NH NG GÌ NG I TA KHÔNG D Y B N T IỮ ƯỜ Ạ Ạ Ạ
TR NG KINH DOANH HARVARDƯỜ
( WHAT THEY DON’T TEACH YOU AT HARVARD BUSINESS SCHOOL )
Nhà xu t b n Th ng kê 1994ấ ả ố
“Đ công b ng v i Tr ng Kinh doanh Harvard, nh ng gì h c không d y b n chính là nh ng gì hể ằ ớ ườ ữ ọ ạ ạ ữ ọ
không th d y đ c, đó là làm sao đ hi u con ng i và cách s d ng ki n th c đó đ đ t nh ngể ạ ượ ể ể ườ ử ụ ế ứ ể ạ ữ
đi u b n mu n.ề ạ ố
Tuy nhiên, đó chính là nh ng gì cu n sách này có th d y b n. Làm th nào đ hi u con ng i, và làmữ ố ể ạ ạ ế ể ể ườ
th nào đ nh h ng t i s tìm hi u c a ng i khác v b n và làm th nào đ áp d ng ho c thíchế ể ả ưở ớ ự ể ủ ườ ề ạ ế ể ụ ặ
nghi c hai th vào b t c hoàn c nh kinh doanh vào có th x y ra.”ả ứ ấ ứ ả ể ả
Mark Mc Cormack
“M c đích chính c a tôi khi vi t cu n sách này là l p đ y nh ng kho ng cách – nh ng kho ng cáchụ ủ ế ố ấ ầ ữ ả ữ ả
gi a s giáo d c c a tr ng kinh doanh và ki n th c t ng tr i đ n t kinh nghi m hàng ngày trongữ ự ụ ủ ườ ế ứ ừ ả ế ừ ệ
khi đi u hành m t doanh nghi p và qu n lý con ng i.”ề ộ ệ ả ườ
Mark Mc Cormack
L I T A CHO B N D CHỜ Ự Ả Ị
Khi anh Phan Thành, m t ng i b n vi t ki u t i Canada hi n đang là giám đ c đi u hành c a công tyộ ườ ạ ệ ề ạ ệ ố ề ủ
Lepycs ho t đ ng t i Vi t Nam vô tình đ l cho tôi th y trong c p c a anh có cu n What they don’tạ ộ ạ ệ ể ộ ấ ặ ủ ố
teach you at Harvard Business School c a Mark McCormack, tôi b thu hút ngay b i t a đ c a cu nủ ị ở ự ề ủ ố
sách; tôi quy t đ nh h i m n cu n sách này. Sau khi xem nó trong vài ngày, tôi quy t đ nh gi cu nế ị ỏ ượ ố ế ị ữ ố
sách l i đ d ch – vì tôi tin ch c r ng nh ng nhà kinh doanh và qu n lý xí nghi p c a chúng ta đang r tạ ể ị ắ ằ ữ ả ệ ủ ấ
c n nh ng quy n sách lo i này.ầ ữ ể ạ
Trong h n ba năm qua t giã môi tr ng nghiên c u thu n tuý – m t ph n vì lý do thu nh p – và laoơ ừ ườ ứ ầ ộ ầ ậ
vào lãnh v c kinh doanh – m t ph n vì lý do “đi th c t ” – tôi càng ngày càng nh n th c sâu s c vàự ộ ầ ự ế ậ ứ ắ
đ y lo ng i r ng nh ng nhà kinh doanh và qu n lý c a chúng ta đang đ ng tr c nh ng thách đ gayầ ạ ằ ữ ả ủ ứ ướ ữ ố
g t c a m t “th i đ i đ i m i” r t khó v t qua n u không nhanh chóng kh c ph c nh ng nh cắ ủ ộ ờ ạ ổ ớ ấ ượ ế ắ ụ ữ ượ
đi m, thi u sót đ ng nhiên c a b n thân trong m t xã h i ch m i giai đo n đ u c a quá trìnhể ế ươ ủ ả ộ ộ ỉ ớ ở ạ ầ ủ
h ng vào kinh doanh (business- oriented society). S h u nh tê li t c a nh ng đ nh ch phát tri nướ ự ầ ư ệ ủ ữ ị ế ể
(các vi n, trung tâm, các h i v khoa h c kinh t và qu n lý…) đ ng nhiên đã không thúc đ y quáệ ộ ề ọ ế ả ươ ẩ
trình đ i m i t duy và đ i m i hành đ ng trong đ i s ng kinh doanh, chúng ta không thi u nh ngổ ớ ư ổ ớ ộ ờ ố ế ữ
ng i “dám nghĩ, dám làm”, nh ng c m t t ng l p nh ng ng i kinh doanh “bi t nghĩ, bi t làm” thìườ ư ả ộ ầ ớ ữ ườ ế ế
còn là đi u ph i c n nhi u n l c v n đ ng c a xã h i.ề ả ầ ề ỗ ự ậ ộ ủ ộ
Kh năng kinh doanh (entrepreneurship) là kh năng nh n th c bén nh y tr c nh ng c h i và bi tả ả ậ ứ ạ ướ ữ ơ ộ ế
t n d ng nh ng c h i đó b ng cách đánh giá đúng và khai thác đ c nh ng l i th c a mình, n mậ ụ ữ ơ ộ ằ ượ ữ ợ ế ủ ắ
ch c đ c hoàn c nh kinh doanh, hi u rõ tâm t và v trí c a nh ng ng i mình ph i giao d ch và h pắ ượ ả ể ư ị ủ ữ ườ ả ị ợ
tác đ lèo lái, thuy t ph c h đi vào nh ng ph ng án làm ăn có l i cho c hai bên. Kinh doanh thànhể ế ụ ọ ữ ươ ợ ả
