NHÌN VỀ VỐN VĂN HÓA DÂN TỘC
(Trích “Đến hiện đại từ truyền thống”)
Trần Đình Hượu
A.MỤC ĐÍCH YÊU CẦU: Giúp HS:
- Nắm được những luận điểm chủ yếu của bài viết và liên hệ với thực tế
để hiểu rõ những đặc điểm của vốn văn hóa truyền thống Việt Nam.
- Nâng cao kĩ năng đọc, năm bắt và xử lí thông tin trong những văn bản
khoa học, chính luận.
B.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1.ổn định tổ chức :
2.Kiểm tra bài cũ: Qua đoạn trích “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” tác giả
muốn gửi gắm điều gì?
3. Giới thiệu bài mới(…)
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung cần đạt
Em hãy tóm tắt những ý
chính về tác giả Trần Đình
Hượu ?
I.Tiểu dẫn:
1.Tác giả
- Trần Đình Hượu (1927- 1995) là một chuyên
GV giới thiệu thêm về
công trình “Đến hiện đại từ
truyền thống” của tác giả
Em có nhận xét gì về đặc
điểm thể loại của văn bản ?
HS đọc và nêu cảm nhận
chung về đoạn trích :
Văn bản viết về vấn đề gì
? Em hiểu ntn về “văn
hoá”?
gia về các vấn đề văn hóa, tư tưởng Việt Nam.
- Ông đã có nhiều công trình nghiên cứu về
văn hóa, tư tưởng có giá trị: “Đến hiện đại từ
truyền thống” (1994), “Nho giáo và văn học
Việt Nam trung cận đại” (1995), “Các bài
giảng về tư tưởng phơng Đông” (2001),…
2.Tác phẩm
- “Đến hiện đại từ truyền thống” là một công
trình nghiên cứu văn hóa có ý nghĩa.
- “Nhìn về vốn văn hóa dân tộc” được trích ở
phần “Về vấn đề tìm đặc sắc văn hóa dân tộc”
- Thể loại: Văn bản thông dụng
+ Nội dung: chức năng thông báo tri thức
+ Kết cấu : truyền đạt trực tiếp nội dung thông
tin => Tính cập nhật, tính thời sự, tính hiện
thực, chính xác.
II. Đọc- hiểu văn bản.
1.Đọc: - Đọc toàn bài
- HS đọc thầm và gạch chân những chi
thiết tiêu biểu
Em có nhận xét gì về cách
triển khai vấn đề của tác giả
?( ca ngợi, chê bai hay phân
tích khoa học..)
Tác giả đã phân tích đặc
điểm của vốn văn hoá dân
tộc trên cơ sở những
phương diện chủ yếu nào
của đời sống vật chất và
tinh thần ?
Em có nhận xét gì về cách
trình bày vấn đề của tác giả
?
Em hãy tìm những ví dụ
+ “Văn hóa là "tổng thể nói chung những giá
trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo
ra trong quá trình lịch sử".
+ Tinh thần chung của bài viết là tiến hành
một sự phân tích, đánh giá khoa học đối với
những đặc điểm nổi bật của văn hóa Việt
Nam.
+ Tác giả đã sử dụng giọng văn điềm tĩnh,
khách quan để trình bày các luận điểm của
mình.
2.Tìm hiểu chi tiết:
a)Đặc điểm của vốn văn hoá dân tộc:
+ Tôn giáo, nghệ thuật:(kiến trúc, hội hoạ, văn
học)
+ ứng xử:(giao tiếp cộng đồng, tập quán)
+ Sinh hoạt:(ăn, ở, mặc)
=> Trình bày đan xen hai mặt tích cực và hạn
chế
- Về tôn giáo: người VN không cuồng tín,
không cực đoan mà dung hoà các tôn giáo
trong cuộc sống để làm rõ
những đạc điểm đó của vốn
văn hoá VN?
Trong bài viết, tác giả
Trần Đình Hựu đã xem đặc
điểm nổi bật nhất của sáng
tạo văn hóa Việt Nam là gì?
Theo em văn hóa truyền
thống có thế mạnh và hạn
chế gì? Nêu dẫn chứng
minh hoạ?
khác nhau để tạo nên sự hài hoà nhưng không
tìm sự siêu thoát, siêu việt về tinh thần bằng
văn hoá.
- Về nghệ thuật: người Việt sáng tạo được
những tác phẩm tinh tế nhưng không có quy
môlớn, không mang vẻ đẹp kì vĩ, tráng lệ, phi
thường.
- Về ứng xử: Người Việt trọng tình nghĩa
nhưng không chú ý nhiều đến trí, dũng, khéo
léo, không kì thị cực đoan, thích yên ổn.
- Về sinh hoạt: Người Việt ưa sự chừng mực,
vừa phải.
b) Đặc điểm nổi bật của sự sáng tạo văn hóa
Việt Nam- thế mạnh và hạn chế.
+ Đặc điểm nổi bật của sáng tạo văn hóa Việt
Nam là: "thiết thực, linh hoạt, dung hòa".
+ Thế mạnh: Văn hoá Việt có bản sắc riệng
trong mói qua hệ với các nền văn hoá khác.
Bản sắc này hình thành từ chính thực tế địa lí,
lịch sử, đời sống cộng đồng và qua trình giao
Theo em, nguyên nhân nào
lưu, tiếp xúc, tiếp nhận, biến đổi các giá trị
văn hoá của một số nền văn hoá khác.
Ví dụ:
- VN có nhiều tôn giáo, nhiều dân tộc nhưng
không xảy ra xung đột dữ dội về tôn giáo và
sắc tộc.
- Các công trình kiến trúc: chùa chiền, nhà
thờ, tháp đài…thường có quy mô kích thước
nhỏ nhưng vẫn tạo được điểm nhấn tinh tế, hài
hoà với thiên nhiên (chùa Tây Phương, chùa
Một Cột…)
- Cách sống trọng tình nghĩa, thiết thực, gần
gũi:(Ca dao, tục ngữ, truyền thuyết…)
+ Hạn chế: không có khát vọng và sáng tạo
lớn trong cuộc sống, không mong gì cao xa,
khác thường, hơn người, trí tuệ không được đề
cao.
“Tôn giáo hay triết học cũng không phát
triển”, “không có một ngành khoa học…tuyệt
kĩ”, “không chuộn trí…thượng võ”, “không