intTypePromotion=1

Một vài nhận xét về câu chủ đề trong diễn ngôn Chính trị - Xã hội trong báo chí Tiếng Anh và Tiếng Việt (Từ góc độ phân tích diễn ngôn)

Chia sẻ: Vinh So Lax | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:9

0
17
lượt xem
3
download

Một vài nhận xét về câu chủ đề trong diễn ngôn Chính trị - Xã hội trong báo chí Tiếng Anh và Tiếng Việt (Từ góc độ phân tích diễn ngôn)

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết đưa ra một vài nhận xét về câu chủ đề diễn ngôn Chính trị - Xã hội qua tư liệu phương diện hình thức và cấu trúc nội dung của câu chủ đề. Để nắm chi tiết nội dung nghiên cứu mời các bạn cùng tham khảo bài viết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Một vài nhận xét về câu chủ đề trong diễn ngôn Chính trị - Xã hội trong báo chí Tiếng Anh và Tiếng Việt (Từ góc độ phân tích diễn ngôn)

T¹p chÝ Khoa häc ®hqghn, ngo¹i ng÷, T.xxII, Sè 3, 2006<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> mét vµi nhËn xÐt vÒ c©u chñ ®Ò trong diÔn ng«n<br /> chÝnh trÞ - x· héi trong b¸o chÝ tiÕng anh vµ tiÕng viÖt<br /> (Tõ gãc ®é ph©n tÝch diÔn ng«n)<br /> <br /> NguyÔn Hßa(*)<br /> <br /> 1. Trong bµi viết nµy, chóng t«i muèn cã thÓ ®­îc chia thµnh hai thÓ lo¹i<br /> ®­a ra mét vµi nhËn xÐt vÒ c©u chñ ®Ò (genre) lµ tin chÝnh trÞ x· héi nãi chung<br /> diễn ngôn tin chÝnh trÞ- x· héi qua t­ liÖu vµ tin sù kiÖn, héi th¶o, viÕng th¨m.<br /> b¸o chÝ tiÕng Anh vµ tiÕng ViÖt trên Trong sè c¸c khÝa c¹nh næi bËt cña<br /> ph­¬ng diÖn h×nh thøc vµ cÊu tróc néi cÊu tróc diÔn ng«n b¸o chÝ, c©u chñ ®Ò<br /> dung cña c©u chñ ®Ò. (topic sentence) lu«n cã mét vai trò th«ng<br /> 2. Trong ng«n ng÷ häc øng dông nh÷ng tin vµ ng«n ng÷ häc rÊt quan träng. ViÖc<br /> n¨m gÇn ®©y, ph©n tÝch diÔn ng«n ®ang thùc hiÖn mét c©u chñ ®Ò cã hiÖu qu¶ cho<br /> ngµy cµng trë nªn mét bé phËn quan c¸c diễn ngôn, bµi viÕt trong b¸o chÝ cã<br /> träng. VÒ mÆt lý luËn ng«n ng÷ häc, mét ý nghÜa thùc tÕ quan träng ®èi víi<br /> ph©n tÝch diÔn ng«n (PTDN - discourse ng­êi viÕt b¸o, ng­êi biªn tËp vµ ®éc gi¶<br /> analysis) thuéc vÒ bé phËn gãp phÇn cña b¶n tin ®ã.<br /> hoµn thiÖn viÖc chÕ t¹o c¸c ký hiÖu ng«n 4. C©u chñ ®Ò: Qua ph©n tÝch gÇn 300<br /> ng÷. MÆt kh¸c, ph©n tÝch diÔn ng«n còng c©u chñ ®Ò ®· ®­îc thu thËp trong b¸o<br /> thuéc vÒ bé phËn hoµn thiÖn ng«n ng÷ chÝ mçi thø tiÕng, cã thÓ rót ra mét sè<br /> trong c¸c dÞch vô th«ng tin. ChÝnh v× ®Æc ®iÓm nh­ sau:<br /> vËy, PTDN cã thÓ gióp cho ng«n ng÷ b¸o<br /> chÝ thªm hoµn thiÖn vµ cµng ®­îc nhiÒu 4.1. H×nh thøc<br /> nhµ ng«n ng÷ häc quan t©m. a) C¸c c©u chñ ®Ò trong diễn ngôn tin<br /> 3. Trong sè c¸c diÔn ng«n b¸o chÝ, c¸c diễn b¸o chÝ tiÕng Anh ®Òu n»m ë vÞ trÝ thø<br /> ngôn tin chÝnh trÞ - x· héi chiÕm mét tû lÖ nhÊt trong lo¹i v¨n b¶n tin nµy (92,8%).<br /> kh«ng nhá; h¬n thÕ, cã thÓ coi chóng lµ<br /> b) C©u chñ ®Ò cã thÓ ®­îc ph©n bè theo<br /> nßng cèt cña c¸c nhËt b¸o, tuÇn b¸o vµ<br /> tÊt c¶ c¸c kiÓu lo¹i c©u nh­ c©u ®¬n, c©u<br /> thËm trÝ mét sè nguyÖt san. Nh÷ng<br /> phøc, c©u ghÐp vµ c©u hçn hîp, song c¸c<br /> ng­êi viÕt b¸o ®ang ngµy cµng quan t©m<br /> c©u ®¬n chiÕm mét tû lÖ rÊt nhá. Sau ®©y<br /> ®Õn viÖc tæ chøc vµ ph¸t huy hiÖu lùc cña<br /> c¸c bµi viÕt. C¸c diễn ngôn tin trong n­íc lµ kÕt qu¶ thèng kª trªn t­ liÖu thu thËp:<br /> <br /> <br /> Lo¹i c©u<br /> C©u ®¬n C©u phøc C©u ghÐp C©u hçn hîp<br /> Tû lÖ phÇn tr¨m % 12 71 5 12<br /> <br /> <br /> (*)<br /> PGS.TS., Tr­êng §¹i häc Ngo¹i ng÷, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 29<br /> 30 NguyÔn