công cũng đòi h i nhi u năng l c v t ch c và qu n lý, là công vi c xác đ nh rõ; c th m c tiêu,ỏ ề ự ề ổ ứ ả ệ ị ụ ể ụ
m c đích, và quy t đ nh xem ph i đ a vào nh ng tài nguyên nào v con ng i v n li ng, trình đ kụ ế ị ả ư ữ ề ườ ố ế ộ ỹ
thu t chuyên môn, trong th i gian nào, v i doanh l i có th tính tr c đ c, ki m soát đ c. Trongậ ờ ớ ợ ể ướ ượ ể ượ
tình hình hi n nay, rõ r t các công ty, xí nghi p ph i bi t tính toán và ki m soát hi u qu c a nh ngệ ệ ệ ả ế ể ệ ả ủ ữ
chi phí (cost effectiveness), ph i có nh ng n l c tích c c, tri t đ c t b t nh ng chi phí không c nả ữ ỗ ự ự ệ ể ắ ớ ữ ầ
thi t v th i gian (h i h p, chiêu đãi, “kh o sát”, tham quan, “đi công tác”), biên ch (tôi tin r ng cácế ề ờ ộ ọ ả ế ằ ở
c quan, công ty, xí nghi p, n u c t bt 1/3 biên ch v n có th còn nh ng ng i đi vào, đi ra hay ng iơ ệ ế ắ ế ẫ ể ữ ườ ồ
ngáp v t), c c u (có nh ng t , phòng hay ban n u d p đi ch làm cho t ch c thêm nh nhàng và dặ ơ ấ ữ ổ ế ẹ ỉ ổ ứ ẹ ễ
ho t đ ng), ti n b c (th c t b t 10%, r i 20% ngân sách c a các công ty, xí nghi p đ xem có xíạ ộ ề ạ ử ắ ớ ồ ủ ệ ể
nghi p, công ty nào ph i ng ng ho t đ ng vì không ho t đ ng đ c hay không?). nh ng c s l nệ ả ư ạ ộ ạ ộ ượ ữ ơ ở ớ
m t s đang kh n kh vì s n ng n c a mình, đ u t m ra cho r ng nh ng không d c đi m và ch aộ ố ố ổ ự ặ ề ủ ầ ư ở ộ ư ứ ể ư
bi t đ c hi u qu , n n n n c ngoài bao vây cùng kh p, biên ch n ng n , không xoay tr đ c.ế ượ ệ ả ợ ầ ướ ắ ế ặ ề ở ượ
Năng l c qu n lý cũng là năng l c bi t xét đoán ng i và s d ng ng i đúng ch , đúng vi c, k t h pự ả ự ế ườ ử ụ ườ ỗ ệ ế ợ
toàn b nhân viên thành m t t p th ch t ch , th ng nh t v ý chí, m c đích l i ích, có tinh th n đ ngộ ộ ậ ể ặ ẽ ố ấ ề ụ ợ ầ ồ
đ i, đoàn k t, ph i h p có ý th c trách nhi m, k lu t và s trung thành…ộ ế ố ợ ứ ệ ỷ ậ ự
Th i bu i ngày nay là th i bu i c nh tranh, th i bu i m c a quan h làm ăn v i bên ngoài. Nó đ t raờ ổ ờ ổ ạ ờ ổ ở ử ệ ớ ặ
nh ng đòi h i gay g t v ki n th c, b n lãnh và kinh nghi m n i ng i qu n lý. Cái đáng trách làữ ỏ ắ ề ế ứ ả ệ ơ ườ ả
chúng ta không thi u nh ng th này mà thi u ý th c rõ r t v nh ng thi u sót c a mình, và khi đã có ýế ữ ứ ế ứ ệ ề ữ ế ủ
th c, thì v n gi m t thái đ h i h t, thi u nghiêm ch nh. Ti c thay, trong nhi u tr ng h p, chúng taứ ẫ ữ ộ ộ ờ ợ ế ỉ ế ề ườ ợ
đã th y s thi u nghiêm ch nh trong kinh doanh, trong qu n lý, trong đàm phán, th ng l ng, trongấ ự ế ỉ ả ươ ượ
xây d ng ph ng án kinh doanh, trong t ch c th c hi n, trong b o đ m nh ng cam k t, đã làm choự ươ ổ ứ ự ệ ả ả ữ ế
bao c h i b b l , bao công cu c làm ăn s p đ n a ch ng, và bao m i quan h tr nên cay đ ng. Cáiơ ộ ị ỏ ỡ ộ ụ ổ ử ừ ố ệ ở ắ
giá ph i tr không ph i nh ng đ n v kinh doanh liên h ph i ch u, mà cái giá n ng h n là m t xã h i,ả ả ả ữ ơ ị ệ ả ị ặ ơ ộ ộ
đúng hay không đúng, cũng b mang ti ng lây v m t trình đ kinh doanh và qu n lý. Chúng ta cũngị ế ề ộ ộ ả
th y không thi u gì nh ng công ty, xí nghi p b rã r i vì nh ng phân hoá n i b , vì s l n l n gi aấ ế ữ ệ ị ờ ữ ộ ộ ự ẫ ộ ữ
n nh th n, gian th n và trung th n, vì s tranh ch p quy n l c và hành đ ng phá h i l n nhau m t cáchị ầ ầ ầ ự ấ ề ự ộ ạ ẫ ộ
ng m ng m gi a nh ng ng i có trách nhi m lãnh đ o đ n v , vì s th ng ph t b t minh, vì nh ngấ ầ ữ ữ ườ ệ ạ ơ ị ự ưở ạ ấ ữ
tác phong phong ki n, quan liêu th ng đi kèm v i s h hoá, vì s m t ni m tin lãnh đ o, t ngế ườ ớ ự ủ ự ấ ề ở ạ ở ươ
