trong thời kỳ thị trường sụt giảm.
Kết quả trên nhóm 2 cho thấy các cổ phiếu có hệ số Beta bằng 1 có xu hướng
được định giá hội tụ về mức giá hợp lý.
Kết quả trên nhóm 3 cho thấy các cổ phiếu có hệ số Beta lớn hơn 1 khi thị
trường đi xuống thì nhà đầu tư thận trọng trong việc đặt giá xung quanh mức giá
hợp lý và ít biến động giá. Khi thị trường đang đi lên thì giá cổ phiếu có xu hướng
được định giá cao hơn so với mức hợp lý. Nhưng tốc độ phát triển của bong bóng giá
chậm hơn so với nhóm cổ phiếu có hệ số Beta nhỏ hơn 1 trong thời kỳ thị trường
nóng lên.
Từ khóa: hiệu ứng đám đông; mức độ hiệu ứng đám đông.
MỤC LỤC
Chương 1 GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ........................................................... 1
1.1 Đặt vấn đề nghiên cứu............................................................................................ 1
1.2. Tổng quan các nghiên cứu liên quan ..................................................................... 8
1.3. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu........................................................................... 12
1.3.1. Mục tiêu ........................................................................................................ 12
1.3.2. Câu hỏi nghiên cứu ...................................................................................... 12
1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ....................................................................... 13
1.5. Giả thuyết nghiên cứu .......................................................................................... 14
1.6. Phương pháp nghiên cứu ..................................................................................... 14
Chương 2 PHƯƠNG PHÁP LUẬN ................................................................................. 15
2.1. Các luận điểm của lý thuyết tài chính hành vi .................................................... 15
2.2. Tóm tắt các mô hình sử dụng .............................................................................. 18
2.3. Mô tả số liệu và phương pháp thực hiện ............................................................. 27
Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .............................................................................. 29
3.1. Kết quả đo lường hiệu ứng đám đông ................................................................. 29
3.2. Kết quả phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu ứng đám đôn g ................... 35
3.3. Mô tả quá trình định giá không hợp lý đã diễn ra .............................................. 39
3.4. Nhận dạng hành vi định giá và kiểm chứng lại sự tồn tại hiệu ứng đám đông–
cải tiến mô hình của Chang, Cheng và Khorana (2000) .................................... 41
Chương 4 ĐỀ XUẤT CHÍNH SÁCH VÀ KIẾN NGHỊ ................................................. 48
4.1. Đề xuất chính sách về phía nhà nước .................................................................. 49
4.1.1. Thực hiện trên thị trường giao dịch thứ cấp ............................................... 4 9
4.1.2. Các chính sách vĩ mô ................................................................................... 51
4.2. Kiến nghị đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư ................................................... 53
KẾT LUẬN VÀ PHẢN BIỆN CHÍNH SÁCH ................................................................ 55
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................................. 59
Phụ lục 1. Bảng lợi suất VN-Index, T-bill3, độ biến động của lợi suất VN-Index ... 61
Phụ lục 2. Chương trình ước lượng hệ số Beta theo tháng của các cổ phiếu ............ 63
Phụ lục 3. Bảng hệ số Beta của các mã cổ phiếu ......................................................... 67
Phụ lục 4. Bảng mức độ hiệu ứng đám đông h4 .......................................................... 78
Phụ lục 5. Kết quả ước lượng mô hình đo lường hiệu ứng đám đông ....................... 80
Phụ lục 6. Kết quả ước lượng các mô hình kiểm chứng hiệu ứng đám đông và hành
vi định giá trên các nhóm ............................................................................ 83