Hßa<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Trong vÝ dô sau, c©u chñ ®Ò lµ mét Thursday to abolish tariffs. VÝ dô sau<br /> c©u ®a mÖnh ®Ò (thùc chÊt lµ mét c©u ®©y minh ho¹ cho tr­êng hîp rÊt hiÕm<br /> hçn hîp phøc/ ghÐp vµ ®Æt ë vÞ trÝ thø hoi lµ c©u chñ ®Ò (phÇn g¹ch ch©n)<br /> nhÊt trong v¨n b¶n tin. kh«ng ®­îc ®Æt ë vÞ trÝ ®Çu tiªn. Cã thÓ<br /> nhËn ra c©u chñ ®Ò qua biÖn ph¸p thay thÕ<br /> §Çu ®Ò chÝnh: President Nears Majority<br /> ®ång nghÜa gi÷a ®Çu ®Ò vµ c©u chñ ®Ò:<br /> in the Electoral College<br /> §Çu ®Ò: Defiant Peru Rebels issue<br /> §Çu ®Ò phô: But poll says he faces fight<br /> Death Threats for Envoys<br /> in a dozen states<br /> PhÇn ph¸t triÓn: LIMA-Leftist<br /> C©u chñ ®Ò: Washington - President<br /> Bill Clinton was within reach of an guerrillas who sneaked into a glittering<br /> Electoral College Majority and a second reception at the Japanese ambassador’s<br /> term as the 1996 campaign entered the residence by carrying bottles of champagne<br /> final weekend, but faced a tightening and posing as waiters held hundreds of<br /> race across the South and mountain people-including ambassadors and top<br /> West, according to a 50-state Associated officials-hostage Wednesday.<br /> Press survey. (IHT, 2/11/96) The guerrillas issued an ultimatum<br /> MÖnh ®Ò chÝnh lµ mÖnh ®Ò “President at 11:15 AM. giving President Alberto<br /> Bill Clinton was within reach of an Fujimori an hour to negotiate before<br /> Electoral College Majority and a second hostages would begin to be killed. They<br /> term”, mÖnh ®Ò phô thêi gian lµ “as the said Peru’s foreign minister, Francisco<br /> 1996 campaign entered the final<br /> Tudela Van Breugel Douglas, would be<br /> weekend”, vµ mÖnh ®Ò ghÐp lµ “but faced a<br /> the first to die if up to 500 jailed<br /> tightening race across the South and<br /> mountain West”. Mét vÝ dô cã c©u chñ ®Ò comrades were not released. (IHT,<br /> lµ c©u ®¬n lµ: 19/12/96).<br /> <br /> §Çu ®Ò chÝnh: Trade Ministers Agree Trong diễn ngôn tin nµy, phÇn g¹ch<br /> on Global High-Tech Pact. d­íi lµ c©u chñ ®Ò, cã mèi quan hÖ chñ<br /> ®Ò víi ®Çu ®Ò qua phÐp thay thÕ ®ång<br /> §Çu ®Ò phô: At least 25 countries to<br /> join far-reaching deal to cut tariffs nghÜa: “issue Death Threats” vµ “issued<br /> an ultimatum” vµ “be killed”, cô thÓ lµ<br /> C©u chñ ®Ò ®¬n: In the most far-<br /> “®­a ra lêi ®e do¹ giÕt con tin” trong<br /> reaching global trade accord in recent<br /> phÇn ®Çu ®Ò vµ “®­a ra h¹n cuèi cïng”<br /> years, trade ministers agreed Thursday<br /> vµ “giÕt” trong c©u chñ ®Ò. C©u ®Çu tiªn<br /> to abolish tariffs on more than $500<br /> trong diễn ngôn nµy cã vai trß ®­a th«ng<br /> billion a year of trade in computers,<br /> software, chips and telecommunications tin vÒ bèi c¶nh x¶y ra cña sù kiÖn chÝnh.<br /> equipment by 2000. (IHT 13/12/96) Trong sè c¸c c©u chñ ®Ò ®· thu thËp ®­îc,<br /> cã kho¶ng 24% lµ c¸c c©u gi¸n tiÕp víi phÇn<br /> Trong vÝ dô nµy, chØ cã mét cÊu tróc nªu gi¸n tiÕp ®Æt ë vÞ trÝ cuèi cïng trong<br /> chñ vÞ duy nhÊt: trade ministers agreed c©u (phÇn g¹ch ch©n), kiÓu nh­:<br /> <br /> <br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXII, Sè 3, 2006<br /> Mét vµi nhËn xÐt vÒ c©u chñ ®Ò trong diÔn ng«n chÝnh trÞ - x· héi… 31<br /> <br /> <br /> <br />  Doctors have told President Boris chèng thÊt thu thuÕ, chèng bu«n lËu, hay<br /> Yeltsin not to give his traditional radio tõ ng÷ ®ång nghÜa: chèng gian lËn<br /> address to Russia this week because of th­¬ng m¹i. H¬n n÷a, c©u tiÕp sau lµ c©u<br /> his preparations for heart surgery, the ph¸t triÓn ý chÝnh nªu ra t¹i c©u chñ ®Ò,<br /> Interfax news agency reported ®ã lµ c¸c biÖn ph¸p tiÕn hµnh ®Ó ®¹t<br /> Thursday. (IHT 1/11/96) ®­îc môc ®Ých ®ã. RÊt khã cã thÓ coi c©u<br /> Trong c¸c diễn ngôn b¸o chÝ tiÕng ViÖt, thø nhÊt lµ c©u chñ ®Ò, do c©u nµy chØ<br /> chóng t«i quan s¸t thÊy t×nh h×nh nh­ sau: chøa néi dung giíi thiÖu vÒ c¶ng trong<br /> n¨m 1995, t¹o ra mét bèi c¶nh mµ th«i.