NHUTLEVAN Page 1 4/5/2011
HỆ SỐ P/E
P/E - một số ñiểm cơ bản
P/E là tỷ lệ giữa giá thị trường và lợi nhuận ròng
trên mỗi cổ phần của một công ty. Chính định
nghĩa này đã ngầm định một cách đơn giản để
tính toán chỉ số này, chỉ cần lấy giá hiện tại của
mỗi cổ phần chia cho lợi nhuận ròng trên mỗi cổ
phần đó (EPS):
P/E = Giá trị thị trường /Lợi nhuận ròng trên
mộtcổ phần (EPS)
Trong hầu hết các trường hợp, việc
tính toán tỷ lệ P/E đều có sử dụng
tới chỉ số EPS của 4 quý trước.
Điều này được hiểu như là một dấu
hiệu của P/E. Tuy nhiên, cũng có
lúc chỉ số EPS được lấy từ việc ước tính lợi
nhuận kì vọng cho 4 quý tiếp theo. P/E tính theo
cách này được gọi là P/E định hướng hay P/E
kế hoạch. Một cách tính khác cũng thường
được thấy là sử dụng EPS của hai quý trước đó
hoặc ước tính cho hai quý tiếp theo.
Trên thực tế thì không có sự khác biệt lớn lắm
giữa các cách tính trên. Điều quan trọng là phải
nhận ra rằng trong cách tính đầu tiên, bạn sử
dụng dữ liệu có thật từ hoạt động trong quá khứ
của công ty. Hai cách tính khác dựa vào những
NHUTLEVAN Page 2 4/5/2011
HỆ SỐ P/E
tính toán ước lượng, do đó không phải lúc nào
cũng hoàn hảo và chính xác.
Khi các công ty làm ăn không có lãi, tất yếu là
EPS của công ty đó sẽ âm, do vậyviệc tính toán
P/E của các công ty này sẽ gặp nhiều khó khăn.
Có nhiều ý kiến khác nhau về việc làm thế nào
để giải quyết được vấn đề này. Một số ý kiến
cho rằng cứ để hệ số P/E âm, một số khác thì
cho rằng nên gán cho P/E trong trường hợp này
giá trị bằng 0, trong khi phần lớn ý kiến khác thì
nghĩ đơn giản là trong trường hợp này, P/E
không tồn tại.
Thông thường, tỷ lệ P/E trung bình trên thị
trường thường dao động trong khoảng từ 15 –
25. Sự dao động này phần lớn phụ thuộc vào
tình trạng của nền kinh tế. Hệ số P/E cũng rất
khác nhau giữa các công ty và các ngành, lĩnh
vực kinh doanh.
Vậy hệ số P/E được sử dụng để làm gì?
Theo lý thuyết, P/E của một cổ phiếu sẽ cho
chúng ta biết là các nhà đầu tư sẵn lòng trả bao
nhiêu cho mỗi dollar tiền lãi là bao nhiêu. Với nội
dung này, đôi khi P/E còn được gọi là số nhân
(multiple ) của một cổ phiếu. Nói cách khác, một
NHUTLEVAN Page 3 4/5/2011
HỆ SỐ P/E
tỉ lệ P/E ở mức 20 sẽ cho biết rằng cá nhà đầu
tư vào cổ phiếu này sẵn lòng chi 20 $ cho mỗi
một đôla lợi nhuận mà công ty đó tạo ra. Tuy
nhiên, đây là cách tiếp cận P/E quá đơn giản và
không tính đến triển vọng tăng trưởng của công
ty đó.
Mặc dù số liệu EPS trong công thức tính P/E
thường dựa chủ yếu vào lợi nhuận ròng từ hoạt
động kinh doanh của công ty trong 4 quý trước
đó nhưng P/E cũng không chỉ đơn thuần là
thước đo về hiệu quả hoạt động của công ty
trong quá khứ. Kỳ vọng của thị trường về sự
phát triển của công ty cũng là một nhân tố được
tính tới trong chỉ số này. Nên nhớ rằng, giá cổ
phiếu của một công ty sẽ phản ánh nhận định
của các nhà đầu tư về giá trị của công ty đó.
