intTypePromotion=1
ADSENSE

nhà máy gia công toàn cầu – vén màn bí mật những chiến thuật sản xuất “made in china”: phần 2

Chia sẻ: K Loi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:124

50
lượt xem
5
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

nhà máy gia công toàn cầu – vén màn bí mật những chiến thuật sản xuất “made in china” là một trong những cuốn sách hiếm hoi trên kệ mà trong đó vạch trần đầy những thủ đoạn và tội lỗi sai trái và tiết lộ những mối nguy hiểm của một nền kinh tế thiếu minh bạch của trung quốc.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: nhà máy gia công toàn cầu – vén màn bí mật những chiến thuật sản xuất “made in china”: phần 2

12. KHÔNG THỬ NGHIỆM TRÊN<br /> ĐỘNG VẬT<br /> Bernie bảo chúng tôi sẽ sớm có khách viếng. Shop Corp, khách hàng lớn<br /> nhất của chúng tôi, muốn tới và tự mình thực hiện cuộc kiểm tra riêng. Cuộc<br /> thăm viếng sẽ giúp bảo đảm nhiều đơn đặt hàng hơn, Bernie giải thích,<br /> nhưng ông lo ngại khách hàng này có thể biết quá nhiều. Bernie đã nói<br /> Johnson Carter là một đối tác liên doanh với nhà máy, và một cuộc viếng<br /> thăm thật sự tại xưởng có thể làm chuyện hoang đường đó bị lộ tẩy.<br /> Khi tôi giải thích với Tỉ rằng Bernie muốn được giữ bí mật thông tin về<br /> quyền sở hữu, chị ta có thể làm chuyện tốt hơn. Chị đề nghị làm một bảng<br /> hiệu treo trước xưởng ghi tên Johnson Carter là chủ nhân thực tế.<br /> Cách thông thường của các nhà sản xuất ở Hoa Nam là làm bất cứ việc gì<br /> cần thiết để giữ chặt một mối làm ăn. Tuyên bố người nào đó là đối tác chỉ là<br /> chuyện vặt, và tại một số nhà máy ở khu vực này, bạn có thể thấy ba, bốn<br /> hoặc thậm chí năm tên tuổi trên một tấm biển ở cổng vào công ty. Nhà sản<br /> xuất có thể nói đó là tên của đối tác kinh doanh, hoặc đôi khi họ cho biết đó<br /> là “thương hiệu”. Khi được hỏi, hầu hết sẽ trả lời rằng đó chẳng là gì cả.<br /> Khi Donald, vị quản trị viên từ Shop Corp tới xưởng và thấy tấm biển có<br /> cả tên của Johnson Carter và King Chemical, ông rất hài lòng. Nó chứng tỏ<br /> hai công ty này quả thật là đối tác liên doanh.<br /> Lần đầu trong nhiều tháng, tôi thực hiện thủ tục mặc áo choàng trắng để<br /> tiếp khách. Chúng tôi cho vị quản trị viên hưởng cuộc tham quan y như tôi<br /> đã được hưởng khi lần đầu tôi tới King Chemical. Những câu hỏi của<br /> Donald không hơn gì những câu hỏi tôi đã đặt ra khi tới xưởng lần đầu. Ông<br /> quan tâm tới hoàn cảnh của người lao động, như nhiều vị khách Mỹ khác.<br /> “Họ được nghỉ bao nhiêu ngày?” Ông hỏi.<br /> Tỉ có câu trả lời chuẩn kiểu Trung Quốc. “Hai ngày”, chị ta nói.<br /> “Hai ngày thì khá tốt”, ông nói.<br /> Donald không biết rằng Tỉ có ý nói hai ngày mỗi tháng. Những người lao<br /> động ở đây cứ hai tuần lại nghỉ một ngày. Khi được cho biết chuyện đó, ông<br /> ngẩn người ra, không thể tưởng tượng nổi, và chỉ có thể nói “Chao ôi!”<br /> <br /> Điều kiện lao động làm nhiều người nước ngoài băn khoăn, một phần vì<br /> họ biết lao động Trung Quốc kiếm được ít tiền. Kế đó Donald hỏi tôi là<br /> chúng tôi có gặp những vấn đề về chuyện phá hoại không.<br /> “Ý ông là sao?” Tôi hỏi.<br /> “Quý vị có bao giờ lo ngại là một trong những người lao động có thể cố ý<br /> làm hỏng sản phẩm không?”