<br /> a) §èi víi lo¹i diễn ngôn tin chung, th×<br /> §iÒu quan träng lµ néi dung nµy kh«ng<br /> chØ cã kho¶ng 30% c©u chñ ®Ò ë vÞ trÝ thø<br /> ®­îc ph¸t triÓn ë phÇn th©n cña tin. Sau<br /> nhÊt, trong khi con sè nµy lµ 65,5% ®èi<br /> ®©y lµ mét vÝ dô vÒ phÇn tin sù kiÖn<br /> víi tin vÒ c¸c sù kiÖn häp, viÕng th¨m ....<br /> trong ®ã c©u chñ ®Ò lµ c©u ®Æt ë vÞ trÝ<br /> C¸c c©u ®øng tr­íc c©u chñ ®Ò th­êng lµ<br /> c¸c c©u cung cÊp th«ng tin nÒn cho c©u thø nhÊt:<br /> chñ ®Ò. Sau ®©y lµ mét vÝ dô trong ®ã §Çu ®Ò: To¹ ®µm khoa häc nh©n kû<br /> c©u chñ ®Ò (phÇn g¹ch d­íi) kh«ng n»m niÖm 100 n¨m ngµy sinh §ång chÝ Hå<br /> ë vÞ trÝ thø nhÊt. Tïng MËu<br /> §Çu ®Ò: H¶i Phßng ®Èy m¹nh c«ng Bµi: Ngµy 15-6, t¹i thµnh phè Vinh,<br /> t¸c chèng thÊt thu thuÕ, chèng bu«n lËu TØnh Uû NghÖ An ®· tæ chøc cuéc to¹<br /> C©u chñ ®Ò: C¶ng H¶i Phßng trong ®µm khoa häc vÒ th©n thÕ, sù nghiÖp<br /> n¨m 1995 ®· tiÕp nhËn 10.069 tê khai nh©n dÞp kû niÖm 100 n¨m ngµy sinh<br /> hµng ho¸ xuÊt khÈu, víi sè hµng ho¸ cã cña ®ång chÝ Hå Tïng MËu, mét trong<br /> träng l­îng 280.413 tÊn trÞ gi¸ nh÷ng chiÕn sÜ céng s¶n tiÒn bèi, mét<br /> 653.212.006 USD. TiÕp nhËn 18.933 tê c¸n bé l·nh ®¹o cña §¶ng, ®­îc B¸c Hå<br /> khai víi 2.117.043 tÊn hµng nhËp khÈu d×u d¾t, ®µo t¹o, ng­êi con ­u tó cña quª<br /> trÞ gi¸ 2.205.282.794 USD, so víi n¨m h­¬ng NghÖ An. T¹i cuéc to¹ ®µm ®· cã<br /> 1994 t¨ng 55%. 25 b¶n tham luËn, b¸o c¸o khoa häc,<br /> nghiªn cøu cña c¸c nhµ khoa häc x· héi<br /> §¹t ®­îc kÕt qu¶ trªn ®©y mét phÇn t¹i trung T©m khoa häc X· héi vµ Nh©n<br /> kh«ng nhá lµ do lµm tèt c«ng t¸c chèng v¨n Quèc gia, B¶o tµng C¸ch m¹ng ViÖt<br /> thÊt thu thuÕ, chèng gian lËn th­¬ng Nam, Ban Tuyªn huÊn tØnh uû, HuyÖn<br /> m¹i, chèng bu«n lËu. §Ó t¨ng c­êng c«ng uû Quúnh L­u vµ mét sè nhµ nghiªn cøu<br /> t¸c t¸i kiÓm tra, thanh tra ë c¸c ®¬n vÞ ë NghÖ An. TÊt c¶ c¸c b¶n b¸o c¸o tham<br /> träng ®iÓm, t¨ng c­êng kiÓm so¸t trªn gia to¹ ®µm ®Òu ®¸nh gi¸ cao cuéc ®êi<br /> s«ng, biÓn, ph¸t hiÖn kÞp thêi c¸c hµnh ho¹t ®éng v× sù nghiÖp gi¶i phãng d©n<br /> ®éng gian lËn th­¬ng m¹i nh­ khai b¸o téc cña ®ång chÝ Hå Tïng MËu. Trong<br /> sè l­îng Ýt h¬n so víi thùc tÕ, khai sai bÊt cø hoµn c¶nh nµo ®ång chÝ vÉn gi÷<br /> chñng lo¹i, sai xuÊt sø, gi¸ hîp ®ång v÷ng khÝ tiÕt ng­êi céng s¶n cho ®Õn lóc<br /> thÊp h¬n gi¸ thùc tÕ ... (ND11/2/96) hy sinh.<br /> Cã thÓ thÊy trong vÝ dô nµy, c©u chñ C¸c ®ång chÝ l·o thµnh c¸ch m¹ng,<br /> ®Ò (g¹ch ch©n) cã c¸c tõ ng÷ ®­îc lÆp l¹i: c¸c nhµ khoa häc, l·nh ®¹o §¶ng, chÝnh<br /> <br /> <br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXII, Sè 3, 2006<br /> 32 NguyÔn Hßa<br /> <br /> <br /> <br /> quyÒn tØnh NghÖ An vµ huyÖn Quúnh b¶n tham luËn, vµ sù viÕng th¨m khu di<br /> L­u ®· ®Õn khu di tÝch hä Hå ®Ó d©ng tÝch sau khi tæ chøc cuéc to¹ ®µm.<br /> hoa, d©ng h­¬ng t­ëng niÖm ng­êi chiÕn<br /> b. VÒ mÆt cÊu t¹o ng÷ ph¸p, c¸c c©u<br /> sÜ céng s¶n ­u tó Hå Tïng MËu. (ND<br /> chñ ®Ò phÇn lín ®­îc thÓ hiÖn b»ng c¸c<br /> 16/6/96).<br /> c©u ®¬n cã thµnh phÇn më réng chñ yÕu<br /> Trong vÝ dô nµy, c©u chñ ®Ò ®· ®­îc lµ c¸c mÖnh ®Ò tÝnh ng÷ (relative clause).