3
BỘ QUỐC PHÒNG
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ
TRẦN HỒNG HẠNH
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
QUẬN HAI BÀ TRƯNG, HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
HÀ NỘI - 2013
4
BỘ QUỐC PHÒNG
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ
TRẦN HỒNG HẠNH
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
QUẬN HAI BÀ TRƯNG, HÀ NỘI
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14
Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS NGUYỄN VĂN PHÁN
HÀ NỘI - 2013
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nghị quyết Đại hội Đảng khóa XI đã nêu rõ: “ Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và
đào tạo theo nhu cầu phát triển của xã hội; nâng cao chất lượng theo yêu cầu chuẩn hóa, hiện
đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, phục vụ đắc lực sự nghiệp xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc”.
Quán triệt và thực hiện Nghị quyết của Đảng, nhà trường các cấp cần phải tập trung
đổi mới toàn diện hoạt động giáo dục, trong đó đổi mới khâu quản lý hoạt động chuyên
môn của đội ngũ giáo viên giữ vai trò trọng yếu. Bởi vì trong nhà trường, đội ngũ giáo viên
giữ vai trò quan trọng nhất, họ là lực lượng chủ chốt quyết định chất lượng dạy học; hoạt
động chuyên môn của giáo viên nếu được quản lý chặt chẽ, khoa học sẽ góp phần nâng cao
chất lượng dạy học và giáo dục của nhà trường.
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố Hà Nội lần
thứ XVI chỉ rõ: “Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
tạo sự chuyển biến đồng bộ, vững chắc cả về quy mô, chất lượng và
hiệu quả, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền giáo dục theo chuẩn hóa
hiện đại hóa, xã hội hóa… Đổi mới phương thức quản lý giáo dục,
quản lý trường học… là khâu đột phá rất quan trọng để nâng cao
chất lượng giáo dục”.
Trong nhà trường THCS, đội ngũ giáo viên được tổ chức thành tổ chuyên môn theo
nhóm môn học. Tổ chuyên môn là mắt xích quan trọng trong cơ cấu tổ chức của nhà
trường. Hoạt động của tổ chuyên môn quyết định trực tiếp đến sự phát triển của nhà trường
và chất lượng dạy học của thầy và trò. Tổ chuyên môn của giáo viên do hiệu trưởng thành
lập trên cơ sở những người có cùng nhiệm vụ, phạm vi chuyên môn được đào tạo cũng như
phẩm chất của họ; tổ trưởng chuyên môn có nhiệm vụ lãnh đạo tổ hoàn thành nhiệm vụ
chuyên môn được giao.
Chất lượng chuyên môn của giáo viên THCS phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có
trình độ quản lý hoạt động chuyên môn của các tổ chuyên môn. Để các tổ chuyên môn hoạt
động có chất lượng và hiệu quả, thì các chủ thể quản lý phải có năng lực điều hành đến từng
giáo viên. Trong trường THCS, các chủ thể quản lý hoạt động chuyên môn gồm: Hiệu trưởng,
5
phó hiệu trưởng, tổ trưởng, tổ phó chuyên môn và giáo viên phải nắm vững chương trình môn
học, phương pháp đặc trưng của từng môn học để chỉ đạo và tổ chức hoạt động chuyên môn.
Vấn đề quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông cũng như
trường THCS đã có khá nhiều công trình nghiên cứu, song mỗi địa bàn và cấp học khác
nhau sẽ có nét đặc thù riêng. Trường THCS Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội cũng có nét đặc
thù riêng về quản lý hoạt động tổ chuyên môn cần làm rõ, từ đó có biện pháp quản lý hoạt
động này, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục.
Qua nhiều năm làm công tác giảng dạy và quản lý ở một số trường THCS Quận
Hai Bà Trưng, Hà Nội; bản thân thấy rõ vai trò quan trọng của các chủ thể quản lý đối với
hoạt động của các tổ chuyên môn trong việc nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục của
nhà trường. Tuy nhiên thực tế cho thấy, công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở
trường THCS thuộc Quận Hai Bà Trưng còn nhiều bất cập như: tính kế hoạch hoạt động
chuyên môn chưa thực sự khoa học, chất lượng sinh hoạt chuyên môn chưa cao, phương
pháp quản lý còn chưa đổi mới, các chế độ dạy học và công tác thanh, kiểm tra chuyên
môn chưa duy trì chặt chẽ … ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học của giáo viên và
uy tín giáo dục của nhà trường.
