H I ĐNG TH M PHÁN
TÒA ÁN NHÂN DÂN T I CAO
--------------
C NG HÒA XÃ H I CH NGHĨA VI T NAM
Đc l p - T do - H nh phúc
--------------------------------------
S : 05/2019/NQ-HĐTP Hà N i, ngày 15 tháng 8 năm 2019
NGH QUY T
H ng d n áp d ng ướ Đi u 214 v t i gian l n b o hi m xã h i, b o hi m th t
nghi p, Đi u 215 v t i gian l n b o hi m y t và ế Đi u 216 v t i tr n đóng b o
hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th t nghi p cho ng i lao đng c a ế ườ B lu t
Hình s
H I ĐNG TH M PHÁN TÒA ÁN NHÂN DÂN T I CAO
Căn c Lu t t ch c Tòa án nhân dân ngày 24 tháng 11 năm 2014;
Đ áp d ng đúng và th ng nh t quy đnh t i các đi u 214, 215 và 216 c a B lu t
Hình s s 100/20 15/QH13 đc sượ a đi, b sung m t s đi u theo Lu t s
12/2017/QH14; B lu t T t ng hình s s 101/2015/QH13;
Sau khi có ý ki n c a Vi n tr ng Vi n ki m sát nhân dân t i cao và B tr ng Bế ưở ưở
T pháp,ư
QUY T NGH :
Đi u 1. Ph m vi đi u ch nh
Ngh quy t này h ng d n áp d ng m t s quy đnh t i ế ướ Đi u 214 v t i gian l n
b o hi m xã h i, b o hi m th t nghi p, Đi u 215 v t i gian l n b o hi m y t và Đi u ế
216 v t i tr n đóng b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th t nghi p cho ng i lao ế ườ
đng c a B lu t Hình s .
Đi u 2. V m t s thu t ng đc s d ng trong h ng d n áp d ng các ượ ướ
đi u 214, 215 và 216 c a B lu t Hình s
1. L p h s gi ơ quy đnh t i đi m a kho n 1 Đi u 214 c a B lu t Hình s là
hành vi l p h s b o hi m xã h i, b o hi m th t nghi p trong đó có gi y t , tài li u gi ơ
(ví d : gi y t , tài li u không có th t, không do c quan có th m quy n c p ho c c p ơ
không đúng quy đnh, không đúng th m quy n, không đúng th i h n...) đ thanh toán các
ch đ: m đau; thai s n; tai n n lao đng, b nh ngh nghi p; h u trí; t tu t; tr c p th tế ư
nghi p; h tr t v n, gi i thi u vi c làm; h tr h c ngh ; h tr đào t o b i d ng ư ưỡ
nâng cao trình đ k năng đ duy trì vi c làm cho ng i lao đng và ch đ khác theo quy ườ ế
đnh c a pháp lu t.
2. L p h s b nh án kh ng ơ quy đnh t i đi m a kho n 1 Đi u 215 c a B lu t
Hình s là tr ng h p không có s vi c khám b nh, ch a b nh ho c có s vi c khám ườ
b nh, ch a b nh c a ng i tham gia b o hi m y t nh ng h không ph i đi u tr mà v n ườ ế ư
l p h s b nh án cho h . ơ
3. Kê đn thu c kh ngơ quy đnh t i đi m a kho n 1 Đi u 215 c a B lu t Hình s
là tr ng h p không có s vi c khám b nh, ch a b nh ho c có s vi c khám b nh, ch aườ
b nh c a ng i tham gia b o hi ườ m y t nh ng không có vi c s d ng thu c mà v n kêế ư
đn thu c cho ng i có th b o hi m y t .ơ ườ ế
4. Kê tăng s l ng ho c thêm lo i thu c, v t t ượ ưy t , d ch v k thu t, chế i phí
gi ng b nhườ quy đnh t i đi m a kho n 1 Đi u 215 c a B lu t Hình s là tr ng h p có ườ
s vi c khám b nh, ch a b nh c a ng i tham gia b o hi m y t nh ng kê s l ng ườ ế ư ượ
thu c, v t t y t , d ch v k thu t nhi u h n s l ng thu c, v t t y t , d ch v k ư ế ơ ượ ư ế
thu t mà th c t ng i b nh s d ng ho c kê thêm các lo i thu c, v t t y t , d ch v k ế ườ ư ế
thu t mà th c t ng i b nh không s d ng; kê tăng s l ng ngày đi u tr n i trú t i c ế ườ ượ ơ
s khám b nh, ch a b nh ho c kê không đúng tên thu c, v t t y t , lo i gi ng và các ư ế ườ
d ch v k thu t khác mà th c t ng i b nh đã s d ng đ làm tăng ti n chi phí khám ế ườ