<br /> liªn kÕt víi ®Çu ®Ò qua ph­¬ng thøc lÆp TiÕp sau ®ã lµ c¸c c©u ghÐp, vµ mét sè Ýt<br /> tõ vùng: To¹ ®µm khoa häc, Hå Tïng c¸c c©u hçn hîp (phøc vµ ghÐp); trong sè<br /> MËu. Vµ toµn bé néi dung cña phÇn th©n liÖu thu thËp, c¸c c©u phøc ®¬n thuÇn<br /> tin ®· bao quanh phÇn néi dung nµy bao hÇu nh­ kh«ng cã. B¶ng sau tr×nh bµy<br /> gåm c¸c b¶n tham luËn, néi dung cña c¸c kÕt qu¶ nµy:<br /> Lo¹i c©u<br /> C©u ®¬n % C©u phøc % C©u ghÐp % C©u hçn hîp%<br /> Tin trong 77% 0% 15% 7%<br /> n­íc chung<br /> Tin sù kiÖn, 72,7% 0% 23,6% 3%<br /> häp, th¨m<br /> <br /> 4.2. §Æc ®iÓm ng÷ nghÜa cña c©u  The US government has sent<br /> chñ ®Ò letters to the parents of 260.000 children<br /> notifying them that the children might<br /> 4.2.1. Néi dung c©u chñ ®Ò. C©u chñ<br /> lose disability benefits because of the<br /> ®Ò cã mét vai trß rÊt quan träng trong<br /> new welfare law. IHT, 29/11/96.<br /> cÊu tróc tæng thÓ cña diễn ngôn tin. Mét<br /> sè t¸c gi¶ cho r»ng c©u chñ ®Ò cã vai trß C©u chñ ®Ò trªn thÊy sù kiÖn chÝnh mµ<br /> thu hót sù chó ý cña ng­êi ®äc vµ ë mét phãng viªn muèn th«ng b¸o lµ viÖc chÝnh<br /> phñ Mü ®· göi th­ th«ng b¸o vÒ kh¶ n¨ng<br /> møc ®é nµo ®ã; nã thiÕt lËp mét mèi<br /> c¾t tiÒn trî cÊp tµn tËt cho trÎ em.<br /> quan hÖ giao tiÕp víi hä, nÕu c©u chñ ®Ò<br /> kh«ng lµm hä hÊp dÉn th× cã thÓ hä sÏ 4.2.1.2. §­a ng­êi ®äc nhËp vµo tin.<br /> kh«ng bao giê ®äc tiÕp. Theo mét sè t¸c Bush cho r»ng cã nhiÒu c¸ch thøc ®Ó ®¹t<br /> gi¶ nh­ Bush (1965: 46) th× c©u chñ ®Ò ®­îc môc ®Ých nµy, trong ®ã mét c¸ch lµ<br /> cã thÓ cã ba chøc n¨ng c¬ b¶n sau ®©y: dïng c©u hái. VÝ dô:<br /> <br /> 4.2.1.1. Th«ng b¸o néi dung chÝnh,  Who should pay for the proposed<br /> hoÆc phÇn cèt lâi cña sù kiÖn, do ng­êi addition to the Community Hospital -<br /> viÕt quyÕt ®Þnh. Nãi mét c¸ch kh¸c, tuú patients who should pay higher room<br /> thuéc vµo ý ®Þnh cña ng­êi viÕt mµ mét charges to city taxpayers? The city<br /> khÝa c¹nh nµy hay kh¸c cña sù kiÖn ®­îc council will discuss this question tonight<br /> ®­a vµo phÇn chÝnh. §«i khi chøc n¨ng after it has received a report from a<br /> nµy cßn ®­îc gäi lµ “lµm næi bËt - playing citizen committee. (TrÝch theo t¸c gi¶,<br /> the feature”. VÝ dô nh­: s¸ch ®· dÉn.)<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXII, Sè 3, 2006<br /> Mét vµi nhËn xÐt vÒ c©u chñ ®Ò trong diÔn ng«n chÝnh trÞ - x· héi… 33<br /> <br /> <br /> <br /> 4.2.1.3. Lµm cho ng­êi ®äc cã thÓ vµo c¸c yÕu tè W vµ H kÓ trªn. Tuy vËy<br /> hiÓu ®­îc sù kiÖn th«ng qua viÖc sö xu h­íng chÝnh trong lo¹i v¨n b¶n nµy lµ<br /> dông tõ hay dùng l¹i sù kiÖn. Trong vÝ viÖc sö dông kiÓu chñ ®Ò víi néi dung:<br /> dô sau, Bush cho thÊy, b»ng c¸ch sö dông WHO vµ WHAT. Izard (1973, Xem<br /> c¸c ®éng tõ mét c¸ch h×nh t­îng ng­êi ®äc Windschuttle, Keith Elizabeth 1988)<br /> ®· cã thÓ thÊy ngay tõ ®Çu lµ chiÕc xe « t« nhËn xÐt r»ng “rÊt hiÕm khi cã chñ ®Ò<br /> kh¸ch ®· “®©m, g¹t” mét chiÕc xe kh¸c thêi gian (WHEN)”.<br /> sang mét bªn vµ lao xuèng s«ng.