1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP&PTNT
TRƢỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP
***********
LÊ VĂN GỌI
NGHIÊN CỨU SINH KẾ CỦA NGƢỜI DÂN ĐỊA PHƢƠNG CÓ
PHỤ THUỘC VÀO RỪNG TẠI XÃ MÃ ĐÀ THUỘC KHU
BẢO TỒN THIÊN NHIÊN VÀ DI TÍCH VĨNH CỬU,
TỈNH ĐỒNG NAI
Ngành: Lâm học
Mã số : 60.62.60
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP
Đồng Nai, tháng 4/ 2009
2
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
TRƢỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP
LÊ VĂN GỌI
NGHIÊN CỨU SINH KẾ CỦA NGƢỜI DÂN ĐỊA PHƢƠNG
CÓ PHỤ THUỘC VÀO RỪNG TẠI XÃ MÃ ĐÀ THUỘC KHU
BẢO TỒN THIÊN NHIÊN VÀ DI TÍCH VĨNH CỬU,
TỈNH ĐỒNG NAI
Chuyên ngành Lâm học
Mã số 60.62.60
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP
Người hướng dẫn khoa học: TS. ĐINH ĐỨC THUẬN
ĐỒNG NAI, 4.2009
i
CẢM TẠ
Với những kết quả thu được sau hơn 2 năm học tập sau đại học tại Trường
Đại học Lâm nghiệp và Trường Đại học Nông lâm TP. Hồ Chí Minh, trước hết
tôi xin cảm ơn:
- Các Thầy Cô Trường Đại học Lâm nghiệp và Thầy Cô của Khoa Lâm
nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh, những người đã truyền đạt
kiến thức mới trong thời gian học sau đại học.
- Sự hướng dẫn và chỉ bảo chân tình về mọi mặt trong thời gian làm đề tài
của Thầy Đinh Đức Thuận, đến hôm nay đã hoàn thành luận văn tốt nghiệp thạc
sỹ khoa học ngành Lâm nghiệp này.
- Xin chân thành cảm ơn các cấp chính quyền, bà con trong xã Mã Đà,
huyện Vĩnh Cửu, cán bộ Khu BTTN&DT Vĩnh Cửu đã tận tình giúp đỡ tôi trong
quá trình thực tập tốt nghiệp tại địa phương.
- Xin gởi lời cám ơn đến những người bạn và những người đồng nghiệp đã
động viên tôi trong suốt quá trình công tác tại cơ quan cũng như thời gian theo
học cao học vừa qua.
Cuối cùng, xin gởi tới vợ, các con và người thân trong gia đình, nguồn
động viên tinh thần to lớn vì sự nghiệp của cá nhân hôm nay và những mong ước
tốt đẹp hơn cho thế hệ sau.
LÊ VĂN GỌI
ii
MỤC LỤC
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT .................................................................... v
DANH SÁCH CÁC BẢNG .................................................................................. vii
DANH SÁCH CÁC HÌNH .................................................................................... ix
ĐẶT VẤN ĐỀ......................................................................................................... 1
1. Cơ sở nghiên cứu và sự cần thiết của đề tài .................................................... 1
2. Câu hỏi cho nghiên cứu ................................................................................... 5
Chương 1 ................................................................................................................. 6
TỔNG QUAN TÀI LIỆU ....................................................................................... 6
1.1 Khái niệm về sinh kế và khuôn mẫu của sinh kế bền vững .......................... 6
1.2 Tài nguyên rừng và sinh kế của người dân ................................................... 9
1.3 Một số nghiên cứu và dự án liên quan đến sinh kế trên thế giới ................. 11
1.4 Hệ thống chính sách và nghiên cứu sinh kế ở Việt Nam ........................... 12
2.1 Tiêu chí chọn địa điểm nghiên cứu ............................................................. 18
2.2 Giới thiệu sơ lược về điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu .................... 19
2.2.1 Phạm vi ranh giới ................................................................................. 19
2.2.2 Khí hậu thủy văn .................................................................................. 19
2.2.3 Địa hình đất đai .................................................................................... 20
2.2.4 Tài nguyên rừng và đất rừng ................................................................ 20
2.3 Giới thiệu sơ lược về tình hình dân sinh kinh tế của xã Mã Đà ................. 22
2.3.1 Sơ lược về dân số, dân tộc và lao động ............................................... 22
2.3.2 Sơ lược về tình hình kinh tế - xã hội .................................................... 23
3.1 Mục tiêu nghiên cứu .................................................................................... 24
3.2 Đối tượng và giới hạn nghiên cứu .............................................................. 25
3.2.1 Đối tượng nghiên cứu .......................................................................... 25
3.2.2 Giới hạn nghiên cứu ............................................................................. 26
3.3 Nội dung nghiên cứu .................................................................................. 26
3.4 Phương pháp nghiên cứu ............................................................................ 27
iii
3.4.1 Cách tiếp cận ........................................................................................ 27
3.4.2 Phương pháp thu thập thông tin ........................................................... 28
3.4.3 Phương pháp xử lý và phân tích thông tin ........................................... 30
3.4.4 Tóm tắt các phương pháp nghiên cứu cho từng nội dung .................... 31
Chương 4 ............................................................................................................... 33
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .............................................................................. 33
4.1 Hiện trạng đời sống kinh tế xã hội và hệ thống sinh kế của cộng đồng dân
cư xã Mã Đà ...................................................................................................... 33
4.1.1 Hiện trạng về đời sống kinh tế và xã hội ............................................. 33
4.1.1.1 Dòng thời gian và chiều hướng ...................................................... 33
4.1.1.2 Các nhóm dân tộc, nhân khẩu, tình trạng cư trú và nhà ở .............. 37
4.1.2 Các nhóm sinh kế của cộng đồng người dân ....................................... 38
4.1.2.1 Sinh kế từ sản xuất nông nghiệp .................................................... 38
4.1.2.2 Sinh kế từ sản xuất lâm nghiệp ..................................................... 42
4.1.2.3 Sinh kế từ chăn nuôi ....................................................................... 44
4.1.2.4 Sinh kế từ các hoạt động phi nông nghiệp ..................................... 45
4.1.3 Các tài sản tạo ra sinh kế của người dân .............................................. 47
4.1.3.1 Tài sản nhân lực ............................................................................. 47
4.1.3.2 Tài sản hữu hình ............................................................................. 49
4.1.3.3 Tài sản tài chính ............................................................................. 51
4.1.3.4. Tài sản tự nhiên ............................................................................. 55
4.1.3.5 Tài sản xã hội ................................................................................. 58
4.2 Sự phụ thuộc vào tài nguyên rừng cho sinh kế của các nhóm hộ dân tại xã
Mã Đà ................................................................................................................ 59
4.2.1 Sự phụ thuộc của các nhóm hộ dân vào tài nguyên rừng .................... 59
4.2.2 Giá trị và tầm quan trọng của các sản phẩm từ rừng trong việc tạo ra
sinh kế ............................................................................................................ 63
