Nguy n C nh Chânễ ả
Nguy n C nh Chânễ ả (1355 - 1409) là danh t ng ch ng quân Minh đ i ướ ố ờ H u Tr nậ ầ trong l ch s Vi tị ử ệ
Nam. Ông ng i làng Ng c S n, huy n ườ ọ ơ ệ Thanh Ch ngươ , t nh ỉNgh Anệ, Vi t Namệ.
Cu c đ i và s nghi pộ ờ ự ệ
Quan nhà Hồ
Cu i th i ố ờ nhà Tr nầ, Nguy n C nh Chân làm an ph s Hoá Châu (ễ ả ủ ứ Th a Thiên-Huừ ế). Lúc đó chính quy nề
nhà Tr n đã trong tay ầH Quý Lyồ. Năm 1400, H Quý Ly c p ngôi nhà Tr n l p ra ồ ướ ầ ậ nhà Hồ. Không lâu
sau, Quý Ly nh ng ngôi cho con là H Hán Th ng, lên làm ườ ồ ươ thái th ng hoàngượ .
Năm 1402, đ c ng c phía Nam, ể ủ ố H Quý Lyồ cho l p ra 4 châu m i chi m c a ậ ớ ế ủ Chiêm Thành: Thăng, Hoa,
T , Nghĩa và đ t l Thăng Hoa đ th ng nh t c 4 châu, c Nguy n C nh Chân làm An ph s l Thăngư ặ ộ ể ố ấ ả ử ễ ả ủ ứ ộ
Hoa. Theo s sách, hai h nhà Nguy n và Đ ng có thân nhau t tr c nên t đó Nguy n C nh Chân vàử ọ ễ ặ ừ ướ ừ ễ ả
Đ ng T tặ ấ càng thân thi t và có uy tín l n trong vùng.ế ớ
Năm 1406, Tr n Thiêm Bìnhầ m o x ng là con cháu ạ ư nhà Tr nầ, sang t cáo v i ố ớ nhà Minh vi c nhà H đo tệ ồ ạ
ngôi nhà Tr n. Minh Thành T (Chu L ) sai quân đ a Tr n Thiêm Bình v n c. H Hán Th ng saiầ ổ ệ ư ầ ề ướ ồ ươ
Nguy n C nh Chân dâng t bi u "t t i" v i nhà Minh và xin đón Thiêm Bình v tôn lên làm chúa. Vuaễ ả ờ ể ạ ộ ớ ề
nhà Minh sai hành nhân là Ni p Thông đem t s c sang d Hán Th ng r ng: ế ờ ắ ụ ươ ằ "N u qu đón Thiêm Bìnhế ả
v tôn làm chúa, thì s ban cho khanh t c th ng công và phong cho m t qu n l n"ề ẽ ướ ượ ộ ậ ớ . H Hán Th ng l iồ ươ ạ
sai ông theo Ni p Thông sang báo cáo v vi c đón Thiêm Bình.ế ề ệ
Tuy nhiên, tháng 4 năm 1406, khi quân Minh đ a Thiêm Bình tr v , H Hán Th ng sai quân đón đánh,ư ở ề ồ ươ
b t đ c Thiêm Bình mang v chém ch t.ắ ượ ề ế
Cu i năm 1406, nhà Minh kh i đ i quân sang xâm l c. Cha con H Quý Ly nhanh chóng th t b i và bố ở ạ ượ ồ ấ ạ ị
b t mang v ắ ề Trung Qu cố.
Tham m u cho Gi n Đ nh Đư ả ị ế
Tháng 11 năm 1407, tôn th t nhà Tr n là ấ ầ Tr n Ng iầ ỗ x ng đ Mô Đô (ư ế ở Ninh Bình), t c là ứGi n Đ nh Đả ị ế,
l p ra ậnhà H u Tr nậ ầ , kh i binh ch ng quân Minh. Quân H u Tr n m i h p, b quân Minh đánh b i ph iở ố ậ ầ ớ ọ ị ạ ả
ch y vào ạNgh Anệ.