lai xí nghi p c a cán b , công nhân…ệ ủ ộ
Cu n sách này không ph i là m t giáo trình khô khan v khoa h c qu n lý b i n u nó nh th , số ả ộ ề ọ ả ở ế ư ế ẽ
không đáp ng đ c yêu c u c a ng i đ c trong gi i kinh doanh và qu n lý, và do đó, công vi c d chứ ượ ầ ủ ườ ọ ớ ả ệ ị
thu t này s không m y hi u qu . Đây là cu n sách có th đ t t c, nh tác gi đã vi t, là “Nh ngậ ẽ ấ ệ ả ố ể ặ ự ư ả ế ữ
nguyên lý qu n lý th c ti n”, b i vì nó t p trung vào nh ng v n đ th c ti n hàng ngày mà nh ngả ự ễ ở ậ ữ ấ ề ự ễ ữ
ng i kinh doanh qu n lý s g p ph i gi i quy t trong h u h t 10 – 12 gi làm vi c trong m t ngàyườ ả ẽ ặ ả ả ế ầ ế ờ ệ ộ
( n u chúng ta đ ng ý m t ng i qu n lý nghiêm ch nh và thành công không th làm vi c ít h n nhế ồ ộ ườ ả ỉ ể ệ ơ ư
th trong m t ngày).ế ộ
Mark McCormak đ c t Sports IIIustrated (báo nh th thao) n i ti ng M g i là “con ng i quy nượ ờ ả ể ổ ế ở ỹ ọ ườ ề
l c nh t trong th thao”. Ông t t nghi p tr ng lu t c a m t trong nh ng tr ng đ i h c l n nh tự ấ ể ố ệ ườ ậ ủ ộ ữ ườ ạ ọ ớ ấ
c a M , Yale University, và làm vi c m t văn phòng lu t s (law firm) t i thành ph Cleveland, ti uủ ỹ ệ ở ộ ậ ư ạ ố ể
bang Ohio. đây, sau m t th i gian làm vi c, “máu kinh doanh” c a ông n i d y, k t h p v m i đamỞ ộ ờ ệ ủ ổ ậ ế ợ ớ ố
mê dành cho môn đánh golf mà ông cũng là m t v n đ ng viên tài t có ti ng, ông đ ng ra thành l pộ ậ ộ ử ế ứ ậ
m t công ty v i s v n vài trăm đô la, ho t đ ng trong m t ngành kinh doanh khá đ c đáo: đ i di nộ ớ ố ố ạ ộ ộ ộ ạ ệ
quy n l i kinh doanh cho các tay đ i ki n t ng đi n kinh th thao, b t đ u là Amold Palmer, m t tayề ợ ạ ệ ướ ề ể ắ ầ ộ
ch i golf vô đ ch nh ng ch a có m y ti ng tăm khi McCormack nh n làm thân ch . T đ i di n choơ ị ư ư ấ ế ậ ủ ừ ạ ệ
các v n đ ng viên ch i golf, ông thu hút các tên tu i l n các môn ch i khác: qu n v t, đua xe, bóngậ ộ ơ ổ ớ ở ơ ầ ợ
r …R i ông b c qua lĩnh v c đ i di n các ng i m u th i trang, đ i di n các gi i thi đ u đi n kinhổ ồ ướ ự ạ ệ ườ ẫ ờ ạ ệ ả ấ ề
và th thao l n, b o v và m r ng quy n l i c a thân ch mình trong các cu c thi đ u, vi c thu hình,ể ớ ả ệ ở ộ ề ợ ủ ủ ộ ấ ệ
qu ng cáo, và s d ng tên tu i và hình nh trên trang ph c. S đ i m i c a McCormack trog cách kinhả ử ụ ổ ả ụ ự ổ ớ ủ
doanh, chào hàng, th ng l ng, ký k t các h p đ ng cho phép qu ng cáo, b o tr , t ch c cácươ ượ ế ợ ồ ả ả ợ ổ ứ
ch ng trình th i trang, ch ng trình truy n hình…đã d n d n xây d ng cho t p đoàn qu n lý qu c tươ ờ ươ ề ầ ầ ự ậ ả ố ế
(International Management Group), c a ông m t uy tín, m t th l c bao trùm trong m t ngành kinhủ ộ ộ ế ự ộ
doanh ngày m t phát tri n mà ông đã có công khai phá. IMG cũng đã khai thác nh ng quan h kinhộ ể ữ ệ
doanh c a mình đ m ra m t lo i d ch v khác là c v n tài chánh cho h n 50 đ n v trong danh sáchủ ể ở ộ ạ ị ụ ố ấ ơ ơ ị
500 công ty l n nh t n c M c a t p chí Fortune. Ngày nay, IMG có văn phòng Luân Đôn, Newớ ấ ướ ỹ ủ ạ ở
York, Cleveland, Los Angeless, Toronto và chín thành ph khác trên th gi i, đ i di n cho các gi i thố ế ớ ạ ệ ả ể
thao và đi n kinh, các t ch c th thao quan tr ng và đa d ng nh gi i Wimblendon, Gi i qu n v tề ổ ứ ể ọ ạ ư ả ả ầ ợ
M m r ng, và t ch c Nobel. V a qua, McCormak và IMG l i làm l ch s trong kinh doanh khi làỹ ở ộ ổ ứ ừ ạ ị ử
công ty đ u tiên đ c c làm c v n cho Ban t ch c các Th v n h i 1988 t i Calgary và Seoul.ầ ượ ử ố ấ ổ ứ ế ậ ộ ạ