b nh, ch a b nh thanh toán v i qu b o hi m y t . ế
5. Chi phí khác quy đnh t i đi m a kho n 1 Đi u 215 c a B lu t Hình s là các
chi phí phát sinh trong quá trình khám b nh, ch a b nh t i c s khám b nh, ch ơ a b nh
không bao g m chi phí ti n thu c, v t t y t , d ch v k thu t và chi phí gi ng b nh (ví ư ế ườ
d : ti n công khám, chi phí v n chuy n ng i b nh...). ườ
6. Gi m o h s , th b o hi m y tơ ế quy đnh t i đi m b kho n 1 Đi u 215 c a B
lu t Hình s là hành vi l p, s d ng h s , th b o hi m y t không do c quan có th m ơ ế ơ
quy n c p ho c gi m o h s , th b o hi m y t c a ng i khác ơ ế ườ đ h ng ch đ b oưở ế
hi m y t trái quy đnh. ế
7. Th b o hi m y t đc c p kh ng ế ượ quy đnh t i đi m b kho n 1 Đi u 215 c a
B lu t Hình s là th b o hi m y t do c quan nhà n c có th m quy n c p cho ng i ế ơ ướ ườ
không đóng ho c không thu c di n đc các t ch c, ngu n qu khác đóng b o hi m y t ượ ế
theo quy đnh.
8. Th b o hi m y t gi ế quy đnh t i đi m b kho n 1 Đi u 215 c a B lu t Hình
s là th b o hi m y t không do c quan nhà n c có th m quy n c p. ế ơ ướ
9. Th đã b thu h i, th b s a ch a quy đnh t i đi m b kho n 1 Đi u 215 c a B
lu t Hình s là th b o hi m y t đc c quan nhà n c có th m quy n c p cho ng i ế ượ ơ ướ ườ
tham gia b o hi m y t nh ng đ ế ư ã b thu h i theo quy đnh c a pháp lu t v à b o hi m y t ế
ho c th đã b s a ch a, làm sai l ch thông tin c a ng i có th . ườ
10. Tr n đóng b o hi m quy đnh t i Đi u 216 c a B lu t Hình s là hành vi c a
ng i s d ng lao đng có nghĩa v đóng b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th tườ ế
nghi p cho ng i lao đng mà gian d i ho c b ng th đo n khác đ không đóng ho c ườ
không đóng đy đ b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th t nghi p cho ng i lao ế ườ
đng thu c đi t ng ph i tham gia b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th t ượ ế
nghi p.
11. Gian d i đ không đ óng, không đóng đy đ ti n b o hi m xã h i, b o hi m y
t , b o hi m th t nghi pế quy đnh t i kho n 1 Đi u 216 c a B lu t Hình s là tr ng ườ
hp c ý không kê khai ho c kê khai không đúng th c t vi c đóng b o hi m xã h i, b o ế
hi m y t , b o hi m th t nghi p v ế i c quan có thơ m quy n.
12. Không đóng ti n b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th ế t nghi p quy
đnh t i kho n 1 Đi u 216 c a B lu t Hình s là tr ng h p ng i s d ng lao đng ườ ườ
không g i h s đăng ký đóng b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th t nghi p đi ơ ế
v i ng i lao đng ho c có g i h s và đã xác đnh rõ, đy đ s ng i ph i đóng ho c ườ ơ ườ
các kho n ph i đóng, l p ch ng t , h s quy t toán l ng cho ng i lao đng, thu nh p ơ ế ươ ườ
doanh nghi p, nh ng không đóng ti n b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th t ư ế
nghi p cho c quan b o hi m xã h i theo quy đnh. ơ
13. Không đóng đy đ quy đnh t i kho n 1 Đi u 216 c a B lu t Hình s là vi c
ng i s d ng lao đng đã xác đnh rõ, đy đ các kho n đóng b o hi m, l p ch ng t ,ườ
h s quy t toán l ng cho ng i lao đng, thu nh p doanh nghi p nh ng ch đóng m t ơ ế ươ ườ ư
ph n ti n b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th t nghi p cho c quan b o hi m ế ơ
xã h i theo quy đnh.