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Quản lý hoạt động tổ
chuyên môn ở các trường THCS Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội ” làm luận văn cao học
của mình.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Với quan điểm con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển, Đảng
và Nhà nước ta chủ trương coi giáo dục là quốc sách hàng đầu trong chính sách phát triển
đất nước. Trên cơ sở nhận thức đó, trong hơn hai thập kỷ qua, kể từ Hội nghị Trung ương 4
khóa VII, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều Nghị quyết, Chỉ thị về phát triển giáo dục.
Trong đó, để nâng cao chất lượng giáo dục, Đảng hết sức coi trọng việc bồi dưỡng nâng
cao năng lực cho đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý (CBQL) giáo dục; những văn bản gần
đây đã thể hiện quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về vấn đề này.
Trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2011 – 2020 đã chỉ rõ “Giáo dục và đào
tạo đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước…”, để làm
được điều này cần phải “…phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất
lượng cao là một đột phá chiến lược, là yếu tố quyết định đẩy mạnh phát triển và ứng dụng
khoa học, công nghệ…”. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: “Mọi việc thành bại
6
đều do cán bộ mà ra”; hay “Cán bộ là tiền vốn của đoàn thể. Có vốn mới làm ra lãi. Bất cứ
chính sách, công tác gì nếu có cán bộ tốt thì thành công, tức là có lãi, không có cán bộ tốt
thì hỏng việc, tức là lỗ vốn”.
Các học giả nghiên cứu về lý luận quản lý, cũng như các nhà quản lý hiện đại trên thế
giới đều cho rằng, cán bộ quản lý là nguồn lực quan trọng nhất quyết định sự thành bại của các
tổ chức trong việc thực hiện các mục tiêu chung.
Trong trường THCS, Hiệu trưởng, các Phó hiệu trưởng và các tổ trưởng chuyên
môn (TTCM) là các cán bộ quản lý giáo dục, đồng thời họ cũng là chủ thể quản lý hoạt
động chuyên môn của nhà trường; họ có vai trò rất quan trọng trong việc chỉ đạo trực tiếp
hoạt động chuyên môn trong nhà trường THCS. Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục
có phẩm chất tốt, có năng lực chuyên môn vững vàng, có khả năng quản lý chuyên môn
giỏi, nhiệt tình, mẫu mực, năng động, sáng tạo, tổ chức tốt các hoạt động chuyên môn là
yếu tố quyết định chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường, là nền tảng cho chiến lược
phát triển giáo dục đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH – HĐH đất nước.
Gần đây có một số tài liệu có liên quan đến việc bồi dưỡng năng lực quản lý
chuyên môn như: cuốn “Sổ tay hiệu trưởng trường dân tộc nội trú” của nhóm tác giả do Đỗ
Ngọc Bích chủ biên có nói về việc dựa vào đội ngũ cán bộ quản lý để đẩy mạnh hoạt động
của tổ, nhóm chuyên môn; tăng cường kiểm tra việc dạy học trên lớp; xây dựng tập thể sư
phạm và coi đây là giải pháp rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục trong
nhà trường. Tác giả Nguyễn Văn Lê trong cuốn “Người Hiệu trưởng trường Trung học cơ
sở” cũng có đề cập đến vai trò của các chủ thể quản lý trong việc xây dựng và triển khai kế
hoạch hoạt động của tổ chuyên môn.
Nhìn chung, những nghiên cứu nói trên chủ yếu đề cập đến những vấn đề lý luận
chung của quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, còn nghiên cứu về quản lý hoạt động của
tổ chuyên môn chỉ đề cập đến khi có liên quan. Tuy vậy, tất cả đều thống nhất về vai trò
quan trọng và sự cần thiết phải nâng cao năng lực quản lý chuyên môn cho các chủ thể, coi
như đây là một giải pháp then chốt nhằm đổi mới hoạt động quản lý chuyên môn trong các
trường học.
Trong khuôn khổ luận văn này, chúng tôi muốn đi sâu hơn cơ sở lý luận, khảo sát thực
tiễn và trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trong nhà
7