McCormack ch a bao gi theo h c tr ng kinh doanh Harvard, nh ng là m t trong s ít nh ng ng iư ờ ọ ở ườ ư ộ ố ữ ườ
không h c đó l i đ c m i gi ng d y. S thành công c a IMG cũng đ c đ a vào gi ng trình c aọ ở ạ ượ ờ ả ạ ự ủ ượ ư ả ủ
nhà tr ng nh m t tr ng h p nghiên c ú đi n hình (case study).ườ ư ộ ườ ợ ư ể
T p sách này ghi l i nh ng kinh nghi m phong phú và đa d ng c a Mc Cormack trong su t 30 năm lănậ ạ ữ ệ ạ ủ ố
l n trong kinh doanh đ đ t đ c đi u mà ông hãnh di n g i là s t ng tr i, “túi khôn c a dân gian”ộ ể ạ ượ ề ệ ọ ự ừ ả ủ
( street smart). Nh ng kinh nghi m th c s thú v trong vi c đánh giá con ng i, tìm cách gây n t ngữ ệ ự ự ị ệ ườ ấ ượ
v i h khi làm vi c hay đàm phán, th ng l ng, l a ch n nh ng chi n l c và “th thu t” trên conớ ọ ệ ươ ượ ự ọ ữ ế ượ ủ ậ
đ ng đi đ n m c tiêu, nh ng ph ng th c đ v n lên, thăng ti n trong t ch c…đã đ c đúc k tườ ế ụ ữ ươ ứ ể ươ ế ổ ứ ượ ế
thành nh ng bài h c th c ti n, có h th ng và d ti p thu. Tác gi nh n m nh đ n v n đ t ch c,ữ ọ ự ễ ệ ố ễ ế ả ấ ạ ế ấ ề ổ ứ
trong tr ng h p nào t ch c phù h p và ng h vi c th c hi n nh ng m c tiêu, trong tr ng h p nàoườ ợ ổ ứ ợ ủ ộ ệ ự ệ ữ ụ ườ ợ
thì nó tr thành tr l c. M t m c đ tho đáng đã dành cho s c nh giác v các xu h ng hoangở ở ự ộ ứ ộ ả ự ả ề ướ
t ng, s vô k lu t hay vô t ch c c a cá nhân trong xí nghi p, ho c là do cái cá tính, ho c là do sưở ự ỷ ậ ổ ứ ủ ệ ặ ặ ự
mâu thu n trong quy n l i c a cá nhân và quy n l i c a t p th .ẫ ề ợ ủ ề ợ ủ ậ ể
Nh ng v n đ hàng ngày mà m t nhà kinh doanh và qu n lý g p ph i h u nh đã đ c đ c p m tữ ấ ề ộ ả ặ ả ầ ư ượ ề ậ ộ
cách phân tích trong t p sách này: t ch c h i h p v i bên ngoài, h i h p n i b , n m tình hình, tậ ổ ứ ộ ọ ớ ộ ọ ộ ộ ắ ổ
ch c liên l c và thông đ t n i b nh ng lo i công vi c gi y t …ứ ạ ạ ộ ộ ữ ạ ệ ấ ờ
Kinh doanh là v i con ng oi. Qu n lý cũng nh m đ i t ng con ng i, cho nên, t p sách này h u nhớ ừ ả ằ ố ượ ườ ậ ầ ư
dành c m t n a s trang đ nói v con ng i trong kinh doanh, nh ng lo i ng i ph i làm vi c, giaoả ộ ử ố ể ề ườ ữ ạ ườ ả ệ
d ch và th ng l ng, nh ng ng i đ ng nghi p, nh ng nhân viên ph i s ng v i và c ng tác ch tị ươ ượ ữ ườ ồ ệ ữ ả ố ớ ộ ặ
ch . “Bá nhân, bá tánh”, hi u đ c con ng i v i t t c cá tính, cái tôi riêng bi t, và t o cho h sẽ ể ượ ườ ớ ấ ả ệ ạ ọ ự
hi u bi t tr l i v mình nh mình mu n, đ t o quan h t t, là nh ng v n đ ph c t p mà ta có thể ế ở ạ ề ư ố ể ạ ệ ố ữ ấ ề ứ ạ ể
kh ng đ nh: xem nh y u t con ng i là xem công vi c làm ăn c a mình còn h i h t.ẳ ị ẹ ế ố ườ ệ ủ ờ ợ
Đây là cu n sách d đ c, b i vì nó không đ c trình bày m t cách kinh đi n, theo “trình t văn h c”ố ễ ọ ở ượ ộ ể ự ọ
c a “Nh ng gì ng i ta có th d y b n t i tr ng kinh doanh Harvard”. Nó đ c p nh ng gì tuyủ ữ ườ ể ạ ạ ạ ườ ề ậ ữ
“Ng i ta không d y b n”, nh ng cũng quan tr ng bi t bao, và khó t ng k t bi t bao, b i vì đó làườ ạ ạ ư ọ ế ổ ế ế ở
nh ng vi c nho nh b n g p ph i h u nh trong su t ngày làm vi c, b n ph i gi i quy t, và nhi uữ ệ ỏ ạ ặ ả ầ ư ố ệ ạ ả ả ế ề
khi không gi i quy t đúng đ n vì thi u kinh nghi m, thi u b n lĩnh. Nh ng l i b t cu n sách này đãả ế ắ ế ệ ế ả ư ờ ạ ố
nói, “d ng nh nh ng l i khuyên cu n sách đ a ra thì t t c chúng ta ho c đã nghĩ t i ho c đã làm”.ườ ư ữ ờ ố ư ấ ả ặ ớ ặ
Ai đ c cũng th y cu c s ng kinh doanh c a mình đ c ph n nh đ y đ , cho nên ai cũng có th th yọ ấ ộ ố ủ ượ ả ả ầ ủ ể ấ