Tiềm năng phát triển trong tương lai cũng được
tính tới khi định giá cổ phiếu. Do đó, một cách
tốt hơn để lý giải tỉ lệ P/E đó là P/E là sự phản
ánh mức độ lạc quan cũng như kì vọng của thị
trường về khả năng tăng trưởng của doanh
nghiệp trong tương lai.
Nếu một công ty có hệ số P/E cao hơn mức
trung bình của toàn bộ thị trường mức bình
quân ngành, điều này có nghĩa là thị trường
đang kỳ vọng vào khả năng tăng trưởng tốt của
NHUTLEVAN Page 4 4/5/2011
HỆ SỐ P/E
công ty trong một thời gian tới, có thể là vài
tháng hoặc vài năm nữa. Một công ty có hệ số
P/E cao cuối cùng sẽ phải “xứng đáng với kì
vọng của thị trường” thể hiện thông qua sự tăng
trưởng lớn về lợi nhuận hoạt động, nếu không
chắc chắn giá cổ phiếu của công ty đó sẽ giảm.
Một ví dụ điển hình là tập đoàn Microsoft. Vài
năm trước đây, khi mà tập đoàn này tăng
trưởng ngoạn mục, và có tỷ lệ P/E trên 100.
Ngày nay, Microsoft là một trong những công ty
lớn nhất trên thế giới, tuy nhiên thu nhập và lãi
của công ty này không thể duy trì với tốc độ
tăng trưởng như trước đây. Kết quả là, tháng
6/2002 tỷ lệ P/E của tập đoàn đã giảm xuống
mức 43. Sự sụt giảm tỷ lệ P/E là điều hết sức
bình thường khi các công ty có tốc độ tăng
trưởng ở mức cao vào giai đoạn mới hình
thành, củng cố được vị thế và danh tiếng của
mình sau đó chuyển thành các công ty
bluechips.
Đắt hay rẻ
P/E là chỉ số về giá trị cổ phiếu tốt hơn hẳn so
với việc sử dụng đơn thuần giá trị thị trường của
cố phiếu đó. VD: nếu các yếu tố khác là tương
tự nhau, một cổ phiếu có giá $10và P/E là 75 sẽ
đắt hơn một cổ phần trị giá $100 nhưng có tỷ lệ
NHUTLEVAN Page 5 4/5/2011
HỆ SỐ P/E
P/E chỉ là 20. Điều này có nghĩa sử dụng P/E để
phân tích cũng sẽ có hạn chế nhất định, bạn
không thể so sánh tỷ lệ P/E của 2 công ty quá
khác biệt nhau để quyết định rằng công ty nào
có giá trị tốt hơn.
Sẽ rất khó để có thể quyết định rằng một chỉ số
P/E nào đó là cao hay thấp nếu như không tính
toán hai nhân tố chính:
Thứ nhất là tốc độ tăng trưởng của công ty -
Công ty đó đã phát triển như thế nào trong quá
khứ và tốc độ tăng trưởng này có được kỳ vọng
sẽ tăng lên, hay ít nhất là cũng sẽ duy trì không
đổi trong tương lai hay không? Rõ ràng là không
ổn nếu như trước đây công ty có mức tăng
trưởng là 5 nhưng lại có tỷ lệ P/E ở mức trung
bình. Nếu như tỷ lệ tăng trưởng kế hoạch không
điều chỉnh lại hệ số P/E, khi đó giá cổ phần sẽ
cao hơn giá trị thực. Trong trường hợp này, tất
cả những gì bạn phải làm là tính toán chỉ số P/E
sử dụng EPS kế hoạch.
Thứ hai là yếu tố ngành kinh doanh - việc so
sánh các công ty với nhau chỉ thực sự hữu dụng
khi các công ty đó nằm trong cùng một ngành
kinh doanh. Ví dụ, các doanh nghiệp hay thực