Nguy n C nh Chân cùng ễ ả Đ ng T tặ ấ và m t s t ng thu c l c l ng c a Tr n Nguy t H , ng i v a bộ ố ướ ộ ự ượ ủ ầ ệ ồ ườ ừ ị
quân Minh đánh b i ạ ở Đông Tri uề cũng mang quân đ n h p. Th quân H u Tr n m nh lên. Tr n Gi nế ọ ế ậ ầ ạ ầ ả
Đ nh đ phong Đ ng T t làm qu c công, Nguy n C nh Chân làm Đ ng Tri khu m t tham m u quân s .ị ế ặ ấ ố ễ ả ồ ậ ư ự
T đó, Đ ng T t th ng làm t ng đánh tr n ngoài cÒn Nguy n C nh Chân đóng vai trò tham m uừ ặ ấ ườ ướ ậ ở ễ ả ư
cho vua Gi n Đ nh Đ .ả ị ế
Đ u năm 1408, Gi n Đ nh Đ đi u quân đánh ầ ả ị ế ề Ngh Anệ và Di n Châu, tiêu di t l c l ng c a hai quýễ ệ ự ượ ủ
t c nhà Tr n cũ là Tr n Thúc Dao và Tr n Nh t Chiêu theo hàng quân Minh tr n gi . Tr ng Ph mangộ ầ ầ ầ ậ ấ ữ ươ ụ
quân vào đánh Di n châu. Quân H u Tr n ít không ch ng n i, rút vào Hoá châu.ễ ậ ầ ố ổ
Coi nh đã d p xong Giao Ch , Ph rút v Đông Quan (ư ẹ ỉ ụ ề Hà N iộ) r i mang đ i quân v n c.ồ ạ ề ướ
Tháng 5 năm 1408, Gi n Đ nh đ t Hoá châu ra đánh chi m l i ả ị ế ừ ế ạ Ngh Anệ, sau đó đánh chi m Tân Bìnhế
do Ph m Th Căng, viên t ng ng i Vi t theo quân Minh. Quân H u Tr n làm ch t Ngh An t iạ ế ướ ườ ệ ậ ầ ủ ừ ệ ớ
Thu n Hoá.ậ
Gi n Đ nh đ ti n quân ra b c. Đ ng T t huy đ ng quân 5 l t Thanh Hoá đ n Thu n Hoá, ti n raả ị ế ế ắ ặ ấ ộ ộ ừ ế ậ ế
Tr ng Yên (ườ Nam Đ nhị), chia đ ng đánh đ n Bình Than, c a Hàm T , ch n đ ng qua l i Tamườ ồ ử ử ặ ườ ạ ở
Giang và đánh phá ngo i vi Đông Quan.ạ
Minh Thành T sai M c Th nh, L u Tu n mang 4 v n quân sang ti p vi n. Th nh h p v i L Ngh ổ ộ ạ ư ấ ạ ế ệ ạ ọ ớ ữ ị ở
Đông Quan, t p trung b n Bô Cô (ậ ở ế Nam Đ nhị). Ngày 30 tháng 12 năm 1408, quân H u Tr n đánh b iậ ầ ạ
quân Minh m t tr n oanh li t, gi t ch t th ng th b binh L u Tu n, đô đ c L Ngh , tham chính ty bộ ậ ệ ế ế ượ ư ộ ư ấ ố ữ ị ố
Giao Ch là L u D c, đô ch huy s Li u Tông và 10 v n quân Minh. M c Th nh d n tàn quân ch y vàoỉ ư ụ ỉ ứ ễ ạ ộ ạ ẫ ạ
thành C L ng.ổ ộ
Gi n Đ nh đ mu n th a c đánh ngay vào l y Đông Quan, nh ng Đ ng T t và Nguy n C nh Chân đ uả ị ế ố ừ ơ ấ ư ặ ấ ễ ả ề
có ch tr ng đánh xong s quân đ ch còn sót l i r i m i ti n. Vua tôi bàn mãi ch a quy t đ nh đ c,ủ ươ ố ị ạ ồ ớ ế ư ế ị ượ
vi n binh quân Minh Đông Quan đã ti p ng cho M c Th nh ch y v c th Đông Quan. Đ ng T tệ ở ế ứ ộ ạ ạ ề ố ủ ặ ấ
chia quân vây các thành và g i h ch đi các l kêu g i h ng ng đánh quân Minh.ử ị ộ ọ ưở ứ
Do b t đ ng v sách l c, vua Gi n Đ nh không b ng lòng v i ông và Đ ng T t.ấ ồ ề ượ ả ị ằ ớ ặ ấ
Công th n ng m oanầ ậ
Tháng 3 năm 1409 vua Gi n Đ nh đóng Hoàng Giang, n i nhân là Nguy n Qu cùng h c sinh Nguy nả ị ở ộ ễ ỹ ọ ễ
M ng Trang m t tâu r ng:ộ ậ ằ
- Tham m u Nguy n C nh Chân và Qu c công Đ ng T t chuyên quy n b quan và cách ch c, n u khôngư ễ ả ố ặ ấ ề ổ ứ ế
tính s m đi sau này khó lòng ki m ch .ớ ề ế
Nghe theo l i gièm pha, vua Gi n Đ nh s uy tín c a hai ng i quá cao, l i nghi ng hai t ng "có ý khác"ờ ả ị ợ ủ ườ ạ ờ ướ
vì hai ng i t ng làm quan cho nhà H nên sai tri u hai t ng đ n r i sai võ sĩ bóp c gi t ch t Đ ngườ ừ ồ ệ ướ ế ồ ổ ế ế ặ
T t. Nguy n C nh Chân ch y lên b cũng b đu i theo chém ch t.ấ ễ ả ạ ờ ị ổ ế
Hai ng i con hai ông là ườ Đ ng Dungặ và Nguy n C nh Dễ ả ị b t bình vì cha b gi t oan, b đi l p Tr n Quýấ ị ế ỏ ậ ầ
Khoáng làm vua, t c là Tr n ứ ầ Trùng Quang Đế. Quân H u Tr nậ ầ m t đi hai t ng gi i, th l c d n d nấ ướ ỏ ế ự ầ ầ
suy y u và cu i cùng b quân Minh đánh b i hoàn toàn năm 1413.ế ố ị ạ
Bách khoa toàn th m Wikipediaư ở