tâm đ c m t cách nhanh chóng. Nh ng s tâm đ c d dãi này cũng có th là m t cái “b y” mà chínhắ ộ ư ự ắ ễ ể ộ ẫ
chúng ta t gài và t v ng mà không hay, n u chúng ta cho r ng cu n sách này “quá d đ c”.ự ự ướ ế ằ ố ễ ọ
Tôi mu n cám n s nhi t tình c a ch Lê Xuân Loan và anh Đ Duy Lâm đã công tác ch t ch v i tôiố ơ ự ệ ủ ị ỗ ặ ẽ ớ
trong cu c th nghi m này,và ch Tr ng Th Thanh đã giúp đánh máy b n th o rõ ràng đ n m c nóộ ử ệ ị ươ ị ả ả ế ứ
t o cho tôi s an tâm, khoan khoái và can đ m sau khi xem nh ng ch ng đã đ c đánh xong tr c khiạ ự ả ữ ươ ượ ướ
ti p t c các ch ng khác.ế ụ ươ
Tôi cũng không th không nghĩ đ n v tôi, và các con tôi, nh ng ng i đã ph i m t thì gi i vì thì gi iể ế ợ ữ ườ ả ấ ờ ờ
c a tôi b công làm cu n sách này. Và tôi đã đ c p ch a đ y đ đ n anh Phan Thành khi m đ u l iủ ỏ ố ề ậ ư ầ ủ ế ở ầ ờ
t a tôi s nh c l i anh Phan Thành khi k t thúc – v i s cám n chân thành và s mong m i ti p t cự ẽ ắ ạ ế ớ ự ơ ự ỏ ế ụ
đ c “cho m n” nh ng cu n sách thú v nh th này.ượ ượ ữ ố ị ư ế
G i đ n m tôi, Bà Grace Wolfe McCormack, ng i đã gieo cho tôi, luôn luôn v i ánh m t longở ế ẹ ườ ớ ắ
lanh sáng, nh n th c r ng ti n b c qu là đáng quan tâm, và g i đ n cha tôi, Ông Ned Humeậ ứ ằ ề ạ ả ở ế
McCormack, là ng i h n t t c nh ng ng i tôi bi t đã ch ng r cho tôi th y đi u quan tr ngườ ơ ấ ả ữ ườ ế ứ ỏ ấ ề ọ
là ph i th t bén nh y đ i v i nh ng c m nghĩ c a con ng i dù cho hoàn c nh có khó khăn đ nả ậ ạ ố ớ ữ ả ủ ườ ả ế
đâu.
L I NÓI Đ UỜ Ầ
Khi tôi tr ng lu t Yale, ng i ta b o r ng trong giáo d c kinh doanh, văn b ng Lu t cũng có giá trở ườ ậ ườ ả ằ ụ ằ ậ ị
nh là Cao h c qu n lý kinh doanh (MBA – Master of Business Adminstration). Nhi u năm sau, khi đãư ọ ả ề
gi ng d y t i Harvard và m t s tr ng kinh doanh khác, tôi b t đ u tin nh th - m c dù c hai đ uả ạ ạ ộ ố ườ ắ ầ ư ế ặ ả ề
có nh ng gi i h n khi áp d ng vào th c ti n – Đ d n nh p vào v n đ kinh doanh, m t b ng MBA –ữ ớ ạ ụ ự ễ ể ẫ ậ ấ ề ộ ằ
hay c nhân lu t (LLB) – cũng là m t c g ng đáng b công. Nh ng khi xét nh m t ngành giáo d c,ử ậ ộ ố ắ ỏ ư ư ộ ụ
xem nó là m t b ph n c a m t quá trình h c h i đang di n ti n thì t t nh t nó là cái n n c b n têộ ộ ậ ủ ộ ọ ỏ ễ ế ố ấ ề ơ ả
nh t là m t s kiêu hãnh d ng ngây th .ấ ộ ự ở ạ ơ
Bài h c t t nh t mà ng i ta có th h c môi tr ng kinh doanh là ý th c đ c nh ng gì nhà tr ngọ ố ấ ườ ể ọ ở ườ ứ ượ ữ ườ
không th d y cho b n – t t c nh ng gì chi ly c a đ i s ng kinh doanh th ng ngày. Ph n l n nh ngể ạ ạ ấ ả ữ ủ ờ ố ườ ầ ớ ữ
đi u này chi ly này là m t di n trình t h c, m c d u kinh nghi m c a nh ng ng i nh tôi có thề ộ ễ ự ọ ặ ầ ệ ủ ữ ườ ư ể
làm cho vi c h c h i ng n h n, d h n và ít m t nh c h n.ệ ọ ỏ ắ ơ ễ ơ ệ ọ ơ
Vào đ u th p niên 60, tôi thành l p m t công ty v i s v n ch a đ n 500 đôla, t đó phát sinh m tầ ậ ậ ộ ớ ố ố ư ế ừ ộ
ngành công nghi p – Công nghi p qu n lý và ti p th th thao. Ngày nay, công ty này phát tri n thànhệ ệ ả ế ị ể ể
T p đoàn Qu n lý Qu c t (IMG) v i tr s đ t kh p th gi i và l i t c hàng năm lên t i hành trămậ ả ố ế ớ ụ ở ặ ắ ế ớ ợ ứ ớ
tri u đôla.ệ
Có l ng i ta bi t tôi là “Ng i đã t o cho Amold Palmer hàng tri u đôla” h n là d i danh tính th t.ẽ ườ ế ườ ạ ệ ơ ướ ậ
S th t Amold Palmer t o cho Amold Palmer “hàng tri u đôla đó” m c d u theo tôi Amold cũng đ ngự ậ ạ ệ ặ ầ ồ
ý là tôi có giúp m t tay.ộ