14. 06 tháng tr lên quy đnh t i kho n 1 Đi u 216 c a B lu t Hình s đc xác ượ
đnh là 06 tháng liên t c ho c 06 tháng c ng d n tr lên.
Ví d : Trong th i gian t tháng 5 năm 2018 đn tháng 3 năm 2019, Doanh nghi p A ế
không đóng b o hi m xã h i 04 tháng trong năm 2018 (g m các tháng 5, 7, 9 và 11) và 02
tháng trong năm 2019 (tháng 01 và tháng 02) là không đóng b o hi m xã h i 06 tháng c ng
d n tr lên.
15. Thi t h i do hành vi ph m t i gian l n b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o ế
hi m th t nghi p quy đnh t i Đi u 214 và Đi u 215 c a B lu t Hình s gây ra không bao
g m s ti n b o hi m xã h i, b o hi m th t nghi p, b o hi m y t b chi m đo t. ế ế
Đi u 3. V m t s tình ti t đnh khung hình ph t ế
1. Có tính ch t chuyên nghi p quy đnh t i đi m b kho n 2 các đi u 214 và 215 c a
B lu t Hình s là tr ng h p ng i ph m t i th c hi n hành vi gian l n b o hi m xã ườ ườ
h i, b o hi m th t nghi p, b o hi m y t t 05 l n tr lên (không phân bi t đã b truy c u ế
trách nhi m hình s hay ch a b truy c u trách nhi m hình s , n u ch a h t th i hi u truy ư ế ư ế
c u trách nhi m hình s ho c ch a đc xóa án tích) và ng i ph m t i l y kho n l i b t ư ượ ườ
chính thu đc t vi c ph m t i làm ngu n thu nh p.ượ
2. Dùng th đo n tinh vi, x o quy t quy đnh t i đi m đ kho n 2 các đi u 214 và
215 c a B lu t Hình s là tr ng h p ng i ph m t i s d ng công ngh cao, móc n i ườ ườ
v i ng i có ch c v , quy n h n trong c quan nhà n c ho c th đo n gian d i, mánh ườ ơ ướ
khóe khác đ tiêu h y ch ng c , che gi u hành vi ph m t i, gây khó khăn cho vi c phát
hi n, đi u tra, x lý t i ph m.
3. Ph m t i 02 l n tr lên quy đnh t i đi m a kho n 2 Đi u 216 c a B lu t Hình
s ; là tr ng h p đã th c hi n hành vi ph m t i tr n đóng b o hi m xã h i, b o hi m y ườ
t , b o hi m th t nghi p cho ng i lao đng t 02 l n tr lên nh ng đu ch a b truy c uế ườ ư ư
trách nhi m hình s và ch a h t th i hi u truy c u trách nhi m hình s . ư ế
4. Không đóng s ti n b o hi m đã thu ho c đã kh u tr c a ng i lao đng ườ quy
đnh t i đi m d kho n 2 và đi m c kho n 3 Đi u 216 c a B lu t Hình s là tr ng h p ườ
ng i s d ng lao đng đã thu ho c đã kh u tr ti n đóng b o hi m t ti n l ng thángườ ươ
đóng b o hi m c a ng i lao đng nh ng không đóng cho c quan b o hi m. ườ ư ơ
Đi u 4. Truy c u trách nhi m hình s trong m t s tr ng h p c th ườ
1. Tr ng hườ p m t ng i th c hi n nhi u l n cùng m t lo i hành vi quy đnh t i ườ
các đi u 214 và 215 c a B lu t Hình s chi m đo t ti n b o hi m xã h i, b o hi m y t , ế ế
b o hi m th t nghi p và trong các hành vi đó ch a có l n nào b x ph t vi ph m hành ư
chính và ch a h t th i hi u x ph t vi ph m hành chính ho c ch a h t th i hi u truy c uư ế ư ế
trách nhi m hình s , n u t ng s ti n b o hi m c a c ế ác l n b chi m đo t b ng ho c trên ế