<br /> Tuy nhiªn, cã thÓ thÊy r»ng ®a sè c¸c<br />  A school bus carrying an estimated c©u chñ ®Ò - lµ c¸c c©u phøc hay ghÐp<br /> 38 children struck a wrecker, sideswiped hoÆc c©u hçn hîp - chØ nªu nªn hµnh<br /> an automobile, then plunged into the ®éng chÝnh x¶y ra, bao gåm “ai/c¸i g×”<br /> Levisa fork of the Big Sand river today. vµ “lµm g×/x¶y ra”. Trong c¸c c©u ®ã<br /> phÇn më réng thªm th­êng lµ c¸c mÖnh<br /> HÇu hÕt c¸c diễn ngôn tin chÝnh trÞ-x·<br /> ®Ò chØ hµnh ®éng kÌm theo cã vai trß<br /> héi cho thÊy c©u chñ ®Ò ®Òu lµ lo¹i tãm<br /> hoµn c¶nh hay chØ hËu qu¶ kÐo theo. C¸c<br /> t¾t kh«ng chØ néi dung chÝnh mµ cßn sù yÕu tè chØ thêi gian hay ®Þa ®iÓm còng<br /> kiÖn chÝnh cña tin. C¸c c©u chñ ®Ò trong xuÊt hiÖn song kh«ng nhiÒu trong c©u<br /> tiÕng Anh th­êng miªu t¶ hµnh ®éng, sù chñ ®Ò. §Ó t×m hiÓu thêi gian, ng­êi ®äc<br /> kiÖn mét c¸ch m¹nh mÏ. Mét c¸ch cô thÓ l¹i ph¶i t×m ë chç kh¸c, vÝ dô nh­ ë ®Çu<br /> h¬n, c©u chñ ®Ò, theo mét sè t¸c gi¶, tin hay cã phÇn chØ ®Þa ®iÓm, hoµn toµn<br /> th­êng ph¶i cung cÊp th«ng tin vÒ c¸i gäi kh«ng thuéc vÒ cÊu tróc cña c©u chñ ®Ò.<br /> lµ 5 W - who, what, when, why, where Tãm l¹i, cã thÓ nãi r»ng: Ai lµm g× hay<br /> - tøc lµ ai, c¸i g×, ë ®©u, khi nµo, v× c¸i g× x¶y ra, lµ hai néi dung chÝnh cña<br /> sao, vµ 1 H - how, tøc lµ nh­ thÕ nµo. c©u chñ ®Ò trong lo¹i v¨n b¶n tin nµy.<br /> VÝ dô nh­ c©u chñ ®Ò sau: Tuy vËy, mét sè c©u còng chøa thªm<br /> United Nations, New York-The security thµnh phÇn phô kh¸c lµ thêi gian xÈy<br /> council agreed Friday to appoint Kofi ra sù kiÖn chÝnh. Xem vÝ dô sau, néi<br /> Annan of Ghana as the next secretary- dung chØ thêi gian ®­îc g¹ch ch©n:<br /> general, Britain's chief delegate said. IHT,  In the most far-reaching global<br /> 15/12/96. trade accord in recent years, trade<br /> C©u chñ ®Ò nµy cung cÊp th«ng tin vÒ: ministers agreed Thursday to abolish<br /> tariffs on more than $500 billion a year<br /> Ai: Héi ®ång b¶o an LHQ of trade in computers, software, chips<br /> Lµm g×: §ång ý cö Kofi Anna lµm and telecommunications equipment by<br /> TTK tæ chøc LHQ 2000. (IHT 13/12/96)<br /> <br /> Khi nµo: Thø s¸u C©u chñ ®Ò trong diễn ngôn tin tiÕng<br /> ViÖt thÓ hiÖn mét sè nÐt riªng cña nã nh­:<br /> ë ®©u: T¹i New York<br /> a) VÒ c¬ b¶n c¸c c©u chñ ®Ò th­êng cã<br /> Tuú thuéc vµo chñ ®Þnh cña ng­êi<br /> néi dung rÊt kh¸i qu¸t, chung chung, vµ<br /> viÕt, mµ cã thÓ cã c¸c chñ ®Ò tËp trung<br /> <br /> <br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXII, Sè 3, 2006<br /> 34 NguyÔn Hßa<br /> <br /> <br /> <br /> do vËy cã tÝnh chÊt ®Þnh danh sù kiÖn lo¹i tin chØ viÖc häp hµnh, th¨m viÕng.<br /> hay hµnh ®éng h¬n lµ miªu t¶ chóng. VÝ Xem xÐt c¸c vÝ dô sau:<br /> dô nh­: “Nh­ng còng nh­ hiÖn tr¹ng<br />  Ngµy 15-6, t¹i TP Vinh, TØnh Uû<br /> chung, viÖc xö lý r¸c th¶i bÖnh viÖn vÉn<br /> NghÖ An ®· tæ chøc cuéc to¹ ®µm khoa<br /> cßn nhiÒu vÊn ®Ò ®¸ng bµn” chñ ®Ò nµy<br /> häc vÒ th©n thÕ, sù nghiÖp nh©n dÞp kỷ<br /> chØ nªu ra chung chung c¸c vÊn ®Ò ph¶i<br /> niÖm 100 n¨m ngµy sinh cña ®ång chÝ<br /> bµn, chø kh«ng cung cÊp thªm th«ng tin<br /> Hå Tïng MËu, mét trong nh÷ng chiÕn sÜ<br /> g× n÷a.<br /> céng s¶n tiÒn bèi, mét c¸n bé l·nh ®¹o<br /> b) Trong thµnh phÇn cÊu tróc ng÷ cña ®¶ng, ®­îc B¸c Hå d×u d¾t, ®µo t¹o,<br /> nghÜa cña c©u chñ ®Ò cã thÓ cã s¸u yÕu tè ng­êi con ­u tó cña quª h­¬ng NghÖ An.<br /> nh­: chñ thÓ tøc lµ: Ai, hoÆc c¸i g×, (ND 16/6/96).<br /> hµnh ®éng g× tøc lµ: lµm g×, xÈy ra vµ<br />  Tõ ngµy 5 ®Õn 8-3-1996, t¹i B¾c<br /> khi nµo (thêi gian), ë ®©u (®Þa ®iÓm), v×<br /> Kinh, diÔn ra phiªn häp lÇn thø s¸u cña<br /> sao (lý do), vµ nh­ thÕ nµo (hoµn<br /> nhãm c«ng t¸c liªn hîp ph©n ®Þnh vÞnh<br /> c¶nh). VÒ mÆt có ph¸p, ®iÒu nµy cã<br /> B¾c Bé ViÖt Nam - Trung Quèc. (ND<br /> nghÜa lµ c©u bao giê còng cã hai yÕu tè<br /> 15/3/96)<br /> b¾t buéc lµ chñ ng÷ ®Ó thÓ hiÖn “ai/c¸i<br /> g×”, vµ vÞ ng÷ chØ “hµnh ®éng”, vµ c¸c yÕu 4.3. CÊu tróc ®Ò thuyÕt. CÊu tróc ®Ò<br /> tè kh«ng b¾t buéc kh¸c lµ lo¹i tr¹ng ng÷ thuyÕt cã mét vai trß quan träng trong<br /> kh¸c