Trong khi vi c qu n lý các nhân v t th theo n i ti ng v n luôn luôn r t quan tr ng đ i v i chúng tôi –ệ ả ậ ể ổ ế ẫ ấ ọ ố ớ
v i Jean – Claude Killy, Jackie Steart, Bjom Borg, Herschel Walker, Martina Navratilova, Chris Evert vàớ
hàng tá nh ng tên tu i trong danh sách h n 500 thân ch c a chúng tôi – đó ch là m t khía c nh c aữ ổ ơ ủ ủ ỉ ộ ạ ủ
nh ng công vi c cá nhân tôi làm và nh ng gì chúng tôi làm nh m t t ch c.ữ ệ ữ ư ộ ổ ứ
Kh i truy n hình c a chúng tôi đã s n xu t hàng trăm gi nh ng ch ng trình g c c a các h th ngố ề ủ ả ấ ờ ữ ươ ố ủ ệ ố
trên toàn th gi i và bán hàng ngàn gi n a cho các thân ch nh Wimbledon, Liên đoàn bóng đá Qu cế ớ ờ ữ ủ ư ố
gia (NFL), Các h i qu n v t và golf M , Liên đoàn tr t tuy t Th gi i, h i đi n kinh các tr ng đ iộ ầ ợ ỹ ượ ế ế ớ ộ ề ườ ạ
h c Qu c gia, Câu l c b golf hoàng gia và c đi n. kh i t v n ti p th c a chúng tôi đ c h n 50ọ ố ạ ộ ổ ể ố ư ấ ế ị ủ ượ ơ
công ty l n trên th gi i s d ng. Chúng toi ho ch đ nh và qu n lý tài chánh cá nhân c a hàng trăm nhàớ ế ớ ử ụ ạ ị ả ủ
lãnh đ o cao c p c a các công ty. Chúng tôi có ba c quan th i trang và chúng tôi đ i di n, ho c đã đ iạ ấ ủ ơ ờ ạ ệ ặ ạ
di n nh ng t ch c đa d ng nh T ch c Nobel. Toà thánh Vatican, Giáo h i Thiên chúa Anh qu c, vàệ ữ ổ ứ ạ ư ổ ứ ộ ố
chúng tôi là c v n v truy n hình cho các u ban t ch c Th v n h i mùa đông 1988 Calgary vàố ấ ề ề ỷ ổ ứ ế ậ ộ ở
th v n h i mùa hè 1988 Nam Tri u Tiên.ế ậ ộ ở ề
H n hai m i năm qua, tôi nghĩ r ng tôi đã g p h u h t các hoàn c nh kinh doanh và các nhân v t kinhơ ươ ằ ặ ầ ế ả ậ
mà ta có th t ng t ng đ c. Tôi đã ph i s p x p cái tôi ph c t p c a các v n đ ng viên siêu sao –ể ưở ượ ượ ả ắ ế ứ ạ ủ ậ ộ
và các ph i ng u c a h , cha me, ng i yêu, hàng xóm và nh ng ng i ng h h . Tôi đã ti p xúc v iố ẫ ủ ọ ườ ữ ườ ủ ộ ọ ế ớ
các v nguyên th qu c gia. Nh ng ng i đ ng đ u công ty, v i các ch ngân hàng qu c t và c v nị ủ ố ữ ườ ứ ầ ớ ủ ố ế ố ấ
t nh l , v i các t ch c qu n lý th thao quan liêu và nh ng ng i xây d ng đ qu c chuyên quy n.ỉ ẻ ớ ổ ứ ả ể ữ ườ ự ế ố ề
Tôi đã ti p c n v i t ng giai đo n và t ng khía c nh c a các ngành công nghi p gi i trí, thông tin liênế ậ ớ ừ ạ ừ ạ ủ ệ ả
l c và vui ch i. Và vào lúc nào đó tôi đã làm ăn v i t t c các qu c t ch trên m t đ t này.ạ ơ ớ ấ ả ố ị ặ ấ
Tôi quan sát nh ng đi u không có kinh nghi m. vì s liên k t c a chúng tôi v i nhi u công ty l n trênữ ề ệ ự ế ủ ớ ề ớ
th gi i, tôi đã vào bi t bao nhiêu phòng c a c p lãnh đ o và các phòng h p, t i đó tôi đã ch ng ki nế ớ ế ủ ấ ạ ọ ạ ứ ế
s ho t đ ng c a nhi u công ty – và tôi đã hi u t i so nhi u công ty không th ho t đ ng. Tôi đã th yự ạ ộ ủ ề ể ạ ề ể ạ ộ ấ
các công ty đ m i phong cách, văn hoá, lý thuy t và tri t lý có th nghĩ ra đ c và ho t đ ng và ghiở ủ ọ ế ế ể ượ ạ ộ
nh n t i sao ph n l n không bao gi ho t đ ng đ c. T kinh nghi m và s quan sát c a tôi, tôi rútậ ạ ầ ớ ờ ạ ộ ượ ừ ệ ự ủ
các l i khuyên trong cu n sách này bao g m bán hàng, th ng l ng, kh i s ,xây d ng và đi u hànhờ ố ồ ươ ượ ỏ ự ự ề
m t doanh nghi p, qu n lý con ng i và các nhân v t, thăng ti n và th c hi n công vi c.ộ ệ ả ườ ậ ế ự ệ ệ
Nh ng m t cách nào đó, vi c phân lo i này d gây hi u l m, vì th c ra cu n sách này nói v ”s t ngư ộ ệ ạ ễ ể ầ ự ố ề ự ừ
tr i” – kh năng s d ng m t cách tích c c và năng đ ng b n năng, s sáng su t và nh n th c c aả ả ử ụ ộ ự ộ ả ự ố ậ ứ ủ