<br /> Đó là lần đầu tiên có người hỏi câu này, và có lẽ đó là lần đầu tiên tôi suy<br /> xét chuyện đó. Phá hoại không phải là chuyện phải lo ở Trung Quốc, tôi trấn<br /> an ông, dù sao nó cũng không giống như ở Hoa Kỳ. Người lao động thấy<br /> việc cản trở công việc đang chạy là chuyện ngu ngốc. Hầu hết đều nghĩ rằng<br /> làm vậy để làm gì?<br /> Người lao động Trung Quốc kiếm được nhiều tiền hơn đồng nghiệp ở các<br /> tỉnh, và họ không muốn mất việc làm. Hơn nữa, trong thâm tâm họ tin rằng<br /> họ đang phục vụ một sự nghiệp lớn lao hơn bản thân họ. Nó quan trọng hơn<br /> chuyện kinh tế đơn thuần. Người lao động hiểu rằng họ đang góp công đưa<br /> Trung Quốc trở lại trạng thái vinh quang cũ.<br /> Donald và tôi đi tới khu vực sản xuất, rồi chúng tôi thăm điểm đóng bao<br /> bì. Trong kho hàng, tôi mở một số thùng giấy đựng sản phẩm mang thương<br /> hiệu Johnson Carter. Donald nhìn một số hàng mẫu và biểu trưng trên nhãn<br /> hiệu sau lưng một chai.<br /> Đó là hình phác họa một con thỏ và xung quanh hình vẽ có những chữ:<br /> Không thử nghiệm trên động vật.<br /> “Tốt lắm”, ông nói. “Quý vị không thử nghiệm trên động vật”.<br /> Đó là một biểu trưng đẹp, và đúng sự thật. Chúng tôi không thực hiện bất<br /> cứ thử nghiệm nào trên động vật. Nhưng mặt khác, chúng tôi cũng không<br /> thực hiện bất cứ xét nghiệm nào. King Chemical thực hiện một số kiểm tra<br /> cơ bản để bảo đảm tính ổn định tổng quát của chế phẩm, nhưng đó không<br /> phải là loại xét nghiệm khe khắt nhằm giúp ích cho bất cứ ai. Thí dụ, chúng<br /> tôi không xét nghiệm hóa chất độc hại hoặc nhiễm khuẩn.<br /> Nhà máy chỉ có một phòng thí nghiệm nhỏ đặt trong một phòng sau. Thiết<br /> bị thô sơ. Thiết bị của hầu hết phòng thí nghiệm trường trung học ở Hoa Kỳ<br /> còn hiện đại hơn. Bất luận thế nào cũng không ai kiểm tra để bảo đảm nhà<br /> máy phải làm ra sản phẩm có chất lượng.<br /> <br /> Donald muốn biết chúng tôi thực hiện những loại xét nghiệm nào, và tôi<br /> trả lời bằng cách ngụ ý rằng chúng tôi có thể thực hiện bất kỳ xét nghiệm<br /> nào Shop Corp cần. Đó là quy tắc chuẩn về xét nghiệm của Johnson Carter.<br /> Nhà buôn lẻ nào muốn những xét nghiệm bổ sung phải trả tiền cho một<br /> phòng xét nghiệm bên thứ ba. Nhà buôn lẻ không biết họ phải tìm cái gì, và<br /> ở một mức độ tương tự, Johnson Carter cũng không biết. Không thể yêu cầu<br /> một phòng xét nghiệm bên thứ ba như SGS hoặc Bureau Veritas “cho biết<br /> chắc không có chất độc hại” trong sản phẩm. Họ thu phí căn cứ theo loại xét<br /> nghiệm cụ thể. Nếu bạn muốn biết có chất độc nào không, bạn phải nói tên<br /> chất đó trước khi gởi mẫu tới phòng thí nghiệm.<br /> Ngay cả trước khi có một số vụ thu hồi sản phẩm được báo chí nói tới, ở<br /> Trung Quốc đã có những lo ngại về chất lượng. Nhà nhập khẩu lúng túng khi<br /> phải xác định những nhà máy nào đáng tin cậy nhất. Lịch sử sản xuất của<br /> Trung Quốc còn rất ngắn, và hầu hết nhà cung cấp có thành tích hoạt động<br /> chỉ một ít năm. Để cho mình có vẻ chuyên nghiệp hơn, các công ty mới lấy<br /> các chứng chỉ công nghiệp. Những công ty không liên quan trực tiếp tới hoạt<br /> động sản xuất thì bám vào các danh hiệu. Sân bay, cơ xưởng, và thậm chí<br /> nhà hàng có thể được Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) cấp chứng chỉ.