Nhện gié hại lúa và biện
pháp phòng trừ
Giai đoạn mạ, nhện thường không gây hại ở gân lá m
à
chủ yếu ở bẹ lá, chích hút nhựa cây ngay ở ngoài b
ẹ lá,
phần tiếp xúc giữa các bẹ lá với nhau. Vết hại ban đầu l
à
các chấm nhỏ màu trắng vàng về sau th
ành đám màu vàng
nâu đến nâu đen. Đặc biệt, những dảnh m
ạ bị nhện gié hại
nặng có hiện tượng lùn thấp hơn, đẻ nhánh sớm h
ơn so
với những dảnh mạ khác. Đối với giai đoạn đẻ nhánh
–
đòng, trên thân ban đầu là những đốm nhỏ màu vàng nh
về sau vết chích kéo dài hình chữ nhật và d
ần biến sang
nâu đen. Trên bẹ lá, nh
ện gié gây hại ở những bẹ lá sát
gốc, vết hại ban đầu là các chấm nhỏ màu trắng vàng v
ề
sau lan rộng kéo dài thành các vệt sọc hình ch
ữ nhật,
chuyển dần sang màu vàng nhạt rồi v
àng nâu, nâu đen.
Đối với những bẹ ở phía trên (bẹ lá đòng, bẹ sát dưới bẹ
lá đòng), nhện thường chích hút ngay ở bên ngoài b
ẹ,
phần tiếp giáp giữa bẹ và thân cây lúa, đôi khi nh
ện cũng
đục và chui vào khoang mô gây hại. Vết hại ban đầu l
à
các chấm nhỏ có thể hình chữ nhật, màu trắng vàng đ
ến
vàng nhạt về sau thành nâu đậm hoặc thâm đen. Các v
ết
hại tập trung thành từng đám màu nâu nh
ạt, nâu đậm đến
thâm đen trông giống như vết “cạo gió”. Đối với tr
ên gân
lá, ban đầu là các chấm nhỏ màu trắng vàng v
ề sau vết hại
lan rộng thành các vệt sọc chạy dọc gân lá, màu s
ắc vết
bệnh biến đổi từ nâu vàng sang nâu đậm rồi nâu đen.
Ở giai đoạn trổ - chín, trên bông lúa bị nhện gié hại trư
ớc
trổ thường thấy hiện tư
ợng bông lúa không trổ thoát, hạt
lép, bông lúa hoặc thân đòng b
ị cong queo. Nếu bông lúa
trổ thoát thì nhện vẫn tấn công hạt lúa ngay trong khi tr
ổ
và sau khi trổ. Toàn bộ cuống bông lúa và h
ạt lúa bị biến
màu từ trắng vàng sang màu nâu, h
ạt lúa xuất hiện những
lốm đốm màu nâu đen ở vỏ trấu, nếu bị nặng toàn b
ộ hạt
trên bông lúa biến màu nâu đen và đôi khi hạt tr
ên bông
bị biến dạng méo mó. Trên gié lúa, bị nhện hại thư
ờng
cong queo, phía dư
ới cuống gié cong, cuống gié, cuống
hạt, hạt trên gié cũng bị biến màu từ vàng nhạt sang v
àng
nâu rồi nâu đen.
Trên hạt lúa, thường bị biến dạng cong queo, lép ho
àn
toàn, lửng hoặc bình thường. Vỏ trấu bị biến m
àu hoàn
toàn hoặc lốm đốm nâu đến nâu đen.
Sự bộc phát của nhện gié có liên quan đ
ến việc nông dân
sử dụng nhiều thuốc trừ sâu ở đầu vụ làm gi
ảm mật độ
thiên địch trên đồng ruộng.
Biện pháp phòng tr
ừ đối với nhện gié, chọn giống sạch
bệnh, s
ử dụng giống xác nhận. Không sử dụng các giống
thường bị nhện gié hại nặng. Cày ải phơi đ
ất, vệ sinh
đồng ruộng, diệt hết lúa chét. Áp dụng chương tr
ình IPM,
ba giảm ba tăng. Sạ thưa hoặc sạ hàng, bón phân h
ợp lý.
Bảo vệ thiên địch trong ruộng lúa, một số loại nhện (nh
ư
nhện bắt mồi Lasioseus sp.) và ong n
ội ký sinh có khả
năng kiềm chế một số nhện gié. Quản lý nư
ớc ruộng đầy
đủ vì nh
ện gié thích hợp điều kiện ruộng khô. Đối với
vùng thường xuyên có nhện gié gây hại nặng n
ên luân
canh với cây họ đậu, cắt đứt nguồn ký chủ, đồng thời l
àm
tăng độ phì của đất. Sau khi thu hoạch lúa, rải rơm đ
ốt
đồng trước khi làm đất. Đồng thời thăm đồng thư
ờng
xuyên, theo dõi s
ự xuất hiện gây hại của nhện gié, đặc
biệt giai đoạn lúa 35-60 ngày sau sạ
Phòng trừ nhện, không phun thuốc quá sớm v
à không
phun ngừa để tạo điều kiện cho thiên địch như b
ọ trĩ đen
và nh
ện nhỏ bắt mồi phát triển. Đặc biệt chú ý phát hiện
nhện gié hại ở 2 thời kỳ là cu
ối giai đoạn lúa đẻ nhánh
(40-50 ngày sau sạ) và trước trổ 5-7 ngày. Khi th
ấy triệu
chứng nh
ện gié gây hại, có thể phun trừ nhện gié bằng các
chế phẩm sinh học nh
ư Hirsutela nodulosa, Bacillus
thuringiensis, Beauveria bassiana, Verticilin lecanii và
Metazhizium anissopliae ho
ặc bằng các loại thuốc hóa
học như: Abamectin (Abatin, Silsau, Vert
imec,…),
Emamectin benzoate (Angun, Vimatox,…), Quinalphos
(Kinalux,…),….hoặc thuốc đư
ợc đăng ký trong danh mục
trừ nhện gié.
Trước khi phun thuốc cần vô nước cho mực nư
ớc ruộng
cao để nhện gié di chuyển lên phía trên thân lúa d
ễ trúng
thuốc. Chú ý vì nhện gié sống trong bẹ lá lúa nên c
ần
phun lượng nước đầy đủ