b n. S d ng chúng đ đ t đ c nh ng gì b n mu n, và b ng con đ ng ng n nh t, dù cho ph iạ ử ụ ể ạ ượ ữ ạ ố ằ ườ ắ ấ ả
nh y qua vài hàng rào và đi t t.ả ắ
Li u b n có th đ c đ c cách áp d ng các ph n ng gan góc vào trong kinh doanh hay không? Có thệ ạ ể ọ ượ ụ ả ứ ể
không hoàn toàn, nh ng nh ng gì b n có th h c h i là k t qu c a s suy nghĩ t ng tr i. Ph n l nư ữ ạ ể ọ ỏ ế ả ủ ự ừ ả ầ ớ
nh ng gì tôi nói và làm trong kinh doanh, t nh ng l i góp ý nhún nh ng t i nh ng nh n xét có tínhữ ừ ữ ớ ườ ớ ữ ậ
khiêu khích, là đ cho tôi có m t l i th tâm lý nh nhoi đ i v i nh ng ng i khác, ho c đ giúp tôi cóể ộ ợ ế ỏ ố ớ ữ ườ ặ ể
th moi đ c h t i đa. Đó chính là s khôn ngoan t ng tr i v y – tri th c ng d ng v con ng i.ể ượ ở ọ ố ự ừ ả ậ ứ ứ ụ ề ườ
Dù đó là vi c k t thúc c a m t tho thu n hay yêu c u tăng l ng, thúc đ y m t l c l ng bán hàngệ ế ủ ộ ả ậ ầ ươ ẩ ộ ự ượ
5000 ng i hay th ng l ng m t – đ i – m t, mua m t công ty m i hay chuy n đ i m t công ty cũ,ườ ươ ượ ộ ố ộ ộ ớ ể ổ ộ
các hoàn c nh kinh doanh h u nh luôn luôn tr thành các hoàn c nh con ng i. Và chính nh ng c pả ầ ư ở ả ườ ữ ấ
lãnh đ o v i ý th c hoà đi u v i cn ng i và hi u bi t v cách áp d ng nó nh th nào, nh t đ nh sạ ớ ứ ệ ớ ườ ể ế ề ụ ư ế ấ ị ẽ
là nh ng ng i đ c l i th . Đ công b ng v i tr ng kinh doanh Harvard, nh ng gì h không d yữ ườ ượ ợ ế ể ằ ớ ườ ữ ọ ạ
b n chính là nh ng gì h không th d y đ c. Đó là làm sao đ hi u con ng i và cách s d ng ki nạ ữ ọ ể ạ ượ ể ể ườ ử ụ ế
th c đó đ đ t nh ng đi u b n mu n.ứ ể ạ ữ ề ạ ố
Tuy nhiên, đó là nh ng gì cu n sách này có th d y b n – làm th nào đ hi u con ng i, và làm thữ ố ể ạ ạ ế ể ể ườ ế
nào đ nh h ng t i s tìm hi u c a ng i khác v b n và làm th nào đ áp d ng ho c thích nghiể ả ưở ớ ự ể ủ ườ ề ạ ế ể ụ ặ
c hai th vào b t c hoàn c nh kinh doanh nào có th x y ra.ả ứ ấ ứ ả ể ả
Dĩ nhiên hoàn c nh kinh doanh cũng ch là hoàn c nh. Nh ng khi nào có th đ c – khi nào m t hànhả ỉ ả ư ể ượ ộ
đ ng d t khoát có ý th c s phát sinh m t ph n ng phù h p trong ti m th c – tôi cũng đã tìm cách lýộ ứ ứ ẽ ộ ả ứ ợ ề ứ
gi i giùm b n d a trên kinh nghi m và s quan sát riêng c a tôi. Tôi đã đ ngh nhi u k thu t c thả ạ ự ệ ự ủ ề ị ề ỹ ậ ụ ể
có th áp d ng tr c ti p v i k t qu t c th i và rõ ràng.ể ụ ự ế ớ ế ả ứ ờ
Ph n l n nh ng l i khuyên này n m ngoài quy c, không ph i ch đ khác ng i, nh ng vì tôi tinầ ớ ữ ờ ằ ướ ả ỉ ể ườ ư
r ng s l thu c vào s khôn ngoan quy c – vào các ý t ng cũ k và nh ng k thu t c x a – làằ ự ệ ộ ự ướ ưở ỹ ữ ỹ ậ ổ ư
m t v n đ lón nh t c a n n kinh doanh M ngày nay. Đi u hành m t công ty là m t di n trình liênộ ấ ề ấ ủ ề ỹ ề ộ ộ ễ
t c phá v h th ng và thách đ s ph n x có đi u ki n, và đi ng c l i các xu h ng. Con ng iụ ỡ ệ ố ố ự ả ạ ề ệ ượ ạ ướ ườ
mu n làm vi c nh ng chính sách làm cho h ngh t th , và không th nào vi t m t quy n sách đáp ngố ệ ư ọ ẹ ở ể ế ộ ể ứ
các yêu c u c a ng i đ c mà không nói v v n đ này, và nh ng b m t trá hình c a nó.ầ ủ ườ ọ ề ấ ề ữ ộ ặ ủ
Kinh doanh đòi h i đ i m i. Có m t nhu c u liên t c, thăm dò bên l , th các góc c nh, nh ng cácỏ ổ ớ ộ ầ ụ ề ử ạ ữ
tr ng kinh doanh, vì c n thi t, b k t t i là d y quá kh , không nh ng nó làm s suy nghĩ c đi n t nườ ầ ế ị ế ộ ạ ứ ữ ự ổ ể ồ
t i mãi, mà nó còn bóp ch t s đ i m i. Đã có l n tôi đã nghee m t ng i nói n u Thomas Edison theoạ ế ự ổ ớ ầ ộ ườ ế
h c m t tr ng kinh doanh, chúng ta đ u ph i đ c sách b ng nh ng cây đèn c y l n h n.ọ ộ ườ ề ả ọ ằ ữ ầ ớ ơ