m c t i thi u đ truy c u trách nhi m hình s theo quy đnh c a B lu t H ình s , thì
ng i th c hi n nhi u l n cùng lo i hành vi ph i b truy c u trách nhi m hình s v t iườ
ph m t ng ng theo t ươ ng s ti n c a các l n b chi m đo t, n u các hành vi đc th c ế ế ượ
hi n liên t c, k ti p nhau v m t th i gian. ế ế
2. Tr ng h p m t ng i th c hi n nhi u lườ ườ n cùng m t lo i hành vi quy đnh t i
các đi u 214 và 215 c a B lu t Hình s gây thi t h i cho qu b o hi m xã h i, b o hi m
y t , b o hi m th t nghi p và trong các hành vi đó ch a có l n nào b x ph t vi ph mế ư
hành chính và ch a h t th i hi u x ph t vi ph m hành chính ho c ch a h t th i hi u truyư ế ư ế
c u trách nhi m hình s , n u t ng s ti n c a các l n b thi t h i b ng ho c trên m c t i ế
thi u đ truy c u trách nhi m hình s theo quy đnh c a B lu t Hình s , thì ng i th c ườ
hi n nhi u l n cùng lo i hành vi ph i b truy c u trách nhi m hình s v t i ph m t ng ươ
ng theo tng s ti n c a các l n gây thi t h i, n u các hành vi đc th c hi n liên t c, ế ượ
k ti p nhau v m t th i gian.ế ế
3. Tr ng ườ hp người th c hi n hành vi ph m t i v a chi m đo t ti n b o hi ế m xã
hi, b o hi m y tế, b o hi m th t nghi p v a gây thi t h i mà s ti n b chi m đo t, s ế
ti n b thi t h i đu trên m c t i thi u đ truy c u trách nhi m hình s theo quy đnh t i
các đi u 214 và 215 c a B lu t Hình s thì x lý nh sau: ư
a) N u s ti n b o hi m b chi m đo t, s ti n b thi t h i đu thu c khung hìnhế ế
ph t c b n thì ng i ph m t i b truy c u trách nhi m hình s theo khung hình ph t c ơ ườ ơ
b n.
Ví d : Nguy n Văn A th c hi n hành vi l p h s gi b o hi m xã h i chi m đo t ơ ế
20.000.000 đng và gây thi t h i 150.000.000 đng thì Nguy n Văn A b truy c u trách
nhi m hình s v t i gian l n b o hi m xã h i, b o hi m th t nghi p quy đnh t i kho n
1 Đi u 214 c a B lu t Hình s .
b) N u s ti n b o hi m b chi m đo t, s ti n b thi t h i thu c các khung hìnhế ế
ph t khác nhau thì ng i ph m t i b truy c u trách nhi m hình s theo khung hình ph t ườ
cao h n.ơ
Ví d : Nguy n Văn A th c hi n hành vi l p h s gi b o hi m xã h i chi m đo t ơ ế
20.000.000 đng và gây thi t h i 250.000.000 đng thì Nguy n Văn A b truy c u trách
nhi m hình s v t i gian l n b o hi m xã h i, b o hi m th t nghi p quy đnh t i đi m d
kho n 2 Đi u 214 c a B lu t Hình s .
c) N u s ti n b o hi m b chi m đo t, s ti n b thi t h i cùng m t khung hìnhế ế
ph t tăng n ng thì ng i ph m t i b truy c u trách nhi m hình s theo c hai tình ti t ườ ế
đnh khung tăng n ng trách nhi m hình s .
Ví d : Nguy n Văn B th c hi n hành vi l p h s gi b o hi m xã h i chi m đo t ơ ế
150.000.000 đng và gây thi t h i 250.000.000 đng thì Nguy n Văn B b truy c u trách
nhi m hình s v t i gian l n b o hi m xã h i, b o hi m th t nghi p v i tình ti t đnh ế
khung tăng n ng quy đnh t i đi m c, d kho n 2 Đi u 214 c a B lu t Hình s .
