Nguyên nhân gây bệnh ung thư
Ngày nay người ta
biết rõ ung thư không phải do một
nguyên nhân gây ra. Mỗi loại ung
thư có những nguyên nhân riêng
biệt. Một tác nhân sinh ung thư có
thể gây ra một số ung thư và ngược
lại một loại ung thư có thể do một số
tác nhân. Bệnh nhiễm trùng mạn
tính, một số loại vi khuẩn, vi rút
hoặc ký sinh trùng cũng là một
trong những tác nhân sinh ra nhiều
loại ung thư.
A. Nhiễm trùng và ung thư
Ngày nay người ta biết rõ ung thư
không phải do một nguyên nhân gây
ra. Mỗi loại ung thư có những nguyên
nhân riêng biệt. Một tác nhân sinh ung
thư có thể gây ra một số ung thư và
ngược lại một loại ung thư có thể do
một số tác nhân. Bệnh nhiễm trùng
mạn tính, một số loại vi khuẩn, vi rút
hoặc ký sinh trùng cũng là một trong
những tác nhân sinh ra nhiều loại ung
thư.
I. Nguyên nhân do vi rút
1. Vi rút viêm gan B và ung thư gan
nguyên phát
Hiện nay trên toàn thế giới có khoảng
hơn 2 tỷ người bị nhiễm vi rút viêm
gan B. Trong đó có khoảng 280 triệu
người bị viêm gan mãn tính. Ở Việt
Nam, những nghiên cứu bước đầu cho
thấy tỷ lệ mang vi rút viêm gan B là
12,5% dân số.
Giai đoạn đầu vi rút này xâm nhập vào
cơ thể gây ra viêm gan cấp, nhiều khi
b
ệnh chỉ biểu hiện thoáng qua. Khoảng
5-10% bệnh cấp tính trở thành mạn
tính. Tổn thương này qua m
ột thời gian
dài tiến triển, không có triệu chứng sẽ
dẫn đến hai biến chứng quan trọng là
xơ gan toàn bộ và ung thư gan.
So với các loại ung thư thì ở nước ta
ung thư gan chiếm vị trí thứ ba ở nam
giới và vị trí thứ 4 ở nữ giới. Người ta
ước tính năm 2000 có khoảng 7.648
trường hợp mới mắc ung thư gan.
Ung thư gan điều trị rất khó khăn và ít
hiệu quả. Việc phát hiện ra vi rút viêm
gan B gây ung thư gan đã mở ra một
phương pháp phòng bệnh rất hiệu quả
bằng cách tiêm vắc-xin phòng viêm
gan B cho những người có kháng thể
HBsAg (-), đặc biệt là ở trẻ s
ơ sinh. Đó
là một biện pháp đơn giản, rẻ tiền
nhưng mang lại lợi ích rất lớn cho việc
bảo vệ sức khỏe. Ngoài ra, vì bệnh
viêm gan vi rút B lây truyền qua
đường máu nên chúng ta không nên
dùng chung bơm, kim tiêm, chú
ý dùng
các phương tiện bảo hộ cơ thể khi tiếp
xúc với máu... Vi rút cũng lây qua
đường tình dục vì thế các hành vi tình
dục an toàn không chỉ tránh được lây
nhiễm HIV mà còn tránh được lây
truyền vi rút viêm gan B, phòng được
bệnh viêm gan B tức là phòng được
bệnh xơ gan và ung thư gan
2. Vi rút Estein - Barr (EBV) và ung
thư vòm mũi họng:
Trong số các yếu tố liên quan đến ung
thư vòm thì EBV được xem là quan
trọng nhất. Người ta đã phân lập được
loại vi rút này trong các khối ung thư
vòm mũi họng. Ngoài ra EBV còn là
một trong những nguyên nhân chính
gây ra ung thư hệ thống hạch bạch
huyết.
Ung thư vòm mũi họng là bệnh đứng
hàng đầu trong các ung thư ở khu vực
đầu mặt cổ. Nước ta là một trong các
nước có tỷ lệ mắc cao so với Thế giới.
Hàng năm, trung bình có từ 250 - 300
bệnh nhân mới mắc ung thư vòm mũi
họng điều trị tại khoa tia xạ Bệnh viện
K.
Biểu hiện sớm của ung thư vòm mũi
họng là đau đầu, ù tai, ngạt mũi một
bên. Các dấu hiệu này rất dễ nhầm với
một số bệnh nội khoa, thần kinh v.v...
Nhưng điều đặc biệt là các triệu chứng
này ở cùng một bên và tăng d
ần, không
đáp
ứng với các biện pháp chống viêm,
giảm đau thông thường. Ở giai đoạn
đầu của bệnh việc điều trị rất có hiệu
quả và rẻ tiền. Do đó, nếu thấy các dấu
hiệu trên, bạn nên đến các cơ sở
chuyên khoa ung bướu để khám và
điều trị kịp thời.
3. Vi rút gây u nhú có liên quan mật
thiết với các ung thư vùng âm hộ,
âm đạo, cổ tử cung ở nữ giới và ung
thư dương vật ở nam giới.
Đặc biệt là vi rút gây u nhú loại ở
người ( HPV) típ 16 và 18, lây truyền
qua quan hệ tình dục. Ung thư cổ tử
cung là một trong những ung thư hay
g
ặp nhất ở phụ nữ. Qua số liệu của Ghi
nhận Ung thư TP Hồ Chí Minh giai
đoạn 1995-1996 c
ứ 100.000 phụ nữ thì
có 26 người mới mắc ung thư cổ tử
cung. Ở Hà Nội, tỷ lệ này thấp hơn
nhiều, nguyên nhân có thể do tỷ lệ
nhiễm vi rút HPV thấp hơn. Ung thư
cổ tử cung gặp nhiều ở những phụ nữ
quan hệ tình dục sớm, với nhiều đàn
ông hoặc có quan hệ với những người
đàn ông có quan hệ tình dục với nhiều
phụ nữ hoặc với gái mại dâm, sinh đẻ
nhiều, thiếu săn sóc vệ sinh sinh dục...
Đó cũng là những yếu tố thuận lợi cho
sự lây nhiễm các loại vi rút u nhú và
nhiều bệnh nhiễm trùng sinh dục khác.
Ung thư cổ tử cung là bệnh phát triển
chậm và khu trú tại chỗ, nên nếu được
phát hiện sớm có thể điều trị khỏi hẳn.
Để phòng tránh ung thư cổ tử cung
chúng ta nên theo chế độ một vợ, một
chồng, nhớ săn sóc vệ sinh sau khi
giao hợp, đi khám phụ khoa 6 tháng
một lần.
4. HIV tuy không phải là tác nhân
trực tiếp gây ung thư nhưng ở các
bệnh nhân bị nhiễm HIV, hệ miễn
dịch suy giảm nên rất dễ mắc các
bệnh nhiễm trùng khác.
Người ta thấy rằng tỷ lệ saccôm
Kaposi, ung thư cổ tử cung, ung thư
hạch ở các bệnh nhân bị AIDS cao h
ơn
hẳn người bình thường.