<br /> Nhưng chứng chỉ không bảo đảm gì cả. Nhà máy này đã được cấp chứng<br /> chỉ, nhưng khi những người chứng nhận trở về văn phòng của họ, không có<br /> gì bảo đảm về quy cách hoạt động nữa. Nhà máy dầu gội này đã được chứng<br /> nhận, nhưng công nhân vẫn đi lại với hai bàn tay bẩn và khạc nhổ trên sàn.<br /> Và không có quy trình cấp chứng chỉ nào ngăn chặn việc giảm chất lượng.<br /> Một nhà máy có thể đạt được một chứng chỉ rồi bắt đầu giở trò. Nó có thể<br /> thay thế thành phần tốt bằng đồ đồng nát. Những công ty đa quốc gia lớn đã<br /> chứng nhận nhà máy riêng của mình nhưng vẫn phải chịu thu hồi sản phẩm,<br /> và chứng nhận thì có ích gì trong việc ngăn ngừa những vụ thu hồi đó?<br /> Bernie không quan tâm về việc cấp chứng chỉ. Thay vào đó ông thích rút<br /> ra những kết luận riêng hơn. Ông biết các chứng chỉ không giải quyết được<br /> bất cứ vấn đề nào ở nhà máy. Nếu có, chúng chỉ tạo ra rắc rối.<br /> Một nhà máy đạt được một danh hiệu chính thức có nhiều khả năng sẽ lôi<br /> cuốn những khách hàng có thể cạnh tranh với Johnson Carter thành mục tiêu<br /> chú ý của King Chemical hơn. Một danh hiệu ISO thì chẳng có gì đặc biệt.<br /> Và làm gì có chuyện là người của ISO đi hết xưởng này tới xưởng khác, đe<br /> dọa rút lại chứng chỉ nếu mọi việc có vẻ không suôn sẻ.<br /> <br /> Vào lúc này, tôi thấy rõ là những cuộc kiểm tra như vậy dù sao cũng vô<br /> dụng. Bất cứ chuyện sai lệch khả dĩ nào trong quy trình sản xuất cũng không<br /> dễ thấy trong một cuộc kiểm soát sơ sài. Nếu có việc gì có thể gây báo động<br /> nghiêm trọng - bàn tay lột da của một công nhân chẳng hạn - chủ nhà máy dễ<br /> dàng giấu nhẹm trong một vài giờ khi các kiểm tra viên có mặt tại xưởng.<br /> ISO chứng nhận quy trình, không chứng nhận sản phẩm; và do đó, chẳng<br /> có gì lạ khi kiểm tra viên bên thứ ba do Shop Corp phái tới sau đó đã không<br /> xem xét một chai sản phẩm nào của chúng tôi trong kho hàng. Những cuộc<br /> thăm viếng này hoàn toàn qua loa, và không một nhận xét nào của kiểm tra<br /> viên có giá trị thực tế. Cũng không có báo cáo chính thức được soạn thảo, và<br /> tôi được cho biết rằng chúng tôi có toàn quyền tự do nếu chúng tôi chỉ sửa<br /> đổi quy trình chút ít.<br /> Yêu cầu lạ lùng nhất là chúng tôi phải đốn hạ một cây nhỏ gần kho hàng vì có thể có côn trùng.<br /> Không sao cả vì đó chỉ là một cây con; kho hàng không ở gần nơi chúng<br /> tôi cho sản phẩm vào chai. Để một con sâu có thể chui vào chai dầu gội<br /> trong kho hàng, nó phải tìm được đường vào một thùng giấy rồi vặn nắp chai<br /> ra. Dù việc giữ cho sâu bọ không lọt vào thùng giấy là mục đích hợp lý, đáng<br /> ra phải quan tâm tới xà phòng và dầu gội nhiều hơn.<br /> Như những nhà nhập khẩu đã tham quan để tự mình kiểm tra qua loa trước<br /> khi cam kết với một nhà cung cấp, các kiểm tra viên này cũng tập trung vào<br /> hình dáng bên ngoài. Có vẻ họ không hiểu rằng những cái không lộ ra ngoài<br /> mới đáng lo ngại tới mức nào. Chính quy trình sản xuất và chế phẩm thực tế<br /> mà chúng tôi đem bán mới khiến chúng tôi lo ngại.<br /> o0o<br /> Khi qua được cuộc kiểm tra, nhà máy khởi sự sản xuất một loại xà phòng<br /> kháng khuẩn. Chúng tôi gởi hàng mẫu tới phòng thí nghiệm ở Hong Kong và<br /> lập tức được tin không vui. Phòng thí nghiệm nói gần như không có chất<br /> kháng khuẩn nào trong các mẫu cả.<br /> Một cố gắng thứ hai được thực hiện với kết quả gần như y hệt.<br /> Bernie bực bội chuyện này, và ông cố giấu nhẹm Shop Corp trong khi<br /> chúng tôi thử lần thứ ba. Nhà máy không biết chuyện gì trục trặc, chỉ biết là<br /> kết quả không đạt. Để tránh vấn đề này, nhà máy làm 10 mẫu khác nhau<br /> bằng cách thay đổi hàm lượng hoạt chất.<br /> <br /> Lần xét nghiệm này, chín kết quả không đạt, và chỉ một mẫu qua được.<br /> Nhà máy gởi kết quả đó cho Johnson Carter, và công ty đưa nó cho nhà buôn<br /> lẻ. Khi nhà buôn lẻ nhận được kết quả xét nghiệm tốt, họ phát đơn mua<br /> hàng.<br /> Có nhiều vấn đề với bên xét nghiệm thứ ba. Một vấn đề là chính nhà máy<br /> chọn mẫu gởi đi xét nghiệm. Phòng xét nghiệm không tới xưởng để lấy mẫu<br /> ngẫu nhiên. Do đó xưởng có thể tiếp tục sản xuất một sản phẩm bình thường<br /> theo thói quen trong khi gởi những mẫu trên tiêu chuẩn được chấp nhận đi<br /> xét nghiệm. Các công ty xét nghiệm cấp giấy chứng nhận không đòi hỏi mẫu<br /> phải được chọn ngẫu nhiên, và khách hàng của Johnson Carter cũng không<br /> đòi.<br /> Các công ty xét nghiệm cũng cạnh tranh với nhau; và chúng tôi lần hồi<br /> biết rằng một công ty có thủ tục xét nghiệm dễ dãi hơn những công ty khác.<br /> Các phòng thí nghiệm này là những hãng kinh doanh, và họ biết các lợi ích<br /> trong việc cung cấp những kết quả xét nghiệm thuận lợi. Điều này không có<br /> nghĩa là họ giả mạo dữ kiện, nhưng họ cung cấp manh mối. Thí dụ, một<br /> phòng xét nghiệm có thể không cho biết những tiêu chuẩn theo đó họ sẽ phát<br /> ra một kết quả xét nghiệm đạt hay không đạt, trong khi một phòng xét<br /> nghiệm khác thì cho biết. Càng có nhiều thông tin được cung cấp về những<br /> gì gây ra một kết quả không đạt, nghĩa là có nhiều cơ hội khắc phục khó<br /> khăn, ít nhất là cho mục đích xét nghiệm mẫu.<br /> Việc xét nghiệm mà chúng tôi thực hiện chủ yếu tập trung vào những<br /> nhân tố bên ngoài. Thí dụ, chúng tôi đã xét nghiệm độ pH và độ nhờn, nhưng<br /> bạn có thể tạo một sản phẩm bằng bùn có độ pH và độ nhờn phù hợp. Chỉ<br /> các thước đo này thì không đủ để biến một sản phẩm thành một thứ dầu gội<br /> có chất lượng được.<br /> Cuối cùng, chúng tôi cùng phát hiện ra văn phòng Hong Kong của một<br /> công ty xét nghiệm có ích hơn văn phòng ở Bắc Mỹ của nó. Nhà buôn lẻ nào<br /> dựa vào các xét nghiệm này thường không biết về những sự khác nhau như<br /> vậy trong lĩnh vực xét nghiệm, nhưng các nhà sản xuất thì biết - và họ lợi<br /> dụng điều đó.<br /> Về mặt thống kê, xét nghiệm do bên thứ ba thực hiện là có ích - nhưng vì<br /> những lý do ít người hiểu được. Ngay từ đầu, nhà máy nào biết sản phẩm của<br /> mình không đạt sẽ không đưa sản phẩm đi xét nghiệm - thế nên sản phẩm<br /> được xét nghiệm thường có cơ hội đạt tiêu chuẩn hơn. Nhưng một phòng xét<br /> nghiệm bên thứ ba thực tế đã xét nghiệm nhiều sản phẩm bị thu hồi ở Hoa<br /> <br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2