M c đích chính c a tôi khi vi t cu n sách này là l p đ y nh ng kho n cánh – nh ng kho n cách c aụ ủ ế ố ấ ầ ữ ả ữ ả ủ
tr ng kinh doanh và ki n th c t ng trãi đ n t kinh nghi m hàng ngày trong khi đi u hành m t doanhườ ế ứ ừ ế ừ ệ ề ộ
nghi p và qu n lý con ng i.ệ ả ườ
Nhi u năm qua, chúng tôi đã thuê nhi u tay cao h c qu n tr kinh doanh t tr ng Harvard và nh ngề ề ọ ả ị ừ ườ ữ
n i khác đ làm vi c cho chúng tôi. Th c ra, trong nh ng ngày còn làm vi c theo c m tính, tôi đoán đâyơ ể ệ ự ữ ệ ả
là m t trong nh ng ph n x có đi u ki n c a b n thân tôi: n u b n có v n đ hãy thuê m t cao h cộ ữ ả ạ ề ệ ủ ả ế ạ ấ ề ộ ọ
qu n tr kinh doanh. Khi chúng toi phát tri n và ti n vào các lãnh v c mà chúng tôi ít t tin ho c ítả ị ể ế ự ự ặ
chuyên môn, tôi lý lu n r ng, nh giáo d c, nh ng ng i t t nghi p cao h c kinh doanh là nh ngậ ằ ờ ụ ữ ườ ố ệ ọ ữ
ng i t t nh t đ ho c đ ng trong các lãnh v c này cho chúng tôi.ườ ố ấ ể ạ ộ ự
Tôi khám phá ra là văn b ng cao h c kinh doanh đôi khi có th ngăn ch n kh năng là ch kinh nghi m.ằ ọ ể ặ ả ủ ệ
m t s nh ng cao h c mà chúng tôi tuy n d ng ban đ u ho c là nh ng ng i ngây th b m sinh ho cộ ố ữ ọ ể ụ ầ ặ ữ ườ ơ ẩ ặ
là n n nhân c a vi c hu n luy n kinh doanh. K t qu là h không có năng l c h c h i th c t - khôngạ ủ ệ ấ ệ ế ả ọ ự ọ ỏ ự ế
th tìm hi u đúng đ n con ng i ho c đánh giá l i tình hu ng và m t s tr ng nh n th c s vi c saiể ể ắ ườ ặ ạ ố ộ ở ườ ậ ứ ự ệ
l m.ầ
Đ công b ng v i m t s nhân viên c a chúng tôi, có m t s cao h c làm vi c cho chúng tôi đã đi uể ằ ớ ộ ố ủ ộ ố ọ ệ ề
ch nh cho phù h p th gi i th c t i m t cách khá d dành. Nh ng thông th ng ta th y th t là m t l iỉ ợ ế ớ ự ạ ộ ễ ữ ườ ấ ậ ộ ỗ
l m đ t giá vì phán đoán n u gi d , nh tôi đã t ng làm là nh ng b ng c p cao hay h s thông minhầ ắ ế ả ụ ư ừ ữ ằ ấ ệ ố
cao đ ng nhiên t ng đ ng v i “s khôn ngoan kinh doanh”.ươ ươ ươ ớ ự
Vài năm tr c đây, tr ng kinh doanh Harvard đã t ch c nghiên c u th c t v v n đ này. Ngay cướ ườ ổ ứ ứ ự ế ề ấ ề ả
khi đ t nh ng câu h i, các sinh viên cũng ráng xoay s đ tìm cho đ c m t khuôn m u thích h p choặ ữ ỏ ở ể ượ ộ ẫ ợ
m i tình hu ng kinh doanh có th nghĩ ra đ c. r i nh th ch c n v n tay quay, h nghĩ m t gi i đápỗ ố ể ượ ồ ư ể ỉ ầ ậ ọ ộ ả
thích ng s b t ra. Rõ ràng là con ng i ta cũng nh các v n đ không th x p v a nh ng khuôn m uứ ẽ ậ ườ ư ấ ề ể ế ừ ữ ẫ
đ c, và chính cái vi c b n c làm nh v y s bóp méo nh ng nh n th c c a b n. Hai ng i b n cũượ ệ ạ ố ư ậ ẽ ữ ậ ứ ủ ạ ườ ạ
g p nhau ngoài đ ng ph sau 25 năm xa cách. M t ng oi t t nghi p th khoa lúc đó đang làm tr lýặ ườ ố ộ ừ ố ệ ủ ợ
cho viên giám đ c chi nhánh ngân hàng đ a ph ng. Ng i kia, ch ng bao gi làm ai ph i s v triố ị ươ ườ ẳ ờ ả ợ ề
th c c a mình, là ch m t công ty và bây gi đã là m y t ng tri u phú. Khi ng i b n làm ngân hàngứ ủ ủ ộ ờ ấ ầ ệ ườ ạ
h i anh ta v bí quy t thành công, anh ta nói đó là đi u r t đ n gi n “Tôi có m t s n ph m mua 2 đôlaỏ ề ế ề ấ ơ ả ộ ả ẩ
và bán đi 5 đôla”, anh ta nói, “th t không th ng b n có th ki m đ c bao nhiêu ti n b ng cách tăngậ ể ờ ạ ể ế ượ ề ằ
giá 3%”.
T b n ch t, tôi không có thành ki n đ i v i tri th c, s thông minh, và t ng t nh v y, đ i v iừ ả ấ ế ố ớ ứ ự ươ ự ư ậ ố ớ
b ng c p đ i h c. Tuy nhiên, nó không th thay th cho kh năng nh n th c s vi c m t cách h p lý,ằ ấ ạ ọ ể ế ả ậ ứ ự ệ ộ ợ