4. Ng i th c hi n hành vi làm gi h s b o hi m xã h i, b o hi m th t nghi p,ườ ơ
b o hi m y t , th b o hi m y t đ chi m đo t ti n b o hi m xã h i, b o hi m th t ế ế ế
nghi p, b o hi m y t ho c gây thi t h i, ngoài vi c b truy c u trách nhi m hình s v ế
t i ph m t ng ng quy đnh t i các đi u 214 ho c 215 c a B lu t Hình s , ng i ph m ươ ườ
t i còn b truy c u trách nhi m hình s v t i làm gi con d u, tài li u c a c quan, t ơ
ch c; t i s d ng con d u ho c tài li u gi c a c quan, t ch c quy đnh t i Đi u 341 ơ
c a B lu t Hình s n u có đ y u t c u thành t i ph m. ế ế
Đi u 5. X lý hành vi tr n đóng b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m ế
th t nghi p cho ng i lao đng th c hi n tr c 0 gi 00 phút ngày 01 tháng 01 năm ườ ướ
2018
1. Đi v i hành vi tr n đóng b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th t ế
nghi p th c hi n tr c 0 gi 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018 thì không x lý v hình ướ
s theo quy đnh t i Đi u 216 c a B lu t Hình s mà tùy t ng tr ng h p x lý nh sau: ườ ư
a) Tr ng h p ch a x ph t vi ph m hành chính và ch a h t th i hi u x ph t viườ ư ư ế
ph m hành chính thì c quan có th m quy n xem xét x ph t vi ph m hành chính. ơ
b) Tr ng h p đã x ph t vi ph m hành chính mà cá nhân, t ch c b x ph t cườ
tình tr n tránh, trì hoãn vi c thi hành thì th i hi u thi hành quy t đnh x ph t vi ph m ế
hành chính đc xác đnh theo quy đnh t i kho n 2 Đi u 74 c a Lu t X lý vi ph m hànhượ
chính. Vi c thi hành, c ng ch thi hành quy t đnh x ph t vi ph m hành chính này th c ưỡ ế ế
hi n theo pháp lu t v thi hành, c ng ch thi hành quy t đnh x ph t vi ph m hành ưỡ ế ế
chính.
c) Tr ng h p gây thi t h i cho ng i lao đng, c quan b o hi m xã h i ho c tườ ườ ơ
ch c, cá nhân khác thì ng i b thi t h i có th kh i ki n yêu c u b i th ng thi t h i ườ ườ
ngoài h p đng đi v i ng i vi ph m theo quy đnh c a pháp lu t t t ng dân s . ườ
2. Không coi vi c đã b x ph t vi ph m hành chính v hành vi tr n đóng b o hi m
xã h i, b o hi m y t , b o hi m th t nghi p cho ng i lao đng tr c 0 gi 00 phút ngày ế ườ ướ
01 tháng 01 năm 2018 là căn c đ truy c u trách nhi m hình s theo quy đnh t i Đi u 216
c a B lu t Hình s .
Đi u 6. Xác đnh t cách t t ng c a c quan b o hi m xã h i ư ơ
Trong các v án hình s mà b can, b cáo b truy c u trách nhi m hình s v t i
gian l n b o hi m xã h i, b o hi m th t nghi p theo Đi u 214 c a B lu t Hình s ; t i
gian l n b o hi m y t theo Đi u 215 c a B lu t Hình s ; t i tr n đóng b o hi m xã h i, ế
b o hi m y t , b o hi m th t nghi p cho ng i lao đng theo Đi u 216 c a B lu t Hình ế ườ
s , c quan b o hi m xã h i tham gia t t ng v i t cách là b h i. ơ ư
Đi u 7. T ch c th c hi n
1. Khi phát hi n hành vi có d u hi u t i ph m quy đnh t i các đi u 214, 215 và 216
c a B lu t Hình s , trong ph m vi nhi m v , quy n h n c a mình, c quan b o hi m xã ơ
h i g i văn b n ki n ngh kh i t kèm theo ch ng c , tài li u có liên quan đn c quan có ế ế ơ
th m quy n ti n hành t t ng đ xem xét, kh i t theo quy đnh c a B lu t T t ng hình ế
s .
Đi v i t ch c công đoàn, t ch c đi di n cho ng i lao đng và c quan, t ườ ơ
ch c, cá nhân khác phát hi n hành vi có d u hi u t i ph m quy đnh t i các đi u 214, 215
và 216 c a B lu t Hình s thì thông báo ngay đn c quan có th m quy n ti n hành t ế ơ ế
t ng đ xem xét, kh i t theo quy đnh c a B lu t T t ng hình s .
2. Khi nh n đc tin báo v t i ph m ho c văn b n ki n ngh kh i t và ch ng c , ượ ế
tài li u có liên quan, c quan có th m quy n ti n hành t t ng ph i xem xét, th lý, gi i ơ ế
quy t theo quy đnh c a pháp lu t.ế
3. Vi c g i văn b n ki n ngh kh i t và chuy n ch ng c , tài li u có liên quan ế
đn c quan ti n hành t t ng có th m quy n th c hi n theo quy đnh c a B lu t Tế ơ ế
t ng hình s và Thông t liên t ch s 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT- ư