nhau chØ thêi gian, ®Þa ®iÓm, hoµn viÖc ph¸t triÓn chñ ®Ò v¨n b¶n. Theo<br /> c¶nh, hay lý do. Song kh«ng ph¶i mäi TrÇn Ngäc Thªm (1985: 283) th×: “Chñ ®Ò<br /> c©u chñ ®Ò ®Òu chøa ®ùng c¶ 6 yÕu tè cña toµn v¨n b¶n ®­îc ph©n chia ra c¸c<br /> nµy, nhÊt lµ khi nã kh«ng ®øng ë vÞ trÝ chñ ®Ò con vµ thÓ hiÖn qua phÇn nªu cña<br /> ®Çu v¨n b¶n tin. RÊt nhiÒu c©u chñ ®Ò c¸c ph¸t ng«n. Nh­ thÕ, liªn kÕt chñ ®Ò<br /> chØ cã hai yÕu tè “ai, lµm g×” nh­: cña v¨n b¶n chÝnh lµ sù tæ chøc nh÷ng<br /> phÇn nªu cña ph¸t ng«n.” Theo Hockket<br />  Hµ T©y vµ S«ng BÐ lµ hai tØnh dÉn (1958), cã thÓ ph©n biÖt phÇn ®Ò vµ phÇn<br /> ®Çu c¶ n­íc trong viÖc phÊn ®Êu n©ng thuyÕt trong c©u. Ng­êi nãi nªu lªn mét<br /> cao møc sèng gia ®×nh chÝnh s¸ch b»ng chñ ®Ò vµ sau ®ã nãi vÒ chñ ®Ò ®ã. VÝ dô:<br /> hoÆc cao h¬n møc sèng trung b×nh cña<br /> John (phÇn ®Ò - chñ ng÷ c©u) - ran<br /> nh©n d©n ®Þa ph­¬ng n¬i c­ tró (ND<br /> away (phÇn thuyÕt - vÞ ng÷)<br /> 16/7/96)<br /> Hockket còng nhËn thÊy r»ng trong<br />  Phßng c¶nh s¸t kinh tÕ CATP Hµ tiÕng Anh vµ mét sè tiÕng Ch©u ¢u kh¸c,<br /> Néi ®· chØ ®¹o lùc l­îng ®Êu tranh víi æ phÇn ®Ò th­êng trïng víi chñ ng÷, vµ<br /> nhãm s¶n xuÊt vµ bu«n b¸n mú chÝnh phÇn thuyÕt trïng víi phÇn vÞ ng÷.<br /> gi¶. (HNM 15/1/97).<br /> Theo sè liÖu ph©n tÝch, chñ ng÷ - lµ<br /> c) Theo kÕt qu¶ ph©n tÝch, ngoµi hai mét danh ng÷ kh«ng cã mÖnh ®Ò liªn hÖ<br /> yÕu tè b¾t buéc trªn ra c¸c yÕu tè kh¸c kÌm theo - lµm phÇn ®Ò trong c©u chñ<br /> th­êng hay xuÊt hiÖn lµ c¸c tr¹ng ng÷ ®Ò, chiÕm tû lÖ lín nhÊt, tiÕp sau ®ã lµ<br /> chØ thêi gian vµ ®Þa ®iÓm, nhÊt lµ ®èi víi phÇn dÉn c©u gi¸n tiÕp (®­îc diÔn ®¹t<br /> <br /> <br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXII, Sè 3, 2006<br /> Mét vµi nhËn xÐt vÒ c©u chñ ®Ò trong diÔn ng«n chÝnh trÞ - x· héi… 35<br /> <br /> <br /> <br /> b»ng mét mÖnh ®Ò nh­: The Interfax mÖnh ®Ò chØ lý do (As maritine trade<br /> news agency reported Thursday, hay becomes an imcreasingly important part<br /> United Nations officials said Thursday). of Southeast Asia’s economic<br /> Cã thÓ cho r»ng c¸c phÇn dÉn gi¸n tiÕp development,...). Sù cã mÆt cña chñ ng÷<br /> ®øng ë cuèi c©u lµ mét ph­¬ng tiÖn “®Ò ®¶m nhiÖm chøc n¨ng ®Ò cã nghÜa lµ ®a<br /> ho¸”, ®Ó lµm næi bËt phÇn thuyÕt. YÕu tè sè c¸c c©u chñ ®Ò ®­îc b¾t ®Çu víi chñ<br /> thø ba cã thÓ lµm ®Ò ®­îc lµ tr¹ng ng÷ ng÷. KÕt qu¶ thèng kª ®­îc tr×nh bµy t¹i<br /> chØ thêi gian (nh­ c¸c giíi ng÷: Earlier b¶ng sau:<br /> this year, Since early summer), hay<br /> YÕu tè lµm ®Ò Chñ ng÷ PhÇn nªu gi¸n tiÕp Tr¹ng ng÷<br /> Tû lÖ % 53 22 24<br /> Sau ®©y lµ mét sè vÝ dô minh ho¹ cho  PhÇn giíi thiÖu gi¸n tiÕp lµm ®Ò:<br /> c¸c lo¹i trªn: President Jerry Rawlings of Ghana, who<br /> during 17 years has taken power<br />  Chñ ng÷ lµm ®Ò: Singapore’s<br /> through two military coups and one<br /> governing party extended its 38-year<br /> election, has been reelected, the<br /> hold on power Friday by winning all but<br /> Election Commission declared. (IHT<br /> two of the 83 seats in parliamentary<br /> 13/12/96).<br /> elections. (IHT 3/1/97)<br /> Trong c¸c diễn ngôn tin tiÕng ViÖt, c¸c<br />  Tr¹ng ng÷ lµm ®Ò: After a lengthy<br /> quan s¸t ban ®Çu cña chóng t«i lµ:<br /> selection process fraught with<br /> communist characteristics, a hand- a) C¸c tr¹ng ng÷ cã mét vai trß ®Æc<br /> picked elite of pro-China executives and biÖt trong cÊu tróc ®Ò thuyÕt cña c©u chñ<br /> professionals on Wednesday named ®Ò. §a sè c¸c tr¹ng ng÷ nhÊt lµ c¸c tr¹ng<br /> Tung Cheehwa, a conservative shipping ng÷ chØ thêi gian vµ ®Þa ®iÓm, vµ c¸c<br /> tycoon who advocates stability over tr¹ng ng÷ chØ xuÊt xø cña tin (nh­: theo<br /> expanded democracy, to be the chief<br /> phãng viªn TTXVN) ®­îc sö dông lµm<br /> administrator for this colony after<br /> ph­¬ng tiÖn “®Ò ho¸”. Sau ®©y lµ sè liÖu<br /> Beijing formally assumes control next<br /> thèng kª:<br /> year. (IHT 12/12/96).<br /> Lo¹i tin Tin trong n­íc Tin quèc tÕ<br /> YÕu tè lµm ®Ò Tin chung Tin häp Tin chung Tin häp<br /> Tr¹ng ng÷ 66 81 91,3 91<br /> Chñ ng÷ 33 16 8,6 9<br /> YÕu tè kh¸c 3 1,8 - -<br /> §ª-li, (ngµy 1-6, t¹i dinh tæng thèng)<br /> Trªn c¬ së c¸c diễn ngôn tin thu ®­îc,<br /> hay: Theo Pren-xa La-ti-na, tèi 30-5. C¶<br /> cã thÓ rót ra mét sè mÉu chung nh­ sau:<br /> ba tr¹ng ng÷ trªn ®Òu cã cïng mét chøc<br />  PhÇn ®Ò lµ tr¹ng ng÷ chØ xuÊt xø n¨ng lµm phÇn ®Ò cña c©u. RÊt khã cã<br /> cña tin: Theo phãng viªn TTXVN t¹i Niu thÓ t¸ch chóng riªng ra ®­îc.<br /> <br /> <br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXII, Sè 3, 2006<br /> 36 NguyÔn Hßa<br /> <br /> <br /> <br />  PhÇn ®Ò bao gåm tr¹ng ng÷ chØ thêi 5. Tóm lại, c¸c kÕt qu¶ ph©n tÝch trªn<br /> gian vµ ®Þa ®iÓm, hÇu nh­ trËt tù bao giê ®· cho thÊy mét sè nÐt kh¸c biÖt còng<br /> còng lµ tr¹ng ng÷ chØ thêi gian ®i tr­íc nh­ lµ t­¬ng ®ång gi÷a c©u chñ ®Ò trong<br /> råi ®Õn tr¹ng ng÷ chØ ®Þa ®iÓm, vÝ dô: Tõ diễn ngôn tin chÝnh trÞ - x· héi trong b¸o<br /> ngµy 5 ®Õn 8-3-1996, t¹i B¾c Kinh, chÝ tiÕng Anh vµ tiÕng ViÖt vÒ c¸ch cÊu<br /> diÔn ra phiªn häp lÇn thø s¸u cña nhãm t¹o ng÷ ph¸p, cÊu tróc néi dung. ViÖc<br /> c«ng t¸c liªn hîp ph©n ®Þnh vÞnh B¾c Bé kh¶o s¸t cho thÊy néi dung nµy trong<br /> ViÖt Nam - Trung Quèc. (ND 15/3/96). b¸o tiÕng Anh cã nh÷ng ®Æc thï râ rÖt.<br /> Song chóng t«i còng nhËn thÊy r»ng khi C¸c ®Æc thï ®ã ®· lµm cho ng­êi ®äc ý<br /> chØ cã mét tr¹ng ng÷, th× tr¹ng ng÷ ®ã thøc ®­îc viÖc t×m hiÓu ®­îc néi dung<br /> thường lµ tr¹ng ng÷ chØ thêi gian, vÝ dô: chÝnh cña diễn ngôn tin th«ng qua viÖc<br /> Ngµy 2-7, thõa uû quyÒn cña Thñ T­íng t×m vÞ trÝ cña c©u chñ ®Ò. Víi nh÷ng<br /> ChÝnh Phñ, Thø tr­ëng Bé KÕ Ho¹ch vµ ng­êi ®äc tin trong b¸o tiÕng Anh, hä dÔ<br /> §Çu T­ ..., hay nh­: Ngµy 2-7, Tæng n¾m ®­îc néi dung chÝnh cña tin lµ ai/c¸i<br /> thèng Ai CËp Mu-Ba-R¾c (ë th¨m Ph¸p g× vµ lµm g×/x¶y ra. H¬n n÷a, ng­êi viÕt<br /> mét ngµy) ®· héi ®µm víi tæng thèng b¸o rÊt cã ý thøc ®­îc néi dung ph¶i ®­a<br /> Ph¸p Si-r¾c t¹i Paris vÒ vÊn ®Ò hoµ b×nh vµo trong c©u chñ ®Ò lµ c¸i g×. Trong b¸o<br /> ë trung §«ng. (ND 4/7/96). chÝ tiÕng ViÖt, t×nh h×nh cã phÇn kh¸c.<br /> Trong ng«n ng÷ b¸o chÝ cña ta ®Æc biÖt lµ<br />  §èi víi lo¹i tin vÒ c¸c chuyÕn viÕng<br /> ë c¸c diễn ngôn tin, c©u chñ ®Ò th­êng<br /> th¨m, th× phÇn ®Ò bao giê còng lµ tr¹ng<br /> ®­îc dÉn gi¶i theo mét h×nh tuyÕn cña<br /> ng÷ kiÓu nh­ sau: NhËn lêi mêi cña ...<br /> th«ng tin nÒn bao gåm c¶ th«ng tin vÒ<br /> (hai ®¶ng cÇm quyÒn MPLA ¡ng-G«-la<br /> thêi gian vµ ®Þa ®iÓm. ViÖc kh«ng ®Æt<br /> vµ ®¶ng FRELIMO M«-d¨m-bÝch; §oµn<br /> c©u chñ ®Ò ë vÞ trÝ thø nhÊt trong v¨n<br /> c¸n bé §¶ng CS ViÖt Nam do ®ång chÝ b¶n còng nh­ lµ viÖc sö dông tr¹ng ng÷<br /> §ç V¨n Tµi, Phã Tr­ëng Ban §èi Ngo¹i lµm phÇn ®Ò (theme) cã thÓ liªn quan tíi<br /> lµm Tr­ëng ®oµn ®· tíi th¨m vµ lµm viÖc chiÕn l­îc giao tiÕp v¨n ho¸ cña ng­êi<br /> t¹i hai n­íc tõ ngµy 22-1 ®Õ 1-2-1996) ViÖt. Ng­êi ®äc ®· ®­îc “chuÈn bÞ” tr­íc<br /> (ND 10/2/96). khi tiÕp cËn víi th«ng tin cña diÔn ng«n.<br /> Chñ ng÷ lµm phÇn ®Ò chiÕm mét tû lÖ Ng«n ng÷ b¸o chÝ cña tiÕng ViÖt ®ang<br /> kh¸ nhá. Sau ®©y lµ mét vÝ dô: trªn con ®­êng ph¸t triÓn. Trong nh÷ng<br /> n¨m gÇn ®©y, viÖc ®­a tin trªn c¸c tê b¸o<br />  ChÝnh Phñ M«ng Cæ ®ang so¹n lín ®· tõng b­íc ®­îc c¶i tiÕn. C¸ch thùc<br /> th¶o mét ch­¬ng tr×nh hµnh ®éng mµ c¬ hiÖn c¸c c©u chñ ®Ò ®ang ®­îc c¶i thiÖn<br /> së cña nã lµ nh÷ng nhiÖm vô cña Liªn vµ chuÈn ho¸, khiÕn ®éc gi¶ ngµy cµng<br /> minh d©n chñ tr­íc bÇu cö. (ND t¨ng thªm sù quan t©m tíi sù kiÖn vµ<br /> 16/8/96). c¸c néi dung t­êng thuËt.<br /> <br /> Tµi liÖu tham kh¶o<br /> <br /> 1. §inh V¨n §øc, Ng÷ ph¸p tiÕng ViÖt: Tõ lo¹i, Hµ Néi, NXB §H THCN,<br /> 2. Brown, G. and Yule, G., Discourse Analysis, Cambridge: CUP, 1983.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXII, Sè 3, 2006<br /> Mét vµi nhËn xÐt vÒ c©u chñ ®Ò trong diÔn ng«n chÝnh trÞ - x· héi… 37<br /> <br /> <br /> <br /> 3. Bush, C. R., News Writing and Reporting Public Affairs, Philadelphia: Chilton Book<br /> Company, 1965.<br /> 4. Clyne, M., Cultural Values in Discourse CUP, 1994.<br /> 5. Delin, J., The language of everyday life, London: Sage publication Ltd, 2000.<br /> 6. DiÖp Quang Ban, Ng÷ Ph¸p TiÕng ViÖt, TËp Hai, Hµ Néi, NXB Gi¸o dôc, 1996.<br /> 7. Evans, H., News Headlines, London: William Heinemann Ltd, 1972.<br /> 8. Hatch, E. M., Discourse Analysis and Second Language Acquisition in E. M. Hatch,<br /> Discourse and Language Education, CUP, 1978, 1992.<br /> 9. Hockett, Ch. F., A Course in Modern Linguistics, Toronto, 1958.<br /> 10. Mann, W.C., and Thompson, S. A., Rhetorical Structure Theory: a theory of text<br /> organisation, Information Sciences Institute, USC, 1987.<br /> 11. NguyÔn Hßa, Ph©n tÝch diÔn ng«n: Mét sè VÊn ®Ò lý luËn vµ ph­¬ng ph¸p, NXb §¹i häc<br /> Quèc gia Hµ Néi, 2003.<br /> 12. Nguyen Hoa, An introduction to discourse analysis, Hanoi, VNU Press, 2000.<br /> 13. O.J Moskalskaja., b¶n dÞch tiÕng ViÖt (1996), Ng÷ Ph¸p V¨n B¶n Hµ Néi, NXB Gi¸o dôc, 1996.<br /> 14. Schiffrin, D., Approaches to discourse, Oxford: Blackwell, 1994.<br /> 15. TrÇn Ngäc Thªm, HÖ Thèng Liªn KÕt V¨n B¶n TiÕng ViÖt, Hµ Néi, NXB Khoa häc X· héi, 1985.<br /> 16. Windschuttle, Keith 7 Elizabeth, Writing, Researching, Communicating: Communication<br /> for The Information Age, Sydney: Mcgraw-Hill Book Company, 1988.<br /> 17. Wood, L. A & Kroger, R. O., Doing discourse analysis. London: Sage Publications, Inc, 2000.<br /> <br /> <br /> VNU. JOURNAL OF SCIENCE, Foreign Languages, T.xXII, n03, 2006<br /> <br /> <br /> Topic Sentences in English and Vietnamese Socio-political<br /> News Discourse from a Discourse Analysis Perspective<br /> <br /> Assoc.Prof.Dr. Nguyen Hoa<br /> College of Foreign Languages - VNU<br /> <br /> <br /> This paper investigates the use of the topic sentence in the popular genre of socio-<br /> political news discourse across English and Vietnamese from a functional and formal<br /> perspective. In writing this paper, I hope to bring attention to the differences in the<br /> way news discourses are produced and consumed in these two languages. The results of<br /> this study clearly point to a number of major differences in terms of order and<br /> conceptual content of topics sentences as they occur in English and Vietnamese<br /> newspapers. Therefore, writers can improve their writing practices in accordance with<br /> international standards as much as readers do their discourse interpretation<br /> effectively.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc §HQGHN, Ngo¹i ng÷, T.XXII, Sè 